naulol ng asawa, pinagtaksilan ng asawa.... Oh! diyata at ganito ang
kanyang maririnig sa harap ng matataas na lipunan at sa harap ng
kapisanan? Kay samasama! Anong samang pakinggan! Nagtaksil, nagsukab
ang asawa. Kay samasama nga naman! Hindi kaya niya maipalagay na kung
marinig na lamang niya ang isang salitang "nagsukab" ay di pa kaya
siya parang tumanggap ng isang mariing sampal na tumama sa panga.
Pinagsukaban! Oh! kay samang pakinggan!
At, kung mabunyag nga naman ang ginawang yaong pagtataksil ni Leonora,
ay wala nga namang siyang mapapala kundi malalakas na halakhak, mga
pagngisi na wari bang pinasabing:
--Hoy! niluko, naulol, pinagsukaban ng asawa!
Kaya sa pagkakapako ni Daniel na iyon sa pintuan ng silid na ang
buhok ay gusotgusot na nilabnot ng kanyang kamay, habang tinititigan
ang pintuan ay wari bang nababasa naman niya ang mga ganitong titik:
"Si Daniel ay kahabaghabag na asawang pinagsukaban ni Leonora at kahit
na sa harap ay ginagawan ng katawatawa".
Kulang palad na Daniel na pinagtaksilan ng asawa!
Kay samasamang pakinggan: pinagtaksilan ng asawa kaawaawa!
At, sa pagdidilim na iyon at pagsisilakbo ng dugo ng kulangpalad na si
Daniel, ang munting siwang ng pintuan ng silid na kinaruruonan ni
Leonora at ng kasuyuan ay kanyang sinilag at sa pagkakita niyang yaon
sa anyo ng dalawa, ay waring ang langit ay bumagsak. Kay samasama ng
kanyang kapalaran!...
At, ang paguusap ng dalawa na kanyang narinig ay isang malakas na
sampal sa kanyang mukha. Narining niya ang mga katagang:
--Kung mabatid ng iyong asawa ang ganitong ginagawa mo Leoning ay
anong sasabihin niya?
--Eduardo, huwag kang magalaala at sa piling mo ay kita ang asawa.
At sa pagkarinig na ito ng kaawaawang si Daniel ay halos malugmok na
lamang sa sama ng loob. Walang malamang gawin at waring nabibilot ng
ulap ang kangyang pagiisip. Kaya walang nasabi sa sarili kundi:
--Ay! ano kung marinig ko na ang halakhak ng tao at ng lalaking yaong
nagtaksil sa akin?
At, ang kaawaawang si Daniel na pinagsukaban ng asawa'y tuloy umalis
na lamang, na kung kaya malatang-malata ang katawan pagsapit ng
sariling tahanan. Bago siya umalis sa kinakitaan niyang yaon ng
malaking pagkapoot ng loob ay naghagis muna siya ng isang tingin,
datapwat ang pintuang yaon ng silid na kinalalagyan ng asawang sukab
ay waring sa kanya ay nagdulot ng malakas na halakhak.
Kaya sa panglulupaypay na iyon ng kanyang katawan ay wala siyang
malamang gawin. Umuwi ng tahanang malambot na malambot ang katawan. Sa
kanyang loob ay sarisaring gunita at pagiisip ang naghahari, waring
mga kimpal ng ulap at ang masamang lusak ng kapalaran ang nagi niyang
palad.
At, sa pagiisa niyang yaon at samantalang ang kanyang asawa'y nasa
kandungan ng ibang bisig, ay ginawa niya ay itinaas na lamang ang
dalawang kamay at ang paningin ay ipinako sa itaas at waring nagukol
ng mataimtim na dalangin; sa kaitaasan nakatitig ang kanyang dalawang
matang binubukalan ng luha.
Datapwa't pagkaraan ng ilang saglit ay isang putok ng rebolber ang
namayani sa tahanang yaon pinaghaharian ng katahimikan at lungkot. Ang
putok na iyon ay nagpahiwatig ng kagulatgulat na pangyayari.
