Een avond-partijtje.
In de laatste dagen van October gaf Don Santiago de los Santos,
meer bekend onder den naam "Capitán Tiago" een avond-partijtje, dat
hoewel tegen zijn gewoonte eerst in den namiddag aangekondigd, reeds
het onderwerp van alle gesprekken in Binondo uitmaakte, evenals in
andere buitenwijken en zelfs te Intramuros. Capitán Tiago ging toen
door voor den gulsten man die er liep, en men wist dat zijn huis,
evenals zijn land, zijn deuren niet gesloten hield, tenzij voor den
handel of ieder nieuw of gewaagd denkbeeld.
Gelijk een electrische schok liep het nieuws door de wereld der
klaploopers, tafelschuimers en doodvreters, die God in zijn oneindige
goedheid zoo liefdevol in Manila doet tieren. Sommigen zorgden voor
schoensmeer; anderen keken om naar knoopen en dassen, maar allen
waren vervuld van de gedachte hoe ze wel den heer des huizes op de
gemeenzaamste wijze begroeten zouden, om te doen gelooven aan oude
vriendschapsbanden, of zich te verontschuldigen, voor 't geval dit
beter te pas kwam, dat ze niet vroeger hadden kunnen verschijnen.
Deze feestmaaltijd werd gegeven in een huis van de _Calle de
Anloague_, en daar we ons het nummer niet herinneren, zullen we
't zoo beschrijven, dat men het nog zou kunnen herkennen, indien ten
minste de aardbevingen het nog niet vernield hebben. We gelooven niet,
dat zijn eigenaar het zal laten slopen, want met dit werk belast zich
daar God of "de Natuur" gewoonlijk; want deze laatste heeft daar ook
van ons gouvernement veel werken aangenomen.
Het is een vrij groot gebouw, in den stijl van de meeste daar
te lande, gelegen met het front naar een arm der Pasig-rivier,
door sommigen "ria de Binondo" genoemd, welk water, evenals alle
rivieren van Manila, de veelzijdige rol vervult van badplaats, riool,
wasch- en vischgelegenheid, vervoer- en verkeersmiddel, ja, zelfs van
waterleiding voor de dorstigen, ingeval de Chineesche waterdrager zulks
oorbaar acht. Het is vermeldenswaard dat deze machtige slagader der
voorstad, waar het verkeer het drukst is en de beweging het levendigst,
over een afstand van bijna een kilometer nauwelijks één houten brug
telt, welke gedurende zes maanden aan één kant stuk en aan den andere
voor 't overige deel des jaars onbegaanbaar is.
Zoo komt het, dat in het heete jaargetijde de paarden van deze
gestadige "status quo" profiteeren, om daar in 't water te springen,
tot groote verrassing des afgetrokken stervelings, die binnen in
't rijtuig ligt te dommelen of te filosofeeren over de vooruitgang
dezer eeuw.
Het huis, dat wij bedoelen, is wat laag en heeft niet zeer
onberispelijke lijnen: of de bouwmeester niet best zien kon, of
dat het een gevolg was van de aardbevingen en orkanen, kon niemand
met zekerheid zeggen. Een breede trap met groene leuningen en hier
en daar belegd met een kleedje, leidt van de "zagnan" of voorhal,
bevloerd met tegeltjes, naar de hoofd-verdieping tussen bloempotten
en -vazen op voetstukken van Chineesch aardewerk met bonte kleuren
en fantastische teekeningen.
Aangezien er geen portiers noch lakeien zijn, die u om of naar een
uitnoodigings-kaart vragen, zullen we maar naar boven gaan, o gij die
me leest vriend of vijand! Zoo u althans de tonen van het orkest,
het licht of 't veel beteekenend gerinkel van vaatwerk aantrekt,
en gij zien wilt, hoe de avondpartijen daar ginds in de Parel van
het Oosten toegaan. Met genoegen en voor mijn gemak zou ik u gaarne
de beschrijving van het huis besparen, doch deze is zeer belangrijk;
want wij stervelingen in 't algemeen zijn als de schildpadden: we
worden geprijsd en gesorteerd naar onze schilden; om deze en andere
eigenschappen zijn ook de stervelingen van de Filippijnen gelijk aan
de schildpadden.
