Crochard ille Invincibilis

Semel dumtaxat Godfrey spe sua deceptus erat iudicandus, siquidem

plures dies, quin quidquam accidisset, præteriverunt — hoc est, nihil

quod ad arcam referri posset. Inquisitio in novissimæ victimæ mortem

utique instituta erat, et mihi iterum obtigit munus testimonii ante

iuratos mortuarii perhibendi. Nunc denique fatendum mihi est me

perquam fatui vicem agere paruisse, quum et diurna scommata in

advocatum iactabant, qui muscipulam,[1] quum quæ nunc iam liquido

constaret, tam perspicua erat, imprudens incidisset.

Mensuris Bertillon de mortuo institutis ac per remulcale Parisios

nuntiatis, inde sine mora relatum est cæsum hunc quemdam Morel,

decuriæ illic ut desperatum malefactorem notissimum fuisse; quin

herus Lepine rem tantæ gravitatis esse putabat, ut postridie

remulcaret se Inspectorem Pigot, qui in totam rem funditus

inspiceret, Neo Eboracum delegaturum, quique hic cum decuria ad

comprehendendum sicarium de efficacissimis rationibus tractaret.

Inspector Pigot ab Havre per La Savoie erat soluturus.

Interea satellites Grady, Simmonds duce, omnibus enisi viribus,

latebram profugi reperire conabantur; unde veluti everriculo totam

urbem irretiverunt, quo quidem aliqui capti sunt pisciculi, sed ille

quem decuria præprimis concupiverat, inter eos repertus non est. Ne

pauxillum quidem profugi vestigium enucleatum est; is penitissime

evanuit, unde Grady post paucos dies edicere, eum Neo Eboraco

excessisse, non dubitavit.

Scilicet Grady a diurnis multum vexatus, ad premendum casum iterum

rediit, præsertim lacessente Record, qui casus sibi supra vires

humanas esse videbatur. Singularis huius mysterii natura, eventuumque

circa eundem, tamquam ludus parebant phantasiæ, porro quod tres

prorsus eodem insolito modo cæsi fuissent, et quod omnis aberat

hypothesis quæ tres cædes rationi perspicuas reddere potuisset — haud

mirum erat quod animi omnium fere in hunc casum fuerunt defixi.

Omnium pæne civitatum agentes feriatici[2] sua habebant theoremata

alicui usui apta — quorum pleraque utique a longissimo erant petita!

Ea tempestate Grady grandia ac fusa edidit effata de suis consiliis

molimentisque malefactorem capiendi; factum tamen quam verba

facundius probabat tres fuisse cæsos, nec quemquam punitum; scelera

commissa plura, sicarium usque frui libertate, liberumque futurum

videri; unde per se fluebat quod diurna extritis omnibus casús

vicissitatibus, sententiam communitatis passim agitare cœperunt,

aliquid alicubi male geri, decuriamque agentum ventilari ac

repurgari, at hoc inde a capite, oportere.

Arca Boulé in statione decuriali Viæ Vigesimæ Tertiæ occlusa et

obserata mansit; clavimque cellæ Simmonds in sacculo gestabat. Nunc

iam scio eum circa arcam tantá quantá cæteram plebem fuisse caligine

mersum; et populus quidem certe in summis tenebris cœcutiebat,

siquidem in relatis de duobus cæsis prioribus, arcæ prorsus nulla

fiebat mentio, in novissimo autem casu vix per incidens. Ut ex his

relatis colligi poterat, relatoribus unum circa arcam clarum esse

videbatur, de surreptitia importatione eius, tamquam artis thesauri

hic agi. Eventus istius generis tanto solent esse numero, ut animum

fere neminis devinciant.

Verum Simmonds usque eo pervenit ut intelligeret solium Grady nutare;

fortasse iam etiam perspexit suum quoque caput in tuto haud esse,

proinde sua fata fatis Grady iungenda esse duxit, quem unicum

existimabat se ex ambagibus educere posse. Godfrey plurimum attinere

censuit ut arca in cella occlusa contineretur, et est contenta. Quod

vero ad Grady attinet, haud puto eum, etiam quum ad ultima ventum

est, satis intellexisse quam partem arca in cunctis his eventibus

sortita esset.

Interim tamen dum arca vulgi attentionem haudquaquam devinciebat, ac

dum plerique relatorum eam iam pridem oblivioni tradiderunt, non

parum mirabar quum viderem quanta sollertia Godfrey elaboraret ut

fugitivum per diurnum edocere satageret ubi arca esset, et

quemadmodum custodiretur. Interea dum cætera diurna mirarentur suam

stupiditatem, Godfrey iterum iterumque descripsit arcam in

munitissimam cellam stationis Viæ Vigessimæ Tertiæ esse reconditam;

cellam esse talem, cuius clathra e chalybe chromo-nicolino esset

facta, quæ nulla serra eroderet; cellam talem, cuius sera non solum

clavi, sed et pessulo calculato,[3] uni tantum cognito, teneatur;

cellam a cæteris esse seiunctam solamque in tertio ambitu esse sitam

ante oculos lictoris excubantis, ita ut nec die nec nocte, quin

statim deprehendatur, accedere quisquam possit; cellam esse, cuius

ianua suscitatorio automatico in decurionis scriptoria, in officina

antica, iuncta sit; uno verbo, cellam esse, unde nemo effugere, quo

nemo intrare, quin deprehendatur, possit.

De ipsa arca Boulé Godfrey parum disserebat, cuius historiam usque eo

continendam censuit, donec eventus ad ultum finem vergeret, quod

certo futurum credidit; at singularia, ut ego modo narravi, in Record

continuo recolebantur, quum casu quodam mihi Godfrey in via occurrere

contigisset, quum eum commonui unum tantum id agendo effecturum,

nempe ut fugitivum omnino absterreret, etiamsi consilia arcá potiundi

usque non deposuisset, de qua re ego vehementer dubitarem. At Godfrey

risit tantum.

“Nihil prorsus verendum quominus is a proposito deterreatur,”

respondit. “Non enim lurco is ea ex farina est. Si recte eum iudico,

ita temere audens is est, ut molimentum insuperabile eum magis

allectet. Quo cœptum magis arduum sit, eo plus eum allicit. Eá

sententiá ductus hoc cœptum tam arduum describo.”

“At nemo sanus eam arcam temerare susciperet,” obverto ego. “Id enim

omnino fieri nequit.”

“Ita quidem paret, nec infitias ibo,” assentitur ipse. “Nihilo tamen

secius, quovis mane sollicitudine trepidans expergiscor, accurroque

ad telephonum quæsitum utrum arca adhuc salva sit. Si de ullis

insuper præsidiis cogitare possem, adhibere non dubitarem.”

His auditis anceps contueor Godfrey, iocari enim eum putavi. Consilio

meo perspecto leni risu in me respexit.

“Equidem, mi Lester,” respondit, “nunquam in vita mea magis fui in

serio. Hunc tu, ut ego, non videris ex æquo æstimare. Insigni ille

pollet ingenio; nihil eum exsuperat. Cœpta levia is aspernatur;

siquid ipsi leve videtur, indurat, quasi sit ludicrum. Proditum de eo

accepi eum aliquos suas gemmas ac pretiosa non satis in tuto habere

admonuisse, quum autem hi suos thesauros in tutiorem condidissent

locum, eos hunc eripuisse.”

“Nonne hoc in absurdis habendum est?” quæro ego.

“Non quidem ex obtutu suo. Ipse enim non furatur ex egestate, animo

vult concitari.”

“Tu itaque nosti quis ipse sit?” quæro.

“Ita puto — existimo me scire; verum ne tibi quidem revelabo donec

certo sciam. Libet tamen unum hoc fateri, — si iste is sit quem eum

esse putem ingenium meum cum ingenio eius conserere voluptati mihi

esset. His in regionibus, cis oceanum, eius similem non habemus — hoc

autem miserum est!”

Mihi quidem hac de re dubitare licere videbatur, non enim is sum qui

prædones ingenuos, etiam in poesi, admirandos esse putem.

Quantumcunque decorus ac pictorius quisque fur sit, tamen est fur.

Fortasse est mea, ut advocati, experientia, aut forte modo ego sum

angusti animi, tamen maleficium, quamcunque egregie exerceatur, in

causa est quare id rem sordidam et turpem censeam. Haud ignoro esse

qui has res ex alio obtutu æstimanda putent. Godfrey unus horum est.

Docui eum, si suæ valeant suspitiones, futurum esse ut suum ingenium

cum ingenio Grandis Ignoti ei mox conserere liceret.

“Sane quidem,” annuit, “sed terror lethalis me agitat — uti hactenus

semper ex quo quis ipse esset, suspicari cœperim. Non aliter sentio

quam novitius qui latrunculos lusum cum magistro congredi exspectabat

— intra senos motus calculorum in incitas[4] redagendus.

“Equidem merum novitium haud te censuerim,” refero aridule.

“Longe aliter Grandis Ignotus,” regerit Godfrey, mihique valedicit.

Præterquam quod eum nunc casu conveneram, alias nunquam illi occurri,

et hoc haud profuit, quoniam complura circa hoc negotium necdum

intellexi. Quadam profecto vespera, quum fumá meá accensá hæc omnia

mecum in animo pertractaturus consederam, nihil omnino e cunctis his

rebus me intelligere reperi. Sententia quidem Godfrey ad amussim sibi

consistebat, sed ad nullum exitum ducebat. Ecquo demum modo sunt

Drouet atque Vantine occisi? Cur fuerunt occisi? Quod fuit mysterium

arcæ? Uno verbo, quid totum istud mysterium sibi volebat? Nullis his

quæstionibus respondere quibam; responsa vero quæ effingeram ipsa

adeo erant absurda et nulla, ut cum tædio ea respuerem. Postremo

etiam reperi istam rem ipsis meis laboribus officere, proin ex animo

meo eam elisi, et quoties mihi in animum irrepere tentabat, firma

voluntate eam excussi et repuli.

Verum enim vero, quamquam vigil eam arcere satis commode poteram,

idem per quietem facere nequivi, unde somnia sensim deteriora

fiebant. Namque non deerat coluber mihi somnianti, qui dentibus

veneno stillantibus mihi insidiaretur, subinde cum capite Armand,

alias cum vultu mihi ignoto, semper tamen ultra fidem turpis;

viscosum eius corpus opere musivo micabat; pedes eius squammosi in

similitudinem arcæ Boulé erant incurvi; nonnunquam sol in fronte eius

splendebat, adinstar oculi immanis. Monstrum hoc iterum iterumque

vidi tres victimas suas interimere; postea vero caput attollere,

oculis in me defixis mihi imminere ceu victimæ suæ quartæ . . . At

non ulterius tentabo ista hic somnia describere; quæ ne nunc quidem

sine trepidatione recolere queo.

Vespera quadam, quum mœstus animique pendens in cubiculo sederem,

mecumque utrum non satius esset cubitum ire deliberarem, viribus

fluxus et enervatus, tamen sopori me credere, ex quo sciebam me cum

vagitu evigilaturum, recusans, evenit ut ianuam meam pulsare aliquem

audirem — pulsu mihi noto; lætus surrexi, ut intromitterem Godfrey.

Ex fulgore oculorum eius facile divinavi eum aliquid insoliti, quod

mihi narraret, habere; ut tamen me aspexit, facies eius mutata est.

“Quidnam rei est, Lester?” quæsitabat. “Adeo mihi deiectus esse

videris. Laboribusne es confectus tuis?”

“Nihil eius rei,” respondi. “Dormire nequeo. Ista res mihi nervos

prorsus convulsit, Godfrey. Iam somniis meis se immiscet; incubonibus

opprimor.”

Interim e regione mihi consedit vultu sollicitudinem prodente.

“Id rei prorsus absit!” arguit ipse. “Fac aliquo secedas, quiete

vires resarcias — et hoc uberrime.”

“Quies usque eo nihil mihi prodesset dum hocce mysterium irresolutum

manserit; respondi. “Nihil nisi assiduus labor animum meum ab eo

avocare poti est.”

“Esto ergo bono animo,” inquit renidens, “tui igitur gratia id primum

resolvemus.”

“Visne significare te id scire?”

“Scio iam quis Grandis ille Ignotus sit, tibique id statim aperiam.

Perendie — die Mercurii — reliqua cuncta sciam. Tota tunc historia in

diurno nostro matutino, die Iovis evulgabitur. Quid si iter pro eius

diei postmeridiem parares?”

Nihil nisi emiratus eum contueri quivi. Ipse vero cum risu in me

respexit.

“Vel nunc iam melius valere videris,” iocatur, “acsi vitam iam pluris

æstimandam putares,” quibus dictis, nec rogatus, convolvulum sibi

sumpsit.

“Godfrey,” obtestor ego, “satius haberem si quem alium ad

ludificandum tibi eligeres. Tu enim ad me intras, bombam[5] proiicis,

ut videas quantam in altitudinem subsilire valeam. Tibi hoc lusui

est, nec dubito, aut etiam utile ut doctrina; at nervi mei id haud

ferunt.”

“Mi Lester,” appellat ille, “hæc ne bomba quidem fuit, sed assertio

facti.”

“Serione id ais?”

“Ut maxime.”

“Quídum, Hercle, scis . . .?”

“Antequam tibi respondeam, ego ponam quæstionem. Numquid tu nomen

meum illi, quem tu ut herum Armand cognoveras, casu quodam

memoravisti?”

“Memoravi,” post momenti moram respondi; “ita credo. Narravi enim

illi quemadmodum forulum occultum quæsissemus — et nomen tuum protuli

— ipse vero sciscitabatur tu quis esses, respondique te miro ad

solvenda mysteria pollere ingenio.”

Godfrey capite annuit.

“Tum hoc,” ait, “unum id quod non intellexi palam facit. Perge

igitur, propone quæstiones.”

“Paullo ante asserebas futurum ut totum istud negotium perendie

scias.”

“Sciam equidem.”

“Quí tibi constat id futurum?”

“Quod litteras accepi, quibus id termini ponitur,” et his dictis

schedulam e sacculo promit, eamque mihi porrigit. “Lege.”

Epistolium graphide erat scriptum manu tenerá fereque muliebri, in

charta plana, non lineata. Cum sensim increscente stupore epistolium

sequens insolitissimum legi:

“Humanissime mi Here Godfrey:

“Singularibus iis officiis quibus arcam Boulé prosequebaris, abs

\ te mihi ferme adulatum esse gaudeo; acumen vero tui ingenii,

\ quo veram eius indolem prope ad amussim evolvisti, maximi

\ certe facio. Officii quoque mei esse duco gratiam tibi referre

\ ob notitias quibus me docuisti instituta ac præsidia, quæ

\ quidem mihi summa et absoluta videntur, quibus arca in tuto

\ servetur. Ego quoque ipse stationem visum ivi, cellam inspexi,

\ cunctaque etiam singularia ita ut tu docueras reperi.

“Quoniam te ut generosum adversarium summi facio, confidere tibi

\ non dubito futurum ut id quod meum sit, die Mercurii proximo

\ recuperare pergam, quo facto rogabo te, ut in memoriam eius

\ rei munusculum proprium accipere velis. “Cum omni humanitatis

\ officio persevero tuus

“Iacobus Crochard, Ille Invincibilis.”

Quum lectis litteris in Godfrey respexi, vidi eum curiose me

contuentem.

“Certe hic iocus est,” illi respondi. Tum iterum eum aspexi. “Hoc

profecto, Godfrey haud verum et genuinum esse putas!”

“Licebit id nobis fortasse probare,” immotus respondit. “Et hæc una

est rationum quare te visum venerim. Num Armand non apud te reliquit

notulam quum te domi non offenderat?”

“Sic sane, reliquit, sua in pagella; ad manum eam habeo!” Tum digitis

tremulis pugillare meum produxi, notulamque e plicatura, in qua eam

condideram, exprompsi.

Vel unus obtutus satis erat. Versiculus in tergo satis prodebat hunc

eadem manu quæ epistolium scripserat, esse scriptam.

“Nunc ergo nomen eius cognoscis,” Godfrey subiunxit, digito

attrectans nomen subscriptum. “Inde a principio pro certo scivi hunc

ipsum eum esse!”

