10. Joh. Arn. Christ. Heinr. Varenhorst, sint 1818 Cooperator, un na
den Afliewen des Vorgaunden, P'stoor bes up den hüütigen Dag; man
daar is nich eene manken, de met'n Draakel, of met'n ††† in'n Bunde
staun, of en ichtens wat to danken hatt harre. Auck sind düsse Heerens
alltohaupe met Uutnahme des 6ten[D] un des Lesten, de nau in'n Liewen
is, eenes sanft un siäligen natüürlicken Daaes stuorwen.
De Legende passet deswiegen nich up de Achelrieesken P'stöörs.
[1] _'n Schütt_: ein junges Rind.
[2] _Trügge Schütt_: (Sprichw.) Zurück du Rindvieh; ~retrocede~.
[3] Die Legende lautete folgendermaaßen: »_De Bestor to Achelrien_.« Et
was der eenmal en Bestor in Achelrien, de was man ganz arm, as he nach
Achelrien henkam. Aber dat dürde nich lange, da wörd he mechtige riek.
Dat kam sau. He stellde des Dönnerdaages Aubens enen Pott up dat Für
unner den Schattsteen -- aber nich anners, as des Donnersdaages Aubens
--, un det annern Muarens was de Pott ganz vull Gold. Dat schall em en
fürger Drakel bracht hebben, de des Nachts ganz schlie, schlie dür den
Schattsteen kweim, un ut sienen Halse dat Gold in den Pott spiede. Ens
woll de Bestor et sehn, wau de Drakel dat makede, un he keik dür de
Stuabendür. Dat sag aber de Drakel, un spiede em twee glöönige Kugeln
in de Bost. De Lüe fünen em det annern Muarens daut in de Stuaben
liggen, un em was dat Knick bruaken.
Wie die Erzählung selbst, sind auch die Construction und Orthographie
falsch. Ich würde etwa so geschrieben haben:
'r was es'n P'stoor to'r Achelrieen, de was bloodske aarm, as he na'r
Achelrieen kwam; man et duurde nich lange, dat he mächtige riik wöörd.
Dat schall sau togaunen sien: He settede's Dönnerdaages Auwends 'n
Pott up't Füürheerd unner'n Schattsteen, -- man, wual to begriipen,
schlichtens's Dönnerdaages Auwends --, dann was's annern Muarens de
Pott heel vull van Golde. Dat schall em 'n füürig Draakel e bracht
(todriegen) hebben, de's Nachtens ganz schliie, schliie düür den
Schattsteen kwam, un dat Gold uut siinen Halse in den Pott spiggede.
Ens woll de P'stoor auck es seh'n, wo de Draakel dat bedriewe un keik
düür de Stuawendüüre. Man de Draakel saug et un spiggede em twee
glöönige Kuugeln in de Bost. Des annern Muarens fäunen de Lüüe den
P'stooren daut in'r Stuawen liggen; dat Knick was em awe.
[4] _liiket_: paßt, zutrifft.
[5] _niederträchtigen_: herablassenden.
[6] _allerwelts-fründlicken_: gegen Jedermann freundlichen.
[A] ~fundator et pastor prim. ecclesiae A. C. Bissendorpensis.~
[B] De P'stoor Heye was eene van de aulen niederträchtigen[5],
allerwelts-fründlicken[6] Schnackegeeren, daar se na maanig Dööntken
van to vertellen wietet.
Een's Uänerns lag he es in Hiemdsmowwen up'r Schrautdüüren, as'r jüst
'n wacker Lüüt vorbi kwam, dat 'ne Ziegen in'n Stricke achter sick an
tröck.
Tri-M'ri-Liesken, fröög he, waar biste met diiner Ziegen hen e wiesen?
Na'n Bucke, Heere, siä et. Wat hest du daarvor uutdoonen most, fröög de
P'stoor wiider. 'n halwen Oortsdaaler, siä dat Wicht. Ei, vor'n Düüwel,
dat is je wual 'ne lästerlicke Bedreegerigge, mende de P'stoor; wann wi
met uuser grauten Koh na'n Bullen leeet, dat kostet je man achteggen
Penn'ge, wo kann dat Bücken dann 'n halwen Oortsdaaler geelen? Dat kann
wual sienen, siä dat Lüüt, man up de Aart Saaken versteht he sick,
ducht mi, wual nich allstobiister, Heere; düt is auck 'ne fiinere
Aarbeit.
[C] Mein Vater.
[D] _Sextro_ wurde, wie vorbemerkt, meuchlerisch erschossen.
Emancipation der Wiiwer.
Mi is'n Oort bekannt, daar vor'n Stiige Jahren baule alle Bedeenungen
in Fruuslüüe Händen wöören, un't gönk, de Dokter schmiite! sau goot
as'r to[1].
De Amtsbuaae was'n Fruusminske un hedde Buaaen-Engel. De Baartputzer
was'n Lüüt; et dröög siine Waarmwaaterbüssen un de annern Reetskuppen
unner der Schlippen un schrappede Eene den Baart vorwahr bedierwer
af, as wual mannig geleert Baartschräpper, un hedde Putz-Katrine.
De Breefdrieger un Daaenbidder was'n Fruusminske un hedde Elsebeen.
De Kuulengriäwer[2] was'n aunmächtigen Spucht un harr'n Uuthelper,
dat was siine Fruwwe. De Amtsfüürbööter was'n Fruusminske un hedde
Rudolphiske, un de aule Beckerske was Baaemoor un Wuöstestöpperske
togliik un verstönd eer Handwierk in allen Deelen sau goot as ichtens
Eene. De Nachtwiäker was stuorwen un harr'n junk Wiif naulauten, dat'ne
Tiidtlank na des Mannes Daae den Denst versaug. Man as't kort'r nau
wier friggede, most't de Bedeenunge upgiewen; dann de junge Keerl
woll's Nachts nich alleine in'n Bedde liggen un mogte auck wual bange
sienen, dat de Wahrwulf se es to packen kreige un in't Been beite.
Ick hewwe vor'n Düssen auck 'ne Fruwwe kinnet, de met allerhande
Iisenwaare handelde, un eere Geschäftsreesen alle veer Jahrstiien
sülwenst maakede. Dat dää se to Pierde af, daar se sick nich't Minnste
ümme Gaddes Wier af Unnewier bi kümmerde; dann't was'n rechten
Draguuner un konn ju dat rechte Been jüst sau goot uäwer den haugen
Mantelsack schlaunen, as de beste lanksplietene Gar'rüüter.
Un waviele hebb't'r sick nich auck in'n lesten Kriige met herümme
katzebalget? Allen Respect vor de!..
Kurzum, de Wiiwer sind begriipsamer van Natuur as'n de inbellsken,
verbolgenen Männer geeren togestönnen.
Unner de Saake deelet se't sülweste Geschick met de aarmen verfolgeden
Juden, de na miiner Meenunge jüst sau goot van uusen leewen Herrngatt
to Gnaaden beroopen un schlichtens daarümme vor leiger gellet un leiger
sien müüget, wiilens se van je hier van de Kristen bedrücket, un sau
e stellet wiesen sind, dat se sick stännig 't Leigste in te Mööte to
sehnen hatt hebbet, un dat settet uäwerall leige Bloot ... De Wiiwer
hebb't vorwahr wual to mehr Geschick, as to fittken un to fiägen, wann
wi misgünnigen Mannslüüe se'r man bifälliger met gewehren lauten un
vull vor ansehnen wollen; se willt vorwahr wual tiigen us an striiwen
un ankeffen un hebb't us van aulen Tiien hier al wual in vielen Deelen
mehr up'n Stock doonen un to raaen un to verknuusen upgiewen konnt,
as us lüstede un leef was; deswiegen segge mi es Eene, dat se nich
vullenkuomen riip to'r Emancipation e sieen.
* * * * *
Wiiwer un Gäuse hebb't eeren eegenen Kopp; se richtet almangsens wat
uut, dat de Düüwel sick nich getrüwwet.
(_Sprw._)
[1] _sau goot as'r to_: sehr gut.
[2] _Kuulengriäwer_: Todtengräber.
Pracher-Hauffarth.
'N'er bloodsk'aarmen Buurenfruwwe was de Mann af e stuorwen un se
woll'ne dach auck geeren sau goot in der Daaenkisten upfliggen[1]
as se ichtens konn. Se raakede eere aulen Klüngeln un Fudden uut'n
eene un funßelde sick de besten Plünnen'r uut, man daar was leider
Gattes nich Eeene manken, de'r graut e noog to was, dat se'r'n _ganz_
Hiemdekleid[2] vor eeren Siäligen uut to kriigen sag. Bi söcke
Ümmestände helpet sick de Aarmoot'r miie, dat se man'n half Hiemdekleid
torechte schniidert, dat den Liichnam in der Daaenkisten man blauts van
Buawen to bedecket, unners[3] he van Achter to[4] naaket blift. Dat
aarme Biedelwiif richtede't auck sau in un eer Siälige schall'r auck
wual nett sau goot un gerüst ümme schlaupen bes de hiemelske Trumpette
bläst, as wann he den fiinsten heelen[5] Daaenkittel an e kriigen harre.
's Sönndaages na der Bestaaunge[6] gönk de Wettfruwwe na'r
Gatteskierken, daar de Heere jüst't Capittel van der Auferstehung der
Todten vor harr. As de P'stoor up'n Stool[7] kwam un siine Schäupkes
uäwerkeik, föllt em de Aulske, de van tovüüren[8] nich allsto kiärksk
wiesen was[9], in'r Wiilen se nich allsto goot up'n Fööten was, dann se
harr sint'n lesten Kraume de Duuren[10] an'n Beenen behaulen, un scholl
auck wual met'n Sönndaagestüüge nich to biister[11] bestellt sienen,
faarts in de Augen, un he fröggede sick, dat se sau andächtig un
wehmödig up siine Wäärde lusterde, dat se'r an't Leste bi an to griinen
fönk. Dat gönk den Heeren sau an't Harte, dat he as he in kwam faarts
na der bedrööweden Leiddriägersken schickede un eer seggen lööt, se
mogte em dach es tosprieken.