At, ¡oh! ang kanyang dibdib ang pinagaagusan ng dugo. Hindi siya
namatay at tumitibok pa rin ang kanyang puso. Ano nga naman ang naging
dahilan ng mga ito? Sino ang dapat na sisihin?
At dumating ang sukab na asawa, may ngiti sa labi at may titig na
mapungay na isasalubong sa asawa, datapwa't ano, at ano pa ang
igaganting loob ng kanyang pasasalubungan? May sugat at nagdurugo ang
dibdib ni Daniel sa tama ng rebolber.
--Daniel, Oh! Poong Diyos, Daniel, bakit, bakit nagbaril ka sa
sarili?--na noo'y nakita pa ni Leonora na hawak ang rebolber ni
Daniel, na nakahandusay at sawi. Datapwa't siya ay hindi na natugon.
Wala nang ulirat. Bangkay nang mistula! Kay lungkot na mga sandali
noon!
Tinanong ng mga kaibigan at ng madlang nakasaksi sa pagpapatiwakal na
iyon sa sarili ni Daniel Perez, datapwa't walang maisagot si Leonora
kundi isang iling lamang. Hindi malaman ang hiwagang yaon kung ano ang
sanhi at nagbaril sa sarili si Daniel Perez. Ang lahat ay nagkaroon ng
iba't ibang kurokuro.
At, ang kulangpalad na si Daniel ay wala ng naitagal pa kundi ilang
araw na lamang. Anim na araw na singkad sa Hospital Heneral at namatay
rin siya pagkatapos.
Ang asawang sukab, na si Leonora ay walang nagawa kundi ang
manggipuspos at magdalamhati ang puso. Namatay at nagpakamatay sa
sarili ang kanyang ginagawan ng pagtataksil.
Namatay si Daniel Perez, ang asawa ng isang magandang babae, na kilala
sa mga mataas na lipunan ng siudad.
At, ang pagpapakamatay na ito ni Daniel ay nagkaroon ng mahiwagang
kurokuro ang ilang nakamamalay ng lihim. At, habang ang nasawi ay
humihinga pa ay kinukunan ng tanong ng kanyang mga kaibigan datapwa't
walang naiisagot kundi iling lamang, oo iling lamang, kaya naipalagay
ng ilan na may mahiwaga ang pagbabaril na iyon sa sarili ni Daniel
Perez.
Kaya walang naghahari sa mga lipunang dating kinabibilangan at
kinasasamahan, ni Daniel Perez, kundi ang sarisaring bulungbulungan:
May iba't ibang palagay ang isa at may iba't ibang pagkukuro ukol sa
pagkamatay na iyon ni Daniel Perez. Nagbaril sa sarili ang kulang
palad! Nagbaril si Daniel Perez, na ang balita ay halos kumalat sa
lalong matataas na lipunan sa Maynila. Halos nabatid ng marami
nguni't ang sanhi ay tila naging lihim sa madla.
Walang naghari kundi ang mahiwagang pagpapakamatay ni Daniel Perez,
datapwa't hindi nababatid ang lihim.
Mga bulungbulungan lamang ang siyang kumakalat: nagbaril si Daniel
Perez ng hindi malaman ang sanhi. May nagsasabing sadya ng nagsasawa
sa buhay at may nagsasabing nasiraan ng pagiisip, kung kaya't inutas
ang sarili.
At, mabuti na lamang at hindi nabatid ng lahat ang lihim. Natapos nga
ang lahat at ang kulangpalad ay nalibing na hindi nagkaroon ng kung
anoano pang maraming usapan at mga iba't ibang palagay.
Inilibing siya na sinamahan ng maraming kaibigan at mga kakilala at
mga dating kasamahin na nagukol sa kanya ng mga pagdalangin, nagukol
ng mga dalanging siya ay mamayapa na doon sa kabilang buhay at
harinawang ang lupang itinabon sa kanya ay maging magaan.