Signaculum sine responso aspectabam. Nam de rebus gestis Gargantuanis

huius Crochard in diurnis relatis sæpenumero legi — de “Invincibili,”

ut se libenter vocare consuevit, nec sine iusta causa. Verumtamen suæ

res gestæ, saltem in quantum eæ in diurnis recitabantur, ita inflatæ

et ementitæ parebant, ut nullam fidem mererentur. Ego saltem iam

dudum suspicabar eum nihil nisi figmentum esse scripturientium

Parisiacorum lacunas explentium veluti quoddam penu, pro siccitate

præservatum; aut vero eum genus esse hirci emissarii, cui decuria

lictoria Parisiaca cuncta facinora, quibus eruendis ipsa impar esset,

veluti sarcinam congestam illigare solita sit. At nunc iam Crochard

ille revera exsistere videbatur; litteras eius meis tenebam manibus;

quin et cum eo collocutus eram — et ut nunc miram civilis ac politi

Felicis Armand conversandi suavitatem in mentem revocavi, aliquam

partem insolitissimæ eius famæ denique intelligere cœpi.

“Nihil de eo ambigi potest,” inquit Godfrey, manum ad recipiendas

litteras porrigens, et ad contemplandas eas in sella reclinans.

“Crochard unus est famosissimorum qui unquam vixerunt malefactorum,

phantasiæ adiumentorumque referctissimus, qui et lepóre cluet

acutissimo. Per annos non destiti eius vitæ rationem, ut litteris

prodebatur, lectitando prosequi — atque inde primam suspitionem

ansamque sum nactus. Ipse iam antea hominem occidit, ita ut hunc

occiderat. Is eum decuriæ prodiderat. Nunquam iterum proditus est.”

“Quantum dæmonem eum esse necesse est!” contremiscens exclamavi.

At Godfrey capite cito renuit.

“Noli de eo sic iudicare,” serio obtestatur. “Usque ad suum Neo

Eboraci adventum præter eum proditorem ipse occidit neminem. Illum

iure quodam — saltem legibus morum furibus propriis — occidit. Sua

ipsius vita sæpenumero in discrimine versabatur, sed ad servandum se

nunquam alium interemit. Hoc ei in acceptis referto.”

“Præter Drouet et Vantine,” noto ego.

“Casu fortuito, ob quod ipse nullo pacto in culpa est,” respondit

Godfrey.

“Visne innuere hunc eos non occidisse?”

“Nullo pacto. Iste novissimus quem occiderat, fuit, ut primus,

proditor. Ut ego opinor, Crochard hunc in modum ratiocinatur:

adversarium occidere facile est; estque bestiale; caret omni animi

subtilitate. Insuper et tollit adversarium. Vita autem ipsi Crochard

sine adversariis omni prorsus sale careret. Nam ultimo etiam

adversario sublato, ipsum sibi vitam adimere oporteret.”

“Hominem istius generis omnino non intelligo,” aio ego.

“At vide modo,” arguit Godfrey, litteris iterum attrectatis. “Ipse

mihi, velut adversario, honorem præstat. Num me ad perdendum

postulat? Plane contra, munerari me vult. Tollit reginam suam e

latrunculis, quo difficilius sit me in incitas agere.”

“At vero, Godfrey, tu eas litteras certe non in seriis habes!”

obtestor ego. “Si vel maxime ipse eas scripserit, id ad te ludendum

fecit. Si diem statuit Mercurii, revera cras tentabit arca potiri.”

“Id ego minime puto. Nonne dixi tibi eum me novitiorum numero habere?

Scisne, Lester, ubinam has litteras ipse scripserit? In ipsa adeo

officina Record. Charta ista est e maculatura[6] nostra. Ipse ibi

consedit, ab ipso meo naso, ut ita dicam, haud procul, litteras has

exscripsit, in pyxidem iniecit meam, forasque ambulavit. Et cuncta

hæc aliquando ista vespera fecit, officina nostra hominum turba

scatente.”

“Verum si revera sentit quod scribit, absurdum est idgenus litteras

scribere. Tu modo decuriam edoceas . . .”

“Animadverte modo eum mihi in fiducia scribere.”

“Tu vero fidem erga eum servabis?”

“Servabo, profecto; quin eum mihi maximum honorem tribuisse existimo.

Nec ulli has litteras nisi tibi exhibui, vel per fiduciam.”

“Nullam eiusmodi fiduciam Iurisprudentia agnoscit,” docui eum. “Fidem

idgenus servare perinde est ac maleficio patrocinari.”

“Et tu eam tamen servabis,” fatur Godfrey suaviter. “Tene modo, ego,

pro viribus enitar omnibus ut flagitium illud præpediam. Iam et

experiemur utrum Crochard vere invincibilis sit.”

“Ego quoque servabo,” adstipulabar, “quandoquidem istas litteras

nihil nisi verba dare existimo. Atque, præterea,” subiunxi, “etiam

habeo litteras ab Armand et Fils factum confirmantes fide librorum

suorum constare arcam Boulé Philippo Vantine venditam fuisse. Quando

sic res se habent, eam mihi vindicabo, Museoque tradam.”

“Spero tamen,” cito interpellat Godfrey, “hanc rem te ante diem

Mercurii non turbaturum. Post eum diem his rebus prorsus ero

solutus.”

“Tunc revera credis Crochard die Mercurii tentaturum arca potiri?”

“Omnino credo.”

Nihil nisi humeros in responsum quassavi. Quid enim attinebat cum

homine tali argumentis disceptare?

“Esto ergo, usque post diem Mercurii,” assentior; Godfrey vero, de

fide litterarum per collationem utrarumque certior factus, duobusque

promissis quæ quæsiverat a me elicitis, sospitem mihi precatus

noctem, valedixit.

1. Muscipula, -æ, capsa, tendicula, qua mures capi solent.

2. Feriaticus, -a, -um, quod feriis, h. e. non quotidie fit,

\ agitur, adhibetur; homines, lictores, satellites, quicunque

\ alii, quorum nomina in elenche servitii retinentur, invocantur

\ autem quum eorum opera egent.

3. Pessulus calculatus: sic vocare lubet pagmentum, vel

\ machinationem rationatam, cuius usus fit in arcis fortibus

\ argentariarum, ubi thesauri, quæcumque pretiosa in tuto haberi

\ creduntur, quarum quædam ad indicium horologii, statis

\ temporibus, secundum certum calculum, cuius notitia uni tantum

\ concredi solet, certa versatione plinthidum reserari queat,

\ nisi, ut assolet, dynami displodatur.

4. In incitas redigi: in ludo latrunculorum, qui agitur in tabula

\ lignea, duobus coloribus in parva quadrata distincta, duo

\ lusores figuras reginæ, turris, latrunculorum osseas, eburneas

\ aut ligneas in suo quisque scutulato secundum regulas

\ prorsum-retrorsumque motat, donec alter in angulum, sive in

\ incitas agatur; is dicitur in incitas redactus. Hinc lingua

\ negotiali qui solvendo non est, i. e. qui sua debita impar est

\ solvendo, perinde in incitas dicitur reductus esse.

5. Bomba, -æ: globus ferreus solidus aut cavus, quem e tormentis

\ milites pyrotechnici eiaculari solent. Verbum est _bombio,_4

\ quod sonum refert insectorum volitantium; sonus ipse est

\ bombus, vel bombos, est enim Græcum; id autem quod sonum hunc

\ efficit est bomba, a Latinis sæculi quartidecimi, post

\ inventum pulverem pyrium, atque tormentum igniarium effictum.

\ Quam probum sit vel inde patet quod nullæ linguæ modernæ aliud

\ vocabulum cognoscant.

6. Maculatura, -æ, vocatur charta, in qua exercitia, vel alias

\ compositiones, sæpe cum multis maculis et emendationibus

\ scriptitamus.

Caput XXIII.

Hero Pigot Obviam Imus.

Postridie tempore pomeridiano iam ex officina prodire parabam, quum

Godfrey me per telephonum provocavit.

“Quonam hodie vales modo, Lester?” quærit ille.

“Non ex omni numero ut vellem,” respondi.

“Iamne paravisti quæ ad profectionem tuam die Iovis feriatam spectant

omnia?”

“Id quidem, Godfrey mi, haud lepidissimum iocum esse arbitror.”

“Equidem nullo modo iocor. Volo te ea apparare. Interea tamen quid

tibi de haustu modicæ auræ salsæ, hac ipsa vespera, videtur?”

“Quam optimum. Ecquí id eveniet?”

“La Savoie circa horam sextam ad moratoriam appellet. Ego nostra

celoce[1] ei obviam ibo. Inspectorem Pigot — agentem Francicum —

paucis convenire volo. Visne interesse?”

“Quidni velim!” respondeo illi. “Ubi vis te conveniam?”

“Hora quinta in exitu Viæ Libertatis.”

“Adero,” illi promisi. Et adfui.

Simul atque celocem ingressi sumus, soluta est, puppi in flumine

retro acta, edito acuto sibilo, proraque prorsum versa, iter secundo

flumine ingressa est. Celox navigium erat expeditum — Record, quod

alia diurna plerumque superare hactenus gloriabatur, idem et nunc

præstiturum erat — et quum se in cursum elaboravit, machinæque eius

ad numeros halitabant, ripæ utrimque celeriter retrorsum labi

parebant.

Definientia lineamenta urbis Neo Eboracenæ, ut e flumine visuntur,

mundi miraculorum unum efficiunt, quæ ego stans contemplabar, donec

in portum inferiorem iter flexissemus. Duo alii erant in stega —

relatores navales ordinarii, ut puto — quibuscum Godfrey ad

deliberandum de muneribus operis vespertini in diætam descenderat;

itaque ego ad proram haustum quantum poteram auræ salsæ, cuius

saporem iam in labris meis perceperam, progressus sum. Statua

Libertatis paullo ante nos erat, ingensque facis suæ lumen

speculatorium aquas persultabat. Navigia innumera huc et illuc

circitabant, luminibus in aquis trementibus, longe autem prorsum,

aliquanto ad lævum, ab aura reverberatum lumen videbam, quod situm

Insulæ Coney indicabat.

Mox et Godfrey accessit, unaque stantes silentio spectaculum

intuebamur.

“Nonne hæc grata sunt visui?” cœpit tandem fari. “Hem! cerne illam

naviculam!” pergit ille, conspecta quadam celoce, in sinu deorsum

festinante, nosque pedetentim assequente, ac sensim superante. “Hæc

certe novit quæ celeritudo sit. Ista celox nostra haud limax est, ut

nosti; at vide sis quam illa nos prætereat. Miror oppido quænam illa

sit. Quæ illa est navicula, navarche?” inclamat præfectum in ponte.

“Non novi eam, mi Here,” respondit navarchus, telescopio seposito.

“Celox privata — nomen non liquet — genus aplustris operit puppim.

Vexillum fert Francicum. A tergo nobis cæteræ naviculæ preli[2]

vehuntur,” ait navarchus. “Atque illic stat La Savoie, sive ad

moratoriam[3] lentescens.”

E longinquo satis clare discerni poterat ingens cortex classiariæ[4]

in horizonte tenebricantis, cum ordinibus luminum emicantium.

“Haud satis solemus intelligere quam ingentes hæ naves sint, donec

eas e superficie aquæ cernamus,” noto ego. “Cernedum quam immanis

illa sit.”

“Et tamen ista non est e maximis quidem,” refert Godfrey. “Unam e

maximis subire — veluti Olympica — est eventus, quem memoriá non

facile deleas.”

La Savoie iam ita conquievit ut fluitando tantum se contra æstum

sustineret, quum porta unius inferiorum adituum propandebatur. Eodem

fere momento navicula pulsitans eo accessit, deligatur, quatuor viri

conscendunt, ac mox intra portam evanuerunt.

“En, medici ascenderunt,” inquit Godfrey. “Illic autem est celox

Francica ad latus progrediens.”

Helciaria[5] moratoriæ ad puppim recessit, eiusque locum celox

Francica cepit. Post breve colloquium unus ex ea in portam levatus

intravit Sabaudiam. Nostram denique vicem secuti, post ingentem

aquarum turbationem ac tumultum, unde ego illisionem verebar, nos

subivimus apertam portam, celoceque nostra, orá[6] ad nos traiecta,

destinata, sistimus, et paucis minutis post ego et Godfrey, cum

alteris duobus in constrato grandis vectoriæ eramus.

Salute inter comites meos præfectumque portæ apertæ utrimque data ac

reddita, per angustiorem ageam[7] gummi ac fervidi metalli nidore

redolentem progrediebamur, tum sursum per plures cursus graduum,

donec in principe stega per scalare[8] medianum pervenimus. Duo

nostri comites hic a nobis discesserunt ad videndos, ut puto,

eminentiores quosdam vectores, quorum sententias circa questiones

diei (ut credi licet) ex consensu vulgi cognoscere et expetere

videbantur. Godfrey constitit ante officinam ærarii, pagellamque suam

nomenclatoriam per fenestellam homini in septo porrexit.

“Herum Pigot, præfectum Servitii Securitatis Parisiaci vellem paucis

convenire,” inquit. “Fortasse pro tua humanitate curabis ut aliquis

mediastinorum[9] nomenclatoriam meam ad eum deferat.”

“Haud erit necesse, mi Here,” urbane ille respondet. “Herus Pigot

illic stat — vir ille canis capillis, tergo ad nos versus.

Exspectandum tamen tibi erit modicum; is enim qui cum eo modo agit a

consulatu Francico est, paucisque ante momentis advenit.”

Vultum Inspectoris Pigot videre non poteram; animadverti tamen eius

staturam admodum erectam, quæ eum militari disciplina institutum

prodebat. Nuntius consulatús Francici vir erat iuvenilis, mystacibus

ceratis et extersis, oculariaque gerens. Eodem tempore salutabat

herum Pigot, et post aliquot verba, ex interioribus sacculis produxit

involucrum[10] officialis formæ, vittá rubrá circumligatum, magnoque

sigillo munitum.

Herus Pigot paucis aspexit, interea dum salutator suus aliquid in

aurem eius susurravit; tum nutu assensus in proximam ageam diversus

est, salutatore comitante.

“Negotium officiosum, sine dubio,” interpretatur ærarius, qui

eventulum etiam observabat. “Herus Pigot ex optimis nostræ decuriæ

lictorum est, et conversationem cum eo iucundissimum comperies. Haud

dubium quin negotiis mox solutus prodeat.”

“Credo quidem, nisi quod interea dignissimi quoque æmuli mei adfuturi

sint,” respondit Godfery gestu iocoso. “Hi vestigia mea premunt —

quin et iam adsunt!”

Vicenis circiter minutis proximis relatores cæterorum diurnorum non

cessarunt affluere, et mox tota eorum turba officinam ærarii

circumfudit. Nam fere ab omnibus diurnis aliquis specialis relator ad

intervisendum herum Pigot delectus erat. Manifestum enim parebat

cuncta diurna hunc eventum summi fecisse. Interim ioca bono animo

iactabantur, dein aliquis mediastinorum pecunia corrumpebatur ad

nomenclatorias congestæ turbæ ad herum Pigot deferendas, et

exauditionem petentes.

Mediastinus ridens discessit, mox tamen reversus nuntiabat herum

Pigot paucis minutis ad eos excipiendos paratum fore. Sed quum

quinque minuta præterivissent, nec ipse comparuisset, hi impatientes

iterum tumultuari cœperunt. Isti enim reguli preli ad exspectandum

invito assueti non sunt.

“Suadeo ut in castra eius impetus fiat,” relator Mundi dicit.

Eodem fere tempore herus Pigot egressus est in ageam. Momento

temporis relatores eum circumfluxerunt.

“Æstimatissimi amici a prelo,” tractim, et vix ullo vestigio

peregrinæ enuntiationis fari cœpit, simul in vultus se

circumfluentium dispiciens. “Ignoscetis mihi si mei causa tam diu

vobis exspectandum erat, sed rebus detinebar maximæ gravitatis; quin

etiam vidulo[11] meo convasando. Mediastine,” subiungit, “vidulum

meum ante ianuam reperies. Velis huc eum afferre, ut ad excedendum

statim paratus esse possim.” Mediastinus propere digressus est, herus

autem Pigot se ad nos vertit: “Itaque mei amici,” prosequitur, “quí

potero me vobis utilem præstare.”

