Postkongresaj pripensoj.
La solan instrukcion, kiun, kiel ĉefredaktoro, mi donis al nia
Kongresa raportonto estis:
«Skribu libere, senpartie, laŭkonscience, _gajan_, _amuzan_
raporton!»
Kiamaniere,--sprita filozofo, kiu ridetas kaj ŝercas,--li sukcesis,
tion konstatos kun plezuro kaj danko niaj legantoj. Pli longa, ol
la antaŭaj, estas tiu ĉi raporto, kiu preskaŭ plenigas trioblan
kajeron, sed tro longa trovos ĝin neniu.
* * *
Bona estis la Kongreso.
Oficiale ĝi decidis, ke ĝi nenion decidos, kaj el ĉiuj eblaj
decidoj tiu ĉi vere estis la plej saĝa.
Ĝi prokrastis la demandon pri centra internacia organizaĵo, kaj pro
tio, oni devas ĝin ankaŭ gratuli. Ni esperas, ke por la sukceso,
por la ĝojo de niaj estontaj Kongresoj, por la bono de Esperanto oni
daŭrigos same agi.
Kiel tute prave skribis H. Hodler en la gazeto «_Esperanto_», niaj
Kongresoj devas esti antaŭ ĉio festoj, propagandaj festoj, en kiuj
oni devas serĉi sole tion, kio nin unuigas kaj zorge eviti tion, kio
antaŭ la publiko nin disigas kaj semas en niajn vicojn la malkonfidon
kaj la malfidon.
* * *
Ĉar Esperanto estas _oficiale_ nur lingvo, paroli je la nomo de
Esperanto rajtas nur la L. K. kaj ĝia Akademio, kies rolo estas la
konservado de la lingvo de l' Fundamento.
Tute stranga, ne verŝajna, estas la supozo, ke ian tagon ia
registaro, antaŭ ol akcepti Esperanton, postulus kelkajn ŝanĝojn,
kiel ekz. la forigon de l' akuzativo aŭ la anstataŭigon de nia
multnombra finiĝo _j_ per _i_, _n_ aŭ _x_, sed, eĉ tiam, neniu
tutmonda esperantista reprezentantaro, se ĝi estus ebla (kaj efektive
ĝi estas nepre neebla), havus la rajton diskuti pri tiuj ĉi lingvaj
punktoj, kiujn oni devus resendi al la L. K., regule reprezentata de
la Akademio.
Sekve tiu ĉi argumento por pravigi la starigon de ia oficiala
reprezentantaro de l' Esperantistoj estas senvalora.
Pli firmaj ne estas la aliaj argumentoj, nelingvaj.
Ju pli ni iros antaŭen, des pli ni konstatos, ke inter ni
Esperantistoj _nur_ la lingvo estas komuna, sekve nur ĝi vere
_oficialaĵo_. Pri ĉiuj aliaj aferoj: pacemo aŭ militemo,
patriotismo aŭ internaciismo, socialismo aŭ konservativismo,
liberpenso aŭ religio, kaj, en nia propra organizaĵo, demokratismo
aŭ aŭtoritatismo, «centrismo» aŭ kunfederiĝo, apartenado al
ia aktiva esperantista societo aŭ ne,--plej diversaj estas la
opinioj, kaj neniu homo aŭ komitato havas la rajton, _je la nomo
de l' Esperantistaro_, aprobi aŭ malaprobi unu aŭ alian el tiuj
vidmanieroj, nek elĵeti el nia Esperantistaro tiujn, kiuj ne same
opinias kiel ili pri ĉio tio ĉi.
Ni ne bedaŭru tiujn nunajn vivkondiĉojn. Post la dudekkvinjara
heroa periodo alvenas nova pli praktika, dum kiu nia tasko estas
enpenetri,--precipe per persona, ne esperantista influo,--en ĉiujn
rondojn, por ilin almiliti. La lingvon ni devas prezenti nur kiel
lingvon, ĉar per si mem ĝi estas nenio alia. Sed ni ne timu: ĝi
senrimarke kunportos kun si internan ideon, kaj ĝia venko ne estos
nur lingva!