Wanneer we naar boven gaan, komen we dadelijk in een ruim vertrek,
dat men daar "caïda" noemt, ik weet niet waarom, want op dezen avond
dient het als eetzaal en tevens als muzieksalon. In 't midden schijnt
een lange tafel, overvloedig en weelderig versierd, den tafelschuimer
toe te lonken met zoete beloften, en dat schuchtere jonge meisje,
de eenvoudige "dalaga" te bedreigen met twee doodvervelende uren
in gezelschap van vreemde mannen, wier taal en gesprek een zeer
bizonder karakter plegen te hebben. In tegenspraak met deze aardsche
toebereidselen zijn de bonte schilderijen aan de wanden, voorstellende
godsdienstige onderwerpen als "het Vagevuur" of "de Hel", "het
Laatste Oordeel," "de Dood der Rechtvaardigen", die "des Zondaars",
en op den achtergrond, gevangen in een prachtige en smaakvolle
renaissance-lijst, die wel door een Arévolo kon gesneden zijn, een
merkwaardig doek van groote afmetingen waarop men twee oude vrouwen
ziet... Het onderschrift luidt: "Onze Lieve vrouw van Vrede en goede
reis, die men in Antipolo vereert, in de gedaante van een bedelares,
bezocht de vrome en beroemde _Capitana_ Inés gedurende haar ziekte"
[1]. De voorstelling, zoo ze al niet veel smaak en kunst verraadt,
bezit daarentegen een overmaat van natuurlijkheid: de zieke lijkt
wel een lijk in ontbinding door de gele en blauwe tinten van haar
gelaat; de glazen en overige voorwerpen ter geleide der langdurige
ziekten, zijn zoo nauwkeurig weergegeven, dat men zelfs zien kan wat
erin zit. Bij 't aanschouwen van deze schilderijen, die de eetlust
opwekken en landelijke denkbeelden doen rijzen, denkt wellicht deze
of gene, dat de leepe heer des huizes heel goed den aard kende van
het meerendeel van hen, die aan zijn tafel moesten aanzitten, en om
zijn gedachte een weinig te omsluieren heeft hij aan de zoldering
kostbare Chineesche lampen laten hangen, kooien zonder vogels, roode,
groene en blauwe bollen van gefoelied glas, gedroogde hangplanten,
opgeblazen opgezette visschen, die men "botete's" noemt, en meer
zoo, terwijl alles aan de rivierzijde afgesloten was door grillige
houten bogen, half Chineesch half Europeesch waar doorheen men het
uitzicht had op een plat dak met klimplantleidingen en prieeltjes,
schaars verlicht door papieren lantarentjes van allerlei kleuren.
Daar in de zaal bevinden zich de gasten tusschen ontzaggelijke
spiegels en schitterende kroonlampen: daar staat op een houten
onderstel de prachtige vleugelpiano, die een ongehoorde som gekost
heeft, en die op bedoelden avond nog kostbaarder was, omdat niemand
haar bespeelde. Daar vindt men Ook een groot olieverfportret van een
mooie man, in rok, stijf, rechtop, symmetrisch als de stok met kwast,
die hij tusschen zijn strakke met ringen bedekte vingers draagt. Het
portret schijnt zoo te zeggen:
"H'm, h'm! kijk ereis aan wat ik aan mijn lijf heb, en hoe deftig
ik ben!"
De meubels zijn smaakvol, wellicht ongeriefelijk en ongezond: de
heer des huizes denkt niet aan de gezondheid van zijn gasten, maar
aan zijn eigen weelde. De dysenterie is wel iets vreeselijks, maar
u zit op Europeesche leuningstoelen, en die heeft u niet altijd! zou
hij hun zeggen.