Ex rei natura vice oratoris Godfrey fungi debebat.

“Primum, mi Here Pigot, te, in Americam advenientem, salvere

iubemus,” ait ille, “dein sperare libet moram, quam in patria nostra

exiges, prosperrimam ac iucundissimam futuram.”

“Dicis amicissime,” iucundo risu respondit Francus. “Persuasum mihi

est hic me omnia iucundissima experturum — præsertim urbem vestram

miram, de qua iam tanta audivi iucunda, stupenda ac mira.”

“Deinde,” prosequitur Godfrey, “speramus, te adiuvante, fieri posse

ut decuria lictorum nostra mysterium nuper hic cæsorum trium

retegere, reumque apprehendere valeat. Sibi enim relicti nihil

proficere posse videntur.”

Herus Pigot velut in deprecationem manus protendit.

“Ego quoque spero labores nostros effectu non carituros,” ipse

respondit; “verum si lictores vestri efficere nihil poterant, vereor

ut exili meá operá possint. Ego profecto magna decuriæ vestræ

admiratione teneor; labores eius miris eventibus iure gloriantur,

præsertim si rerum statum sibi obversantem ex æquo ponderemus.”

Sermo autem eius voce tam ex corde genuina prolatus mihi videbatur,

ut vix verbum eius dubitare auderem; Godfrey tamen subridebat tantum.

“Lictorum decuriam Francicam in orbe efficacissimam esse,” inquit

ille, “iam in proverbium abiit. Certe tu habes quod de horum morte

sentias?”

“Vereor admodum,” respondit herus Pigot veluti dolenter, “ut hic

quæstioni isti modo respondere possim, aut ut eam tecum pertractem.

Primum oportebit me præfecto vestrorum agentum quædam referre. Cras

cuncta quæ potero cum voluptate tibi enarrabo. Verum pro ista vespera

labia mea constricta manere decet, quamcunque doleam me minus civilem

præbere oportere.”

Satis clare licebat mihi audire a tergo quemadmodum relatores leni

retrorsum spiramine tracto improbarent negatum directæ quæstioni

responsum. At nullum profecto dubium esse poterat, quin herus Pigot

officio suo rite stetisset; tamen Godfrey assultum a latere tentavit.

“Futurumne est ut hac vespera in terram descendas?” quærit.

“Equidem aliquem, qui vicem decuriæ agentum gerat, me hic conventurum

paravi,” explicat herus Pigot. “Cum eo in urbem ire exspectavi;

tempus enim urget. Præterea, quo citius opus nostrum aggrediemur, eo

existimo verosimilius cum fructu nos elaboraturos. A, fortasse is

ille est!” subiungit quum vocem sciscitantem elatam de “Musir

Piggott” audivisset.

Vocem ego agnovi, ut et Godfrey, probeque animadverti umbram

tristitiæ in eius vultu.

Momento post Grady, cuius calcibus Simmonds insistebat, viam sibi

cubitis per turbam parabat.

“Here Piggott!” clamitabat Grady, manumque gracilem Franci vastis

suis ungulis compressit ea quidem vi, quæ sine dubitatione dolorem

incussit. “Delectat me videre te posse, mi Here. Salvus esto in urbe

nostra, ut nos hic in America dicere solemus. Enixe spero te Anglice

scire, nam ego linguaculam tuam prorsus non calleo. Ego Delectus

Grady sum, præfectus decuriæ agentum; hic autem Simmonds est, unus

meorum hominum.”

Suavis heri Pigot morum tranquillitas ne minimum quidem erat turbata.

“Pergratum mihi est te, mi Here, convenisse; et te, mi Here Simòn,”

fatur ille. “Ita sane, scio Anglice — tamen, ut vides, non sine arduo

conatu loquor.”

“Isti relatores, ut mihi videtur, ad exitium te molestant,” quibus

dictis per turbam circumspexit, frontemque rugavit, quum Godfrey

animadvertit. “Iam deceret vos iuvenculos hinc facessere. Hac enim

vespera nihil e nobis elicietis, nonne, Here Piggott?”

“Ex mea parte paullo ante palam feci me oportere ut primum acta ad

referrem,” assentitur Pigot.

“Tum secedamus aliquo, bibamusque aliquid,” suggerit Grady.

“Ego vero,” mite respondet Pigot, “sperabam sine mora nos in terram

descensuros. Acta enim pro te habeo parata . . .”

“Placet,” excipit Grady, “postea autem quam acta perspexero Latamviam

tibi ostentabo, tecumque paciscar nullá tali re hilareos Parisios

gloriari posse. Celox nostra nos præstolatur, ac statim licebit nos

discedere. Tuane ista bulga est? Itane? Apprehende eam, Simmonds,

ferque tecum,” et sic Grady præivit gradus descensurus.

At mediastinus attentissimus Simmonds antevertit.

Herus Pigot leni risu ad nos conversus,

“Ad crastinum ergo usque diem, amici,” inquit. “Hospes ero Diversorii

Astor, libenterque ibi vos excipiam, horá undecimá? Hac vespera vobis

me nihil edisserere posse revera perquam doleo.”

His dictis ærario manum porrexit, nosque sublata manu salutans, se

socium Grady adiunxit, qui satis impatiens has amœnitates observabat.

Denique per gradus oculis nostris iunctim se subduxerunt.

“En, amici, exemplum, quam sint mores contrarii!” affatur nos Godfrey

circa se dispiciens. “Non vos pudet Americæ?”

Adstantes riserunt, probe enim tenebant hæc ad Grady referre, tamen

etiam palam constabat inter illos assensum negari nequire.

“Veni, Lester,” de discessu cogitans me affatur, “iam et redire

convenit. Ad cæteros revehendos celocem iterum mittam,” quibus dictis

gradus descendere cœpit.

1. Celox, -cis, genus est navis celerioris, plerumque privatorum,

\ ad navigandum animi causa.

2. Prelum, -i, sensu proprio ac primo est torcular ad premendum,

\ quo exprimimus succum plantarum, uti uvæ, olivæ, cannarum;

\ latiori sensu prelum typographorum, denique producta

\ typographiæ, præsertim diurna. Idiomata moderna pleraque, quum

\ proprio vocabulo careant, Participium Præteriti verbi Latini

\ premo (pressus, -a, -um) usurpant.

3. Moratoria, -æ: subaudi statio, ubi medici officiosi vectores

\ in valetudinem eorum inquirentes navim demorantur.

4. Non tantum bellicæ, sed etiam mercatoriæ naves cuiusque

\ consortii classis appellantur.

5. Helciaria, -æ, navis est quæ aliam, veluti helcio, vectat.

6. Ora, -æ, est funis, quo navis deligatur, destinatur vel

\ tractatur.

7. Agea, -æ, est ambitus, sive faux, vel via inter casterias,

\ cubicula.

8. Pars navis in medio, ubi mediæ scalæ, sive gradus, sursum

\ ducunt.

9. Mediastinus, -i, est homo in locis publicis ad servitia omnis

\ generis præstanda conductus.

10. Involucrum, -i, est cui litteræ includuntur, quod a fronte

\ titulum, vel insignaculum (nomen, locumque cui et quo

\ reddantur), a tergo autem — nonnunquam — sigillum fert.

11. Vidulus, -i: genus bulgæ, vel sacciperii, quod viatores manu

\ secum gerunt, in quo res exiguæ ad commiditatem necessariæ

\ continentur.

Caput XXIV.

Secretum Arcæ.

Godfrey mihi in crepidine valedixit, et ad suam officinam properavit,

ut eventus diei in tractatu comprehenderet, quocirca mihi iam in

antecessum constabat eum mores Americanos, præsertim quos Grady

exhibuerat, perstricturum. Cæterum, quod ad me attinet, iste vel

modicus aeris salsi haustus cibi appetentiam haud parum exacuisse

mihi parebat, unde pilento meritorio me ad Murray convehendum censui,

quod cæteram vesperæ partem cœnæ lautiori accumbens explendam statui.

Cæterum, nisi sim in certo statu animi, ganea Murray non me admodum

allectat. Templum in angulo pseudo-Græcum, cum aqua per gradus

decurrente, fictæ dein nubes quæ per laquear fluitare simulantur,

mensæ vitreæ ab imo illustratæ — cuncta hæc, quotidiano quidem more

vulgaria videntur ac trita; subinde tamen, quum animus in curiosa ac

peregrina inhiat, ganea Murray placet, quum lauta muliercularum

indumenta, nitentes humeri, venustique vultus in hac congerie

ineptiarum, satis valent quæ animo quid pictorii ac poetici suggerant

ac supportent. Insuper, utique, et culinaria ars accedit ponderanda,

quæ quidem nihil quod desideretur relinquit.

Animo hac vespera tali eram ut locum hunc æqui bonique facerem; nec

mirum si ordinem cœnæ tam otiose prosecutus sim, tantumque temporis

circa nigram caffam volvellasque triverim, ut iam decima esset hora

quum in viam Quadragesimam Secundam egressus essem. Vel momento

diremi satius esse pedibus domum ambulare, ideoque ad Latamviam

regressus sum, quæ iam turbis e theatris excedentium scatere cœpit.

Sæpissime ut eam videram, tamen Latavia noctu candentibus eius

signis, turbis variantibus, clangenti vehiculorum caterva, ac denique

tabernarum illustribus ostentariis,[1] miro modo me devincit. Recte

quidem Grady docuit “festivos Parisios” nihil cale quo gloriari

posset, habere; at ne alia quidem urbs, quantum ego sciam. Ista

prorsus unica est, vereque Americana; proin obambulavi eam omni quo

par eram otio, ut omnia eius oblectamenta perciperem; tamen subinde

stiti ad cernenda ostentamina,[2] atque ad Diversorium Hoffman —

eheu, iam nudatum suo Bouguereau — ad meum penu volvellarum

explendum.

Assecutus denique Compitum Madison sub arbores me diverti, quod moris

mei est, unde clarior est in Ædes Erugatorias[3] prospectus, adversum

cœlum albicantes. Illinc in Turrim Metropolitanæ Cautelæ[4] suspexi

multo altiorem, aspectu tamen minus poeticam, cuius ingens horologium

collustratum me commonuit iam fere decimam cum dimidia esse.

Tandem Lataviá iterum traiectá, iter meum deorsum in Viam Vigesimam

Tertiam, versus Marathonem iturus, flexi, quum cornu assecutus obviam

factus sum iis tribus qui paullo ante me eodem gressus suos

direxerunt. Protinus agnovi Grady atque Simmonds, in medio quorum

herus Pigot itabat. Manifestum erat Grady promissis stetisse,

Grandemque Viam Candentem a summo ad imum, cum omnibus suis

mirabilibus ostendere, muneris sui duxisse, et hoc maxime quidem

liberali modo — qui ritus sine dubio postulavit ut auctore se hospes

peregrinus cuncta temeta[5] Americanis propria degustaret — unde

factum est ut crura Grady sensim vacillarent. Ex mera comparatione

gentili etiam herum Pigot oculis perstrinxi, sed reperi eum prorsus

sine labe esse.

“Heus, Lester,” affatur me Simmonds voce quæ innuere videbatur

effectum celebrationis vespertinæ ne eum quidem prorsus effugisse;

quin et Grady dignatus est nutu capitis me agnoscere, unde colligere

mihi licebat eum præter morem contentum ac beatum se sentire.

“Heus, Simmonds,” reddidi ei salutem, quum ad me, iter pone eos

occidentem versus prosequentem, regressus, mecum pari passu itare

cœpit.

“Piggott verum prodigium est,” inquit ille. “Verus ludio[6] — cuncta

videre, cuncta degustare volebat. Parisios cum hac urbe in eodem loco

habendam non esse censuit.”

“Quonam nunc itis?” quæro ego.

“Modo ad stationem decuriæ itamus. Piggott ait se aliquid apud se

celare, quod nos omnes stupore percellat — aliquid aget circa arcam

illam.”

“Circa illam arcam?”

“Ita, sane — illam scilicet rem fulgidam, quam Godfrey suadente in

cellam occluseram.”

“Simmonds,” quæro ab eo serio, “scitne Godfrey quidquam de ea re?”

“Nescit,” respondet Simmonds non sine sollicitudine. “Monui Grady

consultum fore ut ille per telephonum invitaretur, sed præfectus

excanduit, meque ut propria negotia curarem, reprehendit. Godfrey

enim, ut meministi, iam pridem eum insectatur.”

“Quid si ego eum provocem?” suggero ego. “quidquamne obesset?”

“Nihil per me,” respondet Simmonds, “nec scio per quem alium,

quandoquidem res nemini nota est.”

“Placet. Fac interim ut res ista lente trahatur, sicque Godfrey

tempus ad huc perveniendum suppetat.”

Simmonds annuit.

“Faciam quidquid possim,” respondit, “non tamen perspicio quemadmodum

id profuturum sit. Præfectus non admittet eum etiam si adveniat.”

“Satius erit eam rem penes Godfrey relinquere. Æquum enim est ut ipse

edoceatur, quandoquidem ille auctor est quare arca ibi sit ubi est.”

“Id non me præterit, et ipse Piggott rem præclaram putat arcam illic

reconditam esse, etiamsi ipse ego peream si sciam cur. Fac urgeas

Godfrey ad quam celerrime adveniendum. Vale bene,” quibus dictis suos

comites, in stationem secutus est.

Prope in angulo reperi apothecam, stationem telephonicam, ac bina

minuta post cum urbana Record officina colloquebar.

“Nequaquam,” respondit vox alicuius superciliosi, “herus Godfrey non

est hic; paullo ante discessit.” Nec collocutor sciebat quo ille

ivisset, aut quando reversurus esset.

“Quin audi,” aio illi, “res ista gravis est. Oportet ut cum eo agam —

nec me demoreris quominus cum concinnatore urbano loquar.”

Silentium mirantis momentaneum secutum est.

“Quod nomen?” quærit vox.

“Lester, e consortio Royce et Lester — ac tu satius dixeris

concinnatori urbano, Godfrey meum esse necessarium.” Concinnator

capere videbatur, nam nexus me inter et illum sine mora effectus est.

Verum et cum eo vix plus profeci.

“Nos etenim, indicio nobis denuntiatio, quum id scitum et gravioris

momenti esse intellexissemus, eum protinus Cestriam Occiduam

dimisimus. Viam ingressus est simul atque historiam de Pigot

conscripserat, et eum reducem quoque momento exspectamus. Numquid

habes quod ei nuntiari velis?”

“Habeo; dic illi, sodes, Pigot in statione Viæ Vigesimæ Tertiæ esse,

consultumque videri ut eo, celerrime quam possit, decurrat.”

“Bene est. Primum quam intrabit nuntium illi tradam.”

“Gratiam tibi habeo,” respondi; sed nunc falli acerbissimum mihi

fatum esse sensi.

Digressus illinc in ora tramitis[7] anceps steti, oculis in rubra

lampade Stationis lictoriæ defixis. Quidnam nunc ibi fiet? Quonam

molimento studet Pigot eos in stuporem agere? Quidquamne ego ut

interesse possim prætexere queo?

Deinde, etiam memor Grady capite me salutantis, titubantiumque eius

crurum — æque recolendo eum nihil peius statuere posse nisi me

prohibere! — transgressus viam versus rubram lampadem, ianuam impuli

et intravi.

Nemo mihi obviam fuit nisi decurio ad scriptoriam sedens.

“Nomine vocor Lester,” alloquor eum. “Arcam hic habetis quæ ad bona

residua Philippi Vantine spectat.”

“Arcam quidem hic certe habemus, sed cuius sit ignoro.”

“Ad bona heri Vantine ea pertinet.”

“Et quid tum?” quærit me aspectans, utrum ebrius non sim. “Non

existimo te huc media nocte ad hoc me docendum venisse?”

“Non ideo veni; verum arcam paucis momentis videre vellem.”

“Hac nocte eam videre non poteris. Veni huc cras. Præterea nec te

novi.”

“En nomenclatoriam meam. Sive herus Simmonds, sive herus Grady me

agnoscent. Sed cras iam sero erit.”

Decurio acceptá pagellá, eam aspexit, tum me contuitus,

“Exspecta modicum,” inquit denique, ac per posticam ianuam discessit.

