N^{o} I.
_Everger, aartsbisschop van Keulen, verkrijgt van Notger, bisschop
van Luik, Gladbach en Reithe, bij ruiling tegen Tegelen, Lobberich en
Venlo._
--Kort voor 999--[57].
Tum vero devotum episcopus vovit volum, in pristinum statum loceum
sanctum velociter restaurandum, et ad suam diœcesim ab episcopo
Leodiensi mutuandum, et quidquid ipsius ecclesiæ prædiorum nondum
fuisset dispersum, vel quid ipse posset undecumque precario vel quoque
pacto colligere, sancto Vito donandum sine retractione.....
Interea non secus ac voverat reparando monasterio pontifex instabat,
quod quia festinato perficere studuit, cum nullo ornatu, sicut est
hodie, perfecit. Sed et parochiam non distulit, mutuare pro duabus
ecclesiis, id est pro Gladebach et Reitha, donans tres: Tegelon,
Ludebracht et Vennelon. Verum quoniam non multo post supervixit, pauca
prædia colligere potuit.
N^{o} II.
_Verkoopakte door de schepenen van Tegelen in 1473[58]._
Wij ghemeijnde Schepen van Tijghelen teuijgen ende bekennen mitz
deisen openen brieff dat vour onss kommen seijen Geret Heinen en Trijn
sijn echte huijsvrouwe en hebben bekant voir oes en euren beijen, in
der tijt doen sij des mechtig en moegent en mit goeden beschijt doen
mochten, dat sij vercocht hebben en vercoopen mit deisenselbige brieff
erflijck end euwelijck ein soemmer op ein stuck lants soo wie dat
inden naten en droegen gelijgen is bij die Waetter Eijdt....... aen
Gerretje Weillen ende Beth sijn echte huijsvrouwe ende euren erven
op dit voirs. stuck lants einen Rhijnschen Churfürster gulden, goet
van paijement swaer van gewicht, off die werde daer voir, al op den
heijligen paschavont te betaelen van nu voirtan ende ten euwigen
daegen toe, end waert zaecke dat Gerret en Trijn ofte euren erven
verseumelijck bevonden woorden, niet en betaelden, soo sal en mach
Gerretje Weillen voirs. off sijne erven dat stuck lants aenvangen tot
sijn onderpant, en dat gebruicken gelijck sijn andere gemeijne proper
erff en goed.... In alles sonder arch ende list. Und want wij gemeijne
Schepen van Tijghelen geenen zegel en hebben, hebben wij gebeden en
bidden aen den eersamen ende wijsen mannen en gemeijne Schepen van
Bracht ende Kaldekerke, dat sij haeren segel aen desen berif willen
hangen, dat wij voirs. schepen gherne gedan hebben om rede wijl die
gemeijnde schepen van Tijgelen voirs. beheltenis den heer van den
landen sijner rechte und mallich sijne goede rechten.
Gegeven in den jaer ons Heeren duijsent vierhondert drieentseventich op
Meiavont.
Onder stond:
Deise copie gecollationeert mit seinen originelen capitael heuffbrief
in parcament geschreven is daerme van woort tot woort bevonden te
accorderen bij mij Theodorus Wackers substititus Secretarius tot
Breijll.
N^{o} III.
_De Schout Theodoricus Ploenis, bekrachtigt een uiterste
wilsbeschikking ten voordeele van de kapel en den rector te Steijl,
1526[59]._
Dictæ Capellæ ac ad usum rectoris ac possessoris ejusdem (legant)....
.....Item quamdam domum pro habitatione et sustentatione dicti
rectoris, vulgariter vocatam G..... etiam cum omnibus et singulis
juribus et pertinentiis, cum terra arrabili‚ necnon pascuis et aliis
in suis terminis tum siccis quam aquosis ibidem opgen Vrinen situatis.
Item jugera terræ arabilis vulgariter dicta Eigenlant in veteris
Ecclesiæ finibus et in suis terminis situata ad præsentes testatores
spectantia et pertinentia.
