B. IN DIE PASCHE

[Headnote: Panis Angelicus Fit Panis Hominum]

_++Hec est dies q{uam} fecit d{omi}n{u}s exultem{us} [&] letem{ur}

in ea._ Þis dai haueð ure drihten maked to gladien. [&] to blissen

us þonked wurðe him. [&] giarked [þ/] holie gestni{n}ge. þe he offe

spe`c´ð þus q{ue}ðinde.

_+E+cce p{ra}ndiu{m} meu{m} paratu{m}._ Mi bord {85} is maked. [&]

us bidde{ð} alle þer{}to þus seggende. _+V+enite p{ra}ndiu{m}._

Cumeð to borde [&] understondeð bred. ac er þenne þe holie bord

bugen. [&] [þ/] bred understonde do we alse þe ap{ostel} bad.

seiende þus. _P{ro}bet au{tem} se ip{su}m h{om}o. [&] sic d{e}

pane illo edat [&] d{e} calice bibat._ P{ro}ue ech man him seluen.

[&] gif he feleð {90} [þ/] he is wurðe þer{}to{;} þenne understonde

he [þ/] husel. [&] drinke of þe calice. þe man hit understo{n}deð

wurðliche þe cumeð þerto on bicumeliche wise. [&] mid bicumeliche

wede. [&] on bicumeliche time. On bicumeliche wise [f. 45r] cumeð

þe man þe Erest sheweð p{re}ste his sinnes [&] forleteð [&]

bim{ur}neð [&] nimeð þerof god wissinge. [&] oðer {95} siðe þe holie

acxen uppen his heued. [&] þe six pinen þe þerto bilien.

[Linenote:

86. _bidded_ MS.]

_s{cilicet} vigilias. labores. saccu{m}. i{n}edia. siti{m}._ [þ/]

is wecche [&] swinch. harde cloðes. smerte dintes. selde eten [&]

lesse drinken. Þridde siðe palm sunedeies p{ro}cession. feorðe

siðes shereðuresdaies absolucio[n] þe liðe þe sinne bendes. þe

fifte siðe crepe to cruche on {100} lange fridai[.] sixte siðe

on ester euen gon abuten þe fantston. þe bitocneð þe holie

sepulc{re}. [&] þe seueðe siðe [þ/] holie bord bugen [&] [þ/] bred

bruken. bicumeliche wede ben tweire kinne. lichamliche [&]

gostliche. þe lichamliche wedes ben manie kinnes. ac of hem ne

speke ich noht ac do of þe gostliche. þe ben ec fele kinnes. [&]

alle hie bien {105} faire hi{m} þe þe husel underfoð. ac two

þer{}offe ben swiche [þ/] no man ne mai under{}fo. him selue{n} to

hele bute he haue here oðer on him. þe ben þus clepede.

_+V+estis innoce{n}cie. +V+estis m{isericord}ie._ an is

loðlesnesse oðe`r´ sinbote. _+V+estis innocencie restituit{ur}

in baptismo dicente sac{er}dote. [A]ccipe ueste{m} ca{n}dida{m}

[&]_ {110} _i{m}mac{u}lata{m}._ loðlesnesse understondeð þe man at

his folcni{n}ge. [&] [þ/] bitocneð þe c{ri}sme cloð. þe þe p{re}st

bi{}windeð [þ/] child mide. [&] þus seið. Underfo shrud wit [&] clene.

