heb ik een witboek der bolsjewiki gelezen, waarin de geheele tekst
van de besprekingen tusschen de Engelschen en de sovjet-republiek
openbaar gemaakt is. Daaruit blijkt, dat Tsjisjterin niet eenmaal,
maar herhaaldelijk een wapenstilstand heeft voorgesteld. Al zijn
voorstellen zijn echter afgeslagen. Nu begrijp ik niet, hoe Lloyd
George kan verklaren, dat de sovjet-regeering geen enkele maal een
vredesaanbod gedaan heeft. Integendeel, de Russen willen niets liever
dan vrede, omdat zij heel goed weten dat hun leger geen groote waarde
heeft, al beweren zij natuurlijk het tegendeel; zij weten ook heel
goed, dat de blokkade hen op den duur ten gronde zal richten.
Zij doorzien de engelsche taktiek echter heel goed, en dat is hun
kracht. Vandaar hun vredesaanbod aan Litauen en Estland; dat zaait
natuurlijk tweedracht in het leger dat de Engelschen voor de
verovering van St. Petersburg hebben samengetrokken.
De verklaringen van Bullitt in den amerikaanschen senaat brachten mij
niets nieuws; dat had ik in Moskou al lang gelezen.
Hier te Berlijn zijn op het oogenblik zeer veel Amerikanen, die allen
om handelsdoeleinden hierheen zijn gekomen. Ook zij wenschen het
bolsjewisme zoo spoedig mogelijk ten val gebracht te zien, om weer
met Rusland handel te kunnen drijven; het kan hun niets schelen of de
Duitschers er dan ook eenige voordeelen bij halen.
Het is natuurlijk zeker, dat de Duitschers op het vinkentouw zitten
om weer handelsbetrekkingen met Rusland aan te knoopen en evenzeer,
dat de duizenden Russen, die op 't oogenblik in Duitschland zijn, ook
niets liever willen.
De duitsche regeering en ook een groot gedeelte van de duitsche pers
schijnt heftig op Von der Goltz gebeten, maar ik ben er zeker van,
dat er een oogenblik zal komen, dat alle Duitschers, behalve
misschien de onafhankelijken, in Von der Goltz een tweeden Yorck
zullen begroeten. Wanneer Europa, niet meer uitsluitend door haat
geleid, zich op een gegeven oogenblik zal afvragen, welk gevaar het
bolsjewisme voor zijn beschaving beteekent, dan zal men reikhalzend
uitzien naar een macht, die aan 't sovjetrégime een einde maken kan,
en die heeft men -- indien de Entente tenminste zelf niet de noodige
troepen heeft -- in Von der Goltz in het Noorden en in de Polen in
het centrum.
Daarnaast behoort dan een ondubbelzinnige verklaring te komen, dat
met een opmarsch in Rusland geen reactie bedoeld wordt, maar alleen
het einde van de dictatuur van een kleine minderheid.
Zoodra de bolsjewistische propaganda in Azië de Engelschen begint te
benauwen, zal het wel anders gaan dan nu; maar zal het dan niet te
laat zijn?
De duitsche regeering doet op het oogenblik niets en kan niets doen.
De duitsche pers put haar nieuws uit "Die Freiheit", die door zijn
betrekkingen met de letsche bolsjewiki natuurlijk niets anders doet
dan Von der Goltz voor een reactionnair uitmaken. Vandaar dat van
duitsche zijde niets ondernomen zal worden om Von der Goltz te
steunen en zeker niet van regeeringszijde. Men spreekt er hier al
van, dat de regeering Von der Goltz geen geld meer zal sturen.
Dat er in de engelsche meening toch al eenige kentering is gekomen,
bewijst wel het gerucht, dat uit Koerland komt, dat n.l. de
engelschen de troepen van Von der Goltz nu misschien wel zullen
betalen. Dat zou de eerste stap in de goede richting zijn en er op
wijzen, dat de Engelschen hun fouten beginnen in te zien.
Van den schrijver dezer _Reisschetsen uit Sovjet-Rusland_ vindt men
belangrijke artikelen over _De oorlog in het Oosten_ gedurende 1916
en 1917 (Rusland, Oostenrijk-Hongarije, Roemenië, Montenegro,
Albanië, Polen) in het geïllustreerde
Gedenkboek van den
Europeeschen Oorlog
samengesteld onder toezicht van
W. A. T. DE MEESTER
Luit-Gen, b. d., Oud-Commt v. h. Veldleger
COMPLEET IN VIER DEELEN
Prijs per deel ingenaaid f 9.--, gebonden f 10.50
Uitgave van A. W. SIJTHOFF'S UITGEVERS-
MAATSCHAPPIJ te LEIDEN
[Transcriber's Notes:
Dit boek bevat een aantal zetfouten.
De volgende zetfouten zijn gecorrigeerd:
[die op Duitschand zal rusten.]
-> [die op Duitschland zal rusten.]
[het patriotisme hoog op.]