Tria aut quatuor minuta abfuit, et dum ibi stabam horologium

stationis duodecim sonuit. Sonoros ictus ac distinctos mecum

numeravi, et insecuto silentio exspectationeque manus meæ tremere

cœperunt. Quid si Grady mihi ingressum neget? Tamen decurio denique

rediit.

“Accede sis,” fatur, pansa cancellorum portá, et viam indicavit.

“Rectá per eam ianuam,” subdit, iterumque ad scriptoriam resedit.

Summo simulationis conatu, quasi nihil ad me attineret, ianuá apertá,

transivi. Dein invitus constiti. Nam illic, in medio solo, stabat

arca Boulé, hero Pigot ad unum latus adstante, e regione autem Grady

et Simmonds sedentibus, et in sellis pæne incurie prostratis,

nigrosque convolvulos fumantibus.

Omnium oculi in me intrantem conversi sunt, et Pigot quidem caperata

fronte, in indicium suæ urbanitatis ad ruptionem intentæ; Simmonds

affectata miratione, Grady, denique, blando lenique risu, alioquin

vacuus. Hoc risu animadverso animus mihi erigi cœpit.

“Ergo, Here Lester,” me affatur, “arcam hanc videre cupis?”

“Cupio, equidem,” respondi, “quandoquidem, ut nosti, ea revera ad

bona spectat Vantine; mihi in animo est eam vindicare — scilicet, si

quo casu sine lite restituere nolis.”

“Et hoc tibi modo, media nocte, casu in mentem venit?” per ironiam

quærit.

“Minime,” audacter illi regero, “sed vidi te et herum Simmonds, cum

isto ingenuo viro” — proclinans versus herum Pigot — “paucis momentis

ante huc intrare, unde mihi in animum venit cogitatio fieri posse ut

id gratia arcæ factum esset. Utique nos nolumus ut arca ullum

detrimentum ferat. Est enim magni pretii.”

“Id ne te angat,” refert Grady minus curius, “non ei officiemus.

Simul etiam puto eam nos tibi post hanc noctem quandocunque dedere

paratos futuros. Herus Piggott primum paucas technas circa eam nos

docere cupit. Equidem puto ius quoddam tibi competere ut hic intersis

— itaque si præstigiis delectaris, cape sis sedem.”

Propere igitur quæsivi sellam et consedi, corde meo quasi desidente.

Dein vultum simulavi fingere incurium, quod manifestum erat me

interesse hero Pigot displicere, verebarque ne eius suaves Francici

mores ad rupturam usque tenderentur. At Grady, si etiam noverit

hospiti suo meam præsentiam displicere, id neglexit; unde suspicari

cœpi mores Franci politos atque civilitatem talem esse nactum exitum,

ut herum Grady invitus adversis pilis mulsisset ingratum enim visui

erat quam mores huius agrestes moribus illius adversabantur. Quidquid

tamen causæ fuerit, risus eius, quo se ad Francum converterat,

malitia haud carebat.

“Atque nunc demum, Here Pigott,” in sella reclinatus aliquanto,

fatur, “iam pro ostentu parati sumus.”

“Id quod dicere habeo, mi Here,” cœpit fari, voce chalybeiæ duritiæ,

glacialique frigore, “probe intellectum volo a me cum fiducia dici.

Id nulli prodendum donec malefactor captus fuerit.”

Risus Grady ad hoc aliquantum riguit. Fortasse verbum, in quantum id

modum imperativum sonabat, illi minus placuit. Quidquid fuerit,

monitum flocci fecit.

“Intellexistine, Here Lester?” quærit me intuitus; ego annui.

Animadverti oculos Pigot excandescere, vultumque ira suffundi, vox

enim Grady fere insultum sonabat. Pro momento existimabam futurum ut

ipse opus suum prosequi recuset; sese tamen continuit.

Ut illic mihi e regione stabat lumine perfusus, licebat mihi modo

accuratius oculis perlustrare quam id in navi efficere potueram,

proin diligentius eum aspexi. Verum ipse typum Franci exhibebat —

vultu strictim raso, sulcatoque in alba cuti subtilissimis

lineamentis, oculi autem densissimo et uberrimo erant supercilio

obumbrati, capilli autem fere cuti tenus tonsi, candori vultús

albedine prope pares erant. Attentionem tamen meam præsertim species

oris sibi vindicavit — utpote subtile simul et lepidum, tametsi

paullo largius, labiisque plenioribus, fortitudinis indiciis, pro

venustate tamen non nimiis. Sexaginta annorum ætatis eum esse

coniectavi, et speciem præbebat hominis, qui centena expertus sit

discrimina, quin animi æquitatem exuisset. Id certe facturus nunc non

erat.

“Historia a me mox recitanda,” exorditur cauta Anglicitate, verbis

subinde carptis ac putatis, “arcte nexa est cum furto celeberrimorum

Michaelovitch adamantum. Eventum forte memoria tenetis.”

Ego profecto bene memini, nam furtum illud tanto acumine erat

conceptum et effectum tanta dexteritate, audacia ac pernicitate in

singularibus, ut animi attentionem mei prorsus devinciret — ut de ea

rerum circumstantia, quod congeries formosissima adamantum Magni

Ducis Michaelis Russiarum fuisset, plane taceam — qui, quod domi haud

magni fieret, et etiam quod caput Franciæ hominibus suæ indolis

apprime conveniret, Parisiis degebat vitam — quæ congeries haud

minoris quam octonum millionum æstimabatur francorum.

“Furtum illud,” prosequebatur herus Pigot, “tantá audaciá, simul et

tam singulari modo erat perpetratum, ut nos nihil dubitassemus opus

illud veluti unius tantum hominis agnoscere, nec ab alio fieri

potuisse, furciferi cuiusdam, nomine Crochard qui se et

‘Invincibilem’ prædicat — furciferi nempe, qui nobis iam innumeras

intulerat molestias, quem tamen convincere nunquam quivimus. Hoc in

casu evidentiam contra eum prorsus nullam habuimus; inquisitionem in

eum instituimus, reperimusque eum probe cavisse ut tempore furti se

omnino alibi fuisse sine dubitatione demonstraret; itaque eum

absolvere ac liberare nobis necesse fuit. Non nos præteribat capere

eum, quin aliquas gemmarum in sua reperiremus possessione, prorsus

esse inutile. Ipse interim pœnæ immunis, ut solitus erat, per vicos

et plateas, per ganeas, ubique, liber oberrabat. Nos derisit tantum.

Res nobis admodum erat ingrata; at leges nostræ severæ sunt. Grave

enim perquam esset delictum siquem caperemus, deinde agnoscere nos

errasse adactos nos esse videremus. Fecimus igitur quantum

potueramus. Istum Crochard nos perpetuo vigilibus oculis

prosequebamur; perscrutati sumus non modo suum, sed etiam suæ amicæ

domicilium, nec semel, sed sæpius. Aliquando, quum Vincentiæ

telonium[8] egressus esset, agentes nostri ei, sub specie latrocinii,

irruerunt, personam vestesque eius perquisiverunt.

“Ipse, bene memineritis, ne momento quidem temporis deceptus fuit.

Novit enim accuratissime quid nos agitaremus. Etiam perspectum

habebat se nulla in Europæ parte vel unum eorum adamantum venumdare

posse. Hinc suspicabamur futurum ut huc, in Americam, eos

translaturus esset, et ideo vestrum officium portorium de eo

edocuimus. Scivimus etenim posse eum hic omnes adamantes, dempto

maximo, etiam cariori quam in Europa pretio, ac pæne sine ullo

vendere periculo. Uti nobis persuaseramus, eum ab omni emporio

interclusimus — quum protinus oculis nostris se subduxit.

“Binis dein septimanis nihil de eo exaudiebatur — tum fama de isto

Drouet ad nos perlata est, puncturá in manu interempti. Extemplo

cognovimus id opus Crochard fuisse, nam ipse solus inter vivos

cognovit secretum veneni familiæ de Medicis. Est autem illud secretum

terribile, cuius usum in tota sua vita semel tantum cepit — et hoc

adversum hominem qui eum prodiderat.”

Herus Pigot hic paulisper constitit, manumque per frontem

præterduxit.

“Quid inter Crochard, Drouetque intercesserit, perspicere non

poteramus,” prosequitur herus Pigot. “Drouet quidem popinarum erat

assecla, non tamen malefactor. Tum fama mortis Morel, hominis nullius

frugis, percrebuit, in tentamine hac arca potiundi occisi, quum rem

perspicere cœpimus. Post hæc de ista arca sciscitari cœpimus;

audivimus eius historiam, deque eius structura secreta, unde licuit

nobis aliquid certi concludere. Ad hoc ergo explorandum, utrum

conclusio nostra valeret, firmoque niteretur fundamento, in causa

erat quare ego in Americam venissem.”

“Quænam ergo conclusio est?” quærit Grady, qui hæc omnia perquam

impatiens auribus excipiebat, quod adeo adversabatur probatis moribus

atque attentioni, qua ego narrationem prosequebar.

Nam ego conclusionem iam præsagivi, et venæ meæ animi concitatione

pulsabant.

“Secundum nostram itaque theoriam,” respondit herus Pigot, quin

orationem vel minimum acceleraret, “arca hæc adamantes Michaelovitch

celat. Omnia hoc suadent et mox comperiemus.”

Usque disserens e sacculo manutium produxit chalybeium, ad stupendum

par illi quod Godfrey paraverat, idque rectæ manui induxit.

“Siquis arcana illius ‘Invincibilis’ rimari velit,” subridens fatur,

“iuvat eum loricatum incedere; iam tres mulctati sunt ob suam

temeritatem.”

“Tres homines!” iterat verba Grady mirans.

“Tres,” numerabat extremis digitis Pigot. “Primum ille qui nomen

d’Aurelle simulavit, qui tamen revera extortor nomine Drouet fuit;

alter herus Vantine, peritus ille; ac tandem tertius, iste parasitus

Morel. Horum unus tantum in aliquo numero erat, herus Vantine; eius

mors admodum est dolenda, et ego certo scio Crochard eam gravissime

tulisse. Meam quoque mortem posset ille ægre ferre, sed ego nullo

pacto quartus fieri volo. Non ego.” Quibus dictis manutium dextræ suæ

singulari cura aptavit.

“Indulge, mi Here” eloquor ego, quippe qui iam diutius silere non

poteram. “Hæc omnia tam mira sunt — tam terribilia — num plus dicere

detrectabis? Quidnam, obsecro, hi tres quæsiverunt? Gemmasne?”

“Singularia, mi Here, tibi æque nota sunt ac mihi,” respondit non

sine sarcasmo. “Notum tibi est Drouet occisum fuisse dum fasciculum

quærebat litterarum, quæ matronam quamdam ex optimatibus summá

affecturæ erant infamiá; æque clarum tibi est herum Vantine occisum

fuisse quum forulum aperire tentasset, postquam ancilla eiusdem

matronæ illustris, quid occultus forulus celaret prodidisset, utpote

quæ præmium sibi mereri speravisset; Morel autem manu ipsius Crochard

morte plexus et quoniam proditor fuit, atque supplicium meruit.”

Admiratione magis magisque captus, oculis fixis eum intuebar. Quodnam

secretum præ isto homine miro tutum esse possit? quæro a me ipso. Aut

fortasse hanc suam historiam e fragmentis sibi notis consarcinavit?

“At ne nunc quidem,” balbutio ego, “res mihi in claro est. Nempe nos

occultum forulum aperuimus — nullum ibi erat venenum. Quí tum poterat

Drouet herumque Vantine perimere?”

“Facile,” frigide respondit herus Pigot. “Drouet atque herus Vantine

mortem oppetiverunt, quia ancilla matronæ Príncipis ex errore lævam

cum recta manu commiscuit. Forulus qui litteras celabat ad lævum arcæ

est — en,” quo dicto terna choragia pressit, ansulam prehendit,

forulumque evulsit. “Ut animadverti licet, litteræ ablatæ sunt,

quoniam ipsa matrona Princeps forulum aperuit, litterasque coram hero

Lester subduxit quum ea esset illius humanitas ut possessionem

litterarum illi indulsisset. Verum forulus, quem Drouet et herus

Vantine aperuerant,” et nunc vox eius præ summo animi motu, quum ad

istud culmen pervenerat, aliquantum stridere cœpit, “a recto latere

arcæ est, omnino ex adverso alteri, aperitur autem prorsus eodem modo

ac techná. Verumtamen aliquid magni interest. Circa priorem forulum

nihil est quod cuipiam noceat; alter autem veneno custoditur, maxime

omnium quæ unquam terricolæ viderant, mortifero. Attendite. Animo

attendite, obsecro!”

Animo adeo concitato eram ut pæne febricitarem, et de sella surgens

propius ad eum accessi. Usque verba serens in arcam inclinavit,

tribusque digitis ab ora dextra dispositis, choragia impressit.

Stridor acutus percrepuit, pars musivi ansulam proferens recidit, eo

prorsus modo quo in adversa arcæ parte compereram.

Herus Pigot paulisper anceps hærebat — in conspectu tanti, tamque

mortiferi discriminis nemo non anceps hæsisset! — dein ansá foruli

manu armata prehensá, forulum celeriter evellit.

Crepitus stridens chalybis super chalybem exaudiebatur, atque forulus

patuit.

1. Ostentaria, -æ: subaudi fenestra; licet tamen et nomine

\ substantivo ostentarium, -ii uti per se. Vocabulum istud

\ Romanis mira, monstra, prodigia, et scripta de his, atque de

\ vaticiniis significabat, non tamen per se, sed per

\ exaggerationem. Ostento enim est ostendo frequenter, atque

\ aspectum, visum, intuitum prætereuntium capto, ita ut nostro

\ usui aptius sit quam Romanorum usui longe petito.

2. Ostentamen, -inis: n., id quod ostentatur.

3. _Erugo,1 -vi, -tum: rugas tollo, vestes fervido ferro,

\ postquam eæ lotæ amyloque tinctæ fuerint, lævigo, explano.

\ Ferrum Erugatorium, idem quod pag. 90ma Levigatorium Ferrum

\ appellavi.

4. Quod nos Romano more cautelam, h. e., alicui aliqua re cavere

\ dicimus, idiomatibus modernis securare, insecurare, adsecurare

\ ineptissime exprimere tentant. Romano itaque more dicemus:

\ caveo pecuniá de, vel pro incendio, vita, vel rectius de

\ morte, pro morte, de, vel pro incendio, caveo mihi de morte,

\ pro morte, minime vero adsecuro vitam, insecuro incendium.

5. Temetum, -i: omnis potus ebrians.

6. Ludio, -nis: proprie mimus, actor scœnicus, sensu Romano; sed

\ quum et alii ludi, præsertim hac nostra tempestate, in usu

\ sint, et quum plerique homines nihil aliud in vita agant quam

\ ludant, et vix quidquam serio agatur, ludiones qui pilis,

\ follibus, equis, theatris, vorando ac potando pretiosam et

\ unicam vitam percurrant, merito appellabuntur.

7. Trames, -itis, m., est ambulacrum, sive ea pars viæ in urbibus

\ in qua homines eunt, ambulant, quæ contigua est domibus; inter

\ duos tramites est iter proprium equorum et curruum.

8. Telonium, -ii, est claustrum in ingressu urbium, pagorum,

\ portuum, ubi ab intrantibus vectigalia exiguntur.

Caput XXV.

Adamantes Michaelovitch.

Herus Pigot collectus, minimeque turbatus in nos renidens manum

sublatam, ne minime quidem tremulam nobis ostentabat — manum

manutiatam; in aversa parte cuius loricæ parvulas puncturas

animadverti. In quoque scrobiculo guttæ videbantur laticis[1] rubri —

sanguineo rubri, ut ipse admiratione captus oculisque defixis mihi

interpretabar. Et quanta huius hominis fortitudo et constantia est!

In venis meis præ admiratione huius hominis sanguis calescere cœpit.

