Sume word syndon gehâtene defectiua, þæt synd
âteorigendlîce, forðan ðe hî âteorjað on sumere stôwe. ferio
ic slêa næfð nǣnne praeteritum perfectum, bûtan hit nime of
ôþrum worde ðæs ylcan andgites: percutio ic slêa, percussi
ic slôh. fero ic bere macað praeteritum tuli of ðâm worde
tollo ic nime oððe bere. sisto ic sette nimð praeteritum of
statuo ic sette, statui. furo ic wêde (furis, furit) macað
insaniui of insanio ic wêde. uescor ic gereordige (uesceris,
uescitur) is deponens and nimð praeteritum pastus sum of ðâm
worde pascor ic eom âfêd oððe gelæswod. medeor ic lâcnige
nimð praeteritum of medicor, medicatus sum. reminiscor ic
gemune nimð of recordor recordatus sum ic gemunde. cresco ic
wexe nimð of cerno ic gesêo praeteritum creui ic weôx oððe
geseah. maereo ic gnornige macað praeteritum maestus sum:
hit sceolde macjan maerui, ac se gewuna hit ne geðafað (of
ðisum is maeror gnornung). mereor ic geearnige macað merui
ic geearnode uel meritus sum (of ðâm is meritum geearnung).
Fîf word synd gecwedene neutra passiua, forðan ðe hî macjað
heora praeteritum, swâswâ ðrowigendlîce word; ðrêo ðǣre ôðre
geðêodnysse: gaudeo ic blîssige, gauisus sum; audeo ic dear,
ausus sum uel fui; soleo ic gewunige, solitus sum uel fui
(ðis word næfð nǣnne futurum, forðan ðe þæt andgyt nele); of
ðǣre ðriddan geðêodnysse fido ic trûwige, fisus sum; fio ic
eom geworden oððe geworht, factus sum. of fido byð gefêged
confido ic trûwige, confisus sum ic trûwode. facio ic wyrce
is neutrum and tôgeânes ðâm worde is fio ðrôwigendlîc.
Sume word habbað gelîce praesens, þæt is andweard, and
praeteritum: odi ic hatige and odi ic hatede, ac wê cweðað
hwîlon odio habeo ic hæbbe on hatunge, swâswâ stent on ðâm
sealme iniquos odio habui þâ unrihtwîsan ic hæfde on
hatunge. of ðâm is participium osus and gefêged exosus and
perosus andsǣte oððe onscunigendlîc and nama osor (osoris)
fêond oððe hatigend. noui ic cann oððe ic wât, noui ic
wiste; of ðâm is nama notus cûð and gefêged ignotus uncûð.
memini ic gemune nû and memini ic gemunde; imperatiuum
memento gemun ðû, mementote gemune gê. priscianus cwæð êac
meminens gemunende participium. on ôðrum stôwum hî âteorjað.
memor esto is of twâm dǣlum: esto bêo ðû, memor gemyndig.
coepi ic ongan hæfð praeteritum, coepisti þû ongunne, coepit
hê ongan; et pluraliter coepimus, coepistis, coeperunt: næfð
hit nâ mâre, bûton coeptus ongunnen participium and coepta,
coeptum.
Sume word synd gecwedene inpersonalia, þæt synd bûtan hâde.
hî habbað þone ðriddan hâd and synd âteorigendlîce: iuuat
gelustfullað, stat stent, constat swutol is. ic wylle
secgan, hwæt hî ealle habbað and hû hî bêoð geðêodde. sume
hî têoð nominatiuum casum. restat tô lâfe is; and ioseph
cwæð: adhuc restant anni quinque gyt ðâr synd fîf geâr tô
lâfe. iuuat me mê gelustfullað: hêr is accussatiuus; ealswâ
delectat gelustfullað (me, te, illum). datiuus: uacat mihi
ic eom æmtig, uacat nobis; uacate lectioni æmtigað êow tô
rǣdinge; uacans est lectionibus hê begǣð his rǣdincge. licet
mihi bibere môt ic drincan, mihi licuit ic môste, tibi
licet, nobis licet, si nobis liceret gyf wê môston;
infinitiuum licere bêon âlŷfed and licuisse and licitum
esse; licentia is lêaf. placet mihi mê gelîcað, libet mihi
mê gelustfullað; placuit, libuit; libens lustbǣre. ealswâ
liquet swutol is, conuenit gerîst, euenit becôm, accidit
gelamp, expedit fremað (mihi, tibi, nobis); et cetera.
