LXVII.

Bracton donne le détail des différens supplices que le Conquérant avoit

déterminés pour chaque espece de crime & pour les différens degrés du

même crime. Prenons pour exemple de la proportion que ce Prince avoit

sçu mettre entre les peines & les fautes, ce qu'il avoit ordonné à

l'égard du Rapt. _Si quis obviaverit mulieri vel alicubi invenerit eam

solam vel socios habuerit cum pace dimittat eam quàm si per inhonestatem

tetigerit frangit edictum Regis & emendabit secundum judicium commune._

_Si autem contra voluntatem ejus jactet eam ad terram, forisfacit

gratiam suam._

_Quod si impudicè discooperuerit eam & se super eam posuerit, omnium

possessionum suarum incurrit damnum._

_Quod si concubuerit cum ea, de vita & membris suis incurrit damnum._

_De poena ejusdem, poursuit Bracton, secundum Legem Romanorum Francorum

& Anglorum._

_Si eques esset, equus suus ad dedecus suum decoriabatur de superiori

labro quàm propius natibus abscindere debuit._

Item. _Canis si secum habeat, leporarius vel alius eodem modo

dedecorabitur. Si habuerit ancipitrem, perdat beccum & ungues pedum &

caudam[50]._

[Note 50: Ce Chapitre de Bracton est très-curieux. Il

rapporte ainsi l'origine de cette Coutume par laquelle la

femme, en consentant d'épouser son ravisseur, lui sauvoit la

vie, _& primo surrexit in Francia (hæc consuetudo) pro quodam

Comite qui hospitatus est quemdam joculatorem cum uxore sua

pulchra, quo mortuo (quali morte non curamus evolvere) ipse

quidem Comes habuit eam, ipsa nolente. Ipsa autem quadam nocte

exivit à castello, & fugiens venit Parisiis, ubi invenit Regem

Robertum, & cadens ad pedes ejus narravit eventum rei. Quam ut

Rex audivit misit propter Episcopos & Barones, qui tunc erant_

_cum eo ad curiam, & præcepit mulieri ut narraret eis omnia

sicut ei fecerat, quod & ipsa fecit. Rex autem concilio

Episcoporum & Baronum, misit propter Comitem, ut statuto die

veniret ad curiam, ad disrationandum vel defendendum se si

posset. Comes autem ut audivit verba Regis, timens iram Regis

pro suo maleficio, respondit quòd ad hunc terminum non posset

ire ad curiam, sed concilio amicorum suorum mandavit Regi, ad

pacificandam iram suam quod daret ei ducentas libras

Beluacensis monetæ, & x. equos de precio tanto: joculatrici

autem centum libras, & eam daret in conjugem diviti burgensi,

aut militi, qui eam honestè custodiret omnibus diebus vitæ suæ.

Rex quidem omnia hæc subsannando renuit dicens, quòd non esset

justus Vicarius Dei, si tantam nequitiam venderet inultam

argento, & cum magna ira fecit summonere exercitum, disponens

ire super eum, sed Barones precati sunt Regem, ut eis inducias

octo dierum donaret, & quòd possent eum adducere ad

misericordiam suam: quod vix concessit, & sic ipse Comes

concilio Baronum venit ad curiam, & cùm Rex comparuit quòd

vellet cadere ad pedes ejus, divertit se dicens, aut pateretur

justitiam aut discederet à curia. Quid plura? Omnes Barones

clamaverunt & confirmaverunt contra Regem, quòd ipse Rex

concesserat ei misericordiam suam, quando miserunt eo, tandem

Rex vix concessit. Episcopi, Comites & Barones locuti cum

Comite, disposuerunt, quòd ipse Comes duceret eam in uxorem,

quæ erat pulchra & sapiens & quæ largita est multas eleemosynas

Ecclesiis & pauperibus: quæ tamen de Judeis nata, à patre &

matre & cunctis parentibus. Hæc dispensatio à talibus & tantis

facta, in tantum excrevit & sublimata est, quod jam multis

locis quasi consuetudinarie habetur._]

Le même scrupule se remarque dans la distinction des peines attachées

aux autres crimes, & ce scrupule fait voir que l'esprit des premieres

Loix de la Monarchie Françoise s'étoit conservé jusqu'au 11e siecle[51].

On le chercheroit en vain dans les monumens François du même temps.

[Note 51: _Si qua libera femina Virgo vadit in itinere suo

inter duas villas & obviavit eam aliquis & per raptum denudet

caput ejus cum sex solidis componat._

_Et si ejus vestimenta levaverit ut usque ad genicula denudet

cum sex solidis componat._

_Et si eam denudaverit ut genitalia ejus appareant vel

posteriora cum duodecim solidis componat._

_Si, &c._

_Lex Salic. c. 58, no 1 & sequent._]

Wilkins a donné une édition des Loix d'Edouard, de laquelle je parlerai

dans la suite; & cet Auteur a terminé les additions que le Conquérant

avoit faites à ces Loix, par la Charte suivante.

Anciennes loix des François conservées dans les coutumes angloises recueillies par Littleton, Vol. II · 第 162 / 290 题