“Latex iste, amici,” molli sua voce fatur, “venenum dirissimum est,

quod ab hominibus unquam sit concoctum. Guttulæ hæ duæ vicenos

homines perimeret, et ictu quidem oculi. Odor eius originis index

est” — ac revera tota aura amygdala amara redolebat — “at venenum

commune inde obtentum est veluti nihil, huic comparatum. Istud

venenum a Rémy quodam fertur inventum, eo nempe singulari homine qui

auctor mortis Ducis Andegavensis dicitur fuisse. Concoctio istius

veneni, ut proditum est, una habetur artium quæ neglectu

interciderunt, sed secretum eiusdem concoquendi ab isto Crochard

iterum inventum est. Nullum profecto secretum ab eo celari potest;

historia scelerum, commentarii malefactorum — mysteria, memorabilia

facinorum fœderis scelerum, e sæculis vigentis, et cuius existentiam

pauci etiam suspicati sunt — huic prorsus propatula hæc cuncta sunt.

Hunc ita formidabilem hæ cognitiones reddunt. Nemo ante eum

consistet. Quin et secretum huius foruli notum ei erat, et quum

opportunum ei videbatur, usus etiam eo fuit.”

Herus Pigot conquievit capite pendulo meditabundus, ego autem in

animo cum eo per longam criminum seriem in dissita tempora

recurrentem mihi respectare videbar — tristes ordines, tamquam strigæ

Père-Lachaise, ubi tumuli tumulos stipant; ubi singulis fere passibus

secretis, mysteriis, aut tragœdiis occurrimus. Hic tamen mysteria

cuncta erant resoluta, secreta patefacta, tragœdiæ perspectæ. Istæ

scelerum ambages electis tantum auctoribus scelerum revera magnis

patebant, cæteris omnibus clausæ erant. Fortasse ex omnibus vivis

nulli nisi Crochard datum est eas nemine lacessente perambulare.

Visiones istiusmodi, inquam, ante oculos mihi versabantur,

sentiebamque quodammodo herum Pigot mecum idem sensisse; sed post

pauca momenta ad institutum suum, arcam, animo rediit.

“Nunc, Here Simòn,” mutata denique voce hunc affatur, “si pro tua

humanitate hunc forulum hoc in situ tenere velis, ego dentes colubri

interea evellam. Nullum prorsus vereare periculum,” subiunxit quum

animadverteret Simmonds nisu quodam naturali dubitare.

Sic certior factus Simmonds ansulam foruli prehendit, ne per se

clauderetur continuit, interea autem Francus e sacculo suo phialam

crystallinam produxit.

“Paullo plusculum,” ait ille; ac Simmonds non sine maiori nisu

forulum ad plenitudinem evulsit, quum e fundo arcæ minuta taleola

chalybeia bidentata sese sursum pressit. “Ecce dentes,” ait herus

Pigot. Orificium phialæ primum uni, tum alteri supposuit manibus pone

ac supra magná cautelá illatis. “Venenum in loco adhæsione capillari

continetur; sed inde, immisso aere a tergo, id exigam — ecce,

cernite!”

Se inde erecto lagenulam luci advertit. Ad medietatem erat ea plena

lymphæ[2] rubræ.

“Satis ad decimandam Franciam,” ait, subereque[3] arcte intorto,

phialam in sacculum recondidit. “Dimitte nunc forulum, mi Here, si

placet,” monuit Simmonds.

Ansula relaxata confestim in locum recurrit, et clangens se

replicavit.

“Animadvertite argutum opus,” ait herus Pigot. “Revera perquam scitum

est. Namque siquando manus venenosis dentibus percussa in tenendo

forulo relaxatur, forulus in locum suum recidit, suaque se sponte

claudit, ut cernitis, omniaque in pristinum statum recedunt, nisi

quod aliquis alius hominum letho detur. Nunc ego eum aperiam. Dentes

iterum ferient; sed ictus manutio incidet, alioquin manum

scaripharent, sed mors non sequetur. Si nodulum hunc vertam,

choragium fræno, et forulus apertus manebit. Auctor huius

mechanismatis tantum sibi ob istam rem tribuit ut id in secreto

commentario ad oblectandum Ludovicum Magnum litteris mandavisset.

Transcriptum eius commentarii in Bibliotheca Nationali custoditur;

primigenium eiusdem Crochard obtinet. Ipse est qui illum commentarium

inter et hanc arcam nexum instituit, mechanisma e novo reperit,

choragium renovavit, atque venenum denuo invenit. Nullum est dubium

quin ictus venenatis iis, dentibus, quo proditores punire

consueverat, originem inde ab eo commentario ducat.”

“Croshar iste — vel quidquid nomen eius sit — lurco[4] videtur esse

admodum singularis,” notat Grady, convolvulo suo iterum accenso.

“Est profecto,” assentitur herus Pigot quiete, “admodum singularis.

Sed ne ipse quidem est falli nescius; equidem quum commentarius

alterum forulum occultum non memorasset — illum scilicet in quo

Matrona Princeps suas litteras occultasset amicas — ea res Crochard

fuit ignota. Atque ista inscitia eum in cæteris suis molimentis

frustravit. Nunc vero, amici, delectamento mihi erit aliquot

pulcherrimas vobis gemmas exhibere.”

Nunquam usque ad hoc momentum suspicabar quid ille forulus celaret;

hactenus enim captus eram tam historia istorum dentium venenatorum,

quam cætera narratione, quam agens Francicus tanta quietudine

tantoque effectu nobis tradiderat; verum nunc iam animadverti forulum

convolutis gossypinis[5] esse conferctum.[6]

Herus Pigot primum horum sumpsit, evolvit, et in scriptoriam arcæ

partem collocavit, quo facto splendorem fulgentium adamantum

percepimus — adamantum tam grandium, tam fulgidorum, tamque sine

macula candentium, ut præ admiratione ex imo traherem suspirium. Ipse

adeo herus Pigot, qui non facile moveri sibi virtuti habebat, haud

facile tales gemmas oculis lustrare valebat quin animo commoveretur;

in genas eius rubor sensim irrepsit, ut deorsum in gemmas oculos

figebat, unum alterumque e maioribus sustulit ut eas propius

aspectaret. Tum unum convolutum post alterum evolvit semel iterumque

sistens ut grandiusculas propius intueretur.

“Hæ gemmæ sunt partes monilis clarissimi quod Magnus Dux ab avia sua

in hæreditatem acceperat,” explicat herus Pigot, ostentans parvum

cumulum gemmarum mirabilium in postrema congerie. “Crochard has e

compagibus avulsit — id evitari haud poterat. Compages enim aureas

liquefacere, aurumque vendere facile potuit; sed gemmarum nullas in

tota Europa, per complures annos ei venumdare licuit. Unaquæque

etenim earum notas ferebat. Verum hic, in America, haud vivitur tam

arctis legibus et institutis lictoriis; tamen, ut opinor, etiam hicce

terrarum, saltem istam unam haud facile venumdare potuisset,” quibus

verbis ultimum solvit manipulum, et ad lumen extulit rosaceum

adamantem, qui magnitudine iuglandem æquare videbatur, pulcherrimoque

colore scintillabat.

“Fortasse in Apollinis Aula, in Louvre, aliquando ad intuendum ac

mirandum adamantem Mazarin constitistis,” ait herus Pigot. “Circa

illud specularium plerumque turba spectatorum moratur, ad quem

custodiendum specialis constitutus est excubitor, quod id merces

summi pretii celat. At earum mercium Mazarin nulla est, quoniam nec

ea res adamas est, quin potius mera pasta — imitamentum est ex pasta,

cuius archetypus hic ademas est. Cæteroquin res illa prorsus proba et

honesta est,” subdidit, quandoquidem Grady cum derisione exceperat

audita. “Paucis ab hinc annis rectores Louvre pecuniario egebant

fundo ad novas præstinandas tabulas pictas, et ad renovandas

antiquas. Visum illis est dementiæ simillimum esse trium millionum

francorum valorem in unica gemma veluti captivum illic teneri, dum

sui Michaeles Angeli, da Vincii, atque Murilli in diem mucescerent et

conficerentur. Emptorem itaque pro Mazarin quæsiverunt, et repererunt

emptricem, ipsam Russiarum Imperatricem, quæ cupiditate lapidum

pretiosorum flagrabat, quæ moritura congeriem hanc perquam singularem

filio suo prædilecto, qui et hæres eiusdem suæ cupiditatis erat,

testamento reliquit. In locum originarii, turbæ ad demirandum

imitamentum adamantis Mazarin suffectum in Louvre est, et mox quisque

oblitus erat se non verum demirari adamantem. Ex mea vero parte

rectores sapienter statuisse arbitror. Nunc vero,” subiungit gestu

fulgidos indicans cumulos, “quid de istis omnibus rebus statuendum

censetis?”

“Unum tantum ad agendum superest,” autumat Grady, dum quasi ex extasi

evigilabat, “nempe ut, citissime quam fieri possit, in tutum

depositorium deferantur. Lictoria autem arca fortis[7] nulla est, cui

eas gemmas concredere auderem! Pro, hæ ipsius Archangeli Gabrielis

fidem tentarent!” Et ex imo suspiravit.

“Num tam será noctis horá tutum depositorium apertum reperiemus?”

quærit herus Pigot horologiolo aspecto. “Iam fere hora prima est cum

dimidia.”

“Neo Eboraci hoc satis facile est,” inquit Grady. “Gemmas in

Argentariam Diurno-Nocturnam in Platea Quinta, utpote quæ die

noctuque patet, deferemus. Exspecta modo dum aliquid in quo eas

recondamus, comparem.”

His verbis discessit, sed paullo post cum vidulo rediit.

“Istud satis erit aptum,” fatur. “Reconde sis eas huc; ego interim

argentariam appellabo, forulumque fortem comparabo.”

Simmonds atque Pigot manipulos magna cura convolvitarunt et in vidulo

disposuerunt, dum ego fere obstupidus inspectabam. Animo mecum

irritamenta tantarum pulchritudinum, quæ fidem cuiuscunque tentare

possent, silens reputabam. Nec adeo pretium valorque gemmarum me

commoverunt — de ea enim re vix cogitavi; sed fulgida emicantia

allectans, quæ phantasiam in me suscitabat. Quid si meæ essent? Quam

possem eas digitis contrectare, et oculos in iis pascere ut sub

lumine tremerent et rutilarent!

“Certe Magnus Dux Michael admodum perturbatus sit oportet,” notat

Simmonds, qui, dum omnia hæc agerentur, ex serenitate animi nativoque

lepóre nihil amiserat.

“Furioso fere erat similis,” respondit herus Pigot leni risu super

sicca Simmonds verba. “Hæ gemmæ voluptas ac delitiæ animi eius

fuerunt; has fere adoravit, se ab his nunquam divelli sivit, nec die

nec nocte; quocunque se diverterat, has semper secum habere solebat.

Quum vel maximá premeretur pecuniæ penuriá — sic vero haud raro premi

consuevit — nunquam vel unicam gemmarum venumdedit. Imo, contra,

quandocunque numeratá abundat pecuniá, aut fide,[8] lapidesque

idgenus insolitæ pulchritudinis prostant, ipse, etiamsi debita

insoluta maneant, quin hos præstinet, obsistere nequit. Ex quo hos

lapides amiserat, furere nunquam destitit, nunquam maledicere

pedisequosque verberare — unum horum adeo quidem ut inde moreretur.

Super una vel altera re fere omnes insanimus, ut proditum audivit; in

summa, Magnus Dux Michael super adamantes præter modum insanit.”

“Cur furem ad restituendum præmio non allectavit?” quærit Simmonds.

“Tentavit,” refert herus Pigot. “Statim cunctas suas fortunas in

præmium obtulit. Sed fortunæ suæ ad allectandum Crochard haud erant

satis amplæ, nam Magnus Dux revera alia re quam reditu bonorum

familiæ nullá pollet, nec te fallet eum prorsus totum absumere.

Maximo illi certe erit delectamento has gemmas a nobis repertas

esse.”

Cogitatio tum mihi incidit herum Pigot, sine dubio, bellulum inde

præmium laturum.

“Ecce gemmas convasatas,” ait Simmonds, ut vidulum celeri impulsu

clausit, quum simul et Grady intravit.

“Rem itaque de forulo diremimus,” refert Grady, “atque clavulare[9]

decuriæ nostræ iam etiam adstat. Digæ meritoriæ non fidendum putavi —

subverti, aut in aliquam rem incurrere posset, nec decet nos pericula

consulto accire — saltem non hac vecturá. Tu, Simmonds, comitem te

præbebis Musir Piggott, specialemque lictorem iuxta aurigam

collocabis. Fieri enim poterit ut Crochard impetum in te tentet.”

Eadem cogitatio et mihi occurrit, quoniam Crochard aventús heri Pigot

certe ignarus non fuit; nec mihi persuadere poteram futurum eum

inertem testem, dum gemmæ ei clam subducerentur — ut sua gloriosa

promissa Godfrey facta plane taceam. Itaque quodammodo allevatum me

sensi quum Grady ad nihil periclitandum satis sapere comperi.

“Tu autem si sapis apocham[10] posces,” prosequitur Grady, “et ita

ages ut vidulum heri Piggott coram tecum dedas. Satisne, Here, sic

cautum esse putas?” quærit ad Francum versus.

“Prorsus satis, mi Here.”

“Factum bene; tum cras mane te conveniam. Cæterum gemmas reperisse

tibi gratulor. Certe opus insigne præstitisti.”

“Gratiam tibi habeo, mi Here,” graviter respondit herus Pigot.

“Propédiem![11] mi Here,” nutuque capitis mihi valedixit, dein

Simmonds in cubiculum anterius est secutus.

Grady, altero prolato convolvulo, consedit.

“Ehem, mi Here Lester,” quærit ex me dum ignitabulo infricto

convolvulum succendebat, “quid tandem tibi de istis Francis videtur?”

“Franci universum sunt homines miri,” respondi. “Ne vel nunc quidem

capio, quí hic tantum sciat.”

“Fortasse complura horum hariolatur tantum,” suadet Grady.

“Ita et ego coniectavi; at non credo quemquam tam accurate hariolari

posse. Sic verbi causa, quomodo illi quidquam de illis litteris

constare poterat?”

“Ne ego quidem, profecto,” interpellat Grady, “unquam de iis audivi.

Quænam ista est historia?”

Paucis verbis historiam eum docui, cunctis tamen summa cura evitatis

e quibus quæ ea velata matrona fuisset, palam fieret.

“Fuerunt in ea re quædam singularia,” subiunxi, “quæ præter duos

alios nulli alteri, ut putabam, nota fuerunt — et hero Pigot tamen

sunt cognita. Insuper quonam modo mechanismatis indoles sibi tanta

certitudine constabat? Porro, quí scivit quod volumen adamantem

Mazarin occultaret? Ut recordaberis, antequam id evolvisset explicuit

nobis quid id celaret.”

Grady bono animo, sed quodammodo deorsum, in me renidebat.

“Nonne id ultimum erat convolutum?” quærit. “Quandoquidem maximus

ille adamas in cæteris convolutis non inveniebatur, in ultimo

delitescere necesse fuit. Atque hic unus fuit eorum ludorum quos isti

Franculi tam libenter ostentare soleant.”

“Vera fortasse memoras,” retuli in assensum. “Attamen mechanisma

illud sic tractare videbatur acsi sibi summa cum eo fuisset

familiaritas. Fieri utique potest ut se ad id tractandum præparaverit

studiis prosequendo delineationes, quæ, procul dubio, subnexæ erant

secreto commentario. Quin etiam exemplar sibi parari curare poterat,

et operationem inde didicisse.”

Grady quadam cum toleratione annuit.

“Homines eiusmodi mirum quantum curæ sibi sumere solent in minutiis

idgenus,” interpretatur Grady. “Solemne apud eos est pagellas magna

ostentatione in mensam lusoriam deiicere, etiamsi pagellæ ne hilum

quidem valeant.”

“Hac tamen vice pagellas victrices tenuit,” monui ego. “Lusit autem

manu insigni. Certe ipse homo est præclarus.”

“Et histrio eximius,” Grady supplevit. “Hi enim semper ita agunt

quasi sint in scœna, ante lumina. Non raro me eorum tædet. Heus! Quis

is est?”

Ostium raptim aperitur; subitum ac breve colloquium cum decurione ad

scriptoriam exauditur, tum celeri gressu anterius cubiculum

percurritur, atque Godfrey ad nos irruit.

Celeri obtutu perspexit arcam Boulé, vidit forulum occultum patere

atque vacuum; dein oculos in Grady defixit.

“Ergone evasit cum iis?” quærit.