þis shrud haueð ech man on him aft{er} his fulcni{n}ge. alle þe

wile þe he hi{m} beregeð [þ/] he ne do ne ne q{ue}ðe. ne ne ðenche

no þing for þat he bie unwurðere gode{;} {115} [f. 45v] ne

loðere men{;} þe iuele is soule. Þis wede is wel bicumeliche [&]

biheue ech man to hauen þenne he husel underfoð. Ðet oðer

gostliche shrud ich embe spece{;} is mildhertnesse. þe is nemed

ec{;} armhertnesse armheorted is þe man. þe swiðere reoweð his

sinne. [&] he he{m} for{}let [&] bet. [&] milce bit. alse ure

drihte{n} bad seien þus. {120}

_+M+iserere a{n}i{m}e tue place{n}s d{e}o._ haue reoðe of þin

ogen sovle. þenne likeste gode. Mildheorted beð þe man þe reouð

his nehgebures unselðe. [&] likeð here alre selðe [&] ofþinð sore

wrecche mannes wanrede. [&] freureð hem mid his wel dede. No ma{n}

þe sineged haueð ne mai wið{}uten þis{e} wedes holi husel

u{n}derfon{;} bute to eche harme {125} his soule [&] lichame [&] ech

ma{n} þe hit u{n}derfoð wið{}uten eiðer þese wedes shal ben

shameliche driuen ut of þis holi gestni{n}ge. [&] bu{n}den

togedere his honden. [&] his fet. [&] worpen i{n} to þe ateliche pit

of helle bi ure drihtenes word þe seið to swiche men.

[Linenote:

125. _þise_] _þis_ MS.]

_+A+mice q{uo}m{odo} huc i{n}t{ra}sti n{on} h{abe}ns ueste{m}

nupciale{m}._ [&]c hwu come þu ider {130} in mid u{n}bicumliche

weden. þis dai is bicumelich time husel to u{n}derfon. _Q{ui}a

h{ec} dies q{uam} fec{it} d{omi}n{us}. n{on} q{uod} mag{is}

ha{n}c q{uam} alias. s{ed} q{uia} maiora q{uam} {i}n aliis á

morte resurge{n}do. [&] nos á morte resuscitando._ for [þ/] þis

makede ure drihte{n} þe makede alle oðre. ac he kidde oðerluker

his mihte. {135} [&] ma{n}kin more milce dide on þis dai{;} þanne

on ani oðre. Ðo he aros of deaðe [[&]] rerde us mid hi{m}.

_+V+nde exultem{us} [&] letem{ur} i{n} ea._ he us fette ut of

helle wowe. [&] þer{}mide us gledede. [&] gif we hi{m} folgieð he

gifð us heuene wele [&] þer{}mide. us blisseð to dai þonked. wurðe

hi{m}. for{}þi þis dai is cleped est{re}ne dai. [þ/] is aristes

dai. for {140} [þ/] þe he þis dai aros of deaðe. [&] we alle don{;}

[f. 46r] þanne we holi husel unde`r´nimen. gif we ben þe[r]

togenes on clene liflode. [&] on rihte leue. [&] wið alle men sehte.

Ure lou{er}d þe us bit to þis gestni{n}ge. [&] bri{n}ge us to

`his´ holi fleis [&] to his holi blod [&] leue us he{m} to bruken. [&]

þus q{ue}dinde.

_+A+ccipite [&] co{m}medite ex h{oc} o{mne}s_ {145} _h{ic} {est}

e{nim} c{alix} s{anguinis} m{ei} n{ovi}._ [&] c' Understondeð þis

[&] brukeð it alle. for it is mi lichame þe giu shal alle lesen.

he bet us ec his holi blod þe shal ben shad giu to lesende [&]

seið [þ/] þese two þing bien ure bileue.

_+C+aro mea u{er}e {est} cib{us} [&] sanguis m{eu}s u{er}e {est}

pot{us}._ Mi fleis is wis mete. [&] mi blod iwis dri{n}ke [&]

aft{er} [þ/] {150} he seið. _+N+isi ma{n}ducau{er}itis carne{m}

filii h{ominis} [&] b{iberitis} e{ius} s{anguinem} n{on}

h{abebitis} u{itam} i{n} uob{is}._ Ne muge haue{n} no lif on giu

bute ge liue{n} bi mi fleis [&] bi mi blod. [þ/] husel þe ge

understonden{;} is his holi fleis [&] his blod. Erest it beð

ouelete [&] win. [&] þureh þe holi word þe ure helende hi{m} self

seide mid his holi {155} muð{;} [&] eft{er} hi{m} p{re}st he{m}

seið atte swimesse t{ur}neð þe bred to fleis [&] þe win to blod.

