VI. 1183.

[_Carta de permutatione ecclesiæ Burgi cum Eustachio præposito

Valentiæ_][A].

(Habemus unum) instrumentum sive cartam continentem permutationem quam

ecclesia Burgi fecit cum Heustachio felicis recordationis præposito

Valentiæ[1], ex qua ecclesia est multum augmentata in redditibus, cum

dominio & decimis de Marisco[2], & quod ultra est de candellis & avena

exonerata. Data sub anno Domini M^{o} clxxxiij^{o}. Cujusquidem instrumenti

seu cartæ tenor in effectu talis est:

Et primo sequuntur illa quæ idem præpositus dedit ecclesiæ ac perpetuo

concessit.--In primis siquidem candelas quas ecclesia solet præposito

administrare; item avenam censualem quam percipiebat in mansis qui dabantur

ad plantandum vineas.--Item super Sazie vinea sita in montata[3]: iij

solidos[4], vj barralia vini censualia.--Item super tenemento Petri

Vitelli[5]: xij denarios census.--Item super tenemento Balborum[6]: ij

panes, ij capones, j gallinam census.--Item super tenemento hominum qui

dicuntur Romeracii[7]: ij panes, ij capones, j gallinam census.--Item super

tenemento sito circa claustrum ecclesiæ ab oriente & ab austro a parte

cureriæ usque ad portam claustri, cum dominio & bajulatione, videlicet

xviij den., iij sestaria avenæ, j sestarium ordei census.--Item concessit

ut panes hominum infra hoc spacium habitantium coquantur in furno

ecclesiæ.--Item idem præpositus dedit ecclesiæ omne dominium quod habebat

in domo, casali & ij[8] ortis juxta plateam publicam cureriæ, duo fossata

cum congregatione aquarum in eisdem fossatis.--Item totum jus & dominium

quod habebat in tenemento fratrum Templi[9] juxta tenementum Joannis

Glaudus.--Item remisit ecclesiæ decimas de Marisco.--Item jurisdictionem

quam habebat in homicidis, traditoribus, adulteris, perjuris & in illis qui

de crimine perduellionis convinciebantur hominibus ipsius ecclesiæ.--Item

omne jus & dominium quod habebat in hominibus ecclesiæ cum omnibus eorum

bonis tam in vita quam in morte, & pariter in domo nomine tenus pauperum

quæ Helemosinaria[10] dicitur.--Item licitum est tam hominibus ecclesiæ

quam præpositi se transferre de una terra ad[11] aliam, sed tamen

spectabunt ad dominium cujus terram inhabitabunt versa vice.

Et versa vice hæc sunt quæ ecclesia Burgi remisit eidem præposito

temporibus perpetuis.--Et primò x tenementa quæ habebat in vico ab alveo

cureriæ usque ad domum Confratriæ[12], quæ reddunt annis singulis videlicet

ix solidos, v denarios censuales.--Item domum, tertiam partem molendini ad

arcus condam dicti molendini[13] Sancti Maximi & unum mansum apud

Avoyanum[14].--Item in vico Ferrateriæ[15] Valentiæ: v[16] solidos

censuales.--Hæc omnia Bozonus vicarius[17] tradiderat de pignore eidem

ecclesiæ pro xxx marcis argenti[18] & decem libris.--Item ecclesia præter

hæc dedit eidem præposito semel tantum iiij^{c} 1 solidos.

Sane Heustachius præfatus supradictis concessionibus adjecit se plenarie

laudasse & quicquid prædecessores sui sive episcopi Valentiæ nomine

donationis, permutationis, conventionis sive quolibet alio modo cum

ecclesia Sancti Petri contraxerint approbasse.

[A] Cette charte ne nous a été conservée qu'en analyse par l'_Invent.

rais_. f^{o} 3 & son _Extrait_ f^{o} 5. Nous donnons les variantes de ce

dernier; le ch. XIX en offre un fragment considérable qui semble textuel.

[1] Voir, sur ce bienfaiteur du Bourg & sur ses prédécesseurs dans la

prévôté de Valence et l'abbaye de Saint-Pierre, la _Notice historiq_.

prélim.

[2] L'_Invent. rais_. donne la version vicieuse de _Marista_ (voir ch. XIX,

etc.).--Il y avait à Loriol un prieuré de Saint-Martin _de Marisco_; à

Charpey, une église de Saint-Didier de Maresio, & des quartiers dits _du

Marais_ à Alixan & à Montelier.

[3] Var. _Montana_; on trouvera ailleurs _Montaa: de mons_, montagne. La

haute Montée est le quartier de Pomaret; le coin de la Montée, Saint-

Barthélemy, & le coin de la Montée Sur le Fiol, la Tourtelle.

[4] La livre d'argent valait sous Philippe-Auguste 19 fr. 643^{m} (table de

DERNIS), & en conséquence le sou 0,982^{m} & le denier 0,081^{m}.

[5] Var. _Vitalli_.

[6] Var. Balborii.

[7] Var, _Romerani._

[8] Var. _in._

[9] Les chevaliers du Temple (_fratres Templi Salomonis_) ont laissé peu de

traces de leur établissement à Valence; nous savons qu'ils y possédaient

une commanderie sous le titre de saint Émilien: Ponce Willelmi en était

procureur en 1197. Nous donnerons les quelques titres que nous avons

recueillis sur cette maison en _appendice_ avec ceux des Hospitaliers de

Valence & du prieuré de Bonlieu, fondé par Véronique comtesse de Marsanne,

& enrichi par le prévôt Eustache, son fils (voir _Notice_ prélim.).

[10] Cet établissement de charité est le plus ancien de Valence dont les

titres nous aient donné connaissance: le Cartulaire du Bourg en fait

plusieurs fois mention sous diverses dénominations (voir l'_Index

locorum_), & nous fournit la preuve qu'il était sur le territoire & de la

dépendance du chapitre de Saint-Pierre.

[11] Var. _in_.

[12] Confrérie religieuse, appelée dans la ch. XIX _confraternitas_, dont

on ne connaît pas autrement l'existence; elle possédait une maison dans le

Bourg.

[13] Var. _quod dicitur molendinum_....

[14] _Avoyan_, aux Chanalets.

[15] Var. _Ferretariæ_, rue des forgerons ou taillandiers.

[16] Var. _sex_.

[17] Le Cartulaire du Bourg & d'autres documents nous ont fourni les noms

de plusieurs des vicaires ou viguiers de l'évêché de Valence.

[18] Le marc d'argent ou moitié de la livre de 16 onces (0,24475 kilog.)

avait une valeur intrinsèque de 54 fr. 383^{m} (cf. ch. III, n. 4).

* * * * *

Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini · 第 15 / 103 题