“Quem, malum, te esse arbitraris?” vultu suffuso inclamat eum Grady,

“sic huc intrare ausus? Apage sis hinc, alioquin faxo ut eiiciaris!”

“Quin ego mea sponte abibo,” compositus respondet Godfrey. “Iam vidi

quod videre volui. Unum tamen te monitum esse velim, Grady — hac

nocte tuam propriam supplicii sententiam tui subscripsisti!”

“Quid his verbis innuere vis?” submissiori voce quærit Grady.

“Significare volo te, post evulgatam historiam rerum hac nocte

gestarum, ne horam quidem perduraturum.”

Ut Grady oculis aspernantibus et e contemptu flagrantibus Godfrey

obtutui occurrerat, expalluit. Quod vero ad me attinet, et mihi

terror quidam animum meum obsederat.

“Num innuere vis hunc non Piggott fuisse?” tandem balbutivit Grady.

Godfrey cum derisione respondit:

“Va, bipedum stultissime, certe non fuit,” inquit. “Hic non Pigot

fuit. Quin ipse fuit Crochard!”

Quibus verbis foras itavit, ianuis pone se impulsu obditis.

1. Latex, -icis, m., poetis aquam, vel etiam alia liquida

\ significat, alias idem sonat atque liquor, liquidum, quibus

\ propter vulgarem sensum utendum non iudicavi.

2. Lympha, -æ: idem quod latex, sive aqua, liquidum, liquor,

\ etiam poetarum, sed recte adhibetur, quod et aliis formis

\ satis frequens est, uti lymphare, lymphaticus, cerritus,

\ fanaticus, furiosus, mente captus.

3. Suber, -is, n., est genus quercús, e cuius cortice obturacula

\ fiunt, ad orificia lagenarum occludenda.

4. Lurco, -nis: homo gulosus, edax, nullius pretii.

5. Gossypium, -ii, est id quod Germani lanam arboream vel ligneam

\ vocant, quam terræ meridianæ gignunt, et ex qua, tamquam ex

\ lino, telam albam, aliquando cum lino mixta, texunt, vulnera

\ obtegunt, ac quam multifariis modis adhibent.

6. Confercio,4 -fersi, -ferctum, vel, per affectationem,

\ confertum, omisso c, quæ omissio studiosis confusionem cum

\ verbo fero incutit.

7. Arca fortis: ferrea arca, ut in argentariis aut etiam in

\ privatis officinis reperiuntur, ad pecuniam, documenta,

\ aliaque pretiosa conservanda, quam veteres etiam thesaurum

\ vocaverunt.

8. Fides: scilicet mercatoria, qua siquis polleat, ei audemus

\ merces concredere, pecuniam mutuam dare.

9. Clavulare, -is, n., est currus ad devehendos, vel convectandos

\ milites; hic currus lictorius.

10. Apocha, -æ: vulgo quietantiæ (litteræ), h. e. quibus fidem

\ facimus nos aliquam rem rite accepisse.

11. Vocabulum Romanum non quidem salutationis formalis, uti

\ Francorum “ad te revidendum,” quod valde ineptum est, sed

\ tamen fere eodem sensu, uti Cic. Div. I, 23, 47, “Propédiem te

\ videbo.”

Caput XXVI.

Sors Heri Pigot.

Quocunque demum e defectu prospicientiæ et imaginationis Grady

laborare potuerit, satis concitatus animi alacritate non caruit. Fere

priusquam sonitus propulsæ ianuæ evanuerat, iam ad scriptoriam

decurionis adstitit.

“Evoca subsidiarios,” præcipit, “fac etiam ut alterum clavulare cito

adsit. Per telephonum prætorio nomine meo demandabis ut omnem quem

assequi possit satellitem celerrime ad Argentariam Diurno-Nocturnam

concurrere iubeat!”

Interea ipse adstans truculenter masticabat convolvulum, dum decurio

iussa faciebat. Vix momento temporis subsidiarii tunicis suis

induendis satagebant simul et sonitus ungularum, crepitusque rotarum

de platea exaudiebatur; subsidiarii in clavulare irruebant, ego

quoque me ingessi, Grady autem in sessibulo iuxta aurigam locum

cepit, ac momento temporis quadrupedantes ruebamus, campanula nostra

simul in viis silentibus et emortuis clangens resonabat.

Ego sustentaculo[1] hærebam dum clavulare ruendo persultandoque

orbitas[2] electrovagorum[3] huc et illuc nutabat, dumque oculos

tenebris noctis immergebam cogitandi studiosus. Anne Godfrey non

erravit? At certe ille non errat! Instinctus quidam naturalis id mihi

suadebat; et tamen qui valuit Crochard se agenti Francico sufficere?

Ubinam erat Pigot? Num alicubi convolutus cumulus iacebat cum

parvulis in dextra vulneribus? Hoc fieri certe non poterat — Grady

atque Simmonds totam vesperam cum eo egerunt! Fierine etiam posset ut

ætate provectus Francus, subtili, candida ac rugosa cuti, cum

virilique soleque usta persona, quam ego ut Felicem Armand

cognoveram, idem esset? Mens mea quasi vertigine gyrabat id quod

fieri haud posse videbatur reputando — et tamen, aliquo modo sensi

Godfrey non errare!

Clavulare nostrum ad metam perveniens tam subito constitit ut ego

convectori[4] illiderer, subsidiarii autem foras proruentes me secum

raperent. Ante fores Argentariæ Diurno-Nocturnæ stabamus, ubi

lictores iussu Grady ædificium circumfuderunt.

Alterum clavulare iam ante fores stabat, aurigá usque in sessibulo

sedente, sed ubi Grady eo verterat, aliquis in limine argentariæ

comparuit et ad nos clamitavit — ita tamen ut nullum eius verbum

intelligerem. At Grady probe videbatur ea excepisse, nam per gradus

accurrit, binis simul, eá pernicitate persultatis quæ in homine tam

ponderoso mira videri debebat, quem ego æmulari haud possem. Aliqui

ad unum latus vestibuli stabant deorsum in pulvinari prostratum

quempiam spectantes. Vix momento temporis animadverti Simmonds eum

esse supine iacentem, oculis autem laquear rigide intuentem.

Secundo tamen obtutu deprehendi oculos visu carere. Grady multum

concitatus cubitis sibi per turbam aditum silens paravit.

“Ubi est Kelly?” quærit.

Ad hæc verba quidam albida facie, synthesique[5] indutus, e sella

surrexit, quo viribus exhaustus corruere videbatur.

“Tune illic es?” clamat Grady, atroci eum contuitus vultu. “Narra

nunc, quid evenit? — Narra autem confestim!”

“Equidem, mi Here,” balbutit Kelly, “revera hic nihil accidisse scio.

Quum tamen illic ad incile[6] constiteramus, ego autem ad aperiendum

claustrum clavularis descenderam, præter Simmonds ibi quum neminem

reperi, hunc affatus sum, sed nullum tuli responsum — quum vero eum

attrectassem, ipse aliquo modo e sedili prorsum decidit — quo visu

huc irrui, ac per telephonum stationem appellavi, at responsum mihi

est te iam huc profectum esse; tunc hinc prodivimus eumque huc

inveximus — nec plus scio.”

“Nihilne audivisti — nullum sonum luctæ?”

“Nullum sonum audivi, Here; nihil prorsus.”

“Nec ullo modo meministi ubi ille alter excessisset?”

“Non memini.”

“Herus Simmonds vidulum parvum secum habebat — animadvertistine?”

“Animadverti; etiam quæsivi in curru, at non ibi est.”

Grady cum maledictis se avertit, quum quaterni quinique lictores e

via irruebant — ut mihi videbatur, ex decuria. Audivi eum cum his

submissa sed acuta voce colloqui, quo facto, subito, ut venerant,

discesserunt. Subsidiarii quoque simul discurrerunt, unde mihi certum

videbatur Grady everriculum[7] per totam regionem distendere, in qua

profugum occultari verosimile erat; at in præsentia magis de salute

Simmonds quam de consiliis lictoriis sollicitabar. Proinde dextram

eius prehendi, qua visa allevatus animo sum quum illæsam eam

deprehendissem.

“Quisquamne medicum accersivit?” quæsivi.

“Accersimus,” respondit aliquis actariorum[8] argentariæ. “Medicum

per telephonum evocavimus — iam etiam adest!” Eodem tempore homo

brevioris staturæ, nigro barbatus intravit, certum suæ artis

indicium, bulgam medicamentariam secum gestans.

Advena leviter lustrato corpore, manu nos recedere iussit, procubuit

in genua, indumenta resolvit in pectore, auremque cordi applicuit.

Dein in rigidos inspexit oculos, palpebras induxit, observavitque ut

illæ subito recellerent, tum demum bulgam suam pandit.

“Aliquantulum aquæ,” ipse petit.

“Itaque non est mortuus?” quæro ego, quum quis scribarum pro aqua

discurrit.

“Mortuus? Non quidem, sed inhalavit aliquid, quod ei cor omnino

stitit.”

Genus horroris sensi per cutim meam sursum repere, quum mihi in

mentem veniret memoria ad dimidium plenæ eius lagenulæ rubidi veneni,

quam Crochard in sacculo secum gerebat.

At ille modo mortem infligere nolebat; memini Godfrey dixisse eum

nunquam adversarium occidere solitum. Medicus interea acriter

elaboravit, ac pauca minuta post oculi Simmonds subito claudebantur,

tum longum duxit spiritum, denique etiam se ad sedendum erexit.

Paulatim aperuit oculos, sedebat titubans ac nutans, oculisque

errantibus circumspectabat.

“Satius erit tibi iterum decumbere,” ait medicus verbis lenibus.

“Necdum, ut scis, firmus es pedibus.”

“Ubinam sum?” halitans quærit Simmonds. Tum casu me animadvertit.

“Lester!” me affatur. “Ubi est ipse — Piggott? Non . . .”

Verba hæserunt, fulgida argentariæ marmora dispectabat, palpando

aliquid iuxta unum latus quæritabat, denique in pulvinar recidit.

Quí ea nocte domum in Marathon venerim, prorsus non memini.

Verosimile est pedibus memet domum contulisse; primum quod memini

erat me domi esse, et in artisellio maxime commodo sedentem fumare.

Quod fuma accensa erat argumento est me eam mechanice, fereque

alienum mente accendisse, perinde atque otiandi amictum induisse.

Respexi in horologiolum vidique horam prope iam quartam esse.

Verticem capitis mei tamquam febri ardere sensi, quamobrem

latrinam[9] ingressus, caput epistomio[10] aquæ gelidæ supposui. Hic

mihi stringor admodum profuit; quum autem me sabano[11] acerrime

perfricuissem, multo melius me habui. Itaque mox in artisellium

reversus, totius vesperæ eventus commodum recolere cœpi; reperi tamen

animum adeo languere ut ante oculos meos iterum atri circuli

gyrarent.

“Iam monui Godfrey me harum rerum nihil amplius sustinere posse,”

mecum mussabam, ac sine mora in lectuale[12] me recepi cubiculum, non

sine molestia me exui, lumenque exstinxi.

Dum in lecto cubabam insomnis tenebras intuens, aculeus unius

cogitationis ad erigendum me in lecto me compulit.

Godfrey — ubinam interea erat Godfrey? Nam ipse vestigia Crochard

insequi mihi parebat. Num insequebatur? Num cum eo manus conserere

ausus est? Fortasse etiam hoc ipso momento . . .

Vix mei compos palpando mihi viam ad telephonum quæsivi, ac numerum

Godfrey petivi — absurde et contra spem sperans, denique tamen, summo

stupore, et in magnam animi allevationem vocem eius audivi — non

admodum amicam . . .

“Heus!” refert ipse.

“Godfrey,” cœpi ego, “hic Lester. Ille evasit.”

“Utique evasit! Spero te non ob hoc me e lecto evocasse?”

“Ergo tibi hoc notum?”

“Novi eum evasurum.”

“Quum clavulare ad argentariam appulit, nemo nisi Simmonds in eo

repertus est. Simmonds enim, ut recte suspicaberis, comes eius fuit.”

“Ullumne tulit incommodum?”

“Extra se inventus est, sed iam ad se rediit.”

“Bene est — sed Crochard non eum læderet. Ipse tamen utique cum

gemmis effugit?”

“Utique,” repetivi verbum, non parum miratus Godfrey tam æquo animo

rem ferre. “Quum in eum modum erupisti,” subiunxi, “putabam fieri

posse ut ad insectandum eum ruisses.”

“Quídum? Quum ipse mihi vicenis minutis iam superior esset? Non adeo

insanio! Nuper vix dimidio minuti secundi superior mihi effugit.”

“Tentavi te assequi,” explicui illi, “quamprimum Simmonds me docuerat

ituros se ad arcam visendam; officinam vestram per telephonum

evocavi. Concinnator urbanarum nuntiavit te Westchester esse missum.”

Godfrey risu respondit.

“Ignes fatuos sum insectatus,” inquit, “auctore Crochard, amico

nostro. At vero etiam tum, nisi quinis milliariis ab omni prope loco

absentibus nobis apsis nostra foramen accepisset, tempori adfuissem.

Novi enim quid subesset — at sic fata voluere. O, Lester, quam ille

nobis cunctis ora sublevit! Ita futurum te monui!”

“Meum ergo nuntium non accepisti?”

“Tradiderunt mihi quum nuntiassem negotium Westchester meram fraudem

esse; tum celerrime quam poteram ad decuriam properavi, sed iam

sero.”

“Verum, mi Godfrey,” obverto, “ego ne modo quidem perspicio

quemadmodum ipse hæc perfecerit. Grady et Simmonds cum Pigot unà

terram petiverunt, nec ab eo memorabilia urbis visentes discesserunt.

Quemadmodum Crochard se ingessit? Quidnam ipse de Pigot fecit? Ubinam

est Pigot?”

“Ille in Savoie est. Simul atque ex decuria discessi nuntium aereum

navi misi. Officiales navis statim indagare cœperunt, repereruntque

Pigot vinctum oreque obturato sub cama suæ diætæ iacentem.”

Elinguis stupui.

“Quid quod ego id ne suspicatus quidem sim!” Godfrey se acerbe

reprehendit “Ibi stantes vidimus eam celocem cum vexillo Francico ut

nos præterivit; etiam vidimus hominem ex ea in Savoie transgressum;

denique etiam vidimus eundem cum Pigot colloquentem . . .”

“Ita vero,” probavi ego spiritu fere deficiente, “vidimus.”

“Ille ergo erat Crochard. Is igitur ipsum Pigot in diætam suam

illexit — eodem quo Simmonds odore eum sine dubio soporatum sub cama

seposuit; synthesin eius induit, vultum offucia[13] et fuco finxit,

capillamentum[14] sumpsit — cuncta autem hæc interea administravit

dum nos eum præstolantes fere calces detrivimus.”

“At vero ipse immani se discrimini obiecit,” obverto ego. “Tam multi

vectorum cognoverunt Pigot — proinde simulationem[15] oportebat

accuratissimam esse.”

“Crochard nostrum talia minime retardant. Nec discrimen erat tam

grave. Pigot nemo nostrum propius vidit; nihil nisi occipitium eius

conspeximus; vectores vero cuncti in medicum inspectorem erant

intenti. Et tamen simulamentum accuratissimum fuit. Crochard enim

eius rei peritissimus est artifex, nec dubitandum est eum habitum ac

speciem Pigot optime novisse.

“Quin et ærarium navis fefellit — nec ipse esset quidquam

suspicatus!”

“Sic ergo ipse hic Crochard fuit . . .”

“At nos decebat suspicari. Decebat nos omnes suspicari, omnia in

dubium revocare; decebat me hunc salutatorem arctius aspectare

videreque quo denique devenerit. Loco tamen huius, Crochard documenta

Pigot in saccum recondidit, bulgam eius extra ianuam collocavit

diætæ, tum compositus prodiit, amicos suos relatores convenit; ego

autem, ceu puellus scholaris cum eo colloquens illic steti — nec

mirum si me bardum ac bucconem esse iudicat!”

“Verum nec alius quisquam id suspicatus esset!” halitavi ego. “Est

Ædepol ille . . .”

“Ingenio insigni,” explet Godfrey. “Ingenio supremo, cui nemo sit

comparandus. Ego vero hæc toto eo tempore novi, proinde cavere me

decebat. Probe meministi eum mihi per litteras nuntiasse hodie se

venturum?”