Item voluerunt etiam præfati Thomas et Sophia testatores in prædicto
eorum testamento, ut toties, quoties dicta Capella vacaverit, tunc
semper senior proximorum de Sanguine Ejusdem Sophiæ testatricis: si
quis ad hoc idoneus repertus fuerit, ac id infra mensis spatium a
die vacationis computandum, petierit; alioquin tunc alium idoneum in
oppido Kempensi ex bonis et honestis parentibus in thoro legitimo natum
actu presbyterum, vel in tali ætate provectum quod infra triennium
possit se in presbyterum facere ordinari, ad hujusmodi officium
eccl. in dicta capella exagendum assumet et nominabit ad talem sic
assumptum et nominatum venerabili D^{no} Pastori Vet. Ecclesiæ, sive
ejus vice-curato, præsentabit. Quem sic nominatum et præsentatum
Ipse D^{nus} Pastor sive vice-curatus absque ulla difficultate aut
contradictione ad officium _trium missarum_ et in dicta Capella,
rectorem, admittet, instituet ac investiet de eadem. Pro jure ultra
unum florenum aureum Rhenense non exiget, nec exigere præsumat.
Si instituere recusaveril aut plus exegerit pro jure, eo casu jus
admittendi, instituendi et vestiendi ad venerabilem et egregrium
sigilliferum curiæ Coloniensis pro tempore existenti ea vice devolvet.
Quod, si plures de sanguine ipsius Sophiæ Testatricis essent iique
in æquali gradu, tunc senior ætate cœteros præteribit, modo (ut
ante dictum) annum vigesimum quartum habeat, aut infra triennium in
presbyterum ordinari possit in sequenti 25^{to} anno. Alienus vero,
de sanguine dictæ Sophiæ non existens, erit ex honestis parentibus et
conjugibus legitimis natus ac presbyter, vel ut supra infra triennium.
Et semper Rector pro tempore dicti officii sive deservitor singulorum
prædictorum quondam Thomæ et Sophiæ fundatorum, suorumque progenitorum,
parentum et benefactorum ac omnium Christifidelium defunctorum memoriam
habebit et tenebitur.
Præterea dictus rector, hoc idem officium non resignabit neque
permutabit nec quovis modo demittet etiam in manibus aut ordinarii
loci aut alterius cujuscumque, nisi de prædicti senioris patroni et
pastoris pro tempore dictæ veteris ecclesiæ residentis expressa petita
et obtenta licentia et voluntate.
Postremo voluerunt et ordinaverunt prædicti testatores, quod hujusmodi
officium trium missarum non eriget in beneficium ecclesiasticum, sed
in perpetuo manebit simplex officium eccl. sive nudum ministerium,
et quoties illud vacaverit, iteram debet fieri præsentatio personæ
idoneæ ad illud modo præmisso quæ postquam admissa fuerit et juramentum
præstiterit omnia et singula onera adimplere, instituetur.
In quorum omnium fidem et testimonium præmissorum Ego Theodoricus
Ploenis scholtetus et subprætor antedictus has præsentes fundationis,
dotationis et donationis præfati officii ecc. patentes litteras exinde
fieri feci et procuravi et manu mea propria inferius appenso communivi.
Sub anno nativitatis Dni millesimo quingentesimo vigesimo sexto.
Subscriptum erat: Ego Theodoricus ut supra etc.
N^{o} IV.
