Produced by Sophia Canoni. Thanks to Geprge Canonis for
his major work in proofreading.
Note: The tonic system has been changed from polytonic to
monotonic. The spelling of the book has not been changed
otherwise.
Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε
μονοτονικό. Η ορθογραφία του βιβλίου κατά τα άλλα παραμένει ως
έχει.
Μ Ο Λ I Ε Ρ Ο Υ
Ο
ΚΑΤΑ ΦΑΝΤΑΣΙΑΝ ΑΣΘΕΝΗΣ
Κ Ω Μ Ω Δ Ι Α
ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ: ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΟΛΕΜΗ
ΕΚΔΟΤΗΣ: Ν. ΣΙΔΕΡΗΣ — ΑΘΗΝΑΙ
ο
ΚΑΤΑ ΦΑΝΤΑΣΙΑΝ ΑΣΘΕΝΗΣ
ΚΩΜΩΔΙΑ
(1673)
ΠΡΟΣΩΠΑ
ΑΡΓΓΑΝ, κατά φαντασίαν ασθενής.
ΜΠΕΛΙΝΑ, σύζυγος του Αργγάν εκ δευτέρου γάμου.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ, κόρη του και ερωμένη του Κλεάνθους.
ΛΟΥΙΖΑ, μικρά κόρη του Αργγάν και αδελφή της Αγγελικής
ΒΕΡΑΛΔΟΣ, αδελφός του Αργγάν.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ, εραστής της Αγγελικής.
ΚΥΡΙΟΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ, ιατρός.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ, υιός του και εραστής της Αγγελικής.
ΚΥΡΙΟΣ ΠΥΡΓΓΟΝ, ιατρός του Αργγάν.
ΚΥΡΙΟΣ ΦΛΕΡΑΝ, φαρμακοποιός.
ΚΥΡΙΟΣ ΜΠΟΝΦΟΥΑ, συμβολαιογράφος.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ, υπηρέτρια.
Δευτερεύοντα πρόσωπα. — Χορεύοντες διακοσμηταί οικιών. — Ο
κοσμήτωρ της ιατρικής σχολής. — Ιατροί. — Ο Αργγάν προλύτης. —
Φαρμακοποιοί με τα γουδιά και τα γουδοχέρια. — Άλλοι βαστάζοντες
κλυστήρια. — Χειρουργοί.
Η σκηνή εις Παρισίους
Ο ΚΑΤΑ ΦΑΝΤΑΣΙΑΝ ΑΣΘΕΝΗΣ
ΠΡΑΞΙΣ ΠΡΩΤΗ
ΣΚΗΝΗ ΠΡΩΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ
(Καθισμένος εμπρός εις μίαν τράπεζαν και εξελέγχων με μάρκες
τους λογαριασμούς του φαρμακοποιού του).
Τρία και δύο πέντε, και πέντε δέκα, και δέκα είκοσι· τρία και
δύο πέντε (διαβάζει). «Επί πλέον την εικοστήν τετάρτην, ένα
κλύσμα προεισαγωγικόν, προπαρασκευαστικόν και μαλακτικόν, διά να
μαλακώση, να διαβρέξη και να δροσίση τα έντερα του κυρίου . . . . ».
Πώς μ' αρέσουν οι λογαριασμοί αυτού του κυρίου Φλεράν, του
φαρμακοποιού μου. Όλο και ευγένεια. (Διαβάζει) «τα έντερα του
κυρίου . . . τριάντα σόλδια». Ναι, μα κύριε Φλεράν, δεν αρκεί να
είναι κανείς μόνο ευγενής, πρέπει να είναι και λογικός και να μη
γδαίρνη τους αρρώστους. Τριάντα σόλδια για ένα κλύσμα! Το
παρακάνεις, σου το είπα και άλλοτε. Σε άλλους λογαριασμούς μου
το είχες βάλει μόνον είκοσι σόλδια· και είκοσι σόλδια, στη
γλώσσα των φαρμακοποιών, σημαίνουν δέκα σόλδια. Να τα λοιπόν τα
δέκα σόλδια (Διαβάζει). «Επί πλέον, την ιδίαν ημέραν ένα καλό
κλύσμα καθαρτικόν, συγκείμενον από διπλόν καθολικόν, ρεβέντι,
ροδόμελι και λοιπά, συμφώνως προς την συνταγήν, διά να σαρώση,
να πλύνη και να καθαρίση τα υπογάστρια του κυρίου, τριάντα
σόλδια». Με συμπαθάς, δέκα σόλδια (Διαβάζει) «Επί πλέον, την
εσπέραν της ιδίας ημέρας ένα μαλακτικόν, ηπατικόν, ναρκωτικόν
και υπνωτικόν, τριάντα πέντε, σόλδια». Όσο γι αυτό, χαλάλι του·
μου έφερε ένα ύπνο θαυμάσιο. Δέκα, δέκα πέντε, δέκα έξη και δέκα
επτά σόλδια και έξη δηνάρια (Διαβάζει) «Επί πλέον, την εικοστήν
πέμπτην, ένα καλό φάρμακον καθαρτικόν και τονωτικόν, σύνθεσις
νωπής κασσίας, σιναμικής και λοιπών, κατά την συνταγήν του
κυρίου Πυργγόν, δι' έκκρισιν και εκκένωσιν της χολής του κυρίου,
τέσσερα φράγκα». Α! κύριε Φλεράν, μας κοροϊδεύεις· πρέπει να ζη
κάνεις με τους αρρώστους. Ο κύριος Πυργγόν δεν σε διέταξε να
γράψης τέσσερα φράγκα. Βάλε, βάλε τρία φράγκα, παρακαλώ. Είκοσι
και τριάντα σόλδια. (Διαβάζει). «Επί πλέον, την ιδίαν ημέραν,
ένα ποτόν πραϋντικόν και στυπτικόν, για να αναπαυθή ο κύριος,
τριάντα σόλδια». Καλό — δέκα και δέκα πέντε σόλδια (Διαβάζει)·
«Επί πλέον, την εικοστήν έκτην, ένα κλύσμα αντίφυσον, δι'
εκβολήν των αερίων του κυρίου τριάντα σόλδια». Δέκα σόλδια,
κύριε Φλεράν (Διαβάζει). «Επίσης το κλύσμα του κυρίου το
επαναληφθέν την εσπέραν ως ανωτέρω, τριάντα σόλδια». Κύριε
Φλεράν, δέκα σόλδια. (Διαβάζει) Επί πλέον, την εικοστήν εβδόμην
ένα καλόν φάρμακον παρασκευασθέν διά να διαλύση και εκβάλη τους
κακούς χυμούς του κυρίου, τρία φράγκα». Καλά, είκοσι και τριάντα
σόλδια. Χαίρω διότι είσαι λογικός. (Διαβάζει) «Επί πλέον, την
εικοστήν ογδόην, μία δόσις από διυλισμένον τυρόγαλον με ζάχαριν,
πραϋντικόν, μαλακτικόν, κατευναστικόν και δροσιστικόν του
αίματος του κυρίου, είκοσι σόλδια». Καλά — δέκα σόλδια. Ακόμη
ένα ποτόν τονωτικόν και προφυλακτικόν παρασκευασθέν με δώδεκα
κόκκους παντζεχρίου, με σιρόπι λεμονιού, ροδιών και λοιπών,
συμφώνως προς την συνταγήν, πέντε φράγκα». Α! κύριε Φλεράν, μην
το παρακάνης, σε παρακαλώ. Αν εξακολουθήσης να είσαι τόσο
ακριβός, κανείς δε θα θέλη πεια να είναι άρρωστος: Αρκέσου στα
τέσσερα φράγκα. Είκοσι και σαράντα σόλδια. Τρία και δύο πέντε,
και πέντε, δέκα, και δέκα είκοσι. Εξήντα τρία φράγκα, τέσσερα
σόλδια και έξη δηνάρια. Ώστε λοιπόν αυτόν τον μήνα επήρα ένα,
δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξη, επτά, οκτώ γιατρικά, και ένα,
δύο, τρία, τέσσερα, πέντε έξη, επτά, οκτώ, εννέα, δέκα, ένδεκα,
δώδεκα κλύσματα· και τον περασμένο μήνα είχα πάρει δώδεκα
γιατρικά και είκοσι κλύσματα. Δε μου φαίνεται παράξενο πώς δεν
είμαι αυτό το μήνα καλύτερα από τον περασμένο. Θα το πω του
κυρίου Πυργγόν για να τακτοποιήση αυτήν την κατάστασιν. Έλα,
σηκώστε τα αυτά από δω. (Βλέπων ότι δεν έρχεται κανείς και ότι
κανείς από τους υπηρέτας του δεν είνε στο δωμάτιόν του). Δεν
είναι κανείς, χαμένα πάνε τα λόγια μου, πάντοτε μόνο μ' αφίνουν,
δεν υπάρχει τρόπος να τους κρατώ εδώ (κρούει τον επί της
τραπέζης μικρόν κώδωνα). Δεν ακούνε καθόλου και το κουδούνι μου
δεν κτυπάει δυνατά. Ντρελέν, ντρελέν, ντρελέν. Τίποτα. Ντρελέν,
ντρελέν, ντρελέν. Κουφάθηκαν. Τουανέττα! — Ντρελέν, ντρελέν,
ντρελέν, ντρελέν. Σαν να μη χτυπούσα καθόλου το κουδούνι.
Σκύλλα! πανούργα! Ντρελέν, ντρελέν, ντρελέν. Λύσσα με πιάνει!
(δεν κρούει πλέον αλλά φωνάζει) Ντρελέν, ντρελέν, ντρελέν!
Παληογύναικο, πήγαινε σ' όλους τους διαβόλους. Είνε σωστό ν'
αφίνουν ένα δυστυχισμένον άρρωστο έτσι ολομόναχο; Ντρελέν,
ντρελέν, ντρελέν. Πόσον είμαι αξιολύπητος! ντρελέν, ντρελέν,
ντρελέν. Αχ, Θεέ μου! θα μ' αφήσουν να πεθάνω εδώ μέσα! ντρελέν,
ντρελέν, ντρελέν!
