La Belga Literaturo, ĉar Belgujo dividiĝas en francan kaj flandran
partojn, konsistas el francaj kaj flandraj verkoj.
La interrilatojn de la flandraj kaj holandaj verkistoj kiuj kune,
uzante la saman lingvon, donas la Nederlandan Literaturon, oni vidos
sur la sekvantaj paĝoj.
Prezentante la jenan libron al la Esperantistaro, ni celas konigi al
ĝi en maniero iom plena la konindan flandran literaturon. Jam, el
diversaj flankoj kaj precipe en la nuna tempo, oni presigis tradukaĵojn
el apartaj verkistoj sed, neniam ĝis nun, oni publikigis aron da
fragmentoj el samnaciaj literaturistoj, aron kapablan konigi, kion ne
povis fari apartaj tradukaĵoj, la esencon, la emojn, la ecojn de ia
nacia literaturo.
_Nia verko neniel celas montri plenan vidaĵon de la flandra
literaturo_, neniel celas prezenti ĉiujn konindajn verkistojn, eĉ
neniel celas prezenti ĉiujn plej bonajn: ĝi elektis ĉiuspecajn
verkistojn, precipe inter tiuj kies famon jam firmigis la kritiko kaj
la tempo, sed ankaŭ inter la nunaj plej junaj literaturistoj.
La tradukintoj plej zorge klopodis por traduki kiel eble plej laŭvorte
la flandrajn fragmentojn, tiel prozajn kiel poeziajn.
La Esperanta versofarado povas uzi ĉiuspecajn taktojn de la ritmo kaj,
en ĉi tiu rilato, ĝi alproksimiĝas plej multe al la plej harmoniaj
lingvoj; sed, pro la esenco mem de nia lingvo, ĝi multe pli malfacile,
precipe en la tradukado, povas uzi la rimojn: tio estas tute sengrava
ĉar la ritmo treege superas la rimon kaj neniel bezonas ĝin.
En ĉi tiu libro, la versaĵoj estas ĝenerale verkitaj laŭ ritmo simila,
eĉ kelkafoje tute identa al la ritmo de la originalo sed, nur en kelkaj
versaĵoj, oni entute aŭ duone uzis la rimon.
La literaturistoj, kies verkojn ni ĉi tie tradukis, akceptu nian
sinceran dankon tial ke ili afable permesis al ni la tradukon de siaj
verkoj.
Ankaŭ ni plezure esprimas niajn plej korajn danksentojn al ĉiuj kiuj
helpis nin por la kolektado de ĉi tiuj paĝoj. Speciale ni dankas
sinjorojn A. Cassiers, L. Cogen, J. Goorieckx, L. Lucas, A. kaj D-ro
W. Van der Biest, W. Van Eeckhout, O. Van Schoor, kiuj ageme kunlaboris.
Ni esperas ke, laŭ nia unua ekzemplo, fremdlandaj samideanoj donacos la
esperantistaron per similaj kolektoj el malmulte konataj literaturoj.
Se nia verko povus diskonigi en la fremdaj landoj nian belan Flandran
Literaturon kaj ankaŭ klare montri tiel en Belgujo kiel eksterlande
kiom multe utilos en la literaturo nia lingvo internacia, niaj
kunlaborantoj kaj ni estus certe atingintaj tre kontentigan rezultaton.
D-ro M. Seynaeve
D-ro Raym. Van Melckebeke.
La 1an de Aŭgusto 1904.
RAPIDA ĈIRKAŬRIGARDO
DE LA
_Nederlanda Literaturo en Flandro_.
La deveno de la Nederlanda Literaturo, kies mallongan priskribon ni
intencas ĉi tie verki, datumiĝas je la XIIa jarcento.
En niaj flandraj provincoj ĝi komence malvolviĝas en formo de epopeo aŭ
de kavalirtempa romano kaj poste de fabelo.
La XIVa jarcento alportis al ni siajn rapsodojn kiuj sonigis la amajn
kantojn ĉe l' princaj palacoj kaj ĉe la landsinjoraj kasteloj.
Alvenis la Burgundia epoko: estas la jarcento kiam la komercaj
interrilatoj prezentas al la homa agemo novan laborejon; rapide la
Flandranoj ekkaptas la komercadon; Antverpeno baldaŭ fariĝas centro por
la internaciaj rilatoj kaj, ĉe la Bruĝa vendoplaco, sin interrenkontas
ĉiuj Eŭropaj popoloj: estas granda, poste grandega riĉeco en niaj
provincoj.
Sed tiun prosperecon ne ĝuis ĉiuj laŭ sama mezuro: la homaj klasoj
pli multe, pli malkonfuze disiĝis: el tio devenis afektado, montrado
de sciencaj konoj per kiuj la riĉaj klasoj celis, en la literaturo,
diferenci de la popolo kaj kiuj malebligas ĉian naturan, simplan kaj
originalan verkon; estas la tempo de l' «Retorikaj Societoj[1]» kiuj,
pretekstante plipurigon de la lingvo, longatempe sufokis ĉian poezian
inspiraĵon, kunliginte la naturan emon per siaj senraciaj kaj mallarĝaj
reguloj.
