_Tradukis_
Raym. Van Melckebeke.
Piednoto [16] Popola nomo de la lekanto.
Mortigo de Jakobo Van Artevelde.
En la unua etaĝo de la domo de Jakobo Van Artevelde fenestro estas
malfermata.
Tie aperas nun la Saĝa Viro mem, apoganta sin sur la fera
balkonbalustrado kaj faranta signon per mano ke li tuj ekparolos.
Tial ke li estas hele lumata de la fajrbrilo de l' torĉoj oni povus
facile distingi sur lia vizaĝo kortuŝecon eĉ plej malgrandan. Sed nenia
korpremeco, nenia timo estas sur ĝi videbla; ĝi atestas nur trankvilan
ĉagrenon kaj sinceran kompaton.
En la komenco estis neeble ke li parolu sufiĉe laŭte por ke li estu
komprenata; ĉar la popolamaso el ĉiuj flankoj kriegante alproksimiĝis,
kaj levis minace torĉojn kaj armilojn.
Fine la bruegado ĉesas kaj Van Artevelde ekparolas:
«Kunuloj, kion vi deziras de mi? Kial vi estas tiel incititaj kontraŭ
mi? Diru kion mi eble malbonfaris, mi rebonigos tion laŭ mia povo.»
«Ni postulas kalkulraporton pri la granda Flandra trezoro kiun vi
rabis!» tumulte kriis ĉiuflanke la ribelantoj.
«Oni vin trompas, kunuloj,» respondis Van Artevelde, «el la Flandra
trezoro mi neniam forŝtelis la plej malgrandan moneron. Returne iru
hejmen kviete; mi petas vin, revenu morgaŭ dum la tago: por via
kontentigo mi senkulpigos min pri ĉio kion vi povas deziri.--Vi
konstatos ke oni vin trompis.»
«Ne, ne!» ekkriis Gerardo Denys, minacante Artevelde kaj perfide
ridante, «ni volas tuj ricevi klarigojn! Ni scias ke vi ŝtelis la
trezoron, kaj, kiel malnobla fripono, ĝin forsendis en Anglujon. Ni ne
permesos ke vi forkuru! Vi devas morti, landperfidulo!»
«Li devas morti!» rekriegis la partianoj de Gerardo. «Malsupreniru kaj
ne parolu plu de tiu altaĵo, tirano!» kriis brute alia ribelanta bando.
Artevelde, plifortigante kaj pliakcentante sian voĉon, reparolis:
«Ho, kunuloj, vi postulas mian morton! Ĉu vi ne memoras do plu, ke mi
oferadis mian ripozon, mian bienon kaj mian vivon por la liberigo de
Flandro kaj por via prospereco? Ĉu vi ne scias plu ke sur tiu ĉi sama
placo, kie nun vi volas verŝi mian sangon, vi ĵuris defendi kaj helpi
min ĝis la morto? Ĉu ne estas vi, kiuj petegis min, kun levitaj brakoj,
doni al vi liberecon kaj negocon? Ho, atestu almenaŭ, kunuloj, ke mi
plenumis mian promeson! Mi savis Flandron de la malsatego, mi liberigis
ĝin el la sklaveco, mi revivigis kaj brilegis ĝin en prospero, en gloro
kaj en grandeco...
«Ĉu vi volus nun maljuste mortigi min, trempi viajn manojn en sangon de
senkulpulo?
«Malĝoja rekompenco de l' bono kiun mi penadis fari, kaj kiun mi
plenumis dank' al Dia helpo!
«Disponi je mia vivo vi povas, ĉar mi estas tute sola kontraŭ ĉiuj: sed
mi petegas vin, kunuloj, antaŭ ol malhonori vin per tia krimo, pripensu
kies ilo vi estas; atestu ke la malamikoj de nia libereco vin trompas,
por interne disigi nian karan Flandron, por ke ĝi falu senforta kaj
ke ĝi neniigita kurbiĝu sub la plej hontinda jugo. Ĉu vi ne estas do
plu idoj de Flandro? Ĉu Gento ne enhavis viajn lulilojn? Kial do vi
forĵuras patrujon, liberecon kaj gloron por amuzi vin verŝante fratan
sangon?
«Ne, ne, vi ankoraŭ aŭskultos min; la kriego de mortanta Flandro el
mia buŝo ankoraŭ resonos en viaj koroj. Ĝi fortiregos de viaj okuloj
blindigintan vualon kaj al vi rememorigos la plej sanktan devosenton.
«Ve! Ve! por ni, kunuloj, se surdaj vi estas por tiu ĉi solena voko...»