Lumuha ang mga kaibigan sa pagyaong yaon ng matalik na kasama. Lumuha
ang nangulila at nanghimutok ang mga may pusong kanyang mga kadamay sa
lahat ng bagay at lumuha ang kanyang mga kaabutangpalad.
Nagwawakas nga naman ang lahat!
Ang lahat ay may guhit ng tadhana ng pagkatapos. Ang mga ligaya sa
mundo ay may kalungkutan, ang maligaya ay may kasawian.
Tapos nang lahat ang kaligayahan ni Leonora. Pusong babaing nang
makayapak sa tuntungan ng matataas na lipunan ay nalimot ang dating
kaugalian. Nagkaroon ng pusong walang iisang itinitibok: salawahan.
Pusong laging nauuhaw sa kaligayahan at pusong hindi na nakakaramdam
ng dating sakit at hirap na kanyang katutubo nang mga nakaraan. Nang
makapisan ng mariwasa ay nagbago; naging isang babaing lumimot ng
kanyang kahapong lipos ng dilim sa buhay!
Oh! babae, magbago ka sana at kundi dahil sa iyo ay hindi masasawi ang
isang lalaking kulangpalad na iyong pinaglaruan. Dahil sa iyo ay
nasawi ang isang Daniel at ngayon ay sumahukay na ikaw ang naging
sanhi. At, kung ang isang Eduardo, na matapos mong limutin ang sumpa,
matapos mong maulol ay nagduyan ka sa ibang palad at nawiling
sumabisig ng ibang lalaki ng dahil sa salapi iyong nilimot, ay paano
pa kung sa ibang araw naman ay makakita ka ng lalo pang mariwasa at
kagiliwan mo namang panibago? Nilimot mo ang dating sumpa sa unang
inibig sapagka't nasilaw ka sa salapi, datapwa't ang kasariwaan mong
uhaw sa hamog ng pagibig, nang hindi makasagap ng katamisan ng buhay
ay pamuli kang nagbalik sa dati mong kandungan ng kung ano anong
kadahilanan ang iyong sinasabi upang ikaw ay magkaroon ng kaligayahan
sa buhay. Niluko mo at pinagsukaban ang isang kaisang palad sapagka't
siya ay isang matanda na na hindi makapagdulot sa iyong puso ng
kaaliwan ng paris ng isang pusong kabataan at kasariwaan, na matapos
mong malaman ang lahat ng ito ay naging salawahan ang puso mo at
laging pangarap mo ay ang kaligayahan upang makapagtalik at
makapagsayaw ang iyong sarili sa gintong liwanag ng kapanahunang hindi
mo nalalaman ang pait na bunga. Nagpakamatay ngayon ang iyong kaisang
puso sapagka't nang dahil sa iyong pagsusukab ... At, kung si Eduardo
ang naging palad mo, at sa harap na iyan ng maraming kababataan at
kasariwaang nangauuhaw sa hamog ng pagibig ay mabighani ang iyong
palad at matutong magduyan sa bisig ng iba, ay ano pa rin kaya ang
sasapitin ng isang yaong pinaglalaruan mo ng paggiliw? Ang pagibig ay
isang bagay na hindi nararapat paglaruan; kung ang pagibig ay isang
laruan ay walang katamisan sa puso.