De Aulske, de wual mende, de P'stoor woll eer in eerer Aarmoot 'ne
Frööde maaken un eer de Bestaaungesgebühren schenken, lööp saufaarts
na'r Weeme[12]; man na Söckes wat, daar se an e dachte, schlöögen em
alldach in 't Geheel de Audern nich, dann't was auck Eeene van de
De, daar dat aule Gesegg up liiket[13]: Paapen Gierigkeit un Gattes
Barmhartigkeit de duuret bes in Ewigkeit, un de sick daarvor dann auck
allmanngsens de Ehrentiitels uutleggen lauten miötet. Dat raakede en
abers wiider nich un wann he bi söcke Geliegenheeden de bedrööwesten
Wehklagten lange noog met Gedult, as he siä, anelustert harr, was
gemeeniglick siin leste Waart: Nöömet mi wo ji willt, un wann ji mi
auck Pott heetet, man bliiwet mi met'n Liepel uut'n Meese, segg'k ju!
As he se vor sick lööt, sprack he se fründlick an un siä: Liebe Frau,
aus eurer Andacht und sichtbaren Betrübniß habe ich zu meiner größten
Freude wahrgenommen, daß ihr euern verstorbenen Mann doch recht lieb
gehabt haben müßet und daß euch sein Hinscheiden in große Kümmerniß
versetzt. Betrübt euch ferner nicht; es war Gottes Fügung und sein
Wille. Ihm ist jetzt wohl in den Wohnungen der Seligen, wo kein
Schmerz und keine Trübsal ihn mehr treffen. So arm er hier auch war,
so reich wird Gott ihn dort machen, denn er war ein frommer Christ.
Ich hoffe, daß meine heutige Predigt euch Trost und Beruhigung gewährt
haben werde. Wenn die Seligen dereinst erwachen, werdet ihr ihn da
wiederfinden, wo das verlockende irdische Traumbild, der wahre lautere
_Communismus_ verwirklicht und wir Alle gleich sein werden; u. s. w.
Dat was't jüst, entmodde em de Aulske, wat mi sau an't Harte beit, dat
dat wual nich sau uutkuomen schall; dann wann miin siälge Jürgen nur
siiner Kuulen wier vor'n Dag kümmt un heft man 'n half Hiemdekleid
anne un de Kohklittesken, de dach wual iewen sau aarm sienen mag as
icke, eer Joost'r met'n heelen uutkrupt, wat willt dann de Lüüe wual
seggen. Ick mot mi baule daut schiämen, wann'k'r an denke; man wann
mi uuse Herrgatt 't Liiwent sau lange günnen scholl un ick 'n dann
met miine lammen Schuacken[14] man ichtens to packen kriigen kann,
will'k em dach sachte in't Ahr flispern: Jürgen, sabaule du in'n
Hiemel kümmst, daar wual al Viel uuser Aart Lüüe sienen schiölet un
se di, wann't wahr is, wat uuse Heer P'stoor mi'n Sönndaage na diiner
Bestaaunge siä: »_Aarm odder riik, in'n Hiemel is Alles gliik_,« -- un
daar harr he sa'n niggelk Waart bi, dat na miinen Begriepe up Platt
wual saviel heeten scholl as: »_Kumm un ett met us_« -- dann auck an'n
Disk roopet, dann doo di man fründlick bedanken un segge du harrest
Liifpiine un mogtest van Daage Nicks, ick will di dann in uusen eeren'n
Hengelspotte, unnern Füürdooke wual stillkens wat to schulken[15] dat
du nich verschmachtest; man den Schimp doo mi dach nich an, segg'k
di, dat se sehet, dat du man 'n half Hiemdekleid anne hest. Du bist
je all' siin Liewe 'n klooken Fent e wiesen un hest di jümmeran na
wual to dreggen wüst, ick rieke met Gatt, du läst di daar buawen auck
nich heel verblüffen; schliik di man all' in eene hen sau donne as du
ichtens kannst met 'n Rüggen an de Müüren hier un wann se di segget,
dat du Halt maaken schast, bliif'r dach met'n naakeden Meese faste
anne staunen un dregge di man nich; dann schall'r met Gatt nin Minske
wat van mierken, dat du man'n half Hiemdekleid anne hest un van achter
to naaked bist; uuse leewe Herrgatt un siine Ümmelööpers mogden süß
man ganz töörensk weeren un jaagen di'r stump uut; dann du weest
wisse na wual uut'n Kinnerleersjahren, dat'r schriiwen steht: wel nin
hachtiid'lk Kleid anne heft, de mag daar nich kuomen.
De P'stoor schleik sick hällekens van dannen, dann he woll der aulen
Saabeltriine siin Lachen nich sehn lauten. Man ick segge: dat mag me
wual Pracherhauffarth, of »_praule wi nich miie, sin wi aarme Lüüe_«
heeten.
[1] _upfliggen_: ausstaffiren.
[2] _Hiemdekleid_: Todtenhemde.
[3] _unners_: während, indeß.
[4] _van Achter to_: hinten.
[5] _heelen_: ganzen, vollständigen.
[6] _Bestaaunge_: Beerdigung.
[7] _Stool_: Kanzel.
[8] _van tovüüren_: sonst.
[9] _nich allsto kiärks wiesen was_: eben keine fleißige
Kirchenbesucherin gewesen war.
[10] _Duuren_: Adergeschwülste.
[11] _nich to biister_: nicht sonderlich.
[12] _Weeme_: Pfarrerei, Wedum.
[13] _liiket_: zutrifft.
[14] _Schuaken_: Schenkel.
[15] _to schulken_: heimlich zu tragen.
Se sind sau dumm nich mehr.
Wual ehrdaages kreigen wi faaken to häären,
Dat de Schöppenstiäer dwaasige[1] Lüüe wöören,
Man is'r eerst Eene en paarmal uptuagen[2],
Gliiks werd'r auck allfaartan[3] en Huupen toluagen.
Dach upstunds werd mählick[4] de Minskheet wat klööker
Dat dooet de gooen Lehrmesters un Bööker,
De uäwerall wanket[5] un allwerts inkehret
Un Aulen un Jungen de Wietenskup lehret.
Sintdessen passeer't daar auck diig're[6] Geschichten[7];
Ick will ju van Daage man Eene berichten,
Dann schiöl' ji dach seggen, dat harr'k nich e ment,
Dat's' in Schöppenstädt sauwiet al raaket[8] send.
Wann me dat van'n Windbüül vertellen häärde,
Scholl me meenen dat't auch wual sau'n Daamelschnack[9] wööre;
Dach is et verweums[10] un wahrhaftig e scheenen,
Miin Suöh'n heft't met eegenen Augen ansehnen[A].
»Een Buur harr sess Gäuse, de woll he sick fetten[11],
Drüm lööt he se in siinen Gausestall setten,
Dann woll he se schlachten un räukern un salten
Un ankuomen Winter den Kaul 'r met schmalten.
Se wöören nagraae al nett in 'n Tuage[12],
Süh daar harr't den Buuren alldach[13] baul' bedruagen
Un wöör' em apartige leig'r[14] met gaunen,
Harr he'r nin vernüftiget Insehn to daunen.
Een's Auwends siä d'Aulske: Ann'-M'rigge-Cathrine,
Wann du de Kohbeester hest foort un de Schwiine,
Dann gif auck den Gäusen wat in eeren Trag,
Uut'r ächtersten Balgen[15], dat weest du dach.
Man neffens[16] der Balgen, bi'n Waskelsteene[17],
Daar stönd nau 'ne andre, dat was jüst sau eene,
Darin harren se Kliggen[18] un Brannewiensdrank
Vor de Fierken-Suuge[19] tosett't[20], dann de was krank.
Des Naubers Jan-Hinnerk stönd achter[21] der Düüren,
De harr wat met Anne-M'ri-Triine to küüren[22];
Se schnack'den en Präusken[23] van düt un van dat,
Met des greip dat Lüüt[24] in et unrechte Fatt.
De Gäuse de lööten't sick nütte goot[25] schmecken,
Man baul' föngen s'an sick in'n Ströggsel to strecken,
Se tück'den[26] of wegg'den[27] nich Kopp un nich Been,
Dann se wöören verrecket, dat konn' me wual sehn. --
Et sprünk wier na'n Driibeen[28] un tröck siine Fissen[29],
Man Mooder de lüünsk'de[30] un fönk an to gissen[31]
Un konn sick nich biergen vor Niggelaut[32] un Niid,
Dann se dacht' manchs[33] nau geeren der aulen Tiid.
Wat woll di Jan-Hinnerk, ick konn't nich verstaunen?
De scholl mi de afschliet'nen Holsk'[34] wier upklaunen[35].
Föllt'r nich auck sau'n Käärn van Sünt-Annen bito[36]?
Tüs[37], hööt di vor de Jungens, et is na to froh!
Dat Lüüt harr's Muarens de Diösken toreet[38].
Un'n uutspier'gen[39] Namiddag Brauddeege[40] kniäet,
Daarvan was et möö, 't konn Nicks mehr beschicken
Un fönk achter'n Wocken[41] all'batt[42] an to nicken.
Un haujahnd'[43], un söcht'de[44]: O Jees, wat bin'k mööe!
Na'n Bedde gaun wöör' wual't Beste wat'k dääe;
Wat meene ji, Mooder, mogt' ick wual faarts[45] gaunen?