De zaal is bijna vol met menschen: de mannen gescheiden van de
vrouwen, evenals in de katholieke kerken en in de synagogen. De
dames bestaan uit een klein aantal jonge meisjes, half Spaansche,
half Filippijnsche: ze doen den mond open om te geeuwen, maar weten
dat met hun waaiers te bedekken; ze murmelen te nauwernood eenige
woorden; ieder gesprek, dat men waagt te doen, sterft weg in enkele
lettergrepen, als geruchten die men 's nachts in een huis hoort,
gedruisch van ratten of hagedissen. Zijn het wellicht de beeltenissen
der verschillende vrouwen, die aan de wand hangen, welke ze nopen
het stilzwijgen te bewaren en godvruchtige ernst te betrachten? Of
maken de vrouwen hierop juist een uitzondering?
De eenige, die de dames ontving, was de oude nicht van Capitán Tiago,
een vrouw met goedige gelaatstrekken en die vrij slecht Spaansch
sprak. Al haar beleefdheid en hoffelijkheid bestond daarin, dat ze
aan de Spanjaarden een blaadje met sigaretten en "boejo" (sirih)
aanbood, en zich precies als de monniken door de Filippijners de
hand liet kussen. De arme oude begon zich ten slotte te vervelen,
en gebruik makende van het gedruisch van een bord dat brak, ging ze
ijlings heen, onder het mompelen van:
"Jezus! wacht maar, rakkers!"
En ze verscheen niet meer.
Wat de mannen aangaat, die maakten wel meer leven.
Eenige adelborsten waren in een der hoeken druk aan 't praten, maar
op gedempten toon, terwijl ze van tijd tot tijd opkeken en soms
met den vinger wezen naar verschillende personen in de zaal; en ze
lachten onder elkaar op meer of min bedekte wijze. Twee vreemdelingen
daarentegen, beiden in 't wit, liepen met de armen op den rug en
zonder een woord te spreken, met groote stappen van 't eene uiteinde
der zaal naar 't andere, zooals passagiers die zich vervelen, op het
dek van een schip doen. Al de belangstelling en de grootste drukte
gingen uit van een groepje, gevormd door twee monniken, twee burgers
en een militair rondom een tafeltje, waarop men flesschen wijn en
Engelsche biscuits zag staan.
De militair was een oude luitenant, lang en met een streng voorkomen:
hij leek wel een hertog van Alva, die wat achtergebleven was op de
ranglijst der Guardia Civil. Hij sprak weinig, maar bars en kort. Een
der "frailes", een jonge dominikaan, mooi, netjes en keurig als zijn
bril met goud-montuur, had een vroegtijdige ernst over zich: het was de
pastoor van Binondo, en in vroeger jaren was hij professor geweest aan
San Juan de Setrán. Hij had de roep van een volleerd spreker, en wel
zoo zeer, dat in de tijden, waarin de zonen van Guzmàn [2] het waagden
in spitsvondigheden den strijd aan te binden met de wereldlijken, de
bekwame woordvechter B. de Luna hem nooit van zijn stuk had kunnen
brengen of vastzetten: de fijne bewijsvoering van Fray Sibyla liet
hem een figuur slaan als de visscher, die alen met strikken wilde
vangen. De dominikaan sprak weinig, en scheen zijn woorden te wegen.