Na, ang kahabaghabag na iyong naging kaisangpalad ay ngayon ay
nalibing na. Naging kahabaghabag ang kanyang palad, naging kaawaawa
ang kanyang puso sapagka't inulol ng kanyang kabiyak at sa malabis na
pangingilag sa pulang iuukol ng madlang makaalam ay minatamis pa ang
siya ay sumahukay. Minatamis niya ang siya ay sumahukay na taglay ang
kalinisan ng sarili at ayaw nang siya ay papanaw sa mahiwagang daigdig
na ito na may putong ng kawalang puri, minatamis niya ang mamayapa na
taglay ang kalinisan ng tibukin ng puso, at pagkawalang masamang asal
na kapulapula sa harap ng kapisanan. Nagpakamatay siya sapagka't ang
pagsusukab na iyon ng kaisangpuso ay hindi na niya nais pang masilayan
upang huwag makapagbigay sa kanyang kalooban ng marungis na lusak ng
kapalaran. Nagpakamatay siya sapagka't ninais niya ang mangilag sa
kataksilang ginawa sa kanyang pagkatao ng kanyang kaisa na ang
pagtataksil na iyon ay magbubunga ng kung ano anong masasamang
kasiraan sa isang tao. Nagpakamatay siya sapagka't siya na rin ang
nasilaw sa kawalanghiyaang ginawa ng asawang nagsukab at kung hindi
niya mapangilagan ang masamang ibubunga noon ay isang kabulukang
kanyang tatamuhing pagkasamasama. Inilagan niya ang masasamang asal ng
asawang sukab at minatamis pa ang mahimlay sa lupang hantungan ng
lahat. Iniwan niya ang pamumuhay na walang payapa, iniwan ang lasong
mga namamalas sa ginagawang isang asawang naglilo. Iniwan niya ang
lahat na makamandag na ngiting idinulot sa kanya ng asawang taksil.
At, ngayon si Leoning! Ano ang magiging palad nito? Ngayon ay lubos
nasuklam na rin sa kanya ang isang Eduardo dahilan sa masamang
halimbawang kanyang ipinamalas. Pinagtaksilan ang sariling asawa at
kung siya man ngayon ang pinaguukulan ng pagmamahal ni Leoning, ay
naaalaala niyang bukas ay baka naman gayong ang gawin sa kanya. Naisip
na niya ang lahat. Napakasal si Leoning sa iba gayon sila ay may
sumpaan at nang nasa piling na ng asawa at hindi makalasap ng
katamisan ng pagibig ay sa kanya rin nagbalik.
Napagaralan niya ang lahat sa buhay ni Leoning!
Ang isang pusong salawahan at walang iisang pagibig ay asahang pusong
marungis na siyang magtuturo ng landas sa kapariwaraan; at pusong
siyang magdudulot ng kasawian sa kapwa pusong dalisay at wagas.
Ngayon ay iniwaksing lahat ni Eduardo ang mga gunitang: nauukol kay
Leoning! Nalaman niya ang lahat. Kay sama ng ibubunga kung ang isang
pusong tatangkilikin ay isang pusong walang iisang pagibig. Nilimot na
niya ngayon ang lahat ng kanilang naging palad ni Leonora. Nilimot
niya at ngayon ay aanhin niya ang isang babaeng tulad ni Leoning na
siyang sanhi ng pagpapakamatay ng unang nakaisang palad? Aanhin niya
ang isang babaing walang iisang tibukin ng puso? Ngayon ay nagi na uli
siyang masigla at hindi na paris ng dati, nilimot na niya ang dating
mga dalamhati dahil sa paglimot ng binibining napakasal sa iba. Ngayon
ay nabatid niyang si Leoning ay isang babaing hindi makapagbibigay ng
kalwalhatian sa puso. Nalaman niya na si Leoning ay isang babaing nang
makayapak sa tuntungang mataas ay naging isang babaing nakalimot ng
dating kayumian, nakalimot ng dating kaugalian at nakalimot ng kanyang
buhay-kahapon: Naging, pusong salawahan.
Hindi kailangan niya ang isang Leoning! Hindi niya kailangan ang mga
babaeng gayon na kung makayapak sa matataas na samahan at mapabilang
sa maririwasa ay nagiiba ang mga kilos, ugali at dating katutubong
pagkatao. Oh! ang mga babaeng ganyan ay isang magigiging sira sa
karangalan ng lahing busabos at wala pang kalayaan. Hindi iyan ang
magiging uliran at karangalan ng ating bayan.