Dann konn'k Muaren froh saviel ehr wier upstaunen.
De Aulske siä: Jau Lüüt, 't schleit wiss'[46] gliiks niigen,
Du magst wual voran gaun, ick hebb'r Nicks tiigen;
Dach kiek eerst na ens na de Kögge un Schwiine,
Dann bist'e auck goot ... Gooe Nacht, Ann'-M'ri-Triine!
De Kögge un Schwiine de harr'n eer Genöögen,
Man bi den sess Gäusen daar gaf't wat to schwöögen[47]:
Wi bloodsk'aarmen Kinner, wau kuom' wi to Maute[48]!
O Jees-M'rigge-Joseph, de Gäuse sind daute. --
Dat gönk uuser Aulsken düür Marck un düür Knuacken,
Se harr sick wual leewer de Haare uutluacken[49];
Hier is niine Hülpe mehr, schregg'de de Fruu,
Wan kann't Een'n dach gaunen, wat maake wi nu?
Ach, Anne-M'ri-Triine, wann Vaader dat hääret,
Dann sin wi unglückelck, dann werd he verkehret,
Du weest wual, in'n Twiedunkeln nimmt he sick Eenen,
Wo he us dann todrink't, dat miöte wi sehnen.
Dat Wicht siä: Ick will s'in'n Messe tokleggen[50],
Dann schall'r nin Hahne of Hoon wier na kreggen,
Dann kiön' wi je seggen, de Voss harr' se haalt
Un wöör'r met ginten[51] to Bierge in dwaalt[52].
Dat gawwe[53] Bedenksel geföllt wual der Aulen,
Dach woll se auck geeren de Fieren behaulen;
Kumm to Lüüt, un spööt di[54], wi plückt' se eerst kahl
Un dann schmiit' wi se achter'et Huus in'n Aal[55].
Met 'n Ümmesehn's harr'n se'r de Fieren afrieten
Un de Gäuse na'r Riige in de Meßkuhlen schmieten;
Dach harrt' eer de Schreck af dat Waater e daunen,
De Daaen wöör'n baul' alle sess' wier upstaunen.
Un mööken sau'n unwiis Spektaakel d'r buuten.
Dat de Huusheere upstönd un keik düür de Ruuten[56]:
O Mooder, kumm kiek es, de Droos schla' mi daut,
Daar stahet sess Gäuse splint'r naaked un blaut!
He harr'r nau nin Arg van, he harr nau nich spruaken:
Wer Düüwel heft den wual de Fieren uutluacken?
Stönd d'Aulske un M'ri-Triin' al bi em met Traunen
Un siäen, se woll'n man faarts Allens gestaunen.
Geerd gaf sick up christlicke Wiise tofriäe
Un uäwerlegd' 'et sanftmöödig un siäe:
Schiöl't de naakeden Gäuse alldach nich verrecken
Miöt' wi'n wual tohaupe en'n Uäwr'rock antrecken.
He lööp na'n Wandriiter[57] un haald'n End Laaken[58],
Daar lööt he se Jacken un Bücksens[59] van maaken;
Daar pattket[60] se nu met un riiret[61] un schrewwet[62],
Bes dat s'eere eegne Muldeerung wier hewwet.«
[1] _dwaasige_: einfältige, närrische.
[2] _uptuagen_: aufgezogen.
[3] _allfaartan_: ferner.
[4] _mählick_: allmählich.
[5] _wanket_: umhergehen, anzutreffen.
[6] _diig're_: gedeihliche, vernünftige.
[7] _Geschichten_: Handlungen, Ereignisse.
[8] _raaket_: gekommen, vorgeschritten.
[9] _Daamelschnack_: Narrenschnack, Träumerei.
[10] _verweums_: fürwahr.
[11] _fetten_: fett machen, mästen.
[12] _in'n Tuage_: im Zuge, auf dem Wege.
[13] _alldach_: dennoch.
[14] _leige_: schlecht.
[15] _Uut'r ächtersten Balgen_: aus der hintersten Kufe, Zuber.
[16] _neffens_: neben.
[17] _Waskelsteen_: Gossenstein.
[18] _Kliggen_: Kleie.
[19] _Fierkensuuge_: Mutterschwein.
[20] _tosett't_: eingemacht, zusammengemengt.
[21] _achter_: hinter.
[22] _küüren_: sprechen.
[23] _en Präusken_: ein Weilchen.
[24] _Lüüt_: Mädchen.
[25] _nütte goot_: sehr gut.
[26] _tück'den_: zuckten.
[27] _wegg'den_: bewegten.
[28] _Driibeen_: Spinnrad mit drei Beinen.
[29] _Fissen_: Fäden.
[30] _lüünsk'de_: launte, forschte, spähte.
[31] _gissen_: (~to guess~)[B] muthmaßen.
[32] _Niggelaut_: Neugier.
[33] _manchs_: oft, manchmal.
[34] _afschliet'nen Holsk'_: abgeschlissenen Holzschuh.
[35] _wier upklaunen_: wieder aufklötzen.
[36] _sau'n Käär'n van Sünt' Annen bito_: so etwas Liebelei nebenher.
[37] _Tüs_: Halt, ey, ey!, p'st.
[38] _de Diösken toreet_: die Drösche aufgelegt.
[39] _uutspiir'gen_: ganzen.
[40] _Brauddeege kniäet_: Brodteige geknätet.
[41] _Wocken_: Spinnrocken.
[42] _all'batt_: immer.
[43] _haujahnd'_: gähnte.
[44] _söcht'de_: seufzte.
[45] _faarts_: sofort.
[46] _wiss'_: nicht wahr? gewiß.
[47] _schwöögen_: jammern, klagen, verwundern.
[48] _to Maute kuomen_: übel ankommen.
[49] _uutluacken_: ausgerissen.
[50] _tokleggen_: zukratzen, verdecken.
[51] _ginten_: dort.
[52] _to Bierge in dwaalt_: in den Berg gelaufen.
[53] _gawwe_: schnell, rasch.
[54] _spööt di_: spute dich.
[55] _Aal_: Mistjauche.
[56] _Ruuten_: Fensterscheiben.
[57] _Wandriiter_: Tuchhändler.
[58] _Laaken_: Tuch, wollen Zeug.
[59] _Bücksens_: Hosen, Beinkleider.
[60] _pattket_: pättjen.
[61] _riiret_: rufen (_wie die Gänse_) nicht _schnattern_, d. h.
_schnaatern_.
[62] _schrewwet_: schreyen.
[A] Das ist wirklich der Fall gewesen und zwar auf einer
Ferien-Wanderung desselben im Herbste 1842.
[B] Sprichw: _Van Gissen kuomet Landlüügen_; Vermuthungen sind der
Grund falscher Gerüchte.
Handwerker-Fest-Gruß.
_Met Gunst!_
As ick van Uänern[1] gönk spatzeeren,
Dau kwam et mi sau vor den Sinn,
Dat wi to Jahr[2] sau lustig wöören
Bi'n Handwierksfest, un nicks to minn[3]
Et auck van Daag' wual konnen sien. --
Wi hebb't sintdeß een Jahr düürschlennert;
Hauptsächlick heft sick Nicks verännert;
Gönk't baule liike[4], baule twas[5],
Is't dach in'n Ganzen bliewen as't was.
De Aemter un de Gilden alle
Sind nau in eeren aulen Talle[6]
Un blögget reefaarts[7] auck nich minner vorwahr,
As in aulen Tiien un asse to Jahr;
Dann de Schniider, de maaket nau Bücksen un Röcke;
De Disker Schäppe un Schreene un Plöcke;
De Schooster Stieweln un Pantuffeln;
De Kürßner Pelße un Katten un Muffeln;
De Schlächter schlachtet nau Ossen un Schwiine;
De Kräumer handelt met Kaffe un Wiine;
De Schmedt, de schmieet nau Hengte un Schuuten[8];
Dat Schilderamt[9] pinselt, un bietert de Ruuten;
De Bäcker schüt[10] den Deeg in'n Uawen
Un backet us Krieklinge, Stuuten un Kluawen;
De Gierwer gierwet un schrappet de Felle
Un maak't daarvan Handsken un Reemen un Bälle;
De Läher[11] lähet dat grööne Lieer
To Schäften un Suahlen, na Jeders Begiehr;
De Wüllker[12], verwäumkes![13] wann de'r nich n wöör',
Dann göngen wi meestig wual naaket'r hier;
De Goldschmedt maaket nau Kiien un Ringe
Un alle söcke düüre Dinge;
De Bookbiiner kliistert un liimet de Bööker,
De lieset man fliitig, dann weeret ji klööker;
De Wandriiter handelt met Multum un Luuren[14]
De Prüükmaaker krüllet de Prüüken un Tuuren;
De Kuärwker flechtet nau Kuärwe un Weegen,
De kaupet bi Tiien, süß konnt' ju bedreegen;
De Blaufarwers leef't mi den Krimskrams to sehr,
Waar kriig't se dach alle de Musters wual hier?
De Hootmaaker filtet nett as vor'n Düssen
De Haare to Hööen un Pajatzmüssen;
De Baartputzer schieret all'wiss'weg den Baart
Met blaubunter Seepen, na'r aulen Aart;
De Büüker[15] biönet dat Pieckelfatt;
De Steenhöwwer pickert de Steene glatt;
De Müürker un de Timmermann,
De bowwet Hüüser allfaart an;
Man de Brüwwers, de bruwwet en niggemoods'k Beer,
Das is vull köppsker[16] as tovöör.
_Proost!_
Ick hebb' et sau wat düür en eene schmieten
Un hebb'k vellicht Een of den Andern vergieten,
Dat niem't mi nich üüwel; -- de Düüwel mag wieten,
Wat't hüüt to Daag' alle vor Handwierker gift
Un in welker Riige se Hüggelmegger[A] schrift.
