De bedoeling dezer _Mymering_ is alleenlijk, om, door de beschouwing
der aanmerkelijke voortgangen van den Wijsgeerigen geest, onder het
menschdom, deszelfs uitwerkselen, naa een lang verloop van eeuwen, door
eene waarschijnelijke gissing, uit te vorschen; men zoeke dus in dezelve
geene toespeeling op bijzondere zaaken of persoonen; dit zoude het
oogmerk des Schrijvers verre gemist zijn.--De geheele grondslag van al
wat in dezelve gezegd wordt, is alleenlijk, dat het menschdom uit de
wijsgeerige beschouwing van alle dingen, mooglijk eens dien trap van
waare beschaaving zal bereiken, waarin het zijn waare behoefte zal
weeten te onderscheiden van beuzelachtige overtolligheeden, welke het
eerst als onmisbaare behoeften aan zag; wat nu anders zijn de waare
behoeften van de onsterffelijke ziel, dan alleen de kennis van verheven
Waarheeden en zulke Weetenschappen, welke ons de grootheid van den
Schepper in toeneemenden luister voorstellen. Eenmaal gesteld zijnde,
dat het menschdom, door trapsgewijze vordering in kennis, deze hoogte
bereiken kan, volgt daar uit noodzaakelijk, dat het, die bereikt
hebbende, eene geheel andere richting in zijnen smaak en begeerten
ondervinden zal; alle beuzelachtige overtolligheeden, waarin niettemin
de grondaanleiding gegeeven is tot de ongenoegens, die het menschelijk
leven en de samenleeving zo zeer verbitteren, en aanleiding tot allerlei
wandaaden in de maatschappij geeven, zullen dan door den mensch
misacht, en eindelijk geheel vergeeten worden. 'Er zal eene geheel
wijsgeerige eeuw ontstaan, welke ook in den smaak voor schoone kunsten
en weetenschappen den toon geeven zal;----maar deze groote verandering
in zeden en denkwijzen moet noodzaakelijk voorgegaan worden, door
eene, boven de mooglijkheid van vervulling stijgende, begeerte van
het menschdom, elk volk zal zig eerst toeleggen om zijn nabuuren
te overtreffen, in de bezitting der schijngoederen, wier aantal de
weelde en onverzadelijke begeerte gestadig doen aangroeijen. Deze
algemeene drift naar schijngoederen zal derzelver bezit, hoe langs hoe
bezwaarlijker maaken, daar ze, onder zo veele begeerigen, slegts schraal
zullen kunnen verdeeld worden. Het gemis derzelver zal eindelijk den
mensch noodzaaken, om dezelve te verachten en tot de kennis dier groote
waarheid te geraaken, dat de Natuur slegts zeer weinig behoeft.--Of nu
wel dertien Eeuwen genoegzaam zijn om die leer voortteplanten en te
bevestigen, laat ik daar; dit tijdperk is slegts gekozen om eene zekere
bepaaling te kunnen daar stellen.--Niemand stoote zig aan de stelling
dat ons Land naa dertien Eeuwen, wel geheel van gedaante veranderd
zou kunnen zijn; dat de Stad Amsterdam, mogelijk dan slegts een
twijffelachtig geheugen van derzelver voormaalige ligging zoude kunnen
naagelaaten hebben; want men gaa slegts 1300 Jaaren terugge, en zoeke
thands Steden, die toen in vermoogen bloeiden en maake het besluit zelve
op; alleen de Dichter mag een eeuwig bestaan en voortduurenden groei,
aan, in den aart wisselvallige, zaaken belooven; de Wijsgeer besluit
uit de overeenkomst der dingen tot eene gestadige verwisseling en
voordduurende onbestendigheid.----Al wat voords omtrent de verwisseling
van smaak in de schoone kunsten, als zijn Schilder-, Toon- en
Dichtkunst gezegd is, rust mede op den voet van eene eenvouwige
wijsgeerige beschouwing der dingen; welke allen het waarlijk nuttige en
verstandelijke als onveranderlijk, maar het oogenbliklijk streelende en
zinlijke als gestadig verwisselend erkent.--De weinige trekken, welke
hier en daar op de thands dreigende verbastering van smaak in de schoone
kunsten, als ook over sommige thands in den smaak zijnde gebruiken,
voorkomen; zijn slegts om de redeneering te verleevendigen, en den
aandacht der Hooreren bezig te houden 'er ingevlochten, en hebben
mede geene bijzondere toespeeling; ja, zijn zelfs met voordagt, en
om te sterker te treffen, boven den aart der zaake overdreeven:
verre is 't van mij, te willen stellen, dat wij thands geen Kunstenaars
van zuiveren en waaren smaak in elk vak zouden bezitten; verre van
ons is 't den staat der tegenwoordige inrichting der Maatschappij te
willen berispen; zij is onderworpen aan omstandigheeden, door welke
derzelver houding onvermijdelijk bepaald wordt: met de verandering dier
omstandigheeden kunnen ook derzelver uitwerkselen geheel van gedaante
veranderen.----Dit, waarde Leezer! is alleen 't gene ik omtrent de
bedoeling van dit werkjen, ten einde alle verkeerde toepassing voor te
komen, nog te berichten hadde; mooglijk zal ik eene nadere recensie en
verdeediging over sommige daarin voorkomende bijzonderheeden, des noodig
oordeelende, zelve het licht doen zien.
[Decoratieve illustratie]
+---------------------------------------------+
| |
| OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER: |
| |
| De volgende correcties zijn in de tekst |
| aangebracht: |
| |
| Bron (B:) -- Correctie (C:) |
| |
| B: wat lapten, brak en weder een andere |
| C: wat lapten, brak er weder een andere |
| B: _De Wijsgeer,_ ô, Dan zult |
| C: _De Wijsgeer._ ô, Dan zult |
| B: GASSENDUS, NEWTON MUSSCHENBROEK, |
| C: GASSENDUS, NEWTON, MUSSCHENBROEK, |
| B: Ja wij heb- Telescoopen uitgevonden, |
| C: Ja wij hebben Telescoopen uitgevonden, |
| B: zonnen kun- onderscheiden; en |
| C: zonnen kunnen onderscheiden; en |
| B: 2090. |
| C: 2110. |
| B: _Etuis_, _odeurs_ _bonbons_, en |
| C: _Etuis_, _odeurs_, _bonbons_, en |
| B: Genootschap aldaar_ Ao. 2090. |
| C: Genootschap aldaar_ Ao. 2150. |
| B: nieuwe goed gesteld zijn gij kunt |
| C: nieuwe goed gesteld zijn, gij kunt |
| B: deze plaats van _Juvenalis_: |
| C: deze plaats van JUVENALIS: |
| B: sumere_[18] Op deze wijze kunnen |
| C: sumere._[18] Op deze wijze kunnen |
| B: verdichte stukken bevallen om |
| C: verdichte stukken bevallen ons |
| B: bij de uitspraak, te maaken zijn. |
| C: bij de uitspraak, te maaken zijn? |
| B: _Ik_ Gij hebt daarin zeeker |
| C: _Ik._ Gij hebt daarin zeeker |
| B: wetten van uw land niet tegen. |
| C: wetten van uw land niet tegen? |
| B: in de gevangenis onderhouden? |
| C: in de gevangenis onderhouden. |
| B: dien gewigtigen post waarteneemen |
| C: dien gewigtigen post waarteneemen. |
| |
+---------------------------------------------+