Sur la remparoj de la fortikajxeto _Liefkenhoek_.
Estis malhela, ventega nokto en la unuaj tagoj de novembro dum la
jaro 1599, kiam la hispana gardostaranto en la fortikajxeto
_Liefkenhoek_, sur la flandra bordo de la rivero Skeldo, alarmis, la
tamburo vekis la dormantan garnizonon, kaj cxiu -- estro kiel soldato
-- prenis sian ofican lokon sur la remparoj.
La rivero Skeldo altondumis, kaj ofte gxi jxetis la sxauxmerojn trans
la sxirmmurojn, en la vizagxojn de la frostetantaj sudlandanoj. Akre
fajfis la vento de la direkto nordorienta, de la "provincoj", kaj la
hispanoj jam delonge sciis, ke de tiu direkto nur malofte venas io
bona por ili.
Ankaux en la fortikajxeto _Lillo_, sur la brabanta bordo de la
rivero, rulis la sonoj de tamburo, auxdigxis korneto; klare oni
auxdis tra la venta bruego, tra la akvo mugxanta malproksiman
kanontondron, kiu povis deveni nur de iu sxipbatalo sur la
"_Westerskeldo_".
La "Geuxzoj de l'akvo" ludis la kutiman ludon.
Kiom cxagrenis tiun cxi amfibian genton la ventego kaj la malhelo?
Cxu ventego kaj nokto ne estis gxiaj plej bonaj kunbatalantoj? Kiam
iu akvogeuxzo timis la ventegan maron kaj la malhelon, havante okazon
ruztrompi la malamikegojn, ekstermi la dezertigantojn kaj
premegantojn de la patrujo, batale reakirita de la ondegoj?
Sed terure estis la milito degenerinta.
Tridekdu jarojn jam nun dauxris tiu abomena pusxado tien kaj tien
cxi de la batalantaj partioj, kaj gxis nun fino ne estis videbla. La
semo de la drakaj dentoj ricxege estis gxerminta; feraj viroj estis
kreskintaj el la sangosterkita tero, kaj ecx la virinoj forgesis
humanecon kaj dolcxecon. Ekzistis juna generacio, kiu pacon ne
sopiris, jam pro tio, cxar gxi tute ne konis gxin.
Sed la milito, certe terura sur la tero, estis ankoraux pli timinda
sur la maro. Sur la tero estis ankoraux eble intersxangxi aux
reacxeti kaptitojn; -- urboj, urbetoj kaj vilagxoj povis sin savi per
monpago kontraux brulado kaj rabado; sur la maro jam longe ekzistis
nek pardono nek reacxeto. Kiel kompatago estis rigardate, glavmortigi
senprokraste la reciprokajn kaptitojn aux pendigi ilin al la velaj
stangoj kaj ne malrapide mortturmentegi ilin plej kruele, ne krucumi
ilin sur la ferdeko kaj subakvigi kun la kaptita sxipo. --
Kun zorga atento auxskultis sur la remparoj de la fortikajxeto
_Liefkenhoek_ estroj kaj soldatoj la kanonadon kaj intersxangxis
siajn konjektojn. La unu tion cxi, la alia tion opiniis pri la
batalantoj; sed laste inter la soldatoj komence pli mallauxte; sed
poste pli certe kaj lauxte de busxo al busxo iris la vorto:
"La Nigra Galero, denove la Nigra Galero."
Cxiu inter kolero kaj nedirebla korpremo elparolis tiun cxi vorton:
"La Nigra Galero."
Cxirkaux la unua cxesis la vento, kaj ankaux la kanonado eksilentis;
sed dudek minutojn post la unua ekflamis malproksimege brilo
sangrugxa, fulmsimila super la malhelaj akvoj; la lumo ektremis sur
la centoj da barbaj, sovagxaj vizagxoj sur la muroj de _Liefkenhoek_
kaj _Lillo_, kaj duonon da horo poste sekvis tiun cxi lumfenomenon
la surda krako de eksplodo pligranda, per kiu la batalado sxajnis
esti finita, kiel tragedio finigxas per katastrofo. Oni auxdis kaj
vidis nenian signon plu, kiu pruvis gxian dauxron. La garnizonoj en
la hispana fortikajxo, kvankam atentante kaj auxskultante ankoraux
longan tempon, tamen neniun pafadon plu auxdis. --
"Nu, kion vi pri tio jugxas, _sennor Jeronimo_?" demandis la estro de
_Liefkenhoek_ al unu el siaj kapitanoj, maljuneta, maldika viro kun
grizaj haroj kaj barbo, kovrita per cikatroj de la kapo gxis la
piedoj.
La alparolito, gxis nun apogita al la sxirmmuro iomete aparte de siaj
kunuloj, movetis la sxultrojn.
"Ne demandu min pri tio, _sennor_. Pro Dio kaj la sankta Virgulino,
mi jam longe cxesis cerbumi pri tio, kion alportas al ni tiu milito.
La kiraso preskaux kreskis al mia hauxto kaj mian postenon mi tenos
gxis la lasta tago; sed -- tio suficxas."
"Vi estas tre malgxentila, _Jeronimo_", diris la estro, viro multe
pli juna ol la maljuna militisto kaj nur antaux nelonge alveninta el
Kastilujo en Nederlando, por preni sur sin la guberniestran postenon
en tiu cxi fortikajxeto apud la Skeldo.
"Kolonelo," diris la kapitano, "depost kelkaj longaj jaroj mi nun
tenas mian lokon sur tiu cxi terpinto kaj vidas preterruli la ondojn.