Kaya ngayon ay wala na, wala na, at natapos din ang maligayang
pamumuhay ni Leoning. Ang may pusong sukab at walang iisang pagibig,
ang walang iisang tibukin ng puso ay nagsisisi ngayon sa kanyang
pagkaligaw sa matuwid na landas ng buhay.
Oh! babai, huwag sana ninyong kalilimutan ang dating katutubong
ugaling dakila. Huwag magbago ang dating ugali, ang dati ninyong
kayumian at ang mga kabig-habighaning kilos ay huwag papaglahuin. Ang
mga masasamang gawa ay hindi nagbubunga ng magaling. Hindi natin
mapupuwing ang wika ni Bonifacio na "Huwag magtanim ng masama upang
umani ng mabuti."
At, ngayo'y narito ang naging wakas na ang isang Leonora na noong una
ay isang babaeng may pusong uliran, may pusong siyang dapat tularan
sapagka't siya ang dalagang may mabining kilos, may pusong matimtiman,
datapwa't nang mabilang na siya sa lipunang matataas at napasama sa
mga lalong tanyag na kapisanan ay nagbago at nilimot ang dating
kaugaliang dakila, at, ngayon ay kay pait ng kanyang naging palad.
Ayaw na siyang sakluluhan ng isang Eduardo sapagka't ang kapighatian
niyang yaong naging palad ay dahil sa sumpang nilimot. At, ngayon si
Leonora ay hindi na makalapit sa piling ni Eduardo sapagka't para ba
sa kanyang sinasabing:
--Leonora, hala, ako'y napopoot na saiyo, hindi na kita hangad na
makita, alam kong wala kang iisang puso, walang iisang pagibig. Ayoko
na sa iyo, at kung makakita, ka ng ibang palad ay doon ka naman
pupunta, ayoko ng babaing tulad mo!
Kulangpalad na Leonora!
Wala ng sumaklolo sa kanyang mga paghikbi. Waring sinasabi na lamang
ng lahat sa kanya na:
--Hoy! Leonora, babaeng sukab dalawin mo ang libingan ng iyong asawa
at doon mo hugasan ang kapurihan mong nagawa at pagsisihan mo ang
lahat ng kasalanan. Namatay ang kabiyak ng puso mong si Daniel ng
dahil sa iyong pagtataksil!
Kaya't ang kahabaghabag na si Leonora ay walang naging palad kundi ang
magsisi. Idalangin ang asawang namatay at pagsisihan ang mga kasalanan
niyang nagawa. Humingi ng tawad sa Poong Maykapal at hinihinging
patawarin ang maling landas na binagtas ng kanyang buhay.
Kaawaawang Leonorang nagluksa sa buhay! Kaawaawang babaeng nagsukab na
ngayon ay lubos ang pagluha at pagsisisi!
Tuwing hapon ay dinadalaw ang libingan ng kanyang naging asawa na
pinagtataksilan at sa ibabaw ng hukay ay pumapatak ang luha at ganap
na nagsisisi. Ang mga bulaklak ay iniaalay at isinasabog niya sa
ibabaw ng libing ni Daniel Perez, ang kanyang asawang nagpakamatay sa
sarili nang dahil sa pagsusukab ng asawang ngayon ay siyang dumadalaw
sa kanyang libing, nagsisisi at lumuluha.
Kaawaawang Leonorang nagluksa sa buhay!
At, hindi nga magbabalik ang lahat. Natapos na ang lahat ng
kaligayahan sa buhay ni Leonora. Natapos na ang lahat at ang katapusan
ng kaligayahan ay kapaitan naman. Dumating na ang tadhanang kanyang
kaaliwan: ngayon ay tapos na ang lahat.