Dach Summe-Summooren, se sind nett[17] sau bliewen,
As se wöören, as wi een un vertig schriewen.
Man, leewe Confraaters, Een's mot ick ju seggen:
De upstunds voran will, de mag sick wual weggen[18];
Dann't geht all'wisseweg an een Erfiinen
Van Mekanismus un Dampmaschienen.
Blitz, wann wi dach nu nau Gesellen wöören!
De gah't nich mehr wandern, se lautet sick föhren
Up Iisenbahnen, van Stuckert[19] na Aacken;
Wat mosten wi ehrdaag's us anners afracken[20]. --
Ick gläuw' de Bedenksels gah't baule sau wiet,
Dat se to Pierde uäwer den Ocean riiet;
To'm Minnsten beliew'k't nau, asse mi ducht,
Dat wi tohaupe asse Lüüninge[21] fleeg't düür de Lucht[22],
Un wann uuse Herrgatt nich ännert siinen Sinn,
Sau fusk't se Em sülwent in't Handwierk henin;
Dach leewe Confraaters, siid man nich to bange,
He stüüret de Bäume, dat wiet' wi al lange;
Alldach sii Jeder bi der Hand,
Et geht' ne schwaare Tiid düür't Land;
Dann alle Gewierwe, de grauten un kleenen,
Gah't all'wiss'weg vuörwerts up Steltenbeenen
Un Jeder mag wual spintiseeren,
Wo he will etwas Nigges lehren.
An Middeln feggelt et Keenen van us,
Daarvor suarget uuse üpperste Technikus
Un siine Gehülpen... Wann me dat berieket,
Wat de sick tohaupe de Köppe terbrieket,
Wo se us klööker maaken willt,
Dann is uuse Harte met Danke erfüllt.
Wi biddet, se willen us faartan belehren,
Un us de niggemoodsken Bedenksels erkläären.
_Proost!_
De gooen Tiien sind längst verliien.
Siewen Klausterknechte dröögen eene Flechte[23];
De Schulte rööp: Doo't ju nich seer[24]
'r sind der Knechte je na mehr.
[1] _van Uänern_: heut Nachmittag.
[2] _to Jahr_: vorig Jahr.
[3] _nicks to minn_: nicht minder.
[4] _liike_: gerade.
[5] _twas_: queer.
[6] _Talle_: Zahl.
[7] _reefaarts_: jetzt.
[8] _Schuuten_: Spaten.
[9] _dat Schilderamt_: das Maler- und Glaser-Amt.
[10] _schüt_: schießt.
[11] _Läher_: Lohgerber.
[12] _Wüllker_: Tuchweber.
[13] _verwäumkes_: fürwahr.
[14] _Luuren_: Wickelbänder.
[15] _Büüker_: Böttcher.
[16] _köppsker_: berauschender.
[17] _nett_: ganz.
[18] _weggen_: rühren.
[19] _Stuckert_: Stuttgart.
[20] _afracken_: abquälen.
[21] _Lüüninge_: Sperlinge.
[22] _Lucht_: Luft.
[23] _Flechten_: die Seitenbretter am Mistwagen.
[24] _seer_: wehe.
[A] Hüggelmeyer war ein Osnabrückscher Bürger und gab ein
beschreibendes Gedicht über die ehemaligen eilf Ämter heraus.
Der ist ein Mann,
Der sich, wo Bessres zu gewinnen,
Am Alten nicht genügen läßt.
Hallo Michel! spigge es resolute in de
Füüste un räuge di; dann de Tiidt is 'r to
bewennt un de upstunds voran will, mag
sick vorwahr wual weggen, segg'k di.
De Vorgänger[A].
'n Buure up 'ner grauten Stiie,
De mehr as Jürgen, Klaus un Geert
In Böökern löös un mank de Lüüe
Den Weltloop häärde, hönk den Steert
An alles Nigge, dat em duchte
Van Vordeel un to Nütt' to sien,
Un föhrd 't in siiner Werthskup in.
De Naubers keiken 't an van Feeren
Un menden, wel[1] bi'n Aulen blift,
Den schall de Heer' auck bett[2] wual nähren;
Man de vull nigge Tenten drift,
De blift tolest wual nich bi Braae
Un seit' he auck wual nau sau waarm,
He ööl't un wööl't sick biedelaarm:
Man Vikter kehrd' up Feild un Wisken
Un Holtdeel, Bierg un Hügel to,
As woll he Gold un Sülwer fisken,
Des Auwends laat', 's Muarens fro.
He lööt se spiiten[3] wat se wollen
Un lusterde na Spott un Haun
Der Naubers nich; he lööt se gaun.
Un dachte bi sick: O wau geeren
Schiöl' ji na wual 'n anner Jahr
'r annern Sinn's un wiis van weeren,
Wat ju misducht, as dull und daar[4].
De aule Schlüür kann nich mehr baaten,
Dann Weltloop un de Buurbedriif
Gaa't Hand in Hand, as Mann un Wiif.
Un wel dat Dink, in uusen Daagen,
Met Riekeln uäwer't Heck[5] ankickt,
De is vorwahr met Bliindheet schlaagen
Un is bedaun; -- alldaarüm schickt
'n wiis Mann sick bi gooer Tiidt
In Düüwelsmiöten, un beginnt
Wat Nigges, dat em deensam schint.
Statts Pierde mosten freeske[6] Rinner
Un Kögge siine Plööge theen;
Dau rööpen alle Minskenkinner:
Wel heft wual saunen Daaren sehn!
De löppt vorwahr heel met 'n Dölffken.
Wel dat van us nich säuge in,
Möst' wual 'n dummen Iisel sien.
De Beester[7] foord' he up den Ställen,
Met Klawwer, Häcksel, Heu un Gress;
De Baas, siä he, in allen Fällen,
Is vor de Werthskup Fliit un Mess.
Dau wünnt he Mielke, Battern, Keise,
In Uäwerfloot, un sülwenst att
He met de Siinen uäwersatt.
Bi gooen Foore wöören baule
De Ossens un de Rinner fett;
Dann gaf't wat in de Wuöstemaule
Un schmööe Braaens an et Spett;
Un wat de Huushalt nich verschleit,
Daar tröck he met na daar un hier
Un kwam met vullen Katten wier.
An siinen Kalwern, Schwiinen, Fierken,
De he vor düüret Geld verkafd',
Konn jedder Schlächter baule mierken,
Dat he de Faasel[8] af e schafft.
Dat Spinnewierk un Linnentüügen
Dat gaf he up; dann he besünn,
Dat he'r nich mehr dat Salt bi wünn.
He plantede in allen Hööken[9],
De uäwerlegsam wiise Mann,
Kastangen, Dannen, Eeken, Bööken
Un dachte, hest du'r auck Nicks van,
Sau heft dach diine Achterkumst[10],
Wann uuse Herrgatt met 'n geht,
Na vielen Jahren dat Geneet.
Auck Appel-, Biiren-, Pruumen-Bäume
Liä he sick to; dau harr he wat,
Dat, wann em es 'ne Heerskup kweime,
Of Fründe, of wel uut'r Stadt,
Daar he se met trakteeren konn'; ·
Un gaff uuse Herrgatt riiken Siegen,
Lööt he se na den Mark'de driägen.
Eemswiien[11] lööt he fliitig stiäken,
De ümmesicht'ge Wiisebaart,
An alle Pööle[12], alle Bieken[13],
De wuössen dann van sülwent faart.
Des Auwends un bi Winterstiidt
Saug me den Werth, met siinen Knechten,
Twiigkuärwe, Wannen, Weegen flechten.
Twuälf Imme harr he, in den Hööwen[14],
Na 'r Riige unner'n Schuure staun,
De haalden uut den gielen Rööwen-
Un Heede-Bloomen Hanig an;
De brachte em, bi weenig Mööte,
Viel' schäune, blanke Daalers in;
Dat was sau'n stillken Bigewinn.
Un wat he wiiders nau begunnen,
Dat weet ick alle sülwenst nich;
Dach baule harr he sauviel wunnen,
He kafde sick kaw'leeren frig
Un harr up siinen ganzen Kraum
Nich eenen Pennink Schuld of Last.
Was dat nich wual 'n klooken Gast? --
He wünnt sau manngen blanken Grössen,
Daar süß nin Minske an e dacht;
De Grössen wuössen dann to Vössen,
De he up Rente unnerbracht'.
Kurzum, kurzam, de Mann wöörd riik.
As dat de häunsken[15] Naubers säugen,
Dau wollen se sick auck wual räugen.
Et ist der Buuren aule Wiise:
Kümmt Eene met wat Nigges an,
Dann lästert se; dach sacht' un liise,
Wann't baatet, folget se den Mann
De 't 'n vormaakt ... Man 'r häärt wat to,
Dat se eerst inseh't wat 'ne fligget[16],
Un eeren Wualstand deent un digget.
Ick segge Ju, »met Schlüür un Jahnen
»Werd hüüt'ges Daag's Nicks mehr berenn't[17],
»Sint Damp un Wiind un Iisenbahnen
»De Welt regeer't, van End' to Wend',
»D'rüm, Michel, spigge in de Fuust;
»Most du'r auck manng's ens _He!_ bi seggen,
»Du most di dach na'n Weltloop dreggen.--
* * * * *
-- -- -- -- -- Wohl dem Ganzen, findet
Sich nur erst Einer, der ein Mittelpunkt
Für viele Tausend wird; ein Halt -- sich hingestellt
Als eine feste Säul', an die man sich
Mit Lust mag schließen und mit Zuversicht.
So Einer ist der General -- -- -- -- -- --
-- -- -- -- -- -- -- -- -- der Armee
Frommt nur ein Solcher.
[1] _wel_: wer.
[2] _bett_: ferner.
[3] _spiiten_: spotten.
[4] _daar_: thöricht.
[5] _Heck_: Lattenthür, Geländer.
[6] _freeske_: friesische.
[7] _de Beester_: das Hornvieh.
[8] _Faasel_: sparsame Durchfütterung.
[9] _Hööken_: Ecken.
[10] _Achterkumst_: Nachkommenschaft.
[11] _Eemswiien_: Emsweiden.
[12] _Pööle_: Pfützen.
[13] _Bieken_: Bäche.
[14] _Hööwen_: Bienenkörbe, Hauben.
[15] _häunsken_: hönischen.
[16] _fligget_: nützt.
[17] _berennt_: beschickt, beschafft.
[A] Bei Gelegenheit der Berathung über die Stiftung eines
landwirthschaftlichen Vereins vorgetragen und den Beförderern und
Freunden solcher nützlichen, zeitgemäßen Vergesellschaftungen gewidmet,
_vom Verfasser dieses Werkchens_.
Hans Michel was wual, sau to rieken,
'n Verreljahr un en paar Wieken
Bi siinen Vedder in der Stadt;
Daar, mend' siin Aule, leerd' he wat.
Knapp konn he siinen Naamen schriiwen,
Dau woll he'r auck nich länger bliiwen
Un keerde wier torügg' na Huus.
Nu was uuse Hans 'n rechten Duus:
Siin Rock harr heel 'n annern Schnitt,
Van Puuder wöör'n de Haare witt,
Nu dröög he eenen haugen Hoot,
Met eenen Waard': Van Kopp to Foot'
Was he binah nich mehr to kennen
Un lööt sick Musche Michel nennen.
He dää sau stuur un wunderbaar,
Sprack Haugdüütsk blaut un wann siin Vaar
En rööp: Hans, kumm un dask 'n Bieten!
Dää he, as harr he't ganz vergieten.
Ens lag de Hark' em vor den Fööten,
Dau fänkt he an se weg to stäuten
Un frägt den Aulen: Saget mir,
Was für ein Ding ist dieses hier?
De Aule spreckt: Wost du mi brüüen?
Gaa, Jung', un schiäm di vor den Lüüen!
He geht, un trett eer up de Tiäne,
Baff schleit de Hark' em vor de Schiene.
»Au!« schreggd Hans, »dumme Harke du!«
»Süh«, rööp de Vaar, »kennst du se nu?«
(_Eingesandt._)
De Kapuziner Broor Eernst, as em de Daut dat ~Memento mori~ ankündigede.
Ach Heer miin Gatt! ick ligge hier vor di, up miinen Knee'n,
Un uäwerdenk, wat in den langen Jahren,
Mi up'r Welt is alles widerfahren.
Ick aarme Broor Eernst, hier ligg' ick up'r Eeren
Un woll üm diine Gnaad' di hartelick begehren,
Wiilen de Daut, wann he auck sau gliick nich kümmt,
Mi sieker dach baule dat Liewen nimmt;
Dann he is'n Schelm un'n Erz Bedreeger,
He kümmt een' alle Daage neiger,
He schnitt un frett un baaselt met Macht,
Düür allen Pomp un alle Pracht;
Sau weenig de Aarmen as de Riiken,
Kiönet dem starken Daut entwiiken;
Deshalw ick up en nich to lange bouwe,
Noch up düssen liidigen Gast vertruwwe,
Dann he krüpt mi sau van Feeren an,
Un maakt van Harten bange mi aarmen Mann.
He mag wual denken: Brüüe[1] du diine Moor[A],
Bist dach man'n aulen Kapziiner Broor:
D'rüm nu gooe Nacht, ji Heeren Paaters,
Gooe Nacht, leewen Lüüe, gooe Nacht, Fraaters!
Ick hewwe biedelt sau mannigen Stuuten,
Iände, Gäuse un auck wual Schruuten,
Wuorteln, Rööwen un Kabuus
Un nümmer kam ick liig to Huus.
Dat dää, ick konn sau goot geweeren
Met de grauten riiken Heeren,
Den'n gaf ick dann, up miinen Reesen,
Wual eenen Schnüüfken uut miiner Döösen
Un daarbi wünskede ick eer viel Glücke,
Dann kreig ick meestens graute Stücke.
Apart bi de Buur'möörs konn ick mi goot schicken, --
Un alltiidt most'et mi dann glücken;
Wann ick man na den Wiemen keik,
Wo faaken dat'k'n Schinken kreig;
Un Iersten, gieele un dicke griise,
De kreig ick oftmals schiepelswiise.
Man wat lacheden dann auck de Bröörs,
Wann ick wierkam van uuse Möörs,
Wann Broor Eerenst hick, hack, hack,
Kwam met siinen Biedelsack;
Jau, wann se mi man häärden schellen,
Sprüngen se as Vösse uut eeren Zellen
Un neimen mi tohaupe wahr,
As de lütken Kinner eeren Vaar.
Nu gooe Nacht, ji gooen Buurenmöörs,
De ji uuse aarmen Bröörs,
Sau faaken holpen uut'r Naut,
Met Schlachtelwierk, met Battern un Braut;
Naamentlick: Meggerske, Elseke Hunings,
Anne M'rigge Weetkamps, Gretliesken Brunings;
Gooe Nacht tohaupe, o gooe Nacht!
Dann ji hebb't us jümmer best bedacht.
Ick mot mi nagraae van düsser Eeren
Na uusen leewen Herrngatt henkehren,
De gintebuawen föhrt 't Regiment,
Aune Anfank un sunder End.
Ach konn ick dach met düssen Heeren
Sau goot as met ju Möörs gewehren! --
Bloot, wat was ick dann vor'n Gast,
Sunder Suargen un sunder Last;
Dann woll ick auck nich länger süümen,
Woll geeren van düsser Eeren rüümen;
Dann scholl he mi, de bittre Daut,
Bringen eenen gooen Mout.
Abers denk' ick an de Eewigkeit,
Dat Hart'bloot mi in Mielke vergeht. --
Dach, wat helpt dat bange Zaagen,
Un all' dat bedrööw'de Klaagen.
Nimm 'n Harte, Broor Eernst, un sii en Mann!
Mostet du auck van Stund'r an.
Süh, du hest dach Gatt den Heeren
Diin Liewe lank socht, up düsser Eeren;
Den ganzen Dag, o leewe Heere,
Dää ick je Alles to diiner Ehre;
Baule met bruwwen, baule met backen,
Baule met Holt 'ntwee to hacken;
Un was't in'n Suomer auck faaken to heet,
Un was'k auck sau natt as'n Otter van Schweet,
Dat miine Kaputze, van Waater stiif,
As 'n Kloß mi mannigsens hönk an'n Liif;
Un mogde't schniggen, oder freesen[2],
Broor Eerenst moste dach jümmeran reesen,
Baule in'n Haagel un baule in'n Riegen,
Was ick aarme Broor Eerenst alldach up 'n Wiegen;
Jau, mogt'r auck kuomen, wat'r kam,
Broor Eerenst moste alltiidt voran.
Et het wahrhaftig kostet Mööte un Last,
Dat ick bin wooren sau 'n aulen Gast.
Drüm' o Heere in'n Paradiese,
Denke gnädig an mi aulen Griisen;
Help mi in miiner lesten Naut,
Wann he nu kümmt, de bittre Daut;
Hebb' ick auck wual es uäwertrieden,
Met'n Drinken, oder met'n Reeden,
Heer, laut et di nich kuomen an,
Up 'n Mundvull Wäärde un up 'ne Kann';
Hebb' ick mi dach ümm' diinetwillen
Miin Liewentlank möst lauten drillen;
Drüm' gedenke miiner to'm Gnaadenlohn
Un gif 'n Broor Eerenst de Himmelskroon!
Böntkemeyer.
[1] _brüüe_: necke, quäle.
[2] _freesen_: frieren.
[A] _Brüüe diine Moor_: Sprichw.: vexire Keinen der klüger ist als du.
Hans Gastenkäärn.
(Uut'n Engelsken van Robert Burns, 'n schottsken Buuren.)
Dree graute Heerens harren sick
'r Hand un Waart up giewen,
Se wollen Hänsken Gastenkäärn
An siin blootjunge Liewen.
Se greipen Hans un stopp'den en
In d'Eerd'n, met Ploog un Iisen,
Un scholl'n 'n Eed wual schwuaren hebb'n,
De Junge si'r wiesen.
Mar fründlick kwam de Mey in't Land,
Gaut Suomerschuurs to'r Eerden,
Süh daar stönd Hänsken nigges risk,
Dat s'Alle sick verfehrden.
De Middensuomers Sünne schein,
Dau wöörd he graut un dicke,
Un Spette wuöss'n em ümm'n Kopp,
De drüww'den grüwwelike.
Man as de Riipeltiidt'r was,
Dau wöörd he ault un leige;
He knickebeend' un wackelkoppd'.
Et gönk met em tor Neige.
He quiinde toseh'ns mehr un mehr
Un lööt de Ahren hangen,
Un as de Herskup dat vernam,
Siä'n se, nu miöt' wi'n fangen.
Se haalden Iisen, lank un schaarp
Un schniien 'n düür de Hacken;
Dann bäunen s'em en Seil ümm't Liif
Un neimen'n up de Nacken.
Drup schmeiten se en rügg'lings daal
Un geiwen sick an't kloppen,
Un siäen: Hans, de Dokter haal',
Du schast us bett nich foppen!
Se tröck'n 'n splinternaaket uut
Un jöögen 'n in alle Ecken;
Man siinen waarmen gielen Rock
Droft' he nich wier antrecken.
Se schmeiten'n in'n Waaterpool;
De aarme Hans Gastenkäären!
Wann he 'r nich in versuupen woll,
Most he wual schwemmen leeren.
Se fiskeden 'n wier heruut
Un liä'n en up de Dielen;
Daar wöörd he stüsselt un hanteert,
Se lööten nich nau'n to quielen.
Se daar'den uäwer'n glöön'gen Füür
Dat Mark em uut 'n Knuaken;
Dann kreigen s'en tüsken twee Miölensteen',
Daar wöörd he elennig e bruaken.
Dann tapp'den s'em dat Hart'bloot af
Un drünken't in der Runne,
Je mehr se säupen, wo gräuter wöörd,
Eer Wiälmoot un eer' Wunne.
Hans Gastenkäären was'n Held,
Konn sick in Alles schicken,
Un gläuw't mi, wer siin Bloot e schmeckt,
Schall'r wual dat Muul na licken.
Et is de wahre Liewensdrank,
Vor de Grauten un Geringen;
Un wat 'k sau geeren liien mag,
Me kann'r sau schäun bi singen.
Nu nieme Elk[A] den Kroos to'r Hand
Un stäute an, dat't klappet;
Haar'n se Hänsken nich sau met e nuamen
Wöör' nümmers Beer uuttappet.
[A] _Elk_: ein Jeder, Jedermann.
Uuse gnaidigen Fröölens.
Uuse gnaid'gen Fröölens Schweerebrett!
De Miäkens sind to lauwen;
Se sind sau glatt, sau donnersnett
Van unner bes to buawen.
Hebb't s'auck wual es de Haar nich e kimmt,
Sau laut't se alldach schnicker;
Man wann se s' rieken striigelt hebb't,
Sind se na teinmal schmücker.
Se sind, as uut'n Egge pell't;
Hebb't _echte_ raae Backen.
Dach, wann me eer Bedriif vertellt,
Dann gift't ju wat to schnacken.
Den Minsken is't sau an e daun,
De Daaten miötet sprieken;
Aun' Düügte müg't na'n Düüwel gaun,
Sau Junkgesell as Miäken.
Sii auck'n Lüüt sau schmuck un drall,
'n Engel van Gebeerden;
Sau is et dach up keenen Fall.
Wat nütt' up düsser Eerden.
Wann et nich Düügte hiägt un pliägt;
Un sau isst auck bi Männern.
Werd Düügte an de Schäunheet schmägt,
Kümmt't Eene to dem Aennern.
De Schäunheet is, bi miiner Ehr'!
Met Iisen to vergliiken;
Dat Staul der Düügte mot'r vör
Bi Aarmen un bi Riiken.
Sau wat heww' ick't al uutprobeert
Un fuunen, dat viel Lüüe
Man Iisen sind, glatt afpoleert,
Un hebbet nine Schniie.
De'r gaffeltangen-fründlick sind
Riek ick na meest to 'm Iisen;
Daardüür kann mi'n Minskenkind
Siin Staul nich recht bewiisen;
Dann achter Fründelk'heeden kann
De Schalk sick recht verstieken;
Wo faaken werd'r gaar Nicks van,
Wat söcke Lüüe versprieken.
Bi _de_ is Söckes nich de Fall,
Waarvan wi iewen schnacket;
De hebbet Beed' de Düügte al,
Bi'n' Wickel un bi'n Hacken.
De Eene hält, Jahr uut Jahr in,
'ne Aart Apthekerbooe,
Un Pillen, Salw' un Pulwers d'rin;
Dat kümmt us Buur'n to Gooe.
Se gift us geern uut eerer Büss',
Lät't sick nich es betaalen.
»Nei,« seggt se faarts, »ick giew't ümsüss,
Laut't man faartan wat haalen.«
Wi Buurslüüe gah't bi Nacht un Daag,
Nin eenzig Mal vergiewens.
Lest kreig miin Wiif de leige Plaag'
Bi Nacht ... Heer miines Liewens!
Wat was et düüster, as in'n Sack;
Ick lööp na gnäidig Fröölen.
(Bii'n Paarthuus' beiten mi in't Jack
Des Jäggers gluurske Töölen.)
Genoog -- ick kreig 'n Hälfken Wiin
Un Pulvers van'n Fröölen;
De Aulsk' nam't in, -- weg was de Piin,
Dat Kniipen un dat Wöölen. --
De Ann're heft auck sieckerlick
Eer Gooes ... Apthek'reeren,
Dat is jüst eere Saake nich;
't is dach 'ne gooe Deeren.
Wann se 'nen Minsken deenen kann,
Dat is recht eere Puppe;
Se help't 'n aarmen Buuersmann
Vorwahr uut mann'ger Suppe.
An Kinnern heft se eere Frööd'
Un mag se geern bedenken,
En af un an 'ne bunte Flööt',
Of süß wat Bieter's, schenken.
Lest kwam se up'n Haf to us
Un fönk gliiks an to griinen:
»Wo steht't dann,« fröög se, »Vaader Brus«
»Met Fritzken un Regiinen?«
»Sind s' na gesund un krall? Ick weet,
Regiin' kann aardig knixen;
Giiw't eer dach es düt nigge Kleid,
Un Fritzken düsse Bücksen.«
As se 't mi in de Hänne gaf,
Dau schmüüsterde eer Müülken
Un Fröödentraunen rullden 'r af;
Eer' Backen kreigen Küülken.
Find't me sau'n' Düügenhaftigkeet
Bi liiglässen Minsken,
Kümmt me nich in Verliegenheet,
Wat me daarvor schal wünsken.
Kort af -- vor Beed 'n Brüüdegam,
En gliik, an Stand un Ehren,
Un Junkers fiin un glatt un stramm,
As wann et Engel wöören.
Kuom't Ridder, uut den Graafenstann'!
O, kuom't dach, Ji Baraunen!
Haul't üm uuse gnaid'gen Fröölens an,
De Düügte en to launen.
Zwaars heft de Een' 'n Klausterplatz;
Dach dat is Kiikelkaakel;
Sau'n Klausterplatz vergitt sick faarts,
In Brüügams-Tabernaakel.
Beliiw ick na de Hachtiidtsfiir
Van uuse gnaid'gen Fröölen,
Dann will'k ne auck, to miiner Liir',
'n lustig Stücksken gröölen.
Fritz schall, up siiner Viggeliin,
De Quinten lustig kniipen,
Un Stöfferken schall, graff un fiin,
Up siiner Flööten piipen.
Hans bläst de blanke Staatstrumpett,
Dat em de Bückse knacket,
Un em de klaare, glöön'ge Schweet
Van Kopp un Ahren klacket.
Klaus heft den Tackt sau recht in'n Kopp',
D'rin söcht he siine's Gliiken,
De schall, in Draw un in Galopp,
Den aulen Brummbass striiken.
De Wuppup[A] un de Duudelsack
Schiölt düür de Lüfte schallen,
Un piff, paff, puff, un knick, knack, knack!
De Donnerbüssen knallen.
Uuse Kohee'r, met'n krummen Häär'n,
Schall baul' den Braaen mierken
Un met siin'n Häären auck wual geern
De Nachtmusiik verstiärken.
Wi Buurvolk alle, Mann un Fruu,
Wi juch't dann een' düür'n änner:
Uuse gnaid'gen Fröölen kriiget nu
Up eenmal wackre Männer!
[A] _de Wuppup_: die Bastschalmei.
Wualmeende Raut an ......
Gliik as nich blanke, schaarpe Mester[1]
Wahrteeken gooer Kuäcksken sind,
Un sick je auck bi eenen Hester[2]
De Düügte[3] up den Baark[4] nich gründ't;
Sau sind auck Viele, de'r liebet,
Getrüwwe Friggers, as't wual schint;
De, wann se Hand un Küßkens giewet,
Dach deep in'n Harten Schelme sind.
Se sind nich anners, as de Immen,
De baar met Räuwerie un Druugd'[5],
Den sööten Haanig to gewinnen,
An allen Bloomen lick't un suug't.
Se nasket, waar't sick icht's will föögen,
Un schnoop't sick bastens-satt un fuul
Un na genuatenen Vergnöögen
Treck't s'af, un -- wisket sick dat Muul.
'n Haane bell't sick in, de Hööner
Siien alle siiner Lust Gewinn;
Sau will dat Mannsvolk auck de Deener
Van jeddern wackern Wichte siien.
Wual teinmal schwiärt' s' in eener Stunde:
»De Donner schlau, ick bin di trüü!«
Man meestig steht in'n Hartensgrunde,
Dat dat alldach e luagen sii.
De Eene denk't, wann man Dukaten
In Schiepeln bi der Uutstüür sind,
Dann schall de Ehstand wual geraaen
Un süß is't dach man Rauck un Wind.
Den Annern haaget raae Backen,
Un kralle Augen, schwarte Haar,
Un kann vor Schmacht wual nich es kacken.--
Wel sau 'nen nimmt, is dull un daar.
De Drüdde lät de Tiidt vergaunen
Un nüsselt in der Eensamkeet,
Bes he nich mehr dat Minnste Aunen
Van Leefde spüürt un van Geneet;
Un dann mag he et nich es seggen,
Wo he sick achter'n Ahren kleit,
Dat he, bi wainsken[6] Uäwerleggen,
De beste Jüügde sau verschleit.
Drüm, Lüüt, wullt du den Rechten fangen,
Besüh di wual, wat du bedrifst,
Dat du nich an 'n Tünt[7] behangen
Un Liewenslank bedruagen blifst.
Beprööwe[8] eerst de licksken[9] Gäste,
Dat du van de, daar du met frigg'st
Un haaseleerst, to gooer Leste
Man nich den allerleigsten krigst. --
[1] _Mester_: Messer.
[2] _Hester_: Heister.
[3] _Düügte_: Tugend.
[4] _Baark_: Borke, Baumrinde.
[5] _Druugd_: Trug.
[6] _wainsk_: mistrauisch, vorsichtig.
[7] _'n Tünt_: ein Klecks; nichtsnutziger Mensch.
[8] _beprööwe_: erforsche, untersuche.
[9] _licksk_: lüstern.
Hans in der Kierken.
O Greet', wat hebb' ick häärt un sehn,
In eener grauten Stadt am Meen[1]!
Daar was ick in'n Huus e gaun,
Ümm'n bietken unner Schuur to staun.
Dat was'n Huus, vorwahr sau lank,
As uuse lütke Roggenkamp,
Et was sau hell, sau reggen drin,
Sau schäu'n un ganz na miinen Sinn.
Daar was en Dink in de Lucht[2] e stellt
Ick dacht', wann dat herunner fällt! --
Daar keiken Häärens[3] kort un lank
Heruut, met jümmer frisken Klank.
Un ümm' dat Brummedink herumm,
Stönd'n half Stiige Keerels, schlank un krumm,
De harren giele Brieer in'n Aarm',
De mööken'n ganz unwiisen Laarm.
Un wann de dann nich mehr woll'n schregg'n,
Dann mösten's se achter'n Ahren klegg'n;
Se follden't wual, dat mierk'de ick,
Un schregg'den dann ganz jämmerlick.
Man Eene stönd up eenen Pinn',
Dat most' der Annern Bessmoor[4] sien,
De harr'n se recht in de Nacken packt,
De brumm'de as'n Duudelsack.
Een Keerl beit up'n hölten'n Stock[5],
De schregg'de nett as 'n Ziegenbock;
Sau gaww' harr' he nich uut e schregg't,
As em wöörd faarts de Hals ümm'dregg't.
Up eenmal wöörd et müüsken still
En schwart' Mann tratt, -- wat de wual will? --
Up'n mooje[6] zierlick Triatrum,
De rööp wat uut, van lank un krumm.
Dann kwam'r auck faarts achter an,
En andern kall-peck-schwarten Mann,
De kräup uut 'ner halwen Tunn' heruut,
De Mann saug ganz verdreetlick uut.
Eerst küürd' he ganz bedierw' un sacht,
Dann rööp he, dat de Biöne[7] krachd',
He küürd' n Huupen Tüug's 'r hier,
As wann he allein in'n Huuse wöör.
Een Keerl schleik an de Lüü' heran,
De dröög'n Stock met'n Müssken d'ran,
Daarunner harr he'n Schellken maak't;
Wat dat scholl, bin'k nich achter raakt.
He gönk'r met bi Fruu un Mann
Un keik' se ganz barmhartig an;
Se stipp'den all' de Finger d'rin,
Ick stipp'de 'r miine auck met in.
Un as nu Alles uut scholl sien,
Dau kräup de Mann in de Tunn'n w'er in;
Dann föngen Alle, Fruu un Mann,
Wier jämmerlick to gröölen an.
'N ault Ribbett[8] stönd neig'st bi mi,
Dat fröög mi: Mann, wat jaape[9] ji
In düssen Gaddestempel 'rum?
Dat lät je aabelunwiis[10] dumm.
Ick segg'de: Fruu, ick kiek' mi blind,
Was dat dach all' vor Heerens sind,
De up der moojen haugen Hiil',
Sau'n Laarm bedriiw't, vor langer Wiil'?
Dau seggt' se mi: Du Dummerjan!
Wat ick di daarvan seggen kann:
Mus'kanten sind't, un auck wat Sänger;
Nu gah't met Gatt! un jaap't nich länger.
_Unbekannt._
[1] _Meen_: Mayn.
[2] _Lucht_: Luft, Höhe.
[3] _Häärens_: Hörner.
[4] _Bessemoor_: Großmutter.
[5] Clarinette.
[6] _mooje_: hübsch, ist holländisch.
[7] _Biöne_: Decke, Plafond.
[8] _'n ault Ribbett_: ein alles Weib, Rappeltasche.
[9] _jaapen_: gaffen.
[10] _aabelunwiis_: albern, tölpelhaft.
Ick was de Junfer Eegensinn,
In Gooen nich to tiämen,
un striiwd' mi faaken hier un hen,
To giewen un to niemen.
De Hiemel weet't, wo et kwam,
Dat ick sau nääe[1] gaf un nam.
Dau kwam 'n jungen Pluumenbaart
Anmöödig un vull Liewen,
De wüste met der besten Aart
To niemen un to giewen.
Dau weet de Hiemel, wo et kwam,
Dat ick sau geeren gaf un nam.
Ick mierk'de, waar he gönk un stönd
Up jedder'n siiner Winke,
Un greip he miine rechte Hand,
Gaf'k em auck faarts de Linke.
De Hiemel weet't, wo et kwam,
Dat ick sau fründlick gaf un nam.
In'n Nottbusk tröck he mi met sick
Uu't der Metspielers Schwaarme,
He gaf mi siinen Aarm, un ick,
Ick nam en in de Aarme.
De Hiemel weet't, wo et kwam,
Dat ick sau fröödig gaf un nam.
Wi seiten in'n schmööen Kott'[2]
Un wöören nett an'n Küüren;
Ick gaf den Karr'n uut miiner Nott
Nam de van siinen wieren.
De Hiemel weet't, wo et kwam,
Dat ick sau arglaus gaf un nam.
Dau häärden wi den witten Patt,
De Mooder, roopend, kuomen,
Wual harr ick süß, ick weet nich wat
e giewen, af e nuomen.
De Hiemel weet't, wo et kwam,
Dat ick sau willig gaf un nam.
[1] _nääe_: ungern, bedenklich.
[2] _in'n schmööen Kott_: in einem weichen Lager.
Joost un Jan.
Wat gift't Nigges, seggde Joost to Jan,
-- Se drööpen sick unnerwieges an. --
«Vull Nigges, man Nicks Gooes,« seggde Jan to Joost,
»De Paapst is up den Düüwel erboost;
»Dann tüsken 'r Hell' un'n Fiegefüür
»is in e fallen de aule Müür';«
»Un nu kann, na miinen Gissen,
»De Paapst de Müüren gaar nich missen.«
»Dat gift'n P'rzeß,« siä Joost to Jan. --
»Jau wual, un'n P'rzeß, de wat lange duuren kann,
«Dann't meeste Geld heft de Paapst sünner Twiiwel,
»Aawers de meesten Avekaaten heft de Düüwel.«
Klöntrup
(Manuscript.)
Dat Bileams Iisel sprak, dat Wunner
Was vor de Tiien graut, wual wahr!
Dach, wo sick alles ännert, jetzunner
Preddiget Iisels sagaar.
Derselbe.
Dat Fensterbeer.
(Manuscript von _Klöntrup_. 1782.)
Et hiäwenschiärt un is sa köil,
Nich mehr sa baddig as gistern;
De Wolken de trecket, de Wind de geht,
De Sünne brennet nich mehr sa heet,
Nich mehr sa glöönig as gistern.
Man gistern, al was et sa baddig un heet,
Sa was ick dach biäter to Moe;
Ick was sa lustig, sa goder Teer,
Wat fröig ick viele na Wind un Wiär,
Ick höilt em vul to Goe.
Dar was in der Buurskup en Fensterbeer,
Wi göngen dar nütte to Kere.
Dar gönk de Viole, dar gönk de Bas;
Wi drünken des Beeres sa mannig Glas,
Un göngen dar nütte to Kere.
Dar wören de Wichter, de Lütens all,
Mari-Lüt un Gret' un Sofie;
Se wören sa lustig un goder Teer,
Se süngen un dansden un sprüngen sa sehr,
Man keene sa fin as Marie.
Dar is vörwarn ken Wicht as et
Up Gades Eren to finen;
Gewislick de dat nich 'n segt un süt:
»Mari-Lüt is wual dat beste Lüt!«
De is nich recht bi den Sinen.
Dar wöören de Jungens, se äügden na er,
't verdraut mi ut der Mauten;
Se juch'den un sprüngen as wören se dul;
Da was ick mines Sinnes sa vul
Un kon et dach sülwen nich lauten.
Ick was sau bedierwe, dat hölp mi nich,
Se keik ut den Augen sa fänger,
Ick droft et nich waugen un danssen met er,
Mi biwde dat Harte, et schlööig mi sa sehr.
Un se was up'n Föiten sa tänger.
De Föite sa tänger, de Augen sa hell!
Ick konn vor mi sülwen nich bliwen,
Was dach sa frödig un wualgemoot,
Er Angesicht' as Miälk un Bloot! --
Ick weet et nich al to beschriwen.
Dar is vörwaren ken Wicht as et
Up Gades Eere to finen;
Gewislick, de dat nich 'n segt un süt:
»Mari-Lüt is alldach dat beste Lüt!«
De is nich recht bi den Sinen.
Daar ginten, daar kiiket de Strauten henup,
Daar steht wual 'n half Stiige Fruusvolk in'n Trupp:
De Anntke, de Hildke, de Gerdrut, de Siltke,
De Elsbeen, de Äultke, de Triintke, de Täültke;
Wann de sick entmöötet,
Dat niiget, dat gröötet,
Dat flaaret, dat schrewwelt, dat schnaatert sau sehr,
Liifhaftig as wann't in'n Gausestall wöör'.
Nu kuome es Eener un stüüre mi de,
't heft sick wat stüüren, se jool't jümmer me, (mehr)
Van Flass, un van Linnen, van Braaken, van Spinnen,
Van Wasken, van Weeken, van Büüken un Bleeken,
Van Nauteln un Tweerent,
Van Kunraud un Beerend;
Dat jiwwelt, wo länger et duuret, togliik,
As quaakeden duusend Paar Poggen in'n Diik'.
Man kiiket auck es in dat Werthshuus henin,
Daar sitt in'n Gelaage 'n Süüpergesinn',
De Aarend, de Lübbert, de Joost un de Dübbert,
De Robbert, de Lappe, de Knobbert, de Tappe;
Wann de sick to proostet,
Dat flöckt sick, dat hoostet,
Dat ropt sick, dat klopp't sick, dat schregg't uäwerall,
As bölk'den vergrellede Ossen in'n Stall.
Na Middernacht kuom't se besuapen to Huus,
Dann kriiget de Wiiwer up'n Puckel den Gruuß;
Dann schlaa't se in Bieten[1] de Schötteln, de Näppe,
De Diske un Stööle, de Schreine un Schäppe;
Dat laarmet, dat zanket,
Dat joolet, dat anket,
Dat schleit sick, dat klei't sick, dat bitt sick tolest,
As fiirden de Düüwels in'r Höllen 'n Fest.
[1] _in Bieten_: in Stücke, entzwei.
Das Mädchen-Institut.
Jan, kiek dach, ens hier in 'et Fenster herin;
Daar sitt't di wat fiine Mamsellekens in;
Se segget, se leeren daar Fransk un Latiin,
Man't Meeste sall dach wual man Spieleri sien. --
Dat Eene, dat lachet, dat Andre dat gnittkert,
Dat Drüdde dat wippstert't, dat Veerde dat flittkert;
Dat flaaret, dat pluudert, dat schnaatert sau sehr,
Liifhaftig as wann't in'n Gausestall wöör.
Un Summe Summooren, dat sehe ick wual,
Vor uuse Greetliesken is dat nine School!
De graute Naut ümme de Finanzen
Un der Verfassung Schwierigkeit,
Läst sick, nu wi de Saak' in'n Ganzen
Beseht, as eene Kleenigkeit.
Heb' ick't nich alltiids seggt: »~visito visitas!~
Et blift alldach as et tovüüren was.«
~Veel Kolonels, en onwyze Staaten,
Veel Kapteins, en weenig Soldaten,
Veel Vergaaderingen, en geene Decreeten,
Dat zyn zes Ding', die'n Land opvreten.~
Sau leesig[1] auck ji Jungens doo't,
Ji maak't us dach nich aabel[2],
Un schmiert mi auck sa'n Haasenfoot
Met Haanig üm den Schnaabel,
Un dööt auck nau sau fromm de Fent,
't sind Flausen, dat he't eerlick ment.
Sau mannig gooe, fromme Lüüt,
Unschüllig as 'n Engel,
Bedräug sau 'n licksken Daamelstüüt[3]
Van'n faaseligen Bengel;
Drüm, is de Schnoopert[4] nau sau glatt,
Ick trüww' em nich, ick flööt' ne wat,
Un schlaa' en Schnippken vor den Geck
Un wiise em de Hacken,
Un giew' em een' up't giele Beck[5],
Wagt he mi antopacken;
Schier' di na'n Galgen, Düükerskiind!
Du Karmielksheld[6] sist[7] vuller Wiind.
Sau schall't ju falsken Jungens gaun,
Wi-ji[8] us Wichter ööwen[9];
Wi willt ju in de Frieten[10] schlaun,
Un mosten wi auck tööwen
Up't Tiigenpart[11] bes dartig Jahr;
De rechte Joost kümmt dach, vorwahr!
Un kümmt 'n eerlick Bursse dann;
De us recht ment, in Ehren,
Dann segg' ick faarts: Hier Joost, kumm an!
Ick will de Diine weeren;
Un blift he'r trüwwelk bi bestaun,
Laut' wi den Paapen d'ruäwer gaun.
[1] _leesig_: gleißnerisch, einschmeichelnd.
[2] _aabel_: irre, närrisch.
[3] _licksken Daamelstüüt_: lüsterner Umherläufer.
[4] _Schnoopert_: Lecker.
[5] _up't giele Beck_: auf den gelben Schnabel.
[6] _Karmielksheld_: Buttermilchs-Held.
[7] _sist_: sitzest.
[8] _Wi-ji_: wollt ihr.
[9] _ööwen_: hintergehen, foppen.
[10] _in de Frieten_: in's Maul.
[11] _Tiigenpart_: Gegenpart.
Räutsel.
Up'n Thie[1] daar staa't twee Plauten,
Up de Plauten staa't twee Staaken,
Up de Staaken steht 'ne Tunne,
Up de Tunnen steht 'n Trechter,
Up den Trechter steht 'n Ball,
An den Balle sitt 'n Müülert,
Uäwer den Müülert sitt 'n Schnüütert,
Uäwer den Schnüütert sitt't twee Gleppers,
Uäwer de Gleppers steht 'n Wauld,
Darin huuseret Junk un Ault.
(Wat is ju dat?)
[1] _Thie_: Sammelplatz in den Dörfern.
»Fruwwe, ji schollen na Huuse kuomen,
»Juue Mann un de is krank.
»»Is he krank,
»»Gatt si Dank!
»»Nu na'n Dänsken 'r twee of dree.
»Fruwwe, ji schollen dach baule kuomen,
»Juuen Mann will't se berichten.
»»Willt se'n berichten,
»»Mag he bichten.
»»Hopp! na'n Dänsken 'r twee of dree.
»Fruwwe, ji schollen dach gawwe kuomen,
»Juue Mann un de will stierwen.
»»Will he stierwen,
»»Kann ick ierwen,
»»Eerst na'n Dänsken 'r twee of dree.
»Fruwwe, to, ji miötet kuomen,
»Juue Mann un de is daut.
»»Is he daut,
»»Frett he nin Braudt.
»»Juch! na'n Dänsken 'r twee of dree.
»Fruwwe, nu schiöl' ji wual kuomen,
»'r is'n Frigger, de is vor ju.
»»Wat segge ji,
»»'n Frigger vor mi?
»»Dann is vor dütmal 't Danssen vorbi.
Auwendgebät.
's Auwend's, wann'k na Bedde gaae,
Legg'k mi in Mariggens Schaut;
M'rigge is miin' Mooder,
J'annes is miin Brooder,
Jesus is miin G'leidesmann,
De mi'n Weg wual wiisen kann.
Waar ick ligge, gaae un staae,
Sind mi veerteen Engel naae:
Twee to miinen Koppe,
Twee to miinen Fööten,
Twee to miiner rechten Siit',
Twee to miiner linken Siit'
Twee de mi decket,
Twee de mi wecket,
Un twee de mi'n Weg na'n Hiemel wiis't.
Jesus is miin Hätken,
J'annes is miin Schättken,
M'rigge ligt mi in'n Sinn,
Met de dree schlaup' ick in. --
Nau Eene.
(kort un goot.)
Hier ligg' ick as 'ne Koh;
Nu seh' uuse Herrgatt to,
Dat mi nin Düüwel wat doo.
Liedertafel-Toast eines Wilden.
(1. Juli 1843.)
Summ, Summ, Summ,
Brumm, Brumm, Brumm;
Der Eine laut, der Andre leise;
Kurz, Jeder trillert auf seine Weise. --
Schrillt doch im großen Liedersaal,
Der Rohrspatz neben der Nachtigall.
~Cantores amant humores,
Cantores amant sorores,
Cantores bibunt~ gern Wein;
Das räumt mir wohl Jedermann ein.
Mein Lehrer war auch ein Sangverwandter,
Denn in unserm Dorfe war er Kanter;
Er sang ein herzbrechendes Tremulant,
Das war weit und breit im Lande bekannt.
Der pflegt' auch mitunter zu sagen: »~Cantores~
»Wenn die bei einander sein, ~amant humores~;
»Das heiße: »Wenn Eener veel sungen hat,
»Dann maakt he ~vel quasi~ de Kehl' auck ens natt.
»Singt Philomele doch selbst gern an Plätzen,
»Wo sie jezuweilen den Schnabel kann netzen.
»Und inniger lauschen den kräftigen Tönen
»Des Männergesanges die lieblichen Schönen;
»Denn, füllt Philomele mit Seufzern die Brust,
»Stimmt Männergesang alle Herzen zur Lust. --
»Wie preis' ich doch meine treu herzliebe Käthe!
»Wenn die nicht alljezuweil anstimmen thäte
»Des ehren Herrn Pastors sein Leibstück mit mir:
»»Zwei Ort', o Mensch, hast du vor dir««
»Und prost'te nicht mit mir ~tener-adjuvanter~,
»Längst wär' ich, Gott soll mich! im Dorf' nicht mehr Kanter.«
So unser Herr Kanter ... Der durstige Velten,
Er tremulirt längst schon in besseren Welten. --
Doch ihr Leute singet ja, bei meiner Seele!
Als säße ein Orpheus in jeglicher Kehle;
Und habt heute so manchen Vers schon gesungen,
und Alles ist Euch so herrlich gelungen,
Daß Ihr es, weiß Gott! wohl verdienet habt,
Daß Ihr auch mal tüchtig die Kehlen erlabt. --
So faßt denn recht herzhaft die schäumenden Becher
Und leeret sie tapfer, als fröhliche Zecher.
Es leben die Sänger und ihre Lieder!
Wir hören sie hoffentlich bald einmal wieder.
~Salvete, salvete Cantores,
Quicunque amate humores!~
Zu meinem Geburtstage,
von meiner Landsmännin E. H.
Willkuomen hier bi us in'n Gröönen,
Willkuomen hier! met Fruww' un Kiind;
Den braawen Mann den will' wi kröönen
Met Bloomen, hüüt' to'm Angebind'.
Haug' liewe _düsse düutske Mann_!
Un Alles juuble, wat't man kann.