-> [het patriottisme hoog op.]
[Cumbinnen-Stallupönen]
-> [Gumbinnen-Stallupönen]
[in Koerland, Estland en Litanen,]
-> [in Koerland, Estland en Litauen,]
[met hun familieed en,]
-> [met hun familieleden]
[de lettische sovjet-regeering]
-> [de letsche sovjet-regeering]
[een melancolieke stemming]
-> [een melancholieke stemming]
[met de grootste minitieusheid]
-> [met de grootste minutieusheid]
[op de hoogte zijn, odat]
-> [op de hoogte zijn, omdat]
[de tegewoordige generatie]
-> [de tegenwoordige generatie]
[progroms] -> [pogroms]
Dit woord, dat 8 x voor kwam, is overal gecorrigeerd.
Een afwijkende schrijfwijze van de vorige fout:
[geen programs plaats gehad]
-> [geen pogroms plaats gehad]
Ook gecorrigeerd.
[amerikaansche missie's]
-> [amerikaansche missies]
[handelsattachés meegebacht]
-> [handelsattachés meegebracht]
[heeft net geinformeerd]
-> [heeft net geïnformeerd]
[openlijk protesteeeren]
-> [openlijk protesteeren]
[ijverig copiëer ik]
-> [ijverig copieer ik]
[De ekonomische toestand]
-> [De economische toestand]
[niet direkt met ons]
-> [niet direct met ons]
[soort guerillaoorlog gevoerd]
-> [soort guerrillaoorlog gevoerd]
[zonder anwoord maar]
-> [zonder antwoord maar]
[geldt van alle]
-> [geldt voor alle]
[plakaten aangebracht]
-> [plakkaten aangebracht]
[naieveteit]
-> [naïeveteit]
[dan de bureau's]
-> [dan de bureaux]
[en voorname Indiers]
-> [en voorname Indiërs]
[het al zeer onwaarschijlijk,]
-> [het al zeer onwaarschijnlijk,]
[zijn er drie entente-emissies]
-> [zijn er drie entente-missies]
Er zijn enkele (plaats)namen die in meerdere spellingen voor
komen. Waarschijnlijk heeft de auteur de namen soms uit het
Nederlands en soms uit het Pools of Engels gebruikt. De
verschillende schrijfwijzen zijn behouden:
[Kovno] / [Kowno]
[Ukrainer] / [Oekrainer]
[Nowo Alexandrofsk] / [Novo Alexandrofsk]
[Bogdanof] / [Bogdanow] / [Bogdonow]
[Kovno] / [Kowno]
[Radoskowitz] / [Radoskowitsj]
[bolsjewik] / [bolsjewiek]
[bolsjewiken] / [bolsjewieken]
Er zijn ook enkele plaatsnamen waarvan één van de twee
schrijfwijzen onjuist kan zijn. Dit kon echter niet met
zekerheid worden vastgesteld en deze zijn daarom eveneens
niet gecorrigeerd:
[Ottojani] / [Ottajani] {beiden komen voor}
[Wilikomir] / [Wilkomir]
Alhoewel de papieren versie van dit boek geen inhoudsopgave
heeft, is voor het gemak van de lezer er een toegevoegd. Door de
inhoudsopgave valt op dat de datering van de hoofdstukken niet
overal chronologisch is. Dit verklaart de auteur zelf door in
hoofdstuk "EEN BEZOEK AAN BOLSJEWISTISCH RUSLAND" op te merken
dat hij eerst in telegrafische stijl zijn hoofdindrukken uit
Rusland heeft gegeven (die volgen elkaar chronologisch op). Deze
indrukken, die hij naar Nederland telegrafeerde of per koerier
zond, beginnen op 15 Mei 1919 en eindigen op 30 Augustus 1919,
waarop hij weer terug is in Berlijn. Dan schakelt hij over op
zijn dagboek, dat begint op 28 Juli 1919 en eindigt op 26
Augustus 1919 en daardoor gedeeltelijk met de eerte helft van het
boek overlapt.
De laatste twee hoofdstukken, 3 September en 16 September, horen
niet meer bij zijn dagboek en zijn een nabeschouwing waarin hij
nieuwe ontwikkelingen meeneemt.
Eén chronologische onregelmatigheid wordt hierdoor echter niet
verklaard: hoofdstuk "DE VEROVERING VAN RIGA - I. Riga",
gedateerd 23 Mei. Dit hoofdstuk wordt opgevolgd door 22 Mei en
het daarop volgende hoofdstuk wederom met 23 Mei. Aangezien de
eerste zin van hoofdstuk "DE VEROVERING VAN RIGA - I. Riga"
begint met "Woensdagavond kreeg ik plotseling bericht..." en
23 Mei in het jaar 1919 op Vrijdag viel, is het aannemelijk dat
hier sprake moet zijn van 21 Mei.
Er zijn ook enkele interpunctie fouten gecorrigeerd
maar worden hier niet verder genoemd.
]