Ngayon ay sa ibabaw ng libing ng kaawaawang si Daniel Perez, ay
nakahimlay ang kaawaawang si Leonora na walang bumubukal sa mga
maamong matang nangungulimlim kundi ang mapapait na luha. Nakahiglay
siya na, humihikbi, nagbubuntunghininga nang dahilan sa pagpanaw ng
kanyang irog.
Kaawaawang Leoning na nagluksa sa buhay!
Nagluksa ng dahil sa sumpang nilimot: nilimot ang sumpa kay Eduardong
naging unang kasuyuan at nagluksa dahil sa sumpang nilimot sa kay
Daniel Perez, na, pinagsukaban, na siyang dahilang ikinamatay.
At, ngayon kung pinagmamalas, ni Leonora ang ibabaw ng libing ni
Daniel Perez, ay waring wala siyang ibang nakikita kundi ang nasa krus
ng hukay ng nasawi na ganitong mga titik:
"PUSONG MINATAMIS ANG MAMATAY NG DAHIL SA PAGSUSUKAB NG ASAWA AT UPANG
HUWAG NAGTAMO NG PAGPULA NG MATATAAS NA LIPUNAN AT KAPISANAN AY NINAIS
NGANG SA HUKAY NG LIBING NA ITO AY MASADLAK!"
¡WAKAS!
"=PANULAT BANAHAW="
=KAPISANAN NG MGA MANUNULAT SA WIKANG TAGALOG=.
Itinatag: Disyembre 19, 1918
_MGA KASAPING TAGATANGKILIK_:
Vedasto V. Cadeliña Claro Cabungkal Gerardo P. Borja Juan Ranola.
LAYON:
Linangin, pagyamanin at palaganapin ang Sariling Wika.
Pagaralan at saliksikin ang panitikan ng ibang lahi upang ibanding at
pagkatapos ay ikatnig sa Sariling Panitikan, sa ikaniningning pa
niyang lalo.
PARAAN:
Maglathala ng mga akda magpalimbag ng mga aklat at magtanghal ng mga
dula ng mga kasapi; magpapulong bayan, magpayaman,
magpatimpalak-panitik at magdaos ng mga paligsahan sa bigkasan.
Magbasa ng mga sinulat ng mga tagaibanglupain at isalin o kaya'y
halawin sa Sariling Wika.
MGA DULANG NAITANGHAL NA
MARCELINO ABUEL:
Ang Pagbayad ng Magaaral
Mga Kaawaawang Di Nagsipagaral
Mga Batugang Isip (Mga Mapamahiin)
Ang Araw ng Halaman
Ang Kalbaryo ng Dalaga
Alibughang Anak
Ipagtanggol ang Karapatan
Ang Araw ng Ina
ZÓSIMO G. RESURRECCION:
Ang Manglulupig at ang Makata
Sa Bingit ng Kasawian.
ZÓSIMO O. MADERAL:
¡Isumpa ang Masasamang Hilig!
ELIAS G. NAÑOLA:
Ang Anak ay Anak
Memory of the Past
Who has the Fault
Sakit ng Panahon
Huling Araw ng Masamang Budhi
A Love of a Filipino Girl
Kamangmangan.
AGRIPINO D. NANTES:
Bayani ng Pagibig
Ang Laki sa Layaw.
VICENTE D. BELTRAN:
Bayan at Pagibig
Ang Salarin.
ITATANGHAL PA:
Wakas ng pagiimbot--Ricardo E. Palacio
Ang Lakas ng Katwiran--Balbino B. Nanong.
* * * * *
MGA IPALILIMBAG:
Pangkalahatang Talatinigan ng Wikang Tagalog--Panulat
Banahaw.
Pangkalahatang Kasaysayan ng Sangdaigdig--Benjamin
Racelis.
Sa Libis ng Palad (Nobela)--Balbino B. Nanong.
Mga Ulap sa Katagarawan (Nobela)--Zósimo O Maderal.
Malikmata't Pangarap (Mga Tula)--Zósimo O. Maderal.
Palaspas (Mga Tula)--Crispulo O. Salvatierra.