_Gerard van Holtmolen en Elisabeth van Ympel verkoopen eene
jaarrente van 20 goudgulden ten laste der hoeve Bongaart alhier, tot
instandhouding eener dagelijksche mis. 1540[60]._
Jch Florens Van Holtmoelen Leenhere deser nachbeschrevene güeder
doen kondt allen ind gegligen tuygen mit desen opene brieve dat vurr
mich ind die froeme here Johan Van Stalbergen der rechten doctor ind
Heynrich Van Bernevelt als mannen van Leen deser meyner leengueder
kommen ind erschenen sijn Gerard Van Holtmoelen Elisabeth Van Ympel
syn elige huysfrouw inde hebbe wettig ind waille in eine vaste steden
erffkoùp erffligh ind ewigligh gegeven ind verkoufft ind vermits
dessen verstehen uns ein geburchge somme van penningen verkoùpen, aen
uns op eine hoeff genant Bongart gelich der huyden disdaghs in den
kerspell Tygelen myt alten syne rechten ind toebehoir nyet daervan
uytgescheyden vürrder munte gelegen is, twintigh bescheiden golden
Reynisse der Chùrfursten munt gùt van gold ind swaer van gewicht vür
dato dis brieffs gemet ind geslagen jairlix ind erfflichs tsijns
off die rechte werde daervuer an andere gueden gemete gelde, daerme
in tijde der betalunge binnen Ruremunde den churfurster bescheiden
gùlden uns gegeven ind soerven mach, Johan Dryvener, Christoffel Van
Duersdael ind Johan Golstein als man ind momber Heilwich Von der
Kranken syne huysfrouwe, als collators in behülf hr. Bernards Van
Besele als rector testertijt ind syne naekoemelinge als rectore Sent
Mathias altaris in der collegiale kyrche des heijligen geistes bynnen
Ruremunde gesteyfft ind fundirt van den werdigen Here Johan Drijvener
wyleer aldaer canonicus gewest seliger gedechtnis toe Ere ind love
Gots almechtich, Mariae sijner gebenedieder Moeder, senct Mathias,
senct Dyonys, senct Reymijss ind Senct Margrete, wie mit meer andere
renthen daervür geordineirt ùm degelycks eine mysse van den rectaer
naer vermoege der lofflicher fundatie desselbigen altares gedaen te
werden, welcke vürverklerde Twintig goldgulden tsijns der rector der
vurg. altaris ind syne naekoemelingen erfflich ind euwiglich.... hebben
sullen.... op S^t Jacops dach apostoli erskoemende over een jaer off
vertyen daege dairnae onbefangen; ind Gerart Van Holtmoelen vürs, ind
sijne huysfrouw hebe belaùfft, den tsyns altyt bynne jaer ind daeg alle
rechte aensprach affte doen, ind hebben belaufft den vurs. tsijns der
20 goldgulden alle jaer schatvrije bedevrije kömmerloiss te leveren,
ind werdt saek dat der vürs. Gerart Van Holtmoelen ind syne huysfrouw
betaelung ind leverung versuijmen ein deyl off toe maile.... sal ind
mach ein rector des altaris vurs. asdaen alle daege vrijelich daerop
ten pene veerkennen ind leisten, in ein bequem wynhuys herberghe off
in syn selffswoeninghe bynnen off buyte der stadt Ruremunde ein oirt
off vierdedeyl van van eine goldgulde; welche pene off koste sy off
yre erve gehalden syn sullen op te richten end toe betaelen gelich
der principale rechte sonder affkoirtinghe der 20 goldgulden..... Und
in der maete vuers. heeft der leenherr vuers. die twintigh goldgulden
erfflich beleend ind opgedraegen den gemelden provisoren ind herrn
Bernart Van Besell als rector testertijt ind geeft ym ind syn
naekoemelingen als rectoren auch in behuef wie vuerschreven ind als
naedem leenrechten recht ind gewoenlich is beheltlich den leenhere ind
mallich seyn recht. Voirder is mit sonderlicher fruntschap bedyngt dat
Gerart Van Holtmoelen syn huysfrouw die 20 gulden wederom lossen ind
affleggen sullen moegen then ewigen daege toe altyl wanneer sy wyllen
off konnen. Beheltlich alsulcke last eyn half jaer van te bevorens op
te seggen ind also mit vierhondert bescheyden goldgulden vuer dato
diesbrieffs geslagen. Sonder arglist in oirkonde der waerheit hebe wy
Florens Van Holtmoelen leengerr mynen zegel vuer mych ind vür leenman
vürs auch unse segel mit an desen brieff gehangen Darbeneven wy Gerart
Van Holtmoelen vurs toe vaster stedicheit myne zegel vur mich und myne
huysfrouw hebben gehangen.
Gegeven indem jaer uns herr duysendt vyeffhondert und veertich.
N^{o} V.
_Scheiding der filial-kapel van Sint Urbanus te Belfeld, en oprichting
derzelve tot Parochie-kerk 1571[61]._
Wilhelmus Lindanus Dei et apostolicæ sedis gratia Ep͞us Ruræ͞sis,
universis et singulis presentes nostras litteras visuris, lecturis
et legi audituris salutem in Dno͞; ex pastoralis sollicitudinis nobis
incumbenti munere, ad ea libenter intendimus per quæ gregis christiani
nostræ curæ crediti, animarum periculