S-ro _Glück_ (el Wien) laŭdas la aranĝon de l' Kongreso; ĝi estis
la kongreso de l' amo, de la paco kaj de la konkordo; ĝi havis kiel
devizon: unueco kun ordo. Ni memoru, ke la dua parto de l' Fundamento
estas la sankta konkordo. En la historio de Esperanto la nomo Krakovo
estos enskribita per oraj literoj. Li oferas al la Loka Komitato
albumon subskribitan de ĉiuj kongresanoj kaj atestantan pri ilia
dankado pro la aranĝo de tiel grandioza kaj sukcesplena manifestado.
_Napoleono_... pardonu! S-ro Rosenstock petas la parolon meze de
varmega ovacio. Li diras, ke hieraŭ sur la nigra tabulo oni afiŝis,
ke estas promesite, rekompenci tiun, kiu retrovos la perditan voĉon
de S-ro Rosenstock. Li meritas la rekompencon, ĉar li mem retrovis
la voĉon. Li estimos sin alte repagata por siaj klopodoj, se
ĉiuj kongresanoj foriras kun bona rememoro de Polujo. Poloj estis
ĉiam gastamaj al fremduloj; kiom pli ili devas esti gastamaj,
kiam ĉi tiuj fremduloj estas tiaj nur per la nomo, kiam ili estas
Esperantistoj, kiuj ĉie estas en sia lando. Ĉu en ĉi tiu direkto la
Poloj faris sian devon? Al tio respondos la kongresanaro.
D-ro _Bujwid_ dankas la kongresanojn en la nomo de la Loka Komitato.
S-ro _Mudie_ dankas S-ron Mikołajski pro la lerta kondukado de l'
Kongreso kaj gratulas la Lokan Komitaton pro la bona organizado de l'
Kongreso.
S-ro _Kronenberg_ diras, ke Esperantisto estas ĉiu homo kiu uzas
Esperanton, sed Esperantisto estas ankaŭ tiu, kiu propagandas la
internan ideon, kiu nin unuigas.
Oni devas propagandi ĉie kaj ĉiam kaj precipe inter la junularo; kiu
havas la junularon havas la estontecon. Vivu la Esperantismo inter la
Esperantistoj.
(Ĉiuj leviĝas kaj laŭ la kutimo, oni kantas nian esperantan
himnon.)
D-ro _Zamenhof_ deziras al ĉiuj kongresanoj bonan reiran vojaĝon
al sia hejmo. Li diras, ke ni eniras duan periodon de nia movado; li
estas certa, ke de nun ĉiu malpaco malaperos el nia tendaro kaj ke ni
iros trankvile nian vojon.
La _Prezidanto_ fermas la Okan Kongreson de Esperanto.
* * *
En la vestiblo bruas por la lasta fojo la tuta kongresanaro. Oni
adiaŭas, oni manpremas, kaj ĉiuflanke resonas la krioj: «Ĝis la
revido! ĝis la revido en Genova!» Kaj tuj poste okazas stranga
fenomeno. Kiel se feino tuŝus la kongresejon per sia bastono,
Esperantistoj malaperas el Krakovo. Unuj tuj foriras al Budapest, kie
komenciĝos la dimanĉon mem Katolika Esperantista Kongreso; aliaj
preparas sian valizon por foriri morgaŭ frumatene al Zakopane, en
kiu okazos tritaga ekskurso. Kaj nur restas en la urbo la esperantaj
flagoj kaj la esperantaj afiŝoj, kiel postsignoj de nia trapaso.
Sed ne sole materialajn postsignojn lasos en Krakovo la Esperanta
Kongreso, la ĵetitaj semoj fruktiĝos kaj la bonaj Krakovaj
ĝardenistoj, kiuj sciis krei la «Plantaciojn», ankaŭ scios
kreskigi Esperantan arbon branĉoriĉan kaj fruktodonan.
* * *
Apud Krakovo staras artefarita monteto konstruita de la Krakovanoj
por honori la memoron de Kościuszko, la heroon de Pola sendependeco.
Oni rakontas, ke ĉiuj loĝantoj, riĉaj aŭ malriĉaj, potencaj
aŭ humilaj, konsideris kiel honoron labori por ĉi tiu konstruado.
Studentoj manumis ŝovelilojn kaj profesoroj puŝis radportilojn. Eĉ
la plej nobelaj sinjorinoj, la plej junaj infanoj alportis sian pecon
da tero, simbolon de amo kaj sindono al la komuna patrujo.
Similaj al ĉi tiuj Polaj patriotoj, ni, Esperantistoj, alportu ĉiuj
nian pecon da tero al la konstruaĵo, kiun ni penas starigi por la
estonta progreso de la homaro. Ĉiuj, riĉaj aŭ malriĉaj, potencaj
aŭ humilaj, maljunaj aŭ junaj, virinoj kaj infanoj, ni laboru laŭ
nia povo, laŭ niaj fortoj. Tia estas la instruado, kiun kunportos
el Krakovo tiuj, kiuj havis la honoron resonigi Esperanton, vivantan
lingvon en vivanta Polujo.
Ned Katryn.