ΣΚΗΝΗ ΔΕΥΤΕΡΑ
ΑΡΓΓΑΝ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (Εισερχόμενη)
Έφθασα.
ΑΡΓΓΑΝ
Αχ! σκύλλα! αχ! κάθαρμα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (Προσποιείται ότι έχει κτυπήσει στο κεφάλι)
Φριχτό πράγμα αυτή η ανυπομονησία σας! Βιάζεσθε τόσο πολύ, ώστε
για να τρέξω, έσπασα το κεφάλι μου στην κώχη ενός φύλλου του
παραθυριού.
ΑΡΓΓΑΝ
Αχ! κακούργα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (διακόπτουσα τον Αργγάν)
Αααάχ!
ΑΡΓΓΑΝ
Είνε . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αααάχ!
ΑΡΓΓΑΝ
Είνε μια ώρα . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αααάχ!
ΑΡΓΓΑΝ
Μ' άφησες . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αααάχ!
ΑΡΓΓΑΝ
Σώπαινε λοιπόν, πανούργα, να σου τα ψάλω.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Έχετε δίκηο, μα την αλήθεια, να μου τα ψάλετε ύστερα απ' αυτό
που έπαθα!
ΑΡΓΓΑΝ
Μ' έκανες να βγάλω το λάρυγγά μου, κάθαρμα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Και σεις μ' εκάνατε να σπάσω το κεφάλι μου. Είμαστε και οι δυο
στην ίδια κατηγορία. Μ' άλλα λόγια, είμαστε απαγάδι.
ΑΡΓΓΑΝ
Πώς! πανούργα . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αν εξακολουθήσετε σεις να με μαλλώνετε, θ' αρχίσω κ' εγώ να
κλαίω.
ΑΡΓΓΑΝ
Να μ' αφίσης, κακούργα . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (διακόπτουσα και πάλιν τον Αργγάν)
Αααάχ!
ΑΡΓΓΑΝ
Σκύλλα, θέλεις . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αααάχ!
ΑΡΓΓΑΝ
Τί; θέλει να μου στερήση ακόμα και την ευχαρίστησι να την
μαλλώνω;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Μαλλώστε με όσο θέλετε· πολύ ευχαρίστως.
ΑΡΓΓΑΝ
Μ' εμποδίζεις, σκύλλα, και με διακόπτεις κάθε φορά.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αν βρίσκετε σεις ευχαρίστησι να με μαλλώνετε, πρέπει κ' εγώ να
βρίσκω ευχαρίστησι να κλαίω. Καθένας το γούστο του δεν είν'
έτσι; Αααάχ!
ΑΡΓΓΑΝ
Έλα, ας τελειώνωμε πεια. Σήκωσέ τα αυτά από 'δω, πανούργα,
εμπρός! σήκωσέ τα από 'δω (εγείρεται) έγινε καλά το σημερινό μου
κλύσμα;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Το σημερινό σας κλύσμα;
ΑΡΓΓΑΝ
Ναι Βγήκε αρκετή χολή;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Εγώ, κύριε, μα την αλήθεια, δεν ανακατεύομαι σ' αυτά· αυτά μόνο
ο Φλεράν τα μυρίζεται, αφού πληρώνεται.
ΑΡΓΓΑΝ
Φρόντισε να είνε έτοιμο ζεστό νερό για το άλλο κλύσμα που θα
κάνω σε λίγο.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αυτός ο κύριος Φλεράν και ο άλλος ο κύριος Πυργγόν αρκετά
διασκεδάζουν με το σώμα σας· καλή αγελάδα έχουνε κι' αρμέγουν.
Θάθελα να τους ρωτήσω σαν τι αρρώστεια έχετε που σας δίνουν τόσα
γιατρικά.
ΑΡΓΓΑΝ
Σιωπή, αμαθεστάτη! Δεν είνε δική σου δουλειά να εξελέγχης τις
συνταγές της ιατρικής. Ειδοποίησε την κόρη μου την Αγγελική
νάρθη εδώ. Έχω κάτι να της πω.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να την πούρχεται ακάλεστη· θα μάντεψε, φαίνεται, τη σκέψι σας.
ΣΚΗΝΗ ΤΡΙΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΡΓΓΑΝ
Έλα κοντά, Αγγελική. Ήρθες απάνω στην ώρα. Ήθελα να σου μιλήσω
για κάτι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Είμαι έτοιμη να σας ακούσω.
ΑΡΓΓΑΝ
Περίμενε μια στιγμή, (στην Τουανέττα) Δώσε μου το μπαστούνι μου.
Θα γυρίσω αμέσως.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Πηγαίνετε γρήγορα, κύριε· πηγαίνετε. Σε μπελάδες μας βάζει ο
κύριος Φλεράν.
ΣΚΗΝΗ ΤΕΤΑΡΤΗ
ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Τουανέττα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Τι;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Για κύτταξέ με λίγο.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ε! σας κυττάζω.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Τουανέττα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ε καλά! τι, Τουανέττα;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Δε μαντεύεις καθόλου γιατί θέλω να σου μιλήσω;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αυτό έλειπε να μην το μαντεύω. Για το φίλο μας δα! Είνε έξη
μέρες τώρα που μόνο γι' αυτόν μιλάμε· καμμιά άλλη κουβέντα δεν
κάνομε. Και είστε σαν άρρωστη αν δεν μιλάμε, κάθε στιγμή γι'
αυτόν.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αφού το ξαίρεις, γιατί δεν αρχίζεις την κουβέντα πρώτη εσύ; Και
γιατί δε με βγάζεις από τον κόπο ν' αρχίζω πρώτη εγώ πάντοτε;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Δε μου δίνετε τον καιρό. Έχετε τόσο πολύ αφοσιωθή σ' αυτήν την
υπόθεσι ώστε μου είνε δύσκολο να σας προλάβω.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Το ομολογώ· ποτέ δεν κουράζομαι να μιλώ γι' αυτόν και η καρδιά
μου επωφελείται με πόθο κάθε στιγμή για ν' ανοίγεται σε σένα.
Αλλά πες μου, Τουανέττα, συ κατακρίνεις τα αισθήματα που έχω γι'
αυτόν;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κάθε άλλο.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Κάνω άσχημα ν' αφίνωμαι ολόκληρη σ' αυτή τη γλυκεία σκέψι;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Δεν είπα εγώ τέτοιο πράγμα.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Θα ήθελες να έμενα αναίσθητη στης τρυφερές διαμαρτυρίες του
φλογερού πάθους που δείχνει για μένα;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Θεός φυλάξοι!
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Πες μου, καϋμένη. Δε βρίσκεις και συ όπως εγώ, ότι κάτι θείο,
κάποια επίδρασις της μοίρας μ' έκανε να τον γνωρίσω, χωρίς να το
περιμένω;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ναι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Δε βρίσκεις ότι είνε έντιμος άνθρωπος, αφού ανέλαβε την
υπεράσπισί μου χωρίς να με γνωρίζη;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ναι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Και ότι είνε αδύνατο να φερθή κανείς γενναιότερα;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Είμαι σύμφωνη.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Κι' ότι τώκαν' αυτό με την μεγαλύτερα ευγένεια;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ω! ναι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Δε βρίσκεις, Τουανέττα, ότι είνε πολύ καλοκαμωμένος;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Πάρα πολύ.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Και πολύ ευπαρουσίαστος;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Και βέβαια.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ότι τα λόγια του, όπως κ' οι πράξεις του, έχουν κάτι το
ευγενικό;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κι' αυτό είνε βέβαιο.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Και ότι δεν είνε δυνατόν ν' ακούση κάνεις ερωτικώτερα λόγια απ'
όσα μου λέει αυτός;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αλήθεια.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Και ότι δεν μπορεί να γίνη σκληρότερο πράγμα από το να μας
εμποδίζουν ν' απολαμβάνωμε την αμοιβαία αγάπη που μας εμπνέει ο
θεός;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Έχετε δίκηο.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αλλά, καλή μου Τουανέττα, πιστεύεις πως μ' αγαπάει όσο μου λέει;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αι! όσο γι' αυτό . . . ξαίρω κι' εγώ; Οι προσποιημένες αγάπες
μοιάζουν πολύ με τις αληθινές. Σε τέτοια ζητήματα, είδα εγώ
ηθοποιούς πρώτης τάξεως.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Α! Τουανέττα, τι είν' αυτά που μου λες; Με τον τρόπο που μου
μιλεί, είνε δυνατόν ποτέ να μη μου λέη αλήθεια;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όπως κι' αν έχη, γρήγορα θα φωτισθήτε· κι' αυτό που σας έγραψε
χθες πως αποφάσισε να σας ζητήση σε γάμο, θα σας δώση να
καταλάβετε αν λέη αλήθεια ή όχι. Θα είνε η καλύτερη απόδειξι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ε! Τουανέττα, αν μ' απατά αυτός, δε θα πιστέψω πλέον κανέναν
άντρα, σ' όλη μου τη ζωή.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να, επιστρέφει ο πατέρας σας.
ΣΚΗΝΗ ΠΕΜΠΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΡΓΓΑΝ
Λοιπόν, κόρη μου, έχω να σου πω μιαν είδησι, που ίσως δε θα την
περιμένης. Σε ζητούν σε γάμο. Πώς, γελάς; Ω! ναι, πολύ αστείο
πράγμα είνε η λέξις γάμος! Δεν υπάρχει τίποτ' αστειότερο για τα
κορίτσια. Α! φύσις, φύσις! Η αλήθεια είναι, κόρη μου, ότι έπρεπε
πρώτα να σ' ερωτήσω αν θέλης να παντρευτής.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Οφείλω, πατέρα μου, να κάνω ό,τι θελήσης να με διατάξης.