De ander daarentegen, die Franciskaner was, sprak druk en gesticuleerde
nog meer. Ten spijt van zijn haren, die reeds grijs begonnen te worden,
scheen zijn stevig gestel zich goed te houden. Zijn regelmatige
trekken, zijn weinig geruststellende blik, zijn breede kaken en
herkulische vormen gaven hem het aanzien van een vermomd Romeinsch
patriciër en onwillekeurig herinnerde hij u aan een van de drie
monniken, waarover Heine spreekt in zijn "Goden in ballingschap",
die op de September-nachtevening, ginds in Tyrol, te middernacht
in een bootje een meer over voeren, en telkens in de handen van
den armen veerman een zilveren munt achterlieten, koud als ijs,
hetwelk hem met ontzetting vervulde. Evenwel was Fray Dámaso niet
geheimzinnig zooals zij: hij was vroolijk, en hoewel zijn stem bruusk
klonk, als van een man, die nog nooit verlegen gestaan heeft, die
al wat hij zegt voor heilig en onverbeterlijk houdt, zijn opgewekte
en vrijmoedige lach wischte dezen onaangenamen indruk dadelijk uit,
en zelfs zag men zich gedwongen hem te vergeven, dat hij daar in
de zaal een paar voeten zonder sokken en behaarde beenen vertoonde,
die stellig een fortuintje zouden opgebracht hebben aan een Mendieta
op de kermissen van Quiapo. [3]
Een der burgers, een klein manneke, met een zwarte baard, had
als eenige merkwaardigheid zijn neus, die naar zijn afmetingen te
oordeelen, niet van hem kon wezen; de ander, een blond jongmensch
scheen kortelings in 't land aangekomen te zijn; met deze voerde de
Franciskaan een levendige woordenwisseling.
"U zult 't zelf wel zien", zeide de monnik, "wanneer u maar eens
een paar maanden langer in 't land bent, zult u 't wel met mij eens
zijn, dat het heel wat anders is in Madrid te regeeren, of hier in
de Filippijnen te wezen."
"Maar..."
"Ik bijvoorbeeld," ging Fray Dámaso voort, de stem verheffende, om
den ander niet aan 't woord te laten, "ik die al drie-en-twintig jaren
pisang en rijst eet, ik kan er met gezag over meepraten. Kom me niet
voor den dag met theorieën en beweringen. Ik ken de inlanders. Ga nu
's na. Nauwelijks was ik hier in 't land, of ik werd geplaatst op een
dorp, wel klein, maar zeer werkzaam voor zijn landbouw. Ik kende toen
nog niet goed Tagaalsch, maar ik nam de vrouwen al de biecht af, en
we verstonden elkaar, en ze hielden ten slotte zooveel van me, dat,
drie jaar later, toen ik naar een grooter dorp werd overgeplaatst,
dat vacant was gekomen door den dood van den inlandschen pastoor,
al die vrouwen begonnen te schreien, me met geschenkjes overlaadden,
en met muziek uitgeleide deden..."
"Maar dat bewijst toch alleen..."
"Wacht u toch even! Niet zoo haastig oordeelen! Hij die me opvolgde,
bleef korter, en toen die heenging kreeg hij nog meer uitgeleide,
meer tranen en meer muziek, en dat terwijl hij meer ranselde, en de
parochie-gelden opgeslagen had tot het dubbele van vroeger."
"Maar u zult mij veroorloven..."
"Ik zal u meer zeggen: in 't dorp San Diego ben ik twintig jaren
geweest en ik ben er eerst enkele maanden... uit" (hier scheen hij te
ontstemmen). "Twintig jaren--dat zal niemand me tegenspreken--zijn
meer dan genoeg om de menschen op een dorp te leeren kennen. San
Diego had zes duizend zielen, en ik kende iederen bewoner, alsof ik
hem gebaard en gezoogd had: ik wist aan welken voet deze mank ging,
waar een ander de schoen wrong, wie 't hof maakte aan dit of dat
meisje, welke mistappen dit gedaan had en met wie, wie de ware vader
van 't kind was enz.; ik nam immers ieder levende ziel de biecht af,
en ze wachtten zich wel, om hun plicht te verzuimen. Laat Santiago,
onze gastheer 't maar zeggen, of ik lieg. Hij heeft daar veel land
en daar hebben wij vriendschap gesloten. Nu goed, hoor nu 's, hoe die
inlanders zijn: toen ik heenging deden me te nauwernood een paar oude
vrouwtjes en eenige geestelijke broeders uitgeleide. En dat terwijl
ik er twintig jaren geweest was!"
"Maar ik zie niet in wat dit te maken zou hebben met de vrijmaking van
't tabaks-monopolie," antwoordde de blonde jongeman, gebruik makende
van een pauze, gedurende welke de Franciskaan zich een glaasje sherry
inschonk.
Fray Dámaso liet vol verbazing bijna zijn glas vallen. Hij bleef een
oogenblik het jong mensch van 't hoofd tot de voeten opnemen.
"Hoe zoo? Hoe is dat nu?" riep hij daarna met de grootste verwondering,
"is 't mogelijk, dat u dat niet inziet: 't is zoo klaar als de
dag? Ziet u dan niet, m'n waarde heer, dat dit alles tastbaar bewijst,
dat de nieuwigheden van de ministers onzinnig zijn?"
Ditmaal was 't de blonde die verlegen stond. De luitenant fronste
de wenkbrauwen nog meer. Het kleine ventje schudde het hoofd, alsof
hij Fray Dámaso in 't gelijk stelde of 't niet met hem eens was. De
dominikaan vergenoegde zich met iedereen bijna den rug toe te keeren.
"Meent u?" kon ten slotte de jongeman heel ernstig vragen, terwijl
hij den pater vol nieuwsgierigheid aankeek.
"Of ik dat meen? Ik geloof eraan als aan 't Evangelie! De inlander
is zoo lui!"
"Och, neem me niet kwalijk, dat ik u in de rede val," zeide het
jongmensch, zachter sprekende en zijn stoel naderbij brengend,
"u heeft daar een woord uitgesproken, dat mijn belangstelling
bijzonder gaande maakt. Bestaat werkelijk die luiheid bij de
inlanders, als iets ingeborens, of is 't eigenlijk zoo, dat--zooals een
buitenlandsch reiziger opmerkte--wij met die luiheid onze eigen luiheid
verontschuldigen, onze achterlijkheid en ons koloniaal beleid? Hij
sprak van andere koloniën, waar de bewoners van 't zelfde ras zijn...."
"Och kom! Jaloezie! Vraag 't maar 's aan meneer Laruja, die 't land
ook kent. Vraag hem maar 's of de domheid en luiheid van de inlanders
ergens haar wedergade vinden!"
"Werkelijk," antwoordde het kleine kereltje, dat bedoeld was: "nergens
ter wereld ziet u luier individuen dan de inlanders hier. Nergens
ter wereld!"
"Geen verdorvener en geen ondankbaarder wezens!"
"Geen onbeschofter ook!"
De blonde jonge man begon met ongerustheid overal heen te kijken.
"Heeren," zeide hij zacht, "ik geloof dat wij aan huis zijn bij een
inlander. De jonge dames..."
"Loop heen! Maak u zich niets ongerust, hoor! Santiago houdt
zichzelf niet voor een inlander, en bovendien is hij er niet bij. En
dan... al was hij erbij? Die beweringen zijn maar dwaasheden van
nieuwelingen. Laten er maar een paar maanden voorbijgaan: u zult
wel van meening veranderen wanneer u veel inlandsche feesten en
danspartijen bijgewoond heeft, op de inlandsche bedden geslapen en veel
'tinola' gegeten heeft."
"Is dat wat u 'tinola' noemt niet een vrucht, een lotus-soort, die
de menschen... zoo iets van... zoo vergeetachtig maakt?"
"Och wat lotus of loterij!" antwoordde Fray Dámaso lachend, "u slaat
de plank mis. _Tinola_ is een _goelái_ van kip en kalebas. Hoe lang
bent u hier?"
"Vier dagen," bracht de jonge man eenigszins geraakt uit.
"Komt u als ambtenaar?"
"Nee, meneer: ik kom voor eigen rekening, om het land te leeren
kennen."
"M'n lieve man, wat bent u een witte raaf!" riep Fray Dámaso uit,
terwijl hij hem nieuwsgierig opnam. "Voor eigen rekening gekomen en
dan voor zulke dwaasheden!