New Dictionary: Tagalog-English and Vice Versa
Mga Hiyas ng Parnasong Tagalog
The New Poetry
Mga Hiyas ng Pangarap (Mga Tula)--Zósimo O. Maderal.
* * * * *
ARAW NG KAMUSMUSAN
(Tula ni Ursula O. Maderal)
I.
_Luha'y tumutulo, tuwing magunita
ang masayang araw noong ako'y bata;
na lahat ay aliw, tuwa at biyaya,
walang kulay-lungkot sa puso ko't diwa._
II.
_Naalaala ko ang isang dalangin
na turo ni Nanay na ito ang turing:
"Loobin mo nawa, Oh, Dios na butihin,
na ako ay maging mabait, mahinhin"._
III.
_Ang panahong yao'y lumipas na ngayon,
hindi na babalik ang buhay kahapon;
tanging nalalabi'y alaala noon,
upang maging tudling sa tinatalunton_.
* * * * *
¡BAYANG PILIPINAS...!
_Taguring madalas ang iyong kariktan,
Bayang Pilipinas na hinahangaan,
Ng lahat ng tao, sa lahat ng bayan,
Sa lahat ng dako ng Sangsinukuban,
Ang paghanga nila'y hindi nalalaman,
Bayang Pilipinas, ng nagdaang araw,
Nang bago sumikat sa Kasilanganan,
Ay inalipin din at pinahirapan.
Matupos tamuhin ang mga pahirap,
Ng mga banyagang dito'y mapagpanggap,
Ay biglang pinalis, agad pinalayas,
Dito sa pangpangin ng bayan kong liyag.
At ngayo'y nagbago; napaltan ang lahat;
Ang nakasasakop magarang Watawat,
Ay isinalupa, ng Haring malakas,
Ng bayang malaya't may uring mataas.
Ang sapot na itim na nakatatakip,
Ulap na makapal ng gabing tahimik,
Ay nahawi mandin katulad ng tubig,
Pagkaulan-ula'y nawawalang tikis.
At ang humalili'y ang kaliwanagan,
Sa gabing madilim na kapanglawpanglaw;
Doon sa Silanga'y nagliwayway naman,
At saka sumikat itong Bagong Araw.
Ito nga ang saksing hindi makakatkat,
Pagka't nakikintal doon sa itaas,
Diwa'y nagsasaad ng masayang Bukas,
Sa mahal kong bayang hindi mapanatag.
Waring bumubulong ng mahinang tinig,
Sa mutya kong bayang may banal na nais:_
_BAYAANG UMIRAL ANG MGA MATUWID,
NANG DI MAMALAGI YAONG PANGIINIS._
_Ang lahat ng ito ay malaking utang
Sa Bansang Agilang watong makapantay;
Bansang nagkandili, nagpalapalayaw
Sa iyo O bayang, sa laya ay uhaw.
Umaasa kaming iyong mga anak,
Pagkakalooban pagdating ng bukas,
Mithing Kalayaan na siyang panglunas,
Sa mga aliping lumaki sa hirap._
_CRISPULO O. SALVATIERRA_.
* * * * *
ANG BAGIN
_Lupang kahi't dahop sa taba at yaman
Bagin ay tutubong walang pakundangan,
Buhat sa pagbangon sa lupang himlayan
Ang hanap na'y balag na maaakyatan;
Kagaya ng taong mananalig lamang
Sa lakas ng ibang nagpagod sa buhay,
Bagin, sa, paglaki'y anong pagkabilis
Sa sanga ng kahoy ay nangungunyapit,
Ang lahat nang sulok ay nasasaliksik,
Kahoy na daplasa'y gagapangang pilit
Kamukha ng isang bago lamang panhik
Sa bahay ng iba'y gayon na kasungit_.
_Sa niyakisyakis ng baging sa kahoy,
Kahoy sa paglaki'y dagling mauurong,
Daho'y malalagas, bunga'y naluluoy
At ang baging nama'y tuloy sa pagyabong;
Animo'y pulubing limusan ang lungoy
Na, kapag yumama'y nag-aanyong POON_.