ΑΡΓΓΑΝ
Είμαι πολύ ευχαριστημένος που η κόρη μου είνε τόσον υπάκουη.
Είνε λοιπόν γεγονός τετελεσμένον. Του έδωκα υπόσχεσι.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Είνε καθήκον μου, πατέρα μου, ν' ακολουθώ τυφλώς κάθε θέλησί
σου.
ΑΡΓΓΑΝ
Η γυναίκα μου, η μητρυά σου, είχε την επιθυμία να σε κάμω
καλόγρηα, καθώς και τη μικρή σου αδερφή, τη Λουίζα, και επέμενε
πάντοτε σ' αυτό.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (κατ' ιδίαν)
Είχε το λόγο της, η πανούργα.
ΑΡΓΓΑΝ
Και δεν ήθελε καθόλου να συναινέση σ' αυτό το γάμο. Υπερίσχυσε
όμως η γνώμη μου, κ' έδωκα το λόγο μου.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αχ! πατεράκο μου, πόσο σ' ευγνωμονώ για όλην αυτή την καλωσύνη
σου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (προς τον Αργγάν)
Μα την αλήθεια, σας ευχαριστώ κι' εγώ γι' αυτό· είνε το πειο
γνωστικό πράγμα πούχετε κάνει σ' όλη σας τη ζωή.
ΑΡΓΓΑΝ
Δεν το είδα ακόμα το πρόσωπο· μου είπαν όμως πως θα μείνω
ευχαριστημένος κ' εγώ και συ.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Και βέβαια πατέρα μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Πώς; τον έχεις 'δει;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Μια φορά που η συναίνεσίς σας μου δίνει το δικαίωμα να σ' ανοίξω
την καρδιά μου, 'δε θα σου κρύψω ότι προ έξ ημερών γνωριστήκαμε
κατά τύχη και ότι η συμπάθεια που νοιώσαμε ο ένας για τον άλλον,
από την πρώτη φορά που ιδωθήκαμε, τον έκανε να με ζητήση από
σας.
ΑΡΓΓΑΝ
Αυτό δε μου τώπαν. Αλλά είμαι ευχαριστημένος και τόσο το
καλύτερο που ήλθαν έτσι τα πράγματα, Λένε πως είνε ψηλός και
καλοκαμωμένος νέος.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ναι, πατέρα μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Με ωραίο παράστημα.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Χωρίς αμφιβολία.
ΑΡΓΓΑΝ
Ευχάριστος άνθρωπος.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Βεβαίως.
ΑΡΓΓΑΝ
Με ώμορφη φυσιογνωμία.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Πολύ ώμορφη.
ΑΡΓΓΑΝ
Φρόνιμος και από καλή οικογένεια.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ακριβέστατα.
ΑΡΓΓΑΝ
Εντιμότατος.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ο εντιμότερος άνθρωπος του κόσμου.
ΑΡΓΓΑΝ
Μιλεί ωραία τα λατινικά και τα ελληνικά.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αυτό δεν το ξαίρω.
ΑΡΓΓΑΝ
Και θα πάρη την άδεια του γιατρού σε τρεις ημέρες.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αυτός, πατέρα μου;
ΑΡΓΓΑΝ
Ναι. Μήπως δε σου το είπε;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Όχι, μα την αλήθεια, ποιος σας το είπε σας;
ΑΡΓΓΑΝ
Ο κύριος Πυργγόν.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Τον γνωρίζει ο κύριος Πυργγόν;
ΑΡΓΓΑΝ
Ωραία ερώτησις. Πρέπει να τον γνωρίζη, αφού είναι ανηψιός του.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ο Κλεάνθης είνε ανηψιός του κυρίου Πυργγόν;
ΑΡΓΓΑΝ
Ποιος Κλεάνθης; Μιλούμε για κείνον που σε ζήτησε εις γάμον.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ε! ναι.
ΑΡΓΓΑΝ
Λοιπόν! Είνε ανηψιός του κυρίου Πυργγόν γυιός του γυναικαδέλφου
του, του γιατρού κυρίου Διαφουαρούς, και αυτός ο γυιός
ονομάζεται Θωμάς Διαφουαρούς και όχι Κλεάνθης· και τον
εσυμφωνήσαμε το γάμο αυτό σήμερα το πρωί, ο κύριος Πυργγόν, ο
κύριος Φλεράν και εγώ· και αύριο, αυτό τον επίδοξο γαμπρό θα μου
τον φέρη ο πατέρας του. Ε; τι συμβαίνει; φαίνεσαι σαν
αποχαυνωμένη;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Αυτό συμβαίνει, πατέρα μου, γιατί βλέπω πως μου μιλούσες για
άλλο πρόσωπο κ' εγώ ενοούσα άλλο.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Μα πώς, κύριε, σας πέρασε μια τέτοια κωμική ιδέα; Με τόση
περιουσία που έχετε, θέλετε να δώσετε την κόρη σας σ' ένα
γιατρό;
ΑΡΓΓΑΝ
Μάλιστα. Τι ανακατεύεσαι συ, πανούργα, αναιδεστάτη;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Θεέ μου! Μην αφαρπάζεσθε. Γιατί με βρίζετε; Δεν μπορούμε τάχα να
μιλήσωμε χωρίς να θυμώνωμε; Έτσι, ας μιλήσωμε με ησυχία. Τι λόγο
έχετε, σας παρακαλώ, για να κάνετε ένα τέτοιο γάμο;
ΑΡΓΓΑΝ
Ο λόγος είναι ότι, επειδή βλέπω πως είμαι φιλάσθενος και
άρρωστος, θέλω να κάνω γαμπρό γιατρό και συγγενείς γιατρούς, για
να έχω καλά στηρίγματα στην αρρώστεια μου· για να έχω μέσ' στην
οικογένειά μου όλα τα θεραπευτικά μέσα που μου είνε αναγκαία και
για να έχω πρόχειρες της γνωμοδοτήσεις και της συνταγές.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Τώρα μάλιστα· είπατε για ποιο λόγο, κ' έτσι μπορούμε ήσυχα να
συζητήσωμε. Μα, κύριε, βάλτε το χέρι στην καρδιά σας: είστε
άρρωστος;
ΑΡΓΓΑΝ
Πώς, αχρεία; αν είμαι άρρωστος, λέει; αν είμαι άρρωστος,
αδιάντροπη;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ε! ας είνε, κύριε, ας το παραδεχθούμε· (είστε άρρωστος). Ναι,
είστε πολύ άρρωστος, σύμφωνοι· και πειο άρρωστος μάλιστα από όσο
νομίζετε. Τελείωσε το ζήτημα. Μα η κόρη σας πρόκειται να πάρη
έναν άντρα για τον εαυτό της· και μια φορά που δεν είνε κι' αυτή
άρρωστη, δεν υπάρχει καμμιά ανάγκη να της δώσετε ένα γιατρό.
ΑΡΓΓΑΝ
Για τον εαυτό μου της δίνω αυτό το γιατρό· και μια φιλόστοργη
κόρη πρέπει να τώχη χαρά της κ' ευχαρίστησί της να πάρη εκείνον
που είνε χρήσιμος στην υγεία του Πατέρα της.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Μα την αλήθεια, κύριε, μου επιτρέπετε, να σας δώσω μια φιλική
συμβουλή;
ΑΡΓΓΑΝ
Σαν τι είδους συμβουλή;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να τον βγάλετε εντελώς από το νου σας αυτό το γάμο.
ΑΡΓΓΑΝ
Και για ποιο λόγο;
ΤΟΥΑΝΕΤΑ
Για τον απλούστατο λόγο, ότι η κόρη σας δε θα στέρξη ποτέ σ'
αυτόν.
ΑΡΓΓΑΝ
Δε θα στέρξη ποτέ;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όχι.
ΑΡΓΓΑΝ
Η κόρη μου;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Η κόρη σας· θα σας πη ότι δεν έχει να κάνη τίποτα με τον κύριο
Διαφουαρούς, ούτε με το γυιό του Θωμά Διαφουαρούς, ούτε με όλους
τους Διαφουαρούς του κόσμου.
ΑΡΓΓΑΝ
Έχω όμως να κάνω εγώ, και εκτός αυτού το κέρδος απ' αυτό το γάμο
είναι πολύ μεγαλύτερο παρ' όσον φαντάζεται κανείς. Ο κύριος
Διαφουαρούς δεν έχει κανέναν άλλο κληρονόμο παρά μόνον αυτό το
γυιό του· και ακόμα, ο κύριος Πυργγόν, που δεν έχει ούτε γυναίκα
ούτε παιδιά, του δίνει όλη του την περιουσία χάριν αυτού του
γάμου· και ο κύριος Πυργγόν βρίσκεται σήμερα με οκτώ χιλιάδες
φράγκα εισόδημα.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Πρέπει νάχη σκοτώσει πολλούς για να γίνη τόσο πλούσιος.
ΑΡΓΓΑΝ
Οκτώ χιλιάδες φράγκα εισόδημα είνε, νομίζω, κάτι χωρίς να
λογαριάσωμε και την περιουσία του πατέρα.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όλα αυτά, κύριε, είνε καλά και άγια, μα εγώ — μεταξύ μας — σας
συμβουλεύω και πάλι να της διαλέξετε έναν άλλον άντρα. Δεν είνε
πλασμένη για να γίνη κυρία Διαφουαρούς.
ΑΡΓΓΑΝ
Εγώ όμως θέλω να γίνη.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ε! Μην το λέτε αυτό.
ΑΡΓΓΑΝ
Πώς! να μην το λέω αυτό;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όχι.
ΑΡΓΓΑΝ
Και γιατί να μην το λέω;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Γιατί όποιος σας ακούση, θα πη πως δεν σκέπτεσθε τι λέτε.