accussatiuo taedet me mê âðrŷt: taedet animam meam uitae
meae, cwæð iob. decet gedafenað, me decet, nos decet; decuit
gedafenode. ealswâ oportet gedafenað, oportuit. poenitet me
mê ofðincð, poenituit, poenitere behrêowsjan (poenitentia
behrêowsung oððe ðǣdbôt). me pudet mê sceamað, puduit,
pudere. me piget mê ne lyst, piguit, pigere (pigritia
slǣwð). miseret me mê ofhrŷwð, misertum est (miseria yrmð).
latet dîgele is (me, te, nos). liquet swutel is (nobis ûs et
omnibus and eallum). ac ðâs word and ðyllîce nabbað nǣnne
futurum infinitiuum: poenitere, poenituisse behrêowsjan;
næfð hit nâ mâre, and ealle ðâ word, þe nabbað sopinum,
nabbað êac ðysne futurum.
Ealle ðrôwigendlîce word and deponentia oððe communia synd
âteorigendlîce on praeteritum, ac hî gefyllað swâ ðêah heora
declinunge mid ðâm worde sum: amatus sum uel fui et cetera.
Þæt ylce word sum ic eom and uolo ic wylle âteorjað on ðâm
tôweardan infinitiuum and sopinum and fela ôðre, ðe geendjað
on sco: posco ic bidde, compesco ic gestille et cetera.
Aio ic cweðe, ais ðû cwyðst, ait hê cwyð; et pluraliter
aiunt hî cweðað. praeterito inperfecto aiebat hê cwæð þrêora
stafa gefêg, aiebant hî cwǣdon. praeteritum perfectum ait hê
cwæð. imperatiuum ai cweð ðû. næfð ðis word nâ mâre.
Fores hæfð optatiuum utinam forem êalâ gyf ic wǣre, utinam
fores êalâ gyf ðû wǣre, utinam foret êalâ gif hê wǣre; et
pluraliter utinam forent. ealswâ on subiunctiuo, and
infinitiuum fore wesan.
Cedo is imperatiuum: cedo mihi sege mê, cedite secgað. infit
hê cwæð. nabbað ðâs word nâ mâre.
Inquio ic cweðe, inquis ðû cweðst, inquit hê cwyð; et
pluraliter inquiunt hî cweðað. praeteritum inquisti ðû
cwǣde. futurum inquiam ic cweðe gyt. imperatiuus inque cweð
ðû, inquiat cweðe hê. gyf ðǣr hwæt mâre byð, þonne gǣð þæt
æfter ðǣre ðriddan geðêodnysse.
Quaeso ic bidde and quaesumus wê biddað. sume cweðað êac
quaesere biddan.
Aue and salue habbað imperatiuum, and hî synd grêtingword:
aue oððe salue bêo gesund; et pluraliter auete, saluete bêoð
gesunde. faxo is tôwerdre tîde. faxo ic dô gyt, faxis ðû
dêst, faxit hê dêð. nabbað þâs word nâ mâre.
Meio ic mîge. imperatiuum meite mîge gê. infinitiuum meiere
mîgan ðrêora stafa gefêg. ouat blîssað and participium ouans
blîssigende. nabbað þâs word nâ mâre.
Sume word macjað heora imperatiuum on c: facio ic dô oððe
wyrce, fac dô; dic sege; duc lǣd; forðan ðe face is
ablatiuus of ðâm naman, ðe is fax blysa, and duce is
ablatiuus of ðâm naman dux lâttêow. fero ic bere macað
imperatiuum fer ber, forðan ðe fere is aduerbium: fere
forneâh.
Imperatiuus is bebêodendlîc, ac swâ ðêah wê hit âwendað oft
tô gebede. miserere mei, deus miltsa mê, god; exaudi, deus,
orationem meam gehŷr, god, mîn gebed: on ðisum and swylcum
is gebed and nâ hǣs.