Vi estas junulo, kolonelo, sed via antauxulo ankaux estis juna kaj
nobla. Jen li staris apud mi, en la sama loko, kie vi nun staras,
plena de junagxaj songxoj kaj venkesperoj. Nun li kusxas malsupre sub
la ondoj, kaj tiu, kiu lin antauxiris, falis per kuglo apud
_Turnhout_; li ankaux opiniis esti venkkronita kaj povi hejmen iri en
la kastelon apud _Tarata_ rivero cxe sian junan edzinon -- ho! Kaj
nun mi rekalkulas per la fingroj gxis la fino de la jaro dekkvincent
okdekkvin, kiam mi revenis de Madrido; -- _sennor_, tiam ankaux mi
kredis ankoraux pri venko kaj honoro en tiu cxi milito. Mi cxesis
pri tio kredi, kaj vi ankaux cxesos, kolonelo, se Dio konservos al
vi la vivon."
"Vi revas malgajajxojn, kapitano! Sed diru do, cxu vi estis en
Madrido en tiuj eterne memorindaj tagoj?"
"Jes!"
"En tiu glora jaro, kiam la granda princo reakiris al ni Antverpenon?"
"Jes!"
"Sekve vi kun _Aleksandro Farnese_ eniris en la urbon kiel venkinto?
Ho, vi felicxulo!"
"Ne", diris la maljuna militisto malgaje. "Mi ne estis en la triumfa
procesio; oni estis ordoninta al mi ion alian, pri kiu oni tiam
enviegis min en la tendaro. Mi estis la viro, kiun sendis la kuragxa
princo kun la novajxo pri la kapitulaco de la urbo cxe _Don Filipon_
-- Dio estu favora al lia animo!"
"Vi? Vi, kapitano _Jeronimo_, alportis tian raporton al la regxo; --
ho, trifoje felicxulo! Mi petas, rakontu pri tio, cxar ni ja ankoraux
ne rajtas forlasi la remparon."
La aliaj oficiroj de la garnizono estis iom post iom proksimigxintaj
al la estro kaj al la kapitano; nun ili formis kiel atentaj
auxskultantoj rondon cxirkaux ilin ambaux. Ne estis oftajxo,
rakontigi la maljunulon _Jeronimo_.
"Kion diri pri tio?" komencis la kapitano. "En la nokto de la kvara
gxis la kvina septembro dekkvincent okdekkvin mi haltigis mian
senspiran cxevalon antaux la kastelo Madrida -- mi naskigxis en la
urbo, kaj tamen mi diras al vi, sinjoroj, ke mia koro frapegis,
reauxdante denove la bruon de la rivero _Manzanares_. Mi antaux
nelonge estis revinta pri gxia mugxado suficxe ofte en la milita
hospitalo dum la vundfebro. Kaj la celo atingita, la fiera
sendajxo, kiun mi portis, la atendado de fableca rekompencado, kiun
mi revis, rondpusxis pli vigle la sangon en la vejnoj. Mallumo kaj
tomba silento kusxis sur la kastelo kaj la urbo; la hierauxan tagon,
kiel mi poste auxdis, estis okazinta granda _autodafe, kaj la
logxantaro fordormis la festan konfuzon -- cxio dormis, ecx la regxo
_Don Filipo_. La gardostarantoj levis la partisanajn pintojn kontraux
mia brusto, en la momento, kiam mia senfortigita cxevalo falegis sub
mi sur la pavimon. Mi same kiel mia cxevalo estis senspira kauxze de
la antauxa sovagxa rajdado, sed estis ankoraux suficxe forta por
spiregparoli: 'Leteroj el Flandrujo, leteroj por la regxo! Leteroj de
la princo _Aleksandro de Parma_! Venko!' -- La armiloj mallevigxis,
korteganoj alkuris, demandis min, kaj poste mi estis gvidata tra la
haloj de la kastelo al la dormcxambro de nia sinjoro. Mia koro
ektremis kiel miaj lacegaj membroj. Ennubigxis antaux miaj okuloj,
kiam en la regxa dormcxambro mi genufleksis antaux la lito de la
regxo kaj prezentis al li la leteron de la granda princo. Apogita sur
la kubuto, nia sinjoro, _Don Filipo_, rompis la sigelon, tralegis per
siaj akraj timemaj okuloj -- la supera cxambelano tenis la oran
lampon -- por eterne mi ne forgesos la vizagxon de la regxo, ne la
tremon, kiu superfluis la flavetpalajn trajtojn. Alten li levigxis de
sia kusxejo, maldika kaj malforta kaj elpusxis vokon, kiu preskaux
estis krio:
'Antverpeno kaptita, Antverpeno estas kaptita.'
Kaj la lampo en la mano de la kortegano ankaux ektremis. El la lito
levigxis la regxo; li sin apogis, tute kontraux la etiketo, sur mian
sxultron, la sxultron de la humila soldato, kovrita per la polvo kaj
la sxvito de la vojo. La nobeloj jxetis surtuton cxirkaux liajn
sxultrojn. Depost la novajxo pri la venko apud _Lepanto_ tia gaja
raporto ne estis trovinta la orelojn de la monarko. Tra la koridoroj
de la kastelo li rapidiris gxis la pordo de sia karulina filino, _Donna
Klara Isabella Eugenia_, frapis -- kion valoris en tiu cxi momento al
la katolika majesto la etiketo? -- li frapis al la pordo de la
regxidino, malfermis gxin iomete, sxovis la kapon en la cxambron kaj
flustris al la dormkaptita, ektiminta filino:
'Antverpeno estas kaptita, Antverpeno estas kaptita, _Donna Klara_!'