ΑΡΓΓΑΝ
Ας πη ό,τι θέλει· εγώ σου λέω ότι θέλω να εκτελέση η κόρη μου
την υπόσχεσι που έχω δώσει.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Είμαι βεβαία πως δε θα το κάνη.
ΑΡΓΓΑΝ
Θα την αναγκάσω να το κάνη.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Σας λέω πως δε θα το κάνη.
ΑΡΓΓΑΝ
Θα το κάνη, αλλοιώς θα την κλείσω στο μοναστήρι.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Σεις;
ΑΡΓΓΑΝ
Εγώ.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Καλά.
ΑΡΓΓΑΝ
Πώς! καλά;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Δε θα την κλείσετε σε κανένα μοναστήρι.
ΑΡΓΓΑΝ
Δεν θα την κλείσω σε κανένα μοναστήρι;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όχι.
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όχι.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ αστείο είν' αυτό. Δε θα κλείσω την κόρη μου στο μοναστήρι,
αν θέλω;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όχι, σας λέω.
ΑΡΓΓΑΝ
Και ποιος θα μ' εμποδίση;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ο εαυτός σας.
ΑΡΓΓΑΝ
Ο εαυτός μου;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ναι, δε θα βαστάξ' η καρδιά σας.
ΑΡΓΓΑΝ
Θα βαστάξη.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αστειεύεστε.
ΑΡΓΓΑΝ
Δεν αστειεύομαι καθόλου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Η πατρική σας αγάπη δε θα σας αφήση.
ΑΡΓΓΑΝ
Θα μ' αφήση.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κάνα — δυο δάκρυα, ένα αγκάλιασμα, ένα πατεράκο μου, έτσι,
γλυκοπρόφερτο, είνε αρκετά για να σας συγκινήσουν.
ΑΡΓΓΑΝ
Όλα αυτά δε θα μου κάνουν τίποτα.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ναι, ναι!
ΑΡΓΓΑΝ
Σου λέω πως δε θα μεταβάλω καθόλου το σκοπό μου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αυτά είνε λόγια.
ΑΡΓΓΑΝ
Δεν είνε καθόλου λόγια.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Θεέ μου! σας ξαίρω δα, είστε φυσικά πολύ καλός.
ΑΡΓΓΑΝ (με παραφοράν)
Δεν είμαι καθόλου καλός, και είμαι κακός όταν θέλω.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Μη συγχίζεστε, κύριε. Δε συλλογίζεστε πως είστε άρρωστος.
ΑΡΓΓΑΝ
Την προστάζω απολύτως να ετοιμαστή να πάρη τον άντρα που λέω.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κ' εγώ της απαγορεύω απολύτως να τον πάρη.
ΑΡΓΓΑΝ
Δε μου λες, σε παρακαλώ, πού βρίσκεσαι; Και πώς την τόλμη ν'
αυθαδιάζης έτσι εσύ, μια τιποτένια υπηρέτρια μπροστά στον αφέντη
σου;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Όταν ο αφέντης δε συλλογίζεται τι κάνει, μια λογική υπηρέτρια
έχει το δικαίωμα να τον σωφρονίζη.
ΑΡΓΓΑΝ (ορμά κατ' απάνω της)
Α! αθυρόστομη! θα σε κάνω τ' αλατιού.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (αποφεύγει τον Αργγάν παρεμβάλλουσα μεταξύ εαυτής και
εκείνου ένα κάθισμα)
Eίνε καθήκον μου να μη σας αφίνω να κάνετε πράγματα που μπορούν
να εκθέσουν την υπόληψί σας.
ΑΡΓΓΑΝ (την κυνηγά με το μπαστούνι του γύρω από το κάθισμα)
Στάσου, στάσου να σε μάθω εγώ να μιλάς,
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (προφυλάσσεται εις μέρος όπου δεν ημπορεί να την φθάση
ο Αργγάν).
Σας είπα, είνε καθήκον μου να μη σας αφίνω να κάνετε τρέλλες.
ΑΡΓΓΑΝ (την κυνηγά)
Σκύλλα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (τον αποφεύγει)
Όχι, δεν θα συναινέσω ποτέ σ' αυτό το γάμο.
ΑΡΓΓΑΝ (την κυνηγά)
Αχρειοτάτη!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (τον αποφεύγει)
Δε θέλω να παντρευθή το Θωμά Διαφουαρούς σας.
ΑΡΓΓΑΝ (την κυνηγά)
Κάθαρμα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (τον αποφεύγει)
Και θ' ακούση πειο πολύ εμένα παρά σας.
ΑΡΓΓΑΝ (σταματά)
Αγγελική, δε μου πιάνεις αυτή την πανούργα;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Μα, πατέρα μου, θα βλάψουν την υγεία σας αυτά που κάνετε.
ΑΡΓΓΑΝ (προς την Αγγελικήν)
Αν δεν την πιάσης, θα σου δώσω την κατάρα μου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (απερχομένη)
Κ' εγώ θα την αποκληρώσω, αν σας υπακούση.
ΑΡΓΓΑΝ (ρίπτεται στο κάθισμά του)
Αχ! δεν μπορώ πεια! Μ' αυτά θα με κάνετε να πεθάνω.
ΣΚΗΝΗ ΕΚΤΗ
ΜΠΕΛΙΝΑ — ΑΡΓΓΑΝ
ΑΡΓΓΑΝ
Αχ! γυναικούλα μου; έλα κοντά μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Τι έχεις, αντρούλη μου:
ΑΡΓΓΑΝ
Έλα, τρέξε να με νοιώσης.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Τι τρέχει λοιπόν; τι συμβαίνει, παιδί μου;
ΑΡΓΓΑΝ
Αγαπημένη μου!
ΜΠΕΛΙΝΑ
Αγαπημένε μου!
ΑΡΓΓΑΝ
Μ' εσύγχισαν!
ΜΠΕΛΙΝΑ
Ω! τον καϋμένο τον αντρούλη μου! Πώς σ' εσύγχισαν, αγάπη μου;
ΑΡΓΓΑΝ
Η πανούργα η Τουανέττα σου ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο αυθάδης.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Μην εξάπτεσαι λοιπόν.
ΑΡΓΓΑΝ
Μ' έκανε έξω φρενών, αγάπη μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Ησύχασε, παιδί μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Είνε μια ώρα τώρα που μου εναντιώνεται σε ό,τι θέλω να κάνω.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Καλά, ησύχασε, ησύχασε.
ΑΡΓΓΑΝ
Είχε την αναίδεια να μου πη πως δεν είμαι άρρωστος.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Είνε αδιάντροπη.
ΑΡΓΓΑΝ
Εσύ, αγάπη μου, το ξαίρεις πως είμαι άρρωστος, ε;
ΜΠΕΛΙΝΑ
Ναι, καρδούλα μου, δεν έχει δίκηο.
ΑΡΓΓΑΝ
Αυτή η πανούργα θα με πεθάνη, αγάπη μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Κουνήσου απ' τη θέσι σου!
ΑΡΓΓΑΝ
Αυτή φταίει για όλη τη χολή που βγάζω.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Μη στενοχωρήσαι τόσο πολύ.
ΑΡΓΓΑΝ
Είνε τόσος καιρός που σου λέω να τη διώξης.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Θεέ μου! δεν υπάρχει υπηρέτης, δεν υπάρχει υπηρέτρια, παιδί μου,
που να μην έχουν τα ελαττώματά τους. Είμαστε αναγκασμένοι κάποτε
να υποφέρωμε τα ελαττώματά τους, όταν έχουν και μερικά
προτερήματα. Αυτή είνε επιτήδεια, περιποιητική, πρόθυμη και προ
πάντων πιστή. Και τώρα, καθώς ξαίρεις, πρέπει κανείς να λαμβάνη
μεγάλη πρόβλεψι για κείνους που παίρνει στην υπηρεσία του
(φωνάζει) Τουανέττα!
ΣΚΗΝΗ ΕΒΔΟΜΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΜΠΕΛΙΝΑ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κυρία!
ΜΠΕΛΙΝΑ
Γιατί έκανες τον αφέντη σου να θυμώση;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (με μειλίχιον ύφος)
Εγώ, κυρία; Δεν καταλαβαίνω τι θέλετε να μου πήτε. Εγώ πάντοτε
φροντίζω να φαίνωμαι στον κύριο ευχάριστη για όλα τα ζητήματα.
ΑΡΓΓΑΝ
Α! την πανούργα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Μας είπε πως θέλει να παντρέψη την κόρη του με το γυιό του
κυρίου Διαφουαρούς· εγώ του είπα πως είνε καλή αυτή η τύχη, αλλά
νομίζω πως θάταν καλύτερα να την βάλη σ' ένα μοναστήρι.
ΜΠΕΛΙΝΑ (στον Αργγάν)
Δεν υπήρχε λόγος να θυμώσης γι' αυτό. Βρίσκω μάλιστα πως έχει
και δίκηο.
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι! την πιστεύεις, αγάπη μου; αυτή είνε κακούργα! Μου
εξεστόμισε χίλιες αυθάδιες.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Ναι, ναι, σε πιστεύω, αγάπη μου. Ησύχασε τώρα — άκουσε
Τουανέττα· αν τον ξανακάνης τον άντρα μου να θυμώση, θα σε
διώξω. Έλα, δώσε μου τώρα το πανωφόρι του με τη γούνα και μερικά
προσκέφαλα, να τον βάλω να καθήση καλά. (στον Αργγάν) Πώς
κάθεσαι έτσι; χώσε το σκουφάκι σου καλά ως τ' αυτιά σου. Από
τίποτ' άλλο δε συναχώνεται κανείς τόσο εύκολα όσο από τ' αυτιά.
ΑΡΓΓΑΝ
Πόσο με υποχρεώνεις, αγάπη μου, με τις περιποιήσεις που μου
κάνεις!