"Wat 'n fenomeen! Terwijl er zooveel boeken zijn ... och, als je
maar wat hersens in je kop hebt ... kun je immers een heel dik boek
schrijven: er zijn er zoo ettelijken! Als je maar wat hersens in je
kop hebt ..."
"U zei zoo, eerwaarde heer pater Dámaso," viel plotseling de dominikaan
in, "dat u twintig jaren in het dorp San Diego geweest is, en het
toen verlaten heeft ... Was u niet ingenomen met de plaats?"
Fray Dámaso verloor op deze vraag, die op zoo natuurlijken en bijna
onverschilligen toon gedaan was, opeens zijn vroolijkheid en hield
op met lachen.
"Nee!" gromde hij droogjes en liet zich met geweld tegen den rug van
zijn stoel vallen.
De dominikaan ging nog onverschilliger voort:
"'t Moet droevig wezen een plaatsje te verlaten waar men twintig
jaren geweest is en dat men kent als de jas die men aan heeft.
"Ik ten minste vond het onplezierig Camiling te verlaten en daar was
ik nog maar enkele maanden geweest... maar de superieuren deden het
voor 't heil van de gemeente... voor mijn eigen heil."
Fray Dámaso scheen dien avond voor de eerste maal zeer afgetrokken. Op
eens gaf hij een vuistslag op de leuning van zijn stoel, en zwaar
ademend riep hij uit:
"Er is godsdienst of die is er niet, dat wil zeggen: òf de pastoors
zijn vrij òf ze zijn 't niet! Het land gaat te gronde, 't is naar
de maan!"
En weer sloeg hij met zijn vuist.
De heele zaal wendde zich verrast naar het groepje; de dominikaan
hief het hoofd op om onder zijn bril door naar hem te kijken. De twee
vreemdelingen, die heen-en-weer wandelden, stonden even stil, keken
elkaar aan, toonden elkaar even hun snijtanden en zetten onmiddellijk
hun wandeling weer voort.
"Hij is uit zijn hum, omdat u hem geen 'reverencia' genoemd
heeft!" mompelde meneer Laruja in 't oor van 't blonde jongmensch.
"Wat wil uwe reverentie toch zeggen? Wat scheelt u?" vroegen de
dominikaan en de luitenant elk op zijn eigen toon.
"Daardoor krijgen we al die rampen! Het bestuur steunt de ketters
tegen de bedienaren van 't heilige woord!" ging de Franciskaner voort
en balde zijn stoere knuisten.
"Wat bedoelt u toch?" vroeg de wenkbrauw-fronsende luitenant nogmaals,
terwijl hij zich half oprichtte.
"Wat ik bedoel?" herhaalde Fray Dámaso, zijn stem nog verheffend en de
luitenant recht in de oogen ziende: "Ik bedoel al wat ik wil! Ik, ik
wil zeggen, dat wanneer een pastoor het lijk van een ketter uit zijn
kerkhof wegdoet niemand, zelfs de koning niet, het recht heeft zich
ermee te bemoeien en nog veel minder er straf voor op te leggen. Dus
een generaaltje, zoo'n generaaltje van niks..."
"Pater, Zijn Excellentie is hier plaatsvervanger van den Koning als
beschermer van de Kerk!" riep de krijgsman opstaande.
"Och wat Excellentie of plaatsvervanger!" antwoordde de Franciskaner,
die ook opstond. "In vroeger tijd zouden ze 'm wel eruit gezet hebben,
zooals dat gebeurd is met dien goddeloozen gouverneur Bustamante. Dat
waren nog 's tijden van goed geloof!"
"Ik moet u zeggen, dat ik niet kan toestaan... Zijn Excellentie
vertegenwoordigt hier Zijne Majesteit!"
"Och wat Majesteit... larie! Voor ons is er geen anderen koning dan
de wettige...."