Jam la elokventa parolado de Van Artevelde ekkaptis la atenton de l'
aŭskultantoj kaj potence ekkvietigis la pasiojn.
Envia bedaŭro kovris la vizaĝon de Gerardo Denys, kiu, kolerege,
rimarkis ke lia ofero foriĝos.
Denys kun siaj konspirantoj, nerimarkite, alproksimiĝis al la malantaŭa
pordo de l' Artevelda domo, kaj tie ili ekbruegis kaj ekatakis la
malfortikan pordon per marteloj kaj hakiloj.
En ĉambro, kies pordo troviĝis flanke de l' strateto nomata:
«Paddenhoek» (angulo de la bufoj), la Arteveldaj amikoj atendis tenante
armilon en pugno, kaj decidinte morti por lia defendo.
Atentege kaj sin incitante reciproke al kuraĝo, ili aŭdis la fortegajn
martelbatojn kaj la kriegojn, kiuj tiel minace resonis antaŭ la
eksterpordo de l' Paddenhoek.
Fine la mortigontoj dispecigis la pordon kaj triumfe ensaltegis la
koridoron. Nun ili ekatakis per siaj marteloj la pordon de l' ĉambro
kaj ĝin eligis el la hokoj. Post malmultaj momentoj la malforta
barikado falis sur la pargeton, donante trairejon al la furiozaj
atakantoj.
La glavo de Ghelnot[17] tendis la kapon de l' unua, la ponardo de
Lieven[17] traboris la bruston de l' dua. Tuj ĉiu el iliaj amikoj
elektis mortigoton: preskaŭ samtempe kvin aŭ ses ribelantoj falis teren
en sango.
Vidante tion, la aliaj rapide ekiris returnen. Ĉar la atakantoj povis
enpaŝi nur duope aŭ triope la mallarĝan koridoron, ili estis trafotaj
antaŭ ol ili povos uzi siajn armilojn; ili do bone komprenis ke nur
malmultaj penetros en la ĉambron, kaj ke ili renkonten iras al certa
morto, volante alveni ĝis Artevelde per tiu vojo. Sekve ili volis
reeliri..... sed, plimalproksime en la koridoro, bruegis antaŭenpuŝanta
maso, kiu kun nevenkebla penado enpuŝis la plejantaŭestantojn en la
ĉambron, kiel faleganta fluo.
Kvankam Ghelnot kaj liaj amikoj furioze faligis teren la unuajn
malamikojn kaj per glavoj fendis iliajn kapojn aŭ per ponardoj traboris
iliajn brustojn, la atakantoj estis tro multnombraj, por ke la amikoj
de Van Artevelde kontraŭstaru la puŝon de l' korpoj: ili devis paŝi
malantaŭen kaj lasi sian favoran lokon.
Baldaŭ la ĉambro estis plenigita de mortigantoj. Ghelnot kaj liaj
kunbatalantoj ĉirkaŭataj ĉiuflanke, venkataj kaj puŝataj kontraŭ la
muron, sin defendis kiel leonoj, kaj frapadis kaj tranĉadis kvankam la
sango disfluis el vundoj multnombraj.
* * * * * * *
Kelkaj partianoj kaj servistoj de Artevelde, vidante ke la aliaj estas
blokitaj, atakis la ribelantojn je l' posta flanko.
Sed malgraŭ ĉiuj kuraĝaj kaj heroaj miregindaĵoj, kiujn ili faris,
ili ne povis havi la plej malgrandan esperon pri la venko. Ili devis
kontraŭbatali tro multe da malamikoj.
Gerardo Denys kun triumfa ĝojo rimarkis ke la ŝtuparo fariĝis alirebla.
Lasante la batalon, li marŝis al tiu direkto kaj ekkriis:
«Ni supreniru! ni supreniru!»
Li antaŭiris antaŭ siaj kunuloj sur la ŝtuparon.
Enirante la ĉambron, li vidis Artevelde'n ankoraŭ parolantan al la
popolo.
En lia gorĝo stertoris kriego simila al blekado de tigro, kiu sentas
sangadantan tremantan kaptaĵon sub siaj piedegoj; furioza rido, kiel
tiu de demono, iluminis lian vizaĝon per infera brilo. Triumfante
li saltis al Artevelde, kaj frapis lin per sia hakilo tiel forte, ke
Jakobo falis, kun fendita kapo, sur la balustradon.
La senkulpa sango, elfluanta el larĝa vundo, ŝprucis sur la
aŭskultantan popolamason.
«Popolo!... Gento!... Flandro!...» tia estis la lasta ĝemo de l' Saĝa
Viro!