_Kaya nga't kahoy ay kaawaawa
Kapagka may baging na kinakalinga,
Baging kung lumaki't kanyang mapagpala
Magiging-hari nang mang-aalipusta,
Katulad ng isang nanghiram ng panang,
Nang pahiramin mo'y ikaw ang tinudla._
_HABILIN:_
_Mangagingat kayo may bukas na loob
Sa kahi't na sinong ibig na pakupkop
Alin mang "patao'y" suriin ang kilos
Nang upang malayo sa dusa't himutok;
Baka, maparis ka doon sa naglimos
Ng awa'y ¡siya pang buhay ay tinapos!..._
_ELIAS G. NAÑOLA._
* * * * *
BUHAY...
_Ang gawang magsakit larawang pagasa
Noong sa darating ganap na ginhawa;
Nguni't katamara'y sumpa sa ligaya,
Kapatid ng dusa't hinlog ng balisa!
Buhay ay tungkulin at pakikibaka,
Gumawa ng ukol, at may panahon pa!!_
_ZÓSIMO G. RESURRECCION._
_Santa Cruz, Laguna.
Agosto 29, 1922._
* * * * *
MGA IMBI...
_Ang mga salari't may lihim na buhay,
Huwag di matingna't kagyat nang gilawgaw.
Lahat ng sa ati'y may kapanutuhan,
Sa kanila'y pawang kabalintunaan:_
_Bawa't ngiti'y ngisi, balang tawa'y uyain,
Tungkol kilos nati'y mayrong kahulugan...
Masalagimsimi't panimdiming tunay...
Silaw, dungo't takot sa kaliwanagan,
Diwa't puso nila'y nasa kadiliman..._
_RICARDO E. PALACIO._
* * * * *
INANG WIKA
_Sa mataas na kalbaryo
Ng layon mo at pangarap,
Anak mo rin ang katalo't
Nagbibigay ng bagabag.
Parang hindi nalalaman
Na Ina kang sa kanila
Ay maampong bumubuhay
Higit kaysa, wikang iba.
Samantalang patuloy ka
Sa dalisay mong adhika;
Naglilipol naman sila
Sa binhi mong ipinunla.
Sa ganito ay maliwag
Na dumating at makita
Ang liwayway at pagsikat
Ng hintay mo at pagasa._
_VENANCIO SALIENDRA._
* * * * *
=MY ANGEL--WORLD
_By Zósimo O. Maderal_
I
_Mine heart and soul
Thou art; the mine love
Thought thee e'er troll...
So as to prove:
There's not a throb,
A wish, a sob,
A rare fancy,
That's not of thee._
II
_Thou'rt all and all
To me the world:
Suncrowned and tall...
A flag unfurled...
Thou'rt book, lyre, voice,
Pearl, nymph, fate, choice,
Rose, rhythm, path, night,
Home, dream, life, light!..._
III
_For thee I sigh,
For thee I hope,
For thee I yearn...
O, please, tell why
Oft do I mope?
Thou can't, dear, turn
Thine eyes to me
For ecstacy...?_
IV
_Mine heart and soul
Thou art; to mine love,
Thought thee e'er troll...
So as to prove:
There's not a throb,
A wish, a sob,
A rare fancy
That's not of thee._
MY SACRED FLOWER...
_To my darling._
_Hail, fairest dream of my dreams supreme;
From Minerva's Temple
Oh, you've come 'midst thy country's esteem!
Welcome and justified
To you, my best of wishes I deem:
May you be sanctified
At Honor's Altar; and, Life's Blaspheme,
Thee never shall trample!!..._
SANCHO A. SALIVIA.
_Lukban, Tayabas, P.I._
[Patalastas: R. BERMUDEZ' FASHION]
[Patalastas: Oriental Printing]