"Halt!" riep de luitenant dreigend en alsof hij zich tot zijn soldaten
richtte, "u trekt alles in wat u gezegd heeft, of ik geef er morgen
kennis van aan den gouverneur..."
"Ga nu op 't oogenblik maar dadelijk!" antwoordde Fray Dámaso
sarkastisch, met gebalde vuisten op hem toetredend. "Meent u soms
dat ik, omdat ik geestelijke kleeding draag, geen man ben...? Zal ik
u soms mijn rijtuig leenen?!"
De oneenigheid kreeg een grappige wending, doch gelukkig kwam de
dominikaan tusschenbeide.
"Heeren!" zeide hij op een toon van gezag en met die neusstem,
welke zoo fraai klinkt bij monniken: "we moeten hier de dingen niet
verwarren en ook geen beleedigingen zoeken, waar er geen zijn. We
moeten bij Fray Dámaso de woorden van den man wel onderscheiden van
die van den priester. Deze laatste als zoodanig--per se--kunnen nooit
kwetsen, want ze komen voort uit de volstrekte waarheid. In die van
den mensch moeten we nóg een onderscheid maken: de woorden die hij
zegt _ab irato_, die hij zegt _ex ore_, maar niet _in corde_, en die
hij zegt _in corde_. Deze laatste zijn de eenige die kwetsen kunnen en
dan nog naar gelang of ze om de een of andere beweegreden reeds van
te voren in den geest bestonden--_in mente_--of dat ze alleen maar
_per accidens_, in 't vuur van 't gesprek geuit worden, of dat er..."
"Nu dan, ik weet 'per accidens' en uit mezelf, hoe de zaak in elkaar
zit, pater Sibyla!" viel de militair in, die in de war raakte van al
die onderscheidingen en bang begon te worden, dat hij ten slotte de
schuldige zou blijken. "Ik weet hoe 't gegaan is en nu mag u straks
weer distincties maken. Gedurende de afwezigheid van Fray Dámaso in
San Diego, liet de coadjutor het lijk begraven van een heel waardig
man... ja, meneer, een heel waardig man. Ik ben verscheidene malen
met hem in aanraking geweest en heb ook wel bij hem gelogeerd. Dat
hij nooit gebiecht heeft!... nu wat zou dat? Ik ga ook niet naar de
biecht. Maar te zeggen dat hij zich van kant gemaakt heeft is een
leugen, pure laster. Een man als hij, die een zoon heeft, waar hij
zijn heele liefde en hoop op heeft, een man die op God vertrouwt,
die zijn plichten kent tegenover de maatschappij, een rechtschapen en
eerlijk man, die maakt zich niet van kant. Dat zeg ik en wat ik verder
denk verzwijg ik, maar daar mag uwe reverentie me dankbaar voor wezen."
En den Franciskaan zijn rug toedraaiend, vervolgde hij: "Nu goed, deze
pastoor heeft toen bij in 't dorp terugkwam eerst den armen coadjutor
mishandeld, en toen het lijk laten opgraven om het uit het kerkhof weg
te laten brengen ergens anders heen, weet ik waar. Het dorp San Diego
is zoo laf geweest om er heelemaal niet tegenop te komen. 't Is waar,
dat maar heel weinigen ervan hoorden: de overledene had geen enkel
familielid en zijn eenige zoon is in Europa. Maar de gouverneur is er
achter gekomen en, omdat die een man is van een edel hart, heeft hij
om straf voor hem gevraagd..... en pater Dámaso kreeg overplaatsing
naar een beter dorp. Dat is de heele zaak. Uwe reverentie kan nu weer
distincties maken."
En dit gezegd hebbende, verwijderde hij zich van 't groepje. Fray
Sibyla verontschuldigde zich dadelijk dat hij zulk een teer punt
had aangeroerd.
Allengs keerde de bedaardheid in 't gezelschap weder. Men praatte
opgewekt, ook over den afwezigen gastheer, over wien aardigheden ten
beste werden gegeven, iets waar uit zeker weinig waardeering voor
dezen sprak.