ΜΠΕΛΙΝΑ (τακτοποιούσα τα προσκέφαλα γύρω από τον Αργγάν)
Ανασηκώσου για να βάλω αυτό από κάτω· έτσι. Ας βάλωμε αυτό για
στήριγμα και κείνο το άλλο πλευρό· έτσι. Αυτό ας το βάλωμε πίσω
από την πλάτη και αυτό το άλλο για ν' ακουμπάη το κεφάλι.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (θέτουσα αποτόμως ένα προσκέφαλο επάνω εις το κεφάλι
του)
Και αυτό για να σας κρατή ήσυχο.
ΑΡΓΓΑΝ (σηκώνεται με θυμόν και ρίπτει τα προσκέφαλα στην
Τουανέττα η οποία φεύγει).
Α, κακούργα, θέλεις να με σκάσης.
ΣΚΗΝΗ ΟΓΔΟΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΜΠΕΛΙΝΑ
ΜΠΕΛΙΝΑ
Έλα, έλα! τι είναι αυτά;
ΑΡΓΓΑΝ (ρίπτεται στο κάθισμά του)
Α! δεν αντέχω πεια.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Γιατί παραφέρεσαι έτσι; εκείνη ενόμιζε πως τώκανε για καλό.
ΑΡΓΓΑΝ
Δεν ξαίρεις, αγάπη μου, τι κακίες έχει μέσα της αυτή η αυθάδης.
Α! πως μ' εσύγχισε! Πρέπει να πάρω απάνω από οκτώ γιατρικά και
να κάμω επάνω από δώδεκα κλύσματα για νάρθω πάλι στα συγκαλά
μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Καλά, καλά, αγάπη μου· ησύχασε λίγο, ησύχασε.
ΑΡΓΓΑΝ
Αγάπη μου, συ είσαι η μόνη μου παρηγοριά.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Χρυσό μου παιδί!
ΑΡΓΓΑΝ
Και για να σου δείξω την ευγνωμοσύνη μου για την αγάπη σου,
καρδούλα μου, θέλω να κάνω, καθώς σου είπα, τη διαθήκη μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Αχ! αγάπη μου, μην αναφέρης τέτοια πράγματα, σε παρακαλώ· δεν
μπορώ να υποφέρω τέτοια σκέψι. Και μόνο η λέξι διαθήκη με κάνει
ν' ανατριχιάζω από τη λύπη.
ΑΡΓΓΑΝ
Σου είχα πει να συνεννοηθής γι' αυτό με το συμβολαιογράφο σου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Μέσα είνε· τον έφερα μαζί μου.
ΑΡΓΓΑΝ
Πες του νάρθη, αγάπη μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Αχ! αγάπη μου, όταν μια γυναίκα αγαπάη πολύ τον άντρα της δεν
είναι σε θέσι να σκέπτεται τέτοια πράγματα.
ΣΚΗΝΗ ΕΝΑΤΗ
Ο κύριος ΜΠΟΝΦΟΥΑ — ΜΠΕΛΙΝΑ — ΑΡΓΓΑΝ
ΑΡΓΓΑΝ
Έλάτε κοντά, κύριε Μπονφουά· ελάτε κοντά. Πάρετε ένα κάθισμα,
σας παρακαλώ. Η γυναίκα μου μού είπε, κύριε, πως ήσαστε πολύ
έντιμος άνθρωπος και καθ' αυτό ένας από τους φίλους της· της
ανέθεσα λοιπόν να σας μιλήση για μια διαθήκη που θέλω να κάνω.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Αλλοίμονο! Είμαι εντελώς ανίκανη να μιλήσω για τέτοια πράγματα.
ΜΠΟΝΦΟΥΑ
Μου εξήγησε, κύριε, την πρόθεσί σας και τι σκέπτεσθε να κάνετε
γι' αυτήν. Έχω όμως να σας πω επί του προκειμένου πως δε θα
μπορέσετε να δώσετε τίποτα στη γυναίκα σας διά της διαθήκης σας.
ΑΡΓΓΑΝ
Και γιατί;
ΜΠΟΝΦΟΥΑ
Γιατί αντιβαίνει εις το έθιμον. Αν ευρίσκεθε σε χώρα που ισχύει
το γραπτόν δίκαιον, θα ημπορούσατε να το κάνετε· αλλά στο Παρίσι
και σ' όλα τα μέρη όπου ισχύουν τα έθιμα, στα περισσότερα
τουλάχιστον, αυτό δεν μπορεί να γίνη· και η διαθήκη θα ήταν
άκυρος. Το μόνον ευεργέτημα που μπορούν να κάμουν μεταξύ των
ένας άντρας και μία γυναίκα, διατελούντες εις γάμου κοινωνίαν,
είνε η αμοιβαία δωρεά μεταξύ ζώντων· άλλα και πάλι δεν πρέπει να
υπάρχουν τέκνα, ή αμφοτέρων των συζύγων ή του ενός εξ αυτών,
κατά τον θάνατον του πρώτου αποθνήσκοντος.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ παράλογο έθιμο να μη μπορή ένας σύζυγος ν' αφήση ό,τι θέλει
στη γυναίκα, που τον αγαπά τρυφερότατα και που τον νοιάζεται
τόσο πολύ! Θα ήθελα να συμβουλευθώ και το δικηγόρο μου, να 'δω
τι θα ημπορούσα να κάνω.
ΜΠΟΝΦΟΥΑ
Δεν πρέπει να καταφύγετε σε δικηγόρους, διότι αυτοί είναι
συνήθως πολύ αυστηροί σ' αυτά τα ζητήματα και φαντάζονται πως
είναι μεγάλο έγκλημα να διαθέτη κανείς την περιουσία του παρά
τας διατάξεις του νόμου. Βρίσκουν παντού δυσκολίες και δεν έχουν
ιδέα από περιστροφάς της συνειδήσεως. Υπάρχουν άλλοι τους
οποίους μπορείτε να συμβουλευθήτε, που είναι πειο βολικοί, που
ξαίρουν τον τρόπο να περνούν αθορύβως επάνω από το νόμο και να
παρουσιάζουν ως δίκαιον εκείνο το οποίον δεν επιτρέπεται· που
ξαίρουν να εξομαλύνουν κάθε δυσκολία σε κάθε υπόθεσι και να
βρίσκουν τα μέσα να υπεκφεύγουν το έθιμον με κάποιαν έμμεσον
ωφέλειαν. Αν δεν εγίνοντο αυτά, σε ποιο σημείο θα εφθάνατε;
Πρέπει να διευκολύνετε τα πράγματα· άλλως τε δε θα κάναμε τίποτα
και δε θάδινα ούτε μια πεντάρα για το επάγγελμά μας.
ΑΡΓΓΑΝ
Η γυναίκα μου, κύριε, μου είχε πει πως ήσαστε πολύ επιτήδειος
και πολύ τίμιος άνθρωπος. Τι μπορώ, σας παρακαλώ, να κάνω για να
της δώσω την περιουσίαν μου και να την στερήσω απ' τα παιδιά
μου;
ΜΠΟΝΦΟΥΑ
Τι μπορείτε να κάνετε; Μπορείτε πολύ καλά να εκλέξετε ένα στενόν
φίλον της κυρίας σας και ν' αφήσετε σ' αυτόν διά της διαθήκης
σας και με όλους τους νομίμους τύπους όσο ποσόν θέλετε και ο
φίλος αυτός κατόπιν να της αποδώση όλο το ποσόν. Μπορείτε ακόμη
να υπογράψετε χρεωστικά ομόλογα όχι ύποπτα σε διαφόρους
δανειστάς, οι οποίοι θα δανείσουν τ' όνομά των στη γυναίκα σας
και θα της δώσουν συγχρόνως ένα έγγραφον, το οποίον θα αναφέρη
ότι τα χρέη αυτά είνε εικονικά. Μπορείτε επίσης, ενόσω ακόμα
είσθε εν τη ζωή να της δώσετε μετρητά ή συναλλάγματα πληρωτέα
εις τον κομιστήν.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Αχ! Θεέ μου! Δεν πρέπει να ζαλίζεσαι για τέτοια πράγματα. Αν
είναι να σε χάσω, αγόρι μου, δε θέλω πλέον να μείνω στον κόσμο.
ΑΡΓΓΑΝ
Αγάπη μου!
ΜΠΕΛΙΝΑ
Ναι, αγαπημένε μου, αν είμαι τόσο πολύ άτυχη να σε χάσω . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Γυναικούλα μου!
ΜΠΕΛΙΝΑ
Η ζωή δε θα είναι πλέον τίποτα για μένα . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Αγαπημένη μου!
ΜΠΕΛΙΝΑ
Και θα σ' ακολουθήσω στον άλλον κόσμο, για να νοιώσης την αγάπη
που σου έχω.
ΑΡΓΓΑΝ
Μου ραγίζεις την καρδιά, αγάπη μου. Παρηγορήσου, σε παρακαλώ.
ΜΠΟΝΦΟΥΑ (στην Μπελίνα)
Τα δάκρυα αυτά είναι παράκαιρα· άλλως τε, τα πράγματα δεν
έφθασαν ακόμη ως εκεί.
ΜΠΕΛΙΝΑ.
Αχ! κύριε, δεν ξαίρετε τι θα πη θερμή αγάπη συζύγου.
ΑΡΓΓΑΝ
Η μόνη μου λύπη, αν πεθάνω, αγαπημένη μου, είναι ότι δεν
απόκτησα ένα παιδί από σένα. Ο κύριος Πυργγόν μου είπε ότι θα με
κάνη να το κατορθώσω.
ΜΠΟΝΦΟΥΑ
Αυτό μπορεί να γίνη ακόμα.
