AYES DE UN BURLADO.

En mi libro intitulado Ilocanadas [104] escribo:

«Son así los ilocanos: los ricos no suelen tomarse la molestia de

cortejar á sus adoradas, lo cual es por cierto muy penoso muchas veces,

porque en Ilocos no se permite hablar con las jóvenes; y saludarlas,

á veces lo toman por cinismo y nos insultan sólo por ésto; en cambio

hay malos correos tan malos como todos los de Filipinas. Por tal motivo

los ricos se limitan á comunicar á sus padres sus deseos de casarse con

tal señorita, á fin de que ellos, los trasmitan á la familia de ésta,

la cual, estimulada con la riqueza del pretendiente, suele aceptarlos,

aún sin consentimiento de la jóven, que no siempre lo aprueba, por

tener ya otro novio de su cuenta y riesgo.»

Esto mismo ocurrió á dos jóvenes que se amaban con delirio y cuando

menos lo pensaban, la señorita se vió obligada por sus propios

padres á casarse con otro, y ahora, ¿qué diría el amante burlado á su

amada? El pobre no pudo manifestar su odio y dolor, y hubo de suplicar

á Florentino se hiciese eco de lo que sentía, y esta señora escribió

la siguiente poesía. Admira que una mujer haya podido interpretar

fielmente lo que debía sentir un hombre y no una mujer. ¡Lastima que

los lectores europeos no comprendan el idioma ilocano, y sobre todo

las especialidades del gusto literario de estos malayos, porque es

imposible traducir dicha composición con la debida fidelidad, para

que no se mermen sus bellezas.

Em-emac comá iti saquit

toy pusoc nga sumasaibbec,

tapno diac coma ni mananám ti pait

ti pannacaisinam á saquitec.

Maipapilit ta diac niel, maibturan

ti di agladingit quen agleddaang.

ta incat itay suminan

itoy nabiit unay á quinadindinnam.

. . . . . . . . . . . . . .

¡Ay gasat ayauaayen ayá

ti banag ni ayat quen tuagpalna!

ta lacsidem man toy si-inanama

cadaguita ragsacmo quen liolioa.

Gapuna adi agsarday ti panagsangsangit,

toy pusoc agnanayon á sisasaibbec,

gapu amin quen ayat á naidadnés

á nangted ti nacaro unay á ladingit.

Tacunaynayem cad ti siririgat

nga liday toy pusoc á sipapasag

ta cas as-asuguen detoy ricuac

ti naldaang unay quenca á pannacaisinac.

Asiacpayen á maicaoa

amangan ta naclaat á naisina

ta daguidi dungngo á inruamna

nó itayen quet pusayenna.

Ruam cad pay ita ni dungngó

saanen ta panangiculbó

ta diac impapan quen impato

nga ayatco piman ti mairubo.

Cas gamut nga nabalanatan

pusoc quen ricnac ti cas maaoan

alá P..., ison, isunan,

isun ta gulibmo ta innac capnecan.

Conac ata dica met gaoidan

ta aniacad toy aoan inna caicarian,

ta uray liolioa coma á innac pagragsacan

antá patayco quet nga pacauluyan.

Imbilangco á laoag nga naiddep

oenno ananayco á naidegdeg,

guibusam laeng ta turdec

ni patay tangay sicat mangted.

Ubbuguempay ti naut-ut-ut

quen nangnangrona á caro ni tuuc

tangay sioaoacnit toy pusoc

quet siraragsacac met á omaracup.

Itan ta simminaca

maulilanto metten daguitoy matá

¿sadin ti yanmon?--inhoranhorasto á innac concona

--¡¡ay aoanen di naidumat ragsacna!!

Iti laguipmo dicanto idian

ditoy ili á nacayanacam

nupay ragsacto laeng ti calac-amam

dinto coma ipalubus ta gasatmo á didiay ti pacabatiam

Luluac met ita ti ibuyogco

nga gapu ti leddaang toy puso

quet sapay coma dayta tacnengmo

dinto racraquen ni limdó.

Agdiosac met ti cumuyog quenca

iti ipapanmo diay Abra

iti laguipmo dicanto comá isina

cadaguiti silaladingit á mamalubos quenca.

El Folk-lore Filipino (Tomo I) · 第 141 / 232 题