[1]. En la unua senco PIVa; por la dua Gerrit Berveling proponas
'ortodoksia'.
[2]. Malgraŭ PIV, ĉi tiu signifo de 'korekta' ne nepre
evitindas. Kiel klarigas Bertilo Wennergren, temas pri a-vortoj
(adjektivoj) el agaj radikoj, ricevintaj ecan signifon similan
sed ne identan al tiu de la respondaj 'ita'-formoj. Tiel ni
havas, apud 'korekta', tutan serion da parencaj vortoj: aperta
(aperti = malfermi), falsa, fuŝa, kaŝa, komplika, veka.
[3]. Bedaŭrinde mi ne sukcesas rekrei la supersignojn de la
kroata lingvo per la cetere sufiĉe bona programo _Ĉapelilo
2.0_.
[4]. Parenteze, mi ĉiam suspektis, ke la vorto _desupri_ ne
naskiĝis spontane el la langopinto de s-ro Ajnulo, skiema sed
nekonata svisa esperantisto. Intertempe mi trafis ĝin en la
antaŭparolo de Henri Vatré al _Humoroj_, de 1969. Ĉu
solvo de la mistero?
[5]. La komplimenton _intelekte malhonesta_ uzis ja Silfer mem
pri Gudskov (pri tio poste).
[6]. Padanujo, aŭ Padanio, aŭ eble eĉ Padlando, laŭ la nomo
de l' rivero Pado.
[7]. En esperanto la artikolo foje servas por montri, ke
adjektivo estas substantive uzata. Ofte oni subkomprenas
substantivon (tamen ne ĉiam). Ekzemple, en la zamenhofa frazo
"mi devis oferi la agrablan pro la utila", oni povus subkompreni
la vortojn "afero", "(t)io", "ĉio", "umo" post ambaŭ
adjektivoj, kvankam la signifo de ĉi frazo verdire pli proksimas
al "mi devis oferi agrablon pro utilo". Kelkaj aŭtoroj imitis la
neŭtran artikolon de latinidaj lingvoj per plej bazaj elementoj
de esperanto, jene: "la agrabla" fakte signifas "la agrabla tio"
aŭ "la agrabla ĉio", alivorte "la agrabla o", ali-orde "la o
agrabla", "l' o agrabla". El tio ni ricevus la frazon "mi devis
oferi l' on agrablan pro l' o utila". Sed, samkiel "la" estas ia
speco de senfinaĵa, nemarkita, nedeklinaciebla adjektivo (oni ne
diras "mi vidas *lajn domojn"), povus ekzisti konciza
kvazaŭsubstantiva ekvivalento sendeklinacia, nome "lo", kun jena
rezulto: "mi devis oferi lo agrablan pro lo utila". Nu, same "l'
o" kiel "lo" disfoje aperas en prozaj tekstoj de aŭtoroj, kiuj
bezonas artikoli aŭ esei en lingvaĵo nuancoplena, tre preciza.
Aliflanke, foje oni uzas singularan substantivon (aŭ, kiel diras
Bertilo Wennergren, ununombran o-vorton) kun "la" ne pri certa
konata individuo, sed pri unu imagata ekzemplero, kiu simbolas la
tuta specon, precipe en filozofieca stilo. Zamenhofa ekzemplo:
"kian profiton havas la homo de ĉiuj siaj laboroj, kiujn li
laboras sub la suno?", kie "la homo" signifas aŭ egalas al
"(ĉiu) homo", "(ĉiuj) homoj", "la homoj", "la homaro". Sed
fakte temas pri "la koncepto 'homo'", "la abstrakto 'homo'", "la
absoluto 'homo'". Alivorte: "l' o homo" aŭ, koncize kaj sinteze,
"lo homo". Krom en filozofiaj tekstoj, tiu ĉi nuanco tre malofte
estas bezonata, kvankam ĝi povas montriĝi utila ankaŭ en
unu-du frazoj de longa aliĝenra prozaĵo.
[8]. Aludo al la robota policisto ĉefrola en la filmo _Robokopo_
(_Robocop_, de Paul Verhoeven, 1987).
[9]. Plia kina aludo, ĉi-foje al la filmo _Ĵurasa Parko_
(_Jurassic Park_, de Steven Spielberg, 1993; vd. en _Kontakto_,
n-ro 136 (1993:4), p. 14), temanta i.a. pri tiranosaŭroj [*].