_+S+et in carne remanet forma color [&] sapor._ ac on þe holi fleis

bileueð þe shap [&] hiu. [&] smul of ouelete. [&] on þe holi blod

héw [&] smul of win. More mihte doð ure helende þenne þe holi word

þe he þurh his muð spec. þanne he giueð ma{n}nes cuinde. {160} [his

fleis [&] his blod.] [&] Naþeles þanne man eteð [&] drinkeð þureh þe

lichames cunde [þ/] bred wurð to fleis. [&] þe drinke to blod. for

þi mai godes word t{ur}nen þe ouelete to fleis. [&] [þ/] win to

blod. [&] swo doð. [&] [þ/] is þe felefolde heste. þe is alre

hestene heste [þ/] alle c{ri}stene men agen to dai to note{n}. for

[þ/] þis dai is cleped estre dai {165} [þ/] is estene da[i]. [&] te

este is husel. [&] no man ne mai seien husel{;} wu god it is.

_+Q+{ui}a {est} p{re}ciu{m} mu{n}di._ for it is wurð al þe

wereld. [&] bet{er}e þene [f. 46v] al þe wereld. þis is þe holi

manne þe ure driht{en} sende alse snow sleðrende alse þe

p{ro}ph{et}e seið. _+P+luit ill{is} ma{n}na ad ma{n}duca{n}d{um}

[&] pane{m} celi dedit eis._ {170} _[P]ane{m} ang{e}lor{um}

ma{n}ducau{it} h{om}o._ he let he{m} reine ma{n}ne to bi{}liue.

[&] gef he{m} bred of heuene. [&] men ete{n} englene [bred].

_+M+anna i{n}t{er}p{re}tat{ur}. q{ui}d {est} h{oc}?_ Manne

bitocneð wat is tis{;} [&] þo ure drihte{n} sende þis mete fro

heuene þe israelisse folke{;} it warð on eches muð wat mete se

he mest luuede. [&] bitocneð holi {175} husel{;} þe ech

c{ri}steman understont nuðe. þe is þe ma{n}ne hegeste sweteste

este þe is of sinne clensed. oðer bigunne to clensende. [&] alre

bit{er}e bit{er}est eches mannes soule þe ne haueð alle michele

sinnes forleten. [&] bet. oðer bigunnen alse þ{e} ap{ostel} seið.

[Linenote:

179. _þe_] _þa_ MS.]

_+Q+{ui} ma{n}ducat c{orpus} d{omini} [&] b{ibit} [&]c._ Ech þe

understandeð [þ/] holi husel {180} unwurðliche he understant hi{m}

seluen eche pine. [&] endelese wowe. Nime we nu geme ure ech agen

hi{m} seluen. gif we bien cumen on bicumeliche wise. [þ/] is to

soð shrifte. to hol[i] axen a palm sunedai{;} to p{ro}cession. a

shereðursdai to absoluciun. a langefridai to holi c{ru}che. an

ester euen to p{ro}cession. [&] gif we ben cumene mid {185}

bicumeliche wede. of lodlesnesse [þ/] is clensinge. swo [þ/] we

hauen ure sinnes forleten. [&] bi shriftes wissenge bet. oðer

bigu{n}nen to beten. [&] milce bidden. þanne muge we bicumeliche

to godes bord{;} bugen. [&] his bode wurðliche bruken. [&] þureh þe

holi este cumen to driste. _Quod nobis prestet qui hodie

surrex{it} [&] uiuit c{um} deo p{at}re {190} in unitate sp{iritu}s

s{an}c{t}i._

[Linenotes:

189. _driste_] _d_ corr. out of _e_.]

Selections from Early Middle English, 1130-1250. Part 1: Texts · 第 33 / 50 题