Ĝis nun la Nederlanda Literaturo havis sian ĉefan sidejon en niaj
flandraj provincoj; sed, je l' mezo de l' XVIa jarcento, sekve de l'
religiaj militoj, multo da literaturaj eminentuloj migris al la Nordo,
dezirante pli da sendanĝereco kaj da libereco: la literatura centro
alilokiĝis. Cetere, la komerco ŝajnis laŭiri la saman vojon: Amsterdamo
riĉiĝis malprofite de Antverpeno; al tio oni aldonu la tiaman naskiĝon
de tiu nepereema skolo de holandaj pentristoj kies nekompareblajn
majstraĵojn ĉiu konas, kaj oni prezentos al si tiun epokon gloregan
por Holando, dum kiu ĝi definitive forĵetis la hispanan dependecon kaj
humiligis la arogantan Albion'on per tiel egaj surmaraj venkoj. De tiu
momento, Holando siavice regis la Nederlandan Literaturon.
La Nordaj provincoj estis disiĝintaj de la Sudaj: en la Nordaj
ekkreskis originala, freŝa, sendependa literaturo, dum la Sudaj dum du
jarcentoj elportos la fremdulan aŭtoritaton.
Ĉu nia literaturo eliris, difektita, el tiu longa dependeco: pri
tio oni ne povas dubi! La francaj civilizacio kaj literaturo kune
transiris niajn limojn: ilin gajkore akceptis la riĉa burĝaro ĉar ĝi
estis blindigita de l' tiama gloro de tiu granda Nacio kaj tiel celis
distingiĝi de l' malpli altranga klaso.
La popolo, kontraŭe, ne forĵetis la gepatran lingvon: la franca
influo ne tiel profunde enpenetris kaj tiamaniere, kiam Willems, je
l' komenciĝo de la XIXa jarcento, faris alvokon por veki la nacian
senton, ĉi tiun li trovis ankoraŭ vivoplenan ĉe la popolo sed
dormetantan ĉe la riĉaj klasoj.
Kiam, en 1815, la frataj provincoj denove unuiĝis sub la aŭtoritato
de Wilhelmo IIIa, ili certe memoris pri sia parenceco, sed longa
dujarcenta disiĝo, dum kiu ili al malsamaj flankoj direktis sian
civilizacion kaj sian spiritan malvolviĝadon, naskis inter ili
profundan malsamecon.
Tial, oni povas paroli pri Flandra literaturo kaj pri Holanda
literaturo: tiuj ambaŭ literaturoj fundamente kuniĝas en unu solan:
la Nederlandan literaturon, sed ĉi tiu lasta, de la XIXa jarcento,
reprezentas du malsamajn civilizaciojn: el kio devenas malgrandaj
diferencoj en la esprimado kaj frazkonstruado, kiuj tuj distingigas en
tiu literaturo du branĉojn: la branĉon flandran kaj la branĉon holandan.
De tiu unuiĝo, la animo de Flandro vekiĝis el sia longa dormado sub
la alvokoj de Willems, de Ledeganck, de Conscience kaj nia literaturo
povis libere moviĝi kaj atingi sian plenan kreskon antaŭ dudeko da
jaroj. Ĝis tiam, esceptinte kelkajn eminentulojn, ni devas konsideri
niajn literaturistojn nur kiel barilojn kontraŭ la francaj influoj
pli kaj pli enpenetrantaj; sed de tiu tempo aperis vico da junaj sed
kelkafoje plej indaj literaturistoj.
Antaŭ ĉiuj, ni citu la grandan poeton okcidentflandran: Guido Gezelle,
kiun tuta Nederlando alsalutis kiel sian plej grandan lirikan poeton
kaj kiu certe povas sin trovi inter la plej grandaj lirikaj poetoj el
ĉiuj landoj kaj tempoj. Stijn Streuvels, nevo de Guido Gezelle, tute
nekonata antaŭ ses jaroj, subite ekaperis en nefama okcidentflandra
angulo kaj nun estas ŝatata kiel la plej granda flandra prozverkisto.
Oni trovos pli da detaloj en la malgrandaj biografioj, kiujn enhavas ĉi
tiu verko.
Ni nur diru ke tiun junan aron karakterizas pli granda deziro de vereco
kaj sincereco, la forlaso de l' malnovaj «retorikaj» rezonoj, la
reveno al la naturo rekte influanta sur impresiĝeman karakteron kaj en
ĝi naskanta sentojn ĝuste kaj sincere esprimotajn.
Tiuj belaj flandraj verkoj estas do esence flandraj: ili portas la
markon de la flandra naturo, de la ideoj, antaŭjuĝoj, moroj de l'
flandra popolo. Tio ne malhelpas ke niaj flandraj literaturistoj ĉiam
intime rilatas al la holanda literaturo, kaj tiel same niaj verkistoj
de longatempe transiris la «Moerdijk»[2] kaj en Holando estas ŝatataj
tiel multe kiel la tieaj literaturistoj. Tiu literatura kuniĝo de l'
du partoj de l' Nederlanda popolo, ĉiutage pli kaj pli kreskanta, por
ĉiuj havos tre efikan rezultaton: Flandro donos la varmecon de siaj
sentoj kune kun la simpleco kaj naiveco de sia poezio al Holando, kies
literaturo tro pripensita kaj tro prilaborita suferas pro supermezura
delikateco; aliparte, la Norda lando riĉigos la Sudan per altaj ideoj
kaj donacos ĝin per pura kaj firmigita lingvaĵo. Tiele, ne unuiĝante,
ambaŭ partoj de Nederlando klopodas por daŭrigi sian spiritan kuniĝon
plejfavore por ĉiu el ili: jen estas la direkto de la nuna literaturo
kaj ni opinias ke ĝi ebligas aliri plej konfideme al la estonteco.
Willem Van Eeckhout.
tradukis
Maurice Seynaeve.
Piednoto [1] Literaturaj Societoj.
Piednoto [2] Limo inter Holando kaj Belgujo.