Sed ĉu tiuj, kiuj deziras ian oficialan reprezentantaron, sin
demandis, kiu estus la situacio de tia oficiala _nelingva_
Reprezentantaro, se ia registaro postulus de ĝi,--kaj tio ne
estas vana supozo,--ke ĝi rifuzu oficiale, t. e. je la nomo de
l' Esperantistaro, ĉiun solidarecon kun la agado de aliaj, eble
alilandaj Esperantistoj? Kion do ĝi respondus por sin senkulpigi? Ke
alian ligilon, ol la lingvon ni ne havas inter ni, ke _Esperanto estas
nur lingvo_!
Nu! ĉu tian nelingvan reprezentantaron ni sekve bezonas? Utila ĝi
povus esti al kelkaj, kiujn ĝi «eminentuligus», sed certe ne al
Esperanto mem.
Oni do, laŭ la ekzemplo de la Oka kaj por nia estonta paco, ne
plu parolu pri tio, kaj definitiva fariĝu la _sine die_'a Krakova
prokrastiĝo.
* * *
Sed eble oni demandos: kiamaniere vivos do niaj Oficialaj Institucioj?
Pri la nelingvaj mi preferus ne paroli. Vole, nevole ili restos ĉiam
_fakte_ privataj institucioj, ĉar nur arta estas ilia oficialeco.
Vivrimedojn ili facile trovos, kiam ili konsentos, lasante flanke
ĉiun lingvan demandon, ne plu paroli je la nomo de la tutmonda
Esperantistaro kaj simple alportos sian memvolan, sindonan helpon al
la propagando de nia Esperanto. Liberaj institucioj, ili renkontos,
kiel la U.E.A., neniun malamikon inter ni, sed male apogon _laŭ iliaj
servoj_.
La lingvaj institucioj ne bezonas la «monan» helpon de l'
Esperantistaro. Multaj estas la gazetoj, kiuj volonte pagos difinitan
sumon por ricevi la oficialajn komunikaĵojn de l' Akademio kaj
multaj la eldonistoj, kiuj volonte aĉetos la privilegion eldoni la
akademiajn librojn.
Cetere por la sukceso mem de nia lingvo, dezirinde estas, ke tiuj ĉi
lastaj restu maloftaj kaj malmultaj. Neniu eraro estus pli grava,
ol la opinio, ke la Akademio, laborante rapide, devas _direkti_ la
lingvon. Modesta, senbrua, ne elvokante lingvajn diskutojn, estas
ĝia plej racia labormetodo. Ĝi ne havas kaŭzon por timi antaŭ
la riproĉoj de tiuj, kiuj plendas, ke ĝi nenion faras, pro tio
ke ĝi ne alportas ĉiujare novajn vortojn, novajn regulojn kaj
eble reformojn.... Ĝi ne altiras sur sin la atenton kaj apenaŭ
oni konas ĝian ekziston kaj la nomojn de la Akademianoj!--Des pli
bone.--Tio pruvas, ne ke ĝi estas mallaborema, sed ke ĝi komprenas,
ke ĉiu vana «lingvistika» agitado povas esti nur malutila, ke grava
estas ĝia morala respondeco kaj ke--ĉar Esperanto estas vivanta,
por multaj _natura_ lingvo--neniun paŝon la Lingva Komitato devas
fari antaŭen tian, ke ĝi poste devus returnen iri. Ne per teoriaj
diskutoj, sed per uzo, kvazaŭ instinkta, oni vivigas lingvon.
La tre saĝan raporton de Rektoro Boirac aprobis en Krakovo la L. K.
kaj tute prave.
Kaj nun ni ĝoje, sentime, daŭrigu nian propagandon por Esperantismo,
per _Esperanto nur lingvo_!
Th. Cart.