“Memini.”

“Nec tu credidisti.”

“Ne nunc quidem credere queo.”

“Unum nobis solatio erit — id Grady nostrum labefactabit.”

“Verum, Godfrey,” interloquor ego, “si modo eos adamantes videre

potuisses — adamantes eos pulcherrimos — pro, nefas! quod nobis

inspectantibus eos eripere valuit!”

“Scelus nonne nefastum? Ast facta infecta fieri nequeunt, Lester;”

dein mutata voce subiunxit, “velis, rogo, cras, meridie, vel potius

hodie, in tua interesse officina.”

“Placet, interero,” spopondi.

“Cave mihi defueris. Usque unus comœdiæ actus ad agendum superest.”

“Interero,” dixi iterum. “Vereor tamen ne actus ille postremus

anticlimax futurus sit. Adverte modo Godfrey . . .”

“Iam licet decumbas,” interpellat ipse, “somnambuli instar loqueris.

Vide sis ut somnum capias. Iamne paratus pro feriis es?”

“Godfrey,” inquam, “dic mihi . . .”

“Nec quidquam dicam. Tamen usque unam habeo bombam quam displodam,

Lester, quæ quidem ingens est, quæ subsultare te coget!”

Percepi eum e stomacho ridere.

“Vale!” inquit, “faustam tibi noctem!” et auscultatorium pependit.

1. Sustentaculum, -ii, est capulus, in ingressu clavularis,

\ cuiuslibet alterius vehiculi, quem in gradu stantes, aut

\ conscendentes, manu prehendunt, ne elidantur.

2. Orbita, -æ: proprie vestigium rotarum in pulvere, luto, vel

\ molli terra; hic longurii ferrei, sive ferrovia, cui rotæ

\ vectabulorum insistunt.

3. Electrovagum, -i, sunt vectabula vi electrica acta, unde et

\ Germani suum wagen, (vagum), hinc vicissim Angli suum wagon

\ deprompserunt.

4. Convector, -is, socius itineris.

5. Synthesis, -is, f.: proprie omnes partes vestimenti, quæ unum

\ indumentum efficiunt; hic eo sensu accipio quo “uniformes

\ vestes” usurpare solemus.

6. Incile, -is, n., est locus infimus in via, secundum tramitem,

\ ubi aquæ decurrunt.

7. Everriculum, -i, est rete, sagenæ genus, quod piscatores in

\ fluvio trahunt, et vix ullus pisciculus evadere valet.

8. Actarius, -ii, est scriba, qui acta conficit aut transcribit,

\ moderna idioma perperam act_u_arium esse volunt, quo vocabulo

\ nos naves significamus.

9. Latrína, -æ: contractum e lavatrína, cubiculum, camera ubi nos

\ lavamus.

10. Epistomium, -ii: quo aquam e canaliculis, sive tubulis versa

\ cochlea, vel vecticula, elicimus.

11. Sábanum, -ii: mantele, mantela, mantelum, manutergium, quo

\ qui vultum, aut manus, laverit, deterget.

12. Lectuale, -is, n.: cubiculum, ubi lectus stat.

13. Offucia, -æ: omne genus pigmentum vultús, uti cerussa,

\ purpurissa, fucus, fraus, dolus, technæ, tricæ.

14. Capillamentum, -i: corymbion, falsa coma.

15. Simulatio proprie est similatio, quum quis suum vultum

\ alterius vultui fuco, falsá barbá, falsá comá aliisque modis,

\ similem reddit, eumque lineamentis imitatur.

Caput XXVII.

Actus Dramatis Ultimus.

Postridie mane perdormivi et, hoc ita misere, ut usque eo dum sedem

in tractu subterraneo cepissem, otium ad perlustranda diaria nactus

non essem. Unciales primum quæsivi litteras, quibus relata de furto

adamantum inscriberentur; sed mox intelligere cœpi diurna matutina id

referre haud potuisse, quod eventus vix paucas horas ante contigit —

et tamen ævum præterivisse parebat ex quo Godfrey ad me Gradyque

irruerat. Sic itaque res urbanæ modo solito fluebant, incolis beata

inscitia eventuum sua negotia prosequentibus, qui paullo post, per

proximas editiones pomeridianas evulgandi illorum mentes concussuri

essent, et quibus eventibus describendis, illustrandis, et adornandis

relatores, artifices photographique sine dubio etiamnum satagerent et

elaborarent. Itaque amœnum mihi dimidiæ horæ spatium legendis relatis

Godfrey pollicitabar.

Tum demum etiam mihi in mentem venit horam duodecimam statum nobis

tempus conveniendi esse. Ultimus dramatis actus usque edendus erat,

uti Godfrey dixerat, qui et bombam memoravit — et magnam quidem!

Mirabar quid id futurum esset. Unum certum esse scivi: si Godfrey id

apparavit stupendum id esse futurum.

Complura erant inter munera mea quæ curam meam efflagitarent, ego

autem tantá adveneram mora, horæque matutinæ tam cito labebantur, ut

quum ministellus ingressus heros Grady et Simmonds in atrio adesse

meque convenire velle nuntiasset, eorum adventum cum adventu

exspectato Godfrey nihil commune habere putarem. Tum horologium

aspicio videoque quinque tantum minuta ante duodecimam superesse, et

tunc demum intellexi auctores dramatis congregari.

“Introduc eos,” aio puero; illi mox intraverunt.

Grady admodum videbatur esse perturbatus. Vultus eius plerumque

floridus modo pallebat pendulus, genæ fœde sulcatæ, cutis sub oculis

rugata erat, oculi autem ipsi sanguine suffusi. Ex aspectu eius

colligebam eum somno caruisse; totam noctem Crochard quæsitando

exegisse — et satis clarum erat totum laborem in cassum fuisse.

Simmonds quoque fere confectus esse videbatur, nec dubium quin omnem

veneni olfacti noxam necdum penitus eluctatus sit.

“Gaudeo te melius habere, Simmonds,” manu porrecta eum alloquor.

“Nonne ‘facilis descensus Averni’?”

“Verum memoras,” probat Simmonds in sellam se demittens. “Paucillo

plus eius rei effecisset ut nunquam expergiscerer.”

“Quidquamne meministi quemadmodum id evenerit?”

“Nihil quidquam. Paulisper unà sederamus amicissime colloquentes —

inde nihil amplius memini usque dum in argentaria sensus recuperavi.”

“Ubinam ille homo Godfrey est?” interpellat Grady.

“Meridie se hic futurum promisit,” respondi ego, aspectando meum

horologiolum. “Iam est meridies. Hicne eum conventurus eras?”

Grady suspiciose me contuebatur.

“Nihilne tibi ea de re cognitum est?” quærit.

“Nihil nisi quod me ut hic præsto essem rogavit. Quid est?”

“Peream si scio,” Grady impatienter respondit. “Ipse etenim mihi

nuntiavit satius sibi videri si ego hic eum opperirer, ego autem

existimavi eum aliquid scire posse. Cæterum ita vertigine laboro e

rebus hesterna nocte actis, ut fere in gyrum verser. At vero adventum

eius non opperiar. Non me ad id cogere poterit! Veni, Simmonds,

abeamus.”

“Exspectandum parumper,” interpello ego interea dum ianuam

extrinsecam patescere audio. “Fortasse iste ipse Godfrey est.”

Et ita etiam res fuit. Ipse profecto intravit a viro comitatus, quem

Arcturum Shearrow, principem iurisperitum diurni Record esse cognovi.

Godfrey nutu capitis omnes nos consalutavit.

“Existimo te herum Shearrow novisse,” me affatur, deposita in

scriptoriam bulgá, quam secum ferebat. “En sisto tibi herum Lester,

mi Here Shearrow,” quibus dictis manus alter alteri tetendimus. “Ideo

vos hic ad congrediendum convocavi, ut quædam circa adamantes

Michaelovitch negotia dirimerentur — et, casu, etiam hac in re merito

Record recolerentur, et hoc tanta celebritate, quantá iam diu non

gloriata sit.”

“Ego quidem non ad augendam gloriam Record huc veni,” obtestatur

Grady. “Diurnum illud me nunquam ex æquo tractavit.”

“Modo quo meruisti te tractavit,” regerit Godfrey. “Iam ita ut sentio

tecum loquar, Grady. Tua iam fata statuta sunt. Post quam effugium

illud hesternum in vulgum efferetur, ne horam quidem perdurare

poteris.”

“De ea re alias!” Grady mutit, sed satis erat patulum pugnacem animum

illi exemptum esse.

“Relatum teneo te non sivisse nocte hesterna ut Simmonds me per

telephonum advocaret?” quærit Godfrey.

“Prorsus ita — nihil enim ad te attinebat.”

“Fortasse non attinebat. Et tamen, si ego interfuissem, scitissimus

Parisiorum, si non orbis terrarum, fur in Statione Viæ Vigesimæ

Tertiæ intra caveam e chromo-nicolino chalybe factam securus sederet,

loco libere grassandi, et alium quempiam compilandi.”

“Tu nimiopere tibi confidis,” regerit Grady. “Facile est post facta

sapere.”

“Ego vero tecum non disceptabo,” refert Godfrey. “Non negabo furem

optime se dissimulasse, rationem rem gerendi præclaram — nihil tamen

secius te ea perspicere decebat. Tuum erat id videre.”

Grady vultum suum tersitabat.

“Ita, sane, utique!” ludificabat Grady. “Me perspicere decebat!

Suspicari me decebat etiam quum tu eum intervisere satagebas; quum

ipse ego de navi devehebam; etiam quum eius documenta rata ac probata

repereram — quin etiam usque ad effigiem suam in syngrapho suo! Nonne

hæc iam clara sunt! Si modo homines æque bene prospicere, quam

respicere possent, quam essent cuncta prospera!”

“Ausculta modo, Grady,” amicius fatur Godfrey, “nihil habeo quare

tibi in persona infensus sim; nec diffiteor stulte me egisse quum

sollicitus ibi stetissem et cum Crochard collocutus essem, nec quis

ille esset suspicarer. At hæc omnia præter rem sunt. Tu decuriæ

speculatorum præes, proinde tuum est de rebus his cunctis respondere.

Nec tu fortitudine cares, hoc libenter do; verum tu muneri tuo impar

es — munus dotes tuas excedit, nec te id fallit. Sequere consilium

meum, adi sis illum telephonum propriisque verbis tuis te abdica.”

Grady, velut qui auribus diffidit suis, oculos in eum figit.

“Me per telephonum abdicare!” repetit verba. “Num me insanire putas?”

“Magis nunc quam hactenus putavi! Patroni tui nihil amplius tibi

proderunt, Grady.”

“Istane sunt ad quæ audienda me huc accersivisti?”

“Non ista sunt,” refert Godfrey, “hæc mera accidentalia existimes —

nonne tu hanc disceptationem induxisti? — Huc te accersivi ut

convenires . . .”

Ianua exterior iterum patefit, et Godfrey subridens eo oculos

convertit.

“Herus Piggott!” ministellus nuntiat.

Ego e sella mea pæne prosilii, enimvero qui in limine stabat adeo

idem cum eo qui occultum forulum aperuerat esse videbatur, ut id

adiurare haud dubitassem.

In medium progressus quemque in faciem contuitus est, quum denique

Godfrey conspexit, et in eum renidens:

“Ecce me hic, mi Here,” inquit; ego vero voce eius audita iterum

stupui, quippe quæ cum voce Crochard eadem erat. “Spero me causam

moræ vobis non præbuisse.”

“Nequaquam, Here Pigot,” Godfrey eum certiorem fecit, sellá ei simul

oblatá.

Grady atque Simmonds ancónes[1] suarum sellarum arctius prehendisse

mihi videbantur, oculisque fixis ac labiis apertis advenam

mirabantur; scire etiam putabam quæ cogitationes eorum animos

subivissent. Estne hic Pigot? An ille qui forulum occultum aperuerat

Pigot fuerit? Aut vero neuter sit Pigot? Fierine potest ut hic alius

ac diversus ab eo sit qui arcam aperuerat?

Equidem fateor mihi quoque idgenus cogitata et suspitionem quandam

Godfrey nostrum nos ludere, suborta esse Godfrey dispiciens versus

nos subridebat ut nostrum animadvertit aspectum.

“Hoc mane,” fatur Godfrey, “in portum descendi La Savoieque adivi.

Hero Pigot cuncta noctis hesternæ eventa evolvi, rogavique eum ut hic

congressui nostro interesset. Benigne assensum præbuit. Certiores

etiam vos esse volo,” viso Grady diffidenti obtutu, “herum hunc vere

Pigot esse, Servitii Securitatis Parisiorum, non autem Crochard.”

“Prorsus ita,” ait herus Pigot, gestu quodam deprecatorio. “Ego ipse

sum — quamvis conscius maximi dedecoris, quod in tendiculam a

Crochard mihi paratam incideram incautus. Is tamen homo est

vaferrimus.”

“Assimulatio illa certe mira fuit,” refero ego. “Imo et plus id

vocari fas est, nempe alienam personam simulare et ementiri.”

“Crochard occasione mea lineamenta discendi non caruit,” immotus

respondit herus Pigot. “Ipse autem in cunctis quæ suscipit artifex

est. Aliquando tamen capiam eum — urceus enim quisque puteum

aliquando uno plus æquo adit. Nullane est spes eum hic, Neo Eboraci,

capiendi?”

“Vix esse existimo” ait Godfrey.

“Cave tam sis certus!” incidit Grady suo pondere. “Res mea necdum est

absoluta — nullo prorsus pacto!”

“Ignosce, obsecro, Here Pigot, quod hero huic te non stiti,” fatur

Godfrey, “herus hic est Grady, qui præfectus nostræ decuriæ agentum

fuit; hic autem est herus Simmonds, e membris consilii eius; vir hic

herus Lester, advocatus, meusque amicus est; vir hic herus Shearrow

est, consultor meus proprius. Herus Grady, herus Simmonds, atque

herus Lester nocte hesterna,” blande subiunxit, “quum Crochard

forulum occultum aperuerat, simul interfuerunt.”

Grady sensim rubore est suffusus, quin et ego vultum excandescere

sensi meum. Herus Pigot non sine hilaritudine subridens nos aspexit.

“Eventus sine dubio perquam erat lætificus,” fatur, “cernere Crochard

operantem. Tam iucundi eventús testem me esse nunquam mihi contigit.

Doleo tamen eum securum effugisse.”

“Præsertim quod adamantes Michaelovitch secum rapuit,” subiunxi ego.

“Antequam ea pertractemus,” interpellat Godfrey paululum subridens,

“sunt una alteraque quæstiones, quas tibi, Here Pigot, proponere

velim, ut singularia quædam, quæ nobis necdum sunt in claro,

perspicuæ fierent. Estne verum consilium furti adamantum

Michaelovitch a Crochard commentum fuisse?”

“Absque dubio. Nemo furum Francicorum præter eum tanto molimento par

esset.”

“Æquene verum est nullas directas eius rei evidentias contra eum

repertas fuisse?”

“Æque verum. Negotium tam astute gessit, ut eum evincere nullo pacto

possemus, nisi surreptas gemmas in sua deprehendissemus possessione.”

“Et hoc vos facere nequivistis?”

“Nequivimus; gemmarum nulla vestigia reperimus, quamvis omnia ruspati

essemus.”

“At vos de arca Boulé deque forulis occultis nihil scistis?”

“De his nihil scivimus. Famosam eam arcam a me explorandam iam esse

arbitror.”

“Est operæ pretium. Et historia eius memorabilis est. Sed tibi

constabat Crochard hic in America adamantes eos venumdare

tentaturum?”

“Hoc probe scivimus, nec quidquam est quod ad cohibendum eum non

tentavimus. Plurimum vestris portitoribus confisi sumus,

speravimusque eos accuratissime exploraturos omnium sarcinas, qui

ipsis in persona cogniti non essent.”

“Portitores nostri,” in stomacho ridens fatur Godfrey, “officiis suis

utique non defuerunt. Illi certe totam Rempublicam everterunt! Et

adamantes tamen, iis invitis, irrepserunt; quandoquidem arca a cive

tam universim noto, tamque supra omnem suspitionem, ut erat herus

Vantine, immissa est prorsus sine quæstione!”