ΑΡΓΓΑΝ
Πρέπει, αγάπη μου, να κάνω τη διαθήκη μου με τον τρόπο που λέει
ο κύριος· αλλά για κάθε ενδεχόμενον, θέλω να σου εγχειρίσω
αμέσως είκοσι χιλιάδες φράγκα χρυσά που έχω κρυμμένα μέσα στο
ντουλάπι του τοίχου του κρεββατιού μου και δύο συναλλάγματα
πληρωτέα στον κομιστή. Το ένα μου το χρωστά ο κύριος Δάμων και
το άλλο ο κύριος Γεράντης.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Όχι, όχι! δε θέλω τίποτ' απ' αυτά! Αχ! . . . Πόσα είπες πως έχεις
στο ντουλάπι του τοίχου;
ΑΡΓΓΑΝ
Είκοσι χιλιάδες φράγκα, αγάπη μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Μη μου μιλής για χρήματα, σε παρακαλώ! Αχ! . . . Τι ποσόν
αντιπροσωπεύουν τα δύο συναλλάγματα;
ΑΡΓΓΑΝ
Το ένα, φιλτάτη μου, τέσσερες χιλιάδες φράγκα και το άλλο έξη.
ΜΠΕΛΙΝΑ
Όλα τα χρήματα του κόσμου, αγάπη μου, είναι μηδέν μπροστά σε
σένα.
ΜΠΟΝΦΟΥΑ (στον Αργγάν) Θέλετε να προβούμε στη σύνταξι της
διαθήκης;
ΑΡΓΓΑΝ
Μάλιστα, κύριε· θα είμαστε όμως καλύτερα μέσα στο μικρό μου
γραφείο. Οδήγησέ με, εκεί σε παρακαλώ, αγάπη μου.
ΜΠΕΛΙΝΑ Πάμε, καημένο μου παιδί.
ΣΚΗΝΗ ΔΕΚΑΤΗ
ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να τους που έρχονται μαζί μ' ένα συμβολαιογράφο· άκουσα να
μιλούν για διαθήκη. Δεν κοιμάται η μητρυιά σας. Χωρίς άλλο
κάποια συνωμοσία κάνει εναντίον των συμφερόντων σας και
προσπαθεί να μπλέξη σ' αυτή τον πατέρα σας.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ας διαθέση την περιουσία του όπως θέλη, αρκεί να μη διαθέση την
καρδιά μου. Βλέπεις, Τουανέττα, τι εκβιαστικά σχέδια τον κάνουν
να καταστρώνη. Μη μ' εγκαταλείψης, σε παρακαλώ, στην απελπισία
που βρίσκομαι.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Εγώ να σας εγκαταλείψω; καλύτερα έχω να πεθάνω. Του κάκου
προσπαθεί η μητρυιά σας να με κάνη εμπιστεμένη της και να θέλη
να με ανακατέψη στα συμφέροντά της, ποτέ μου δεν κατώρθωνα να τη
συμπαθήσω· πάντοτε ήμουν με το μέρος σας. Αφήστε με να κάνω ό,τι
ξαίρω: θα μεταχειριστώ κάθε τρόπο για να σας υπηρετήσω· αλλά για
να σας υπηρετήσω με καλύτερο αποτέλεσμα πρέπει ν' αλλάξω
τακτική, να κρύβω δηλαδή τον ζήλο που έχω σε σας και να
προσποιούμαι πως ενδιαφέρομαι για τον πατέρα σας και για τη
μητρυιά σας.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Προσπάθησε, σ' εξορκίζω, να ειδοποιήσης τον Κλεάνθη για το γάμο
που συμφώνησαν.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Δεν έχω κανέναν άλλο να μεταχειρισθώ γι' αυτή τη δουλειά παρά
μόνο το γέρο τοκογλύφο, τον καραγκιόζη. Αυτό δε θα μου κοστίση
παρά λίγα γλυκά λογάκια και είμαι πρόθυμη να τα ξοδέψω για χάρι
σας. Απόψε είναι πολύ αργά· αύριο όμως πρωί πρωί θα τον στείλω
να ζητήση τον Κλεάνθη και θα είνε κατενθουσιασμένος να . . .
ΣΚΗΝΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ
ΜΠΕΛΙΝΑ (από μέσα) — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΜΠΕΛΙΝΑ
ΤΟΥΑΝέττα!
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (στην Αγγελική) Με φωνάζει. Καληνύχτα. Έχετε πεποίθησι
σε μένα.
ΠΡΑΞΙΣ ΔEΥTEPA
(Το δωμάτιον του Αργγάν)
ΣΚΗΝΗ ΠΡΩΤΗ
ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (μη αναγνωρίζουσα τον Κλεάνθην) Τι ζητείτε, κύριε;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Τι ζητώ;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Α! α! σεις είστε. Τι έκπληξις! Τι έρχεστε να κάμετε εδώ;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Έρχομαι να μάθω ποια τύχη μου επιφυλάσσεται· να μιλήσω στην
αγαπημένη μου Αγγελική, να την ρωτήσω τι αισθάνεται για μένα και
τι αποφάσισε για τον απαίσιον εκείνο γάμο, για τον οποίον με
ειδοποίησε.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ναι· μα δεν μπορείτε έτσι, με τόση ελευθερία να της μιλήσετε της
ΑΓΓΕΛικής: πρέπει να βρεθή τρόπος· σας είπαν νομίζω πως την
προσέχουν και την έχουν περιωρισμένη και δεν την αφίνουν ούτε να
βγη έξω ούτε να μιλήση με κανένα· κι' ας είν' καλά η περιέργεια
της γρηάς θείας της, γιατ' έτσι μόνο μας άφησαν να πάμε στο
θέατρο, όπου την είδατε και την αγαπήσατε. Και δε βγάλαμε ούτε
λέξι απ' το στόμα μας γι' αυτό που συνέβη.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Γι' αυτό κ' εγώ, δεν έρχομαι εδώ ως Κλεάνθης και με το πρόσχημα
του εραστού της· αλλά ως φίλος του δασκάλου της της μουσικής από
τον οποίον επήρα την άδεια να πω πως με στέλνει στη θέσι του.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να ο πατέρας της. Βγήτε μια στιγμή και αφήστε με να του 'πω πως
τον ζητάτε.
ΣΚΗΝΗ ΔΕΥΤΕΡΑ
ΑΡΓΓΑΝ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΑΡΓΓΑΝ (νομίζων ότι είναι μόνος και χωρίς να βλέπη την
ΤΟΥΑΝέτταν)
Ο κύριος Πυργγόν μού είπε να κάνω κάθε πρωί περίπατο στην κάμαρά
μου, δέκα φορές απάνω και δέκα φορές κάτω· ελησμόνησα όμως να
τον ρωτήσω αν πρέπη να το κάνω του μήκους ή του πλάτους.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κύριε, κάποιος . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Μίλα σιγά, συχαμένη! Μου τράνταξες το μυαλό Δε συλλογίζεσαι πως
δεν πρέπει να μιλή κανείς δυνατά στους αρρώστους;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ήθελα να σας πω, κύριε . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Μίλα σιγά, σου είπα.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Κύριε . . . (κάνει πως μιλεί).
ΑΡΓΓΑΝ
Ε;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Λέω πως . . . (προσποιείται πως μιλεί).
ΑΡΓΓΑΝ
Τι μου λες;
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Λέω πως κάποιος θέλει να σας μιλήση.
ΑΡΓΓΑΝ
Ας έρθη.
(Η Τουανέττα νεύει εις τον Κλεάνθη να παρουσιασθή)
ΣΚΗΝΗ ΤΡΙΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Κύριε . . .
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (στον Κλεάνθην)
Μη μιλήτε τόσο δυνατά· υπάρχει φόβος να τραντάξετε το μυαλό του
αφέντη.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Είμαι κατενθουσιασμένος, κύριε, που σας βρίσκω όρθιο, και που
βλέπω πως είστε καλύτερα.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (με προσποιητόν θυμόν)
Πώς είπατε; είναι καλύτερα; Ψέματα. Ο κύριος είνε πάντοτε
άσχημα.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Άκουσα πως είνε καλύτερα· άλλως τε και η όψι του είνε καλή
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Τι θέλετε να πήτε με το «η όψι του είνε καλή»; Απεναντίας, είνε
πολύ κακή η όψι του αφέντη. Κανένας άμυαλος θα σας είπε πως είνε
καλύτερα. Ποτέ δεν ήταν χειρότερα από τώρα.
ΑΡΓΓΑΝ
Έχει δίκηο.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Περπατεί, κοιμάται, τρώει και πίνει όπως όλος ο κόσμος· αυτό
όμως δεν τον εμποδίζει να είνε πολύ άρρωστος.
ΑΡΓΓΑΝ
Αυτό είν' αλήθεια.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Λυπούμαι πολύ γι' αυτό, κύριε. Έρχομαι εκ μέρους του καθηγητού
της ωδικής της δεσποινίδος κόρης σας. Είνε αναγκασμένος να πάη
στην εξοχή για λίγες μέρες, κ' επειδή είμαι στενός του φίλος, μ'
έστειλε στη θέσι του να της εξακολουθήσω τα μαθήματα. Αν τα
διακόψη, ξαίρετε, είνε φόβος να λησμονήση ό,τι έμαθε.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ καλά. (Στην Τουανέττα) Φώναξε την Αγγελική.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Νομίζω, κύριε, πως θάνε καλύτερα να πάω τον αφέντη στην κάμαρά
της.
ΑΡΓΓΑΝ
Όχι. Πες της νάρθη εδώ.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Δε θα μπορέση να της κάνη σωστό μάθημα, αν δεν είναι μόνοι.
ΑΡΓΓΑΝ Πήγαινε, σου λέω, πήγαινε.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Θα σας ζαλίση, αφέντη και στην κατάστασι που είστε τίποτα δεν
πρέπει να σας συγκινή και να σας τραντάζη το μυαλό.
ΑΡΓΓΑΝ
Καθόλου, καθόλου· μου αρέσει η μουσική και πολύ θα ευχαριστηθώ,
να . . . Α! νάτην. (Στην Τουανέττα) Πήγαινε να δεις αν είνε έτοιμη
η γυναίκα μου
ΣΚΗΝΗ ΤΕΤΑΡΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΚΛΕΑΝΘΗΣ
ΑΡΓΓΑΝ
Έλα, κόρη μου . . . Ο δάσκαλός σου της μουσικής πήγε στην εξοχή· και
στη θέσι του έστειλε τον κύριο για να σου δείξη.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ (αναγνωρίζουσα τον Κλεάνθην)
Α! Θεέ μου!
ΑΡΓΓΑΝ
Τι τρέχει; γιατί αυτή η έκπληξί σου;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Γιατί . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Τι; τι σ' έκανε να συγκινηθής έτσι;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Ένα περίεργο, καταπληκτικώς περίεργο πράγμα που συμβαίνει εδώ.
ΑΡΓΓΑΝ
Σαν τι;
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Είδα στον ύπνο μου απόψε σαν να είχα, λέει, την μεγαλύτερη
στενοχώρια του κόσμου και μου παρουσιάστηκε κάποιο πρόσωπο που
έμοιαζε απαράλλακτα με τον κύριο από 'δω. Του ζήτησα βοήθεια και
μ' έβγαλε από τη στενοχώρια μου. Καταλαβαίνεις τώρα την μεγάλη
μου έκπληξι μόλις αντίκρυσα εδώ χωρίς να το περιμένω το πρόσωπο
που όλη τη νύχτα το είχα στο νου μου.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Πολύ με κολακεύει η ιδέα ότι έρχομαι στο νου σας είτε όταν
κοιμάσθε είτε όταν είστε ξύπνια και θα ήταν πραγματικώς μεγάλη
ευτυχία αν μ' εκρίνατε άξιο να σας βγάλω από οιανδήποτε
στενοχώρια. Δεν θα παρέλειπα τίποτε για να σας . . .
ΣΚΗΝΗ ΠΕΜΠΤΗ
ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ — ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (στον Αργγάν). Μα την αλήθεια, αφέντη, είμαι σύμφωνη
με τη γνώμη σας τώρα και παίρνω πίσω ό,τι έλεγα χθες. Ο κύριος
Διαφουαρούς, ο πατέρας, και ο κύριος Διαφουαρούς, ο γυιός,
έρχονται να σας κάνουν επίσκεψι. Τι έξοχο γαμπρό που θα κάνετε!
Θα 'δήτε τον πειο καλοκαμωμένο και τον πειο έξυπνο νέο του
κόσμου. Με δυο λόγια που μούπε με μάγεψε και η κόρη σας θα μείνη
καταμαγεμένη μαζί του.
ΑΡΓΓΑΝ (στον Κλεάνθη που κάνει πως θέλει να φύγη).
Μη φύγετε, κύριε. Πρόκειται να παντρέψω την κόρη μου και μου
παρουσιάζουν τον μέλλοντα γαμπρό μου. Η κόρη μου, ξαίρετε, δεν
τον είδε ακόμα.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Είνε, κύριε, μεγάλη τιμή για μένα να με θέλετε μάρτυρα σε μια
τόσο ευχάριστη συνάντησι.
ΑΡΓΓΑΝ
Είναι γυιός ενός εξόχου γιατρού και ο γάμος θα γίνη σε τέσσερες
ημέρες.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Θαυμάσια!
ΑΡΓΓΑΝ
Ειδοποιήσατε, σας παρακαλώ, και τον καθηγητή της, για να
παρευρεθή κι' αυτός στο γάμο.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Δε θα το παραλείψω.
ΑΡΓΓΑΝ
Και σάς, σας παρακαλώ.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Μου κάνετε μεγάλη τιμή.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Να τους, έρχονται, ετοιμασθήτε να τους δεχθήτε.
ΣΚΗΝΗ ΕΚΤΗ
ο κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ — ΑΡΓΓΑΝ — ΑΓΓΕΛΙΚΗ —
ΚΛΕΑΝΘΗΣ — ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ — ΥΠΗΡΕΤΗΣ
ΑΡΓΓΑΝ (εγγίζων τον σκούφον του χωρίς να τον βγάλη)
Ο κύριος Πυργγόν, κύριε, μου απηγόρευσε να βγάζω τη σκούφια μου.
Και σεις είσθε γιατρός και ξαίρετε τας συνεπείας.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Εμείς, σε κάθε είδους επίσκεψί μας, έχομε χρέος να βοηθούμε τους
ασθενείς και όχι να τους φέρνωμε σε δύσκολη θέσι.
(Ο Αργγάν και ο κ. Διαφουαρούς ομιλούν ταυτοχρόνως)
ΑΡΓΓΑΝ
Δέχομαι, κύριε.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ερχόμεθα, κύριε.
ΑΡΓΓΑΝ
Με μεγάλη χαρά.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ο υιός μου Θωμάς κ' εγώ.
ΑΡΓΓΑΝ
Την τιμή που μου κάνετε.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να σας δείξωμε, κύριε,
ΑΡΓΓΑΝ
Και θα επιθυμούσα κ' εγώ . . .
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Την αγαλλίασι που αισθανόμεθα . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Να μπορούσα να έλθω στο σπίτι σας.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Για τη χάρι που μας εκάνατε . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Για να πεισθήτε.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να θελήσετε να μας δεχθήτε . . .
ΑΡΓΓΑΝ
Αλλά ξαίρετε, κύριε,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Εν τη τιμητική, κύριε,
ΑΡΓΓΑΝ
Τι είναι ένας δυστυχής άρρωστος,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Συγγενεία σας.
ΑΡΓΓΑΝ
Που δεν μπορεί να κάνη τίποτε άλλο,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Και να σας διαβεβαιώσωμεν,
ΑΡΓΓΑΝ
Παρά μόνον να σας ειπή εδώ . . .
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ότι δι' όσα εξαρτώνται από το επάγγελμά μας
ΑΡΓΓΑΝ
Ότι θα ζητή κάθε ευκαιρίαν.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Καθώς και δι' όλα τα άλλα
ΑΡΓΓΑΝ
Να σας κάμη γνωστόν, κύριε,
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Θα είμεθα πάντοτε πρόθυμοι, κύριε,
ΑΡΓΓΑΝ
Ότι είνε όλος εις την διάθεσίν σας
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να σας εκδηλώσωμεν την προθυμίαν μας. (Στον υιόν του) Εμπρός,
Θωμά, η σειρά σου. Χαιρέτισε.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον πατέρα του)
Δεν πρέπει ν' αρχίσω από τον πατέρα;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Και βέβαια.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον Αργγάν)
Κύριε, έρχομαι να προσφέρω τους χαιρετισμούς μου, την
ευγνωμοσύνη μου, την αγάπη μου και το σεβασμό μου προς υμάς τον
δεύτερον πατέρα μου, αλλά δεύτερον πατέρα, εις τον οποίον, τολμώ
να είπω, οφείλω περισσότερα παρά εις τον πρώτον. Ο πρώτος με
εγέννησεν, αλλά σεις με εξελέξατε. Εκείνος με εδέχθη κατ'
ανάγκην, αλλά σεις με εξελέξατε από ευχαρίστησιν. Ό,τι έχω από
εκείνον είναι έργον της σαρκός του, αλλ' ό,τι οφείλω εις σας
είναι έργον της θελήσεώς σας: και όσον περισσότερον αι
πνευματικαί ιδιότητες είνε ανώτεραι των σαρκικών τόσα
περισσότερα οφείλω εις υμάς και τόσον περισσότερον θεωρώ
πολύτιμον την μέλλουσαν αυτήν υιοθεσίαν, διά την οποίαν έρχομαι
σήμερον να σας προσφέρω εκ των προτέρων τα ταπεινότατα σέβη μου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Χαρά στα σχολεία που βγάζουν τόσο άξιους ανθρώπους!
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον πατέρα του)
Καλά τα είπα, πατέρα;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Άριστα.
ΑΡΓΓΑΝ (στην Αγγελική)
Έλα, χαιρέτισε τον κύριο.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στον πατέρα του)
Να τη φιλήσω;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Ναι, ναι.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (στην Αγγελική)
Κυρία, πολύ περιέργως ο Θεός σας δίνει τον τίτλον της πενθεράς,
αφού . . .
ΑΡΓΓΑΝ (στον Θωμά Διαφουαρούς)
Δε μιλείτε στη γυναίκα μου, στην κόρη μου μιλείτε.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Πού είναι λοιπόν η κυρία;
ΑΡΓΓΑΝ
Θάρθη.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Να περιμένω ως που νάρθη, πατέρα;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Χαιρέτισε την δεσποινίδα.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Δεσποινίς, ακριβώς όπως το άγαλμα του Μέμνονος ανέδιδεν
αρμονικόν ήχον μόλις εφωτίζετο από τας ακτίνας του ηλίου, το
ίδιο και εγώ αισθάνομαι τον εαυτόν μου εμψυχούμενον υπό
γλυκυτάτης παραφοράς εις την εμφάνισιν του ηλίου της καλλονής
σας. Και όπως οι φυσιοδύφαι παρατηρούν προ το άνθος το
καλούμενον ηλιοτρόπιον στρέφεται ακαταπαύστως προς το άστρον
εκείνο της ημέρας, τοιουτοτρόπως και η καρδία μου από τώρα και
εις το εξής θα στρέφεται πάντοτε προς τα υπέρλαμπρα άστρα των
λατρευτών οφθαλμών σας ως προς τον μοναδικόν πόλον της.
Επιτρέψατε λοιπόν, δεσποινίς, ν' αποθέσω σήμερον εις τον βωμόν
των θελγήτρων σας την προσφοράν της καρδίας μου, η οποία
ουδεμίαν άλλην δόξαν ποθεί, δεσποινίς, παρά μόνον να διατελώ εις
όλην μου την ζωήν ταπεινότατος, ευπειθέστατος και πιστότατος
δούλος σας και σύζυγος.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αυτό θα πη νάχη κανείς σπουδάση! μαθαίνει να λέη ωραία πράγματα.
ΑΡΓΓΑΝ (στον Κλεάνθη)
Ε; Τι λέτε γι' αυτά, σεις;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Λέω, πως ο κύριος κάνει θαύματα· κι' αν είναι τόσο καλός γιατρός
όσον είναι ρήτωρ, θα μένουν πολύ ευχαριστημένοι οι ασθενείς του.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Και βέβαια. Θα είναι κάτι . . . θαυμάσιο πράγμα αν κάνη τόσο ωραίες
κούρες όσο ωραία είναι τα λόγια του.
ΑΡΓΓΑΝ
Εμπρός, γρήγορα, την πολυθρόνα μου και καθίσματα σε όλους·
(υπηρέται δίδουν καθίσματα). Κάθησαι εκεί, κόρη μου (στον κ.
Διαφουαρούς) Βλέπετε, κύριε, πώς όλοι θαυμάζουν το γυιό σας, και
βρίσκω πως είστε πολύ ευτυχής που έχετε ένα τέτοιο παιδί.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Κύριε, όχι πως είμαι πατέρας του· μπορώ να πω ότι έχω λόγους να
είμαι ευχαριστημένος απ' αυτόν και ότι όλοι όσοι τον βλέπουν
λέγουν πως είναι παιδί, το οποίον δεν έχει κανένα ελάττωμα. Ποτέ
δεν είχεν εξημμένην φαντασίαν ούτε το πνευματικόν εκείνο πυρ που
παρατηρείται σε μερικούς νέους· αλλ' εξ αυτού ακριβώς προείδα
την κρίσιν του, προτέρημα το οποίον απαιτεί η εξάσκησις του
επαγγέλματός μας. Όταν ήταν μικρός, ποτέ δεν ήταν όπως λένε
ζωηρός και εύθυμος· εφαίνετο πάντοτε μαλακός, φιλήσυχος και
αμίλητος, δεν έλεγε ποτέ λέξι και ποτέ δεν έπαιζε τα παιγνιδάκια
εκείνα που τα λένε παιδικά. Με πολλούς κόπους τον εμάθαμε να
διαβάζη και είχε γίνει εννέα ετών και δεν εγνώριζε ακόμη τα
στοιχεία του αλφαβήτου. Ωραία! έλεγα από μέσα μου· τα όψιμα
δένδρα παράγουν τους καλυτέρους καρπους. Πολύ δυσκολώτερα
χαράσσει κανείς στο μάρμαρο παρά στην άμμο· μα ό,τι χαραχθή στο
μάρμαρο διατηρείται πολύ περισσότερο καιρό. Και η βραδύνοια αυτή
και το δυσκίνητον της φαντασίας είναι σημεία μελλοντικής
ευθυκρισίας. Όταν τον έστειλα στο σχολείο, χρειάστηκε να
καταβάλη κόπους και κόπους, αλλ' αντέστη εις τας δυσκολίας και
οι καθηγηταί του μου επαινούσαν πάντοτε την επιμέλειά του και
την φιλοπονία του. Επί τέλους, δος του — δος του, κατώρθωσε να
πάρη ενδόξως το απολυτήριόν του και μπορώ να πω, χωρίς να το
καυχηθώ ότι από διετίας που φοιτά στο Πανεπιστήμιον, κανείς
υποψήφιος δεν ακούεται περισσότερο απ' αυτόν σε όλας τας
συζητήσεις της σχολής μας. Έγινε επίφοβος· και δεν υπάρχει
συζήτησις που να μην αγορεύη μέχρις υπερβολής, για ν' αποδείξη
το εναντίον. Είναι ισχυρογνώμων σε κάθε συζήτησι, φανατικός, σαν
Τούρκος. Στας αρχάς του, δεν αλλάζει ποτέ τη γνώμη του και
ακολουθεί κάθε συλλογισμόν του μέχρι των τελευταίων πτυχών της
λογικής. Αλλά εκείνο που μ' αρέσει περισσότερο σ' αυτόν — και
εννοείται ότι σ' αυτό ακολουθεί το παράδειγμά μου — είναι, ότι
προσκολλάται τυφλώς στις γνώμες των παλαιοτέρων μας και ποτέ δεν
ηθέλησε ούτε να εννοήση ούτε ν' ακούση τους λόγους και τα
πειράματα των δήθεν ανακαλύψεων του αιώνος μας εν σχέσει προς
την κυκλοφορίαν του αίματος και προς άλλας γνώμας του ιδίου
φυράματος.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (βγάζει από την τσέπην του μακράν διατριβήν
τυλιγμένην και την παρουσιάζει στην Αγγελικήν).
Έχω συντάξει μίαν διατριβήν εναντίον των τσαρλατάνων, την οποίαν
με την άδειαν του κυρίου (χαιρετά τον Αργγάν) τολμώ να
παρουσιάσω στην δεσποινίδα, ως οφειλομένην εις αυτήν προσφοράν
εκ των πρωτολείων του πνεύματός μου.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Κύριε, θα είναι άχρηστο πράγμα για μένα. Δε νοιώθω τίποτ' απ'
αυτά.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ (παίρνει την διατριβήν) Δώστε μου την, δώστε μου την,
θα είναι καλή για ζωγραφιά του τοίχου, θα στολίσωμε την κάμαρά
μας.
ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ (χαιρετά και πάλιν τον Αργγάν)
Με την άδειαν επίσης του κυρίου, σας προσκαλώ, δεσποινίς, να
έλθετε μια απ' αυτές τις ημέρες να δήτε, για να διασκεδάσετε,
την ανατομία μιας γυναικός, επί της οποίας πρόκειται να εκθέσω
τας αντιρρήσεις μου.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Ευχάριστη διασκέδασι! Άλλοι πηγαίνουν στο θέατρο τις
αρραβωνιαστικές των· μια ανατομία όμως, ε; είναι κάτι πολύ
διασκεδαστικώτερο πράγμα.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Άλλως τε, όσον αφορά τα απαιτούμενα προσόντα για το γάμο και τον
πολλαπλασιασμό του γένους, σας διαβεβαιώ ότι συμφώνως προς τους
κανόνας των δοκτόρων μας, δε βρίσκεται άλλος πλέον κατάλληλος.
Έχει εις μεγάλον βαθμόν την δύναμιν της γονιμότητος και είναι εξ
ιδιοσυγκρασίας προωρισμένος να γεννήση και να παραγάγη γερά
τέκνα.
ΑΡΓΓΑΝ
Δε σκέπτεσθε να τον εισαγάγετε στην αυλή και να του επιδιώξετε
εκεί μια θέσι γιατρού;
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Θέλετε να σας μιλήσω ειλικρινώς; Ποτέ δεν εφαντάσθηκα ευχάριστο
το επάγγελμά μας όταν έχωμε να κάνωμε με μεγάλους. Βρίσκω
πάντοτε ότι είνε καλύτερα για μας τους γιατρούς να καταγινώμεθα
με τον λαόν. Ο λαός είναι βολικός: δεν έχομε να δώσωμε λόγο των
πράξεών μας σε κανένα· αρκεί ν' ακολουθούμε τους κανόνας της
επιστήμης κ' αδιαφορούμε για ό,τι κι' αν συμβή. Οι μεγάλοι — ω!
είνε φρικτό πράγμα! — όταν αρρωστήσουν, απαιτούν καλά και σώνει
να τους γιατρέψουν οι γιατροί των.
ΤΟΥΑΝΕΤΤΑ
Αστείο πράγμα! Ακούς τους αυθάδεις να θέλουν να τους γιατρέψετε!
Και μήπως γι' αυτό πηγαίνετε σεις; εσείς πηγαίνετε μόνο για την
πληρωμή και για να διατάξετε τα γιατρικά: αν μπορούν, ας
γιατρευθούν μόνοι των.
κ. ΔΙΑΦΟΥΑΡΟΥΣ
Σωστά! Εμείς είμαστε υποχρεωμένοι μόνο να τους νοσηλεύωμε
σύμφωνα προς τους κανόνας.
ΑΡΓΓΑΝ (στον Κλεάνθην) Κύριε, ας μας πη κανένα τραγουδάκι η κόρη
μου.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Επερίμενα να το διατάξετε, κύριε. Μου είχε περάσει από το νου,
έτσι για να διασκεδάσω την συντροφιά, να τραγουδήσω μαζί με τη
δεσποινίδα μια σκηνή απ' ένα καινούργιο μελοδραματάκι που έγινε
προ ολίγου. (Στην Αγγελική, που της δίνει ένα χαρτί). Να, πάρετε
το μέρος σας.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
Εγώ;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ (με χαμηλή φωνή στην Αγγελική)
Μην αρνηθήτε, σας παρακαλώ θα σας εξηγήσω τι είνε η σκηνή που θα
τραγουδήσωμε (μεγαλοφώνως). Δεν έχω δυνατή φωνή για τραγούδι·
είναι όμως αρκετή για ν' ακουστή εδώ μέσα. Θα έχετε την καλωσύνη
να με συγχωρήσετε, αφού μάλιστα βλέπετε ότι αναγκάζομαι να
ζητήσω βοήθεια κι' από την δεσποινίδα.
ΑΡΓΓΑΝ
Είναι ωραίοι οι στίχοι;
ΚΛΕΑΝΘΗΣ
Είναι — ακριβώς ειπείν — ένα αυτοσχέδιο μελοδραματάκι. Θ'
ακούσετε απλώς ένα πεζό ρυθμικό έργο ή ένα είδος ελευθέρων
στίχων, όπως δηλαδή το πάθος και η ανάγκη εμπνέουν δύο πρόσωπα
αυθορμήτως να πουν ό,τι αισθάνονται.
ΑΡΓΓΑΝ
Πολύ καλά. Ας ακούσωμε.