“Sane, profecto,” concessit herus Pigot rei veritatem non sine

amaritudine. “Cœptum fuit audacissimum, atque nunc, nullo dubio,

Crochard poterit gemmas per otium divenditare.”

“Non poterit, si modo contingat mihi accuratam earum descriptionem

comparare,” obvertit Grady. “Faciam etenim ut quisque hicce terrarum

gemmarius notititam rei capiat; cunctos meos satellites ad hoc

negotium delegabo; faxo ut Præfectus Wilkie aliquos suorum mihi

commodet . . .”

“Quin haud oportebit tanta moliri,” interpellat Godfrey incurie.

“Crochard gemmas venumdare non tentabit.”

“Non venumdare tentabit?” stupens quærit Grady. “Ut quid non?”

“Quia eas non habet,” refert Godfrey subridens, haud obscure lætatus

conspectum Grady confusum cernens.

“Cave iam verba dare!” increpat eum Delectus exasperatus. “Si non

ipse eas habet, quis, malum, habeat?”

“Ego,” inquit Godfrey, brachiique uno amplexu tollit de scriptoria

mea bulgam. “Age, Lester, prosterne mucinium tuum,” et ut ego

confusus morem gesseram, ipse tollit alutam,[2] aperit, eius contenta

ceu eluvium scintillans et coruscans effudit. “Ecce,” exclamans se ad

Grady vertit, “adamantes Michaelovitch!”

1. Ancón, -ónis, m., inter alia, est brachium sellæ.

2. Aluta, -æ: idem quod bulga, vidulus.

Caput XXVIII.

Crochard Epilogum Scribit.

Saltem pro momento oculis præstrictis contemplabamur fulgidum

cumulum; dein Grady verbis confusis in pedes consiliit, gemmarum

quantum manu capere poterat prehendit, velut qui oculis fidem non

habuerit.

“Ego vero hoc totum non intelligo!” exclamat. “Habesne et ipsum

Crochard?”

“Non sum tam fortunatus,” respondit Godfrey.

“Num tu significare vis eum hæc sine luctamine dedidisse?”

Eadem ipsa et meum animum percucurrit cogitatio. Si Godfrey

debellavit Crochard, illique adamantes ademit sine ad mortem

luctamine, nebulo ille urbanus minus quam videbatur habendus est

formidabilis.

“Amice Grady,” respondet illi Godfrey, “Crochard ex eo momento non

vidi quo tu eum e navi evexeras. Si tu modo sivisses ut Simmonds me

evocaret, eum modo tenerem. Hoc mihi fuit in votis. Ipse tamen nos

acumine superavit. Mihi enim persuasum erat hodie eum venturum . . .”

“Quid? Tune scivisti eum venturum?” stupens repetebat Grady. “Quí id

scivisti? — an vero os mihi sublinis?”

“Scivi eum venturum,” asserit Godfrey breviter, “quoniam ita mihi

scripto nuntiavit.”

Herus Pigot brevem risum edidit.

“Moris sui est id factitare,” inquit, “et promissis stare etiam

solet.”

“Eo sum deceptus,” prosequitur Godfrey, “quod eum non tam matura diei

parte exspectavi, unde factum est ut facile auctor fuisset quare ego

ad ignem fatuum insectandum, ad explorandum fictum eventum missus

essem. Istud me decepit. Verumtamen ego occultum forulum iam denis

ante diebus reperi et exploravi — dum arca usque in ædibus Vantine

servabatur — postridie vespera qua Matrona Velata suas litteras

recuperaverat. Et hoc factu satis facile erat. Miror, Lester, perquam

quod de ea re non tu etiam cogitavisti!”

“Qua de re non cogitavi?” quæro ego.

“De ianua harum ambagum. Forulus qui litteras celabat, fuit a lævo

latere arcæ; inde statim intellexi ab adverso latere alium forulum

delitescere oportere, quem et a dextro altere repertum aperui.”

“Ego quidem,” inquam, “non perspexi; ne modo quidem perspicio.”

“Agedum, perpende paucis. Cur fuit Drouet occisus? Quia erroneum

aperuit forulum. Is enim mechanisma a dextro arcæ attrectavit, loco a

lævo. Venusta illa Iulia necessario erravit, illi dextrum, loco lævi

lateris indicando. Error idgenus facillime incurritur, quod

verosimile est heram suam isti in aperiendo forulo tergo ad se verso

fuisse. Iuliam ipsam erravisse fit certum, quum molimentum hero

Vantine explicuit, et ob eum errorem hic quoque occisus est. Præterea

et Matrona Velata verbis claris prodidit rem sic se habere.”

“Ego id non animadverti,” explico ego æquo animo. “Quidnam id fuit?”

“Dixit scilicet ipsa se manu læva, loco rectæ, forulum aperire

solitam esse. Post dictum hoc nullus prorsus locus dubio superesse

poterat. Et sic forulum prorsus nullo labore reperi. Hunc enim ibi

esse necesse erat.”

“Esto,” respondi, “tum quid?”

“Tum gemmas sustuli, eas fabricatori imitamentorum exhibui, et

adulterinas quoad par erat accurate factas substitui. Arduum perquam

erat cœptum huic adamanti roseo maiusculo par comminisci simulacrum.”

His verbis eum e cumulo sustulit, duosque inter digitos ostentavit.

“Quidnam hoc pulchrius?” quæsivit.

Herus Pigot languide subrisit.

“Is Mazarin vocatur,” ait, “valetque francorum milliones tres. Eius

imitamentum in Louvre asservatur.”

“Est id itaque verum?” quæro ego. “Crochard historiam eius prodidit.”

“Est, sane, sine dubitatione,” asserit herus Pigot. “Nec hoc secretum

est — sed aliquid quod memoria omnium excidit.”

“Itaque,” pergit Godfrey, “postquam imitamenta acceperam, gossypio ea

involvi, et in locum horum in forulum supposui, non parum cautus ut

Mazarin in fundum, ubi eum repereram, ponerem.”

“Fortunatum admodum quod de ea re cogitasti,” dixi illi, “alioquin

Crochard aliquid suspicatus esset.”

Godfrey subridens in me respexit.

“Mi Lester,” respondet mihi, “simul ac primum evolverat convolutum,

confestim intellexit se emunctum esse. Num eum falli posse

arbitraris? Nulla, ne optima quidem gemma fucilis,[1] eum fallet.”

Et nunc reapse memini quemadmodum leni rubore suffusus fuerit primum

convolutum quum evolvisset.

“Non in animo mihi fuit eum decipere,” docet Godfrey. “Aliquid

improvisi volebam ei parare. Et ego, pro, scelus, ad hoc videndum

testis interesse non potui!”

“Sed si novit gemmas esse adulterinas,” obverto ego, “quid profuit

illi tanto conatu eas subducere?”

“Hoc ipsum hesterna vespera et mihi grave videbatur ænigma,” refert

Godfrey, “quin ne nunc quidem plane capio.”

“Fortasse ipse tamen veras et genuinas in sua habet potestate,”

suggerit Grady, qui cuncta hæc relata incredula quodammodo aure

exceperat. “Fabula mihi perquam fucosa sonat. Quid si istæ sint illæ

gemmæ adulterinæ?”

Herus Pigot in medium progressus, Mazarin manu attollit et caute

aspectat.

“Ista saltem gemma genuina est,” post momentum edixit. “Nec dubito

quin et reliquæ genuinæ sint,” fatur eas inter digitos versitans.

Grady usque dubius, sumpta una gemmá ad fenestram accessit eamque

vitro applicitam deorsum duxit, acri vestigio læsuræ in vitro

relicto.

“Est genuina,” inquit invitus. “Meo quidem arbitrio veri isti

adamantes sunt,” quibus dictis iterum consedit.

“Nunc vero amici,” pergit Godfrey, qui actum Grady ludicrum patienter

ac subridens ferebat, “hos adamantes in vestram ditionem dedere sum

paratus. Velitis eos itaque numerare, mihique de acceptis apocham

reddere.”

“Tum tu, utique, de eventu historiam scribes,” refert per sarcasmum

Grady, “tuoque cuncta attribues merito.”

“Ehem,” intuitus eum Godfrey quærit, “ullumne tu tibi meritum

vindicas?” Ad quæ verba Grady rubore suffusus nihil quod diceret

habebat. “Quod ad historiolam attinet ea iam scripta est. In denis

minutis ea iam in viis versabitur — et in stuporem omnes aget! Modo

velis adamantes numerare. Reperies eos ducenos esse et denos.

“Tot revera adamantes Magno Duci surrepti sunt,” monet herus Pigot,

ac numerare perrexit. Adamantes numerarunt ducentos et decem.

“Herus Shearrow substernet apocham,” Godfrey subiungit; post Shearrow

chartam e sacculo exprompsit, eam evolvit, textumque eius prælegit.

Repertum vero est chartam non modo apocham fuisse, sed plenam

narrationem singularium, nec celavit quidquam ex eventibus circa

furtum, meritaque Record circa repertos atque recuperatos adamantes.

Vultus Grady interim magis magisque rubescere cœpit dum documentum

prælegebatur.

“Ego vero testimonium idgenus nunquam subscribam,” obblaterat Grady.

“Nullo prorsus pacto id patrabo!”

“At vero tu, mi Here Pigot, nonne subsignabis?” quærit Godfrey.

“Libenter equidem,” respondet Francus, “eo enim res a te bene gestæ,

et bene de Republica te meruisse agnoscitur,” quo dicto in medium

progressus nomen cum coronide[2] subsignavit.

“Iam modo tu, Simmonds,” suadet Godfrey.

“Cave feceris,” interloquitur Grady. “Fac maneas ibi ubi es,

Simmonds. Prohibeo tibi quominus id subsignes. Memineris me tibi

officio præstare.”

“Noli credere, Simmonds,” quiete interloquitur Godfrey. “Horæ aut

pluris spatio ipse officialis esse desiit.”

Grady in pedes consiliit, oculisque inflammatis versus Godfrey

itabat.

“Quid tibi in animo est innuere?” boabat.

“Innuere volo,” refert Godfrey, “me atque herum Shearrow hoc mane

præfectum urbis adivisse, eique quædam in nostra potestate testimonia

submisisse — hunc casum inter reliqua — tuamque abdicationem hoc

meridie acceptam fuisse.”

“Meane abdicatio?” hirriebat Grady. “Nunquam eam exscripsi!”

“Licebit, si velis, hoc in vulgum prædicare,” frigide regessit

Godfrey. “Id tuum erit videre. Ut iam monui te, per telephonum

debebas officio tuo renuntiare. Nunc demum, Simmonds.”

Grady paulisper furentis tauri instar oculos circumferebat dum ego

eum fere in Godfrey se præcipitaturum exspectabam; attamen loco

huius, pileum capiti suo impegit, progressus ad ianuam, eam violenter

pandit, se proripuit eamque pone se impulit.

“Nunc demum, Simmonds,” repetit Godfrey sonitu emortuo, quum Simmonds

in medium progressus subscripsit. Ego testis fui subsignationis

factæ, quum Godfrey, multo etiam quam antea se avidiorem præbens,

chartam prehendit, eaque ad ianuam cucurrit.

“Fac istam rem celerrime quam poteris in officinam deferas,” dicit

cuidam ante ianuam adstanti. “Cætera per telephonum docebo. Istud,”

inquit ianuá clausá ad nos reversus, “meum est præmium — sive potius

præmium Record — ob omnes has res gestas. Atque nunc, amici, diga

heri Shearrow ante ostium præstolatur, et ego satius existimo ut hanc

prædam in aliquam tutam arcam depositariam devehamus.”

Circiter denos post dies Godfrey quadam vespera visum me venit. Modo

tantum a Promontorio Cod, ubi septimanam summo valetudinis meæ

beneficio exegeram, reversus sum; nec est cur asseram convenisse eum

maximo mihi fuisse delectamento.

“Denique aspectu iam iterum tui es similis,” me affatur totum oculis

lustrans. “Per aliquod tempus non parum de te sollicitus eram.”

“Nunquam melius valui. Sæpius te monui nihil ad valetudinem meam

desiderari, nisi ut mysterium illud tandem aliquando solvatur.”

“Et id solutum est ad tempus statum, nonne est verum?” quærit

subridens, “tametsi non eo quo exspectavi modo. Scito tamen, Lester,

futurum ut arcam eam mihi vindicem,” inquit renidens.

“Quanam lege?” quæro.

“Quod dominus eiusdem mihi eam donavit,” quibus verbis schedulam e

crumena sua exprompsit, mihique porrexit.

Evolutá schedulá scripturam subtilem ac fœmininam, quam semel iam

ante videram, agnovi.

“Here mi humanissime (erat epistolii textus)

“Comperi me æquo minoris te fecisse, et ob id me purgatum tibi

\ esse velim. Confido ita mihi aliquando a fortuna fautum iri ut

\ in cœpto quodam tecum in vices iuncti simus — exitus cuius

\ profecto vicissitudinibus miris haud cariturus sit. At nunc in

\ Europam me redire per La Bretagne necesse est; fieri enim

\ posse non arbitror, post discrimina quæ subiveram, ut Suæ

\ Celsitudinis Magni Ducis adamantes deseram. Confido sperare

\ mihi licere ut tu, veluti pignus meæ erga te summæ

\ æstimationis, arcam Boulé accipere a me non gravére, quam,

\ persuasum habeo, optimum nostrum herum Lester, si has ei

\ litteras exhibueris, tibi dedere non negaturum. Arca enim non

\ modo præclara res per se est, sed et in maiori tu eam pretio

\ habebis propter partem quæ ei in nostra minutula comœdia

\ obvenerat. Hanc aliquem domicilii tui angulum ornare, scitu

\ mihi delectabile esset.

“Usque eo dum tibi iterum mihi occurrere detur, mi Here

\ humanissime,

“Tuus cum admiratione persevero

Crochard, Ille Invincibilis.”

“Nonne hic æquus est ludio?” quærit Godfrey, dum epistolium illi

reddo. “Quid ergo de arca statuendum putas?”

“Crochard eam præstinasse in dubium vocari posse haud puto,”

respondi.

“Itaque ea modo mea est?”

“Tua profecto est; at quadam re abs te corrumpi postulo.”

“Agedum, postula.”

“Et ego strenam quoque exigo,” inquam. “Illas litterulas quoque

admodum concupivi — insuper,” subdidi, “vice velim, putes apochæ, si

quisquam me ob tibi donatam arcam postularet.”

Godfrey in risum erupit, schedulamque trans mensam ad me traiecit.

“Habeas, tua est,” inquit. “Ego autem cras, qui arcam devehat,

mittam.

Ut puto, ea usque in statione est?”

“Ibi est, quod ad vindicandam eam otium mihi necdum suppetivit. Sed,

Godfrey,” subdidi, “quandonam solvit La Bretagne?”

“Hodie octo.[3] Cras Havre appellet.”

“Annuntiavistine illis?”

“Quidnam vis me annuntiasse?”

“Crochard adamantes insectari. Hos per La Bretagne vectos esse

verosimile arbitror.

“Ita sane — et Pigot vectus est cum iis uná. Cur ergo eos moneam?

Ipsi certe sciunt Crochard ad potiundum iis adamantibus enisurum. Id

tentare apud eum fere officium honoris est, me iudice. Eorum ergo est

cavere.”

“Nec hoc nimis arduum videri deberet,” noto ego. “Cubiculum enim

forte navis vectoriæ locus in omni orbe maxime securus habendus est.”

“Ita et mihi videtur,” probat Godfrey, fumo emisso gyranti.

Brevi post ipse sine ulterioribus verbis a me discessit.

Verumtamen quo accuratius dicta perpenderam, eo clarius perspicere

cœpi e retorto sono verba eius non adeo responsum quam quæstionem

fuisse.

Quum itaque postridie diurnum meum evolveram, litteras unciales

quodammodo me conspecturum exspectavi, quibus nova perfractæ casteriæ

fortis La Bretagne nuntiarentur. Eiusmodo tamen inscriptio abfuit,

unde suspirio partim gaudii, partim exspectationis frustratæ, ad

cætera nova me converti.

Attamen binis post septimanis litteræ inscriptionis unciales mihi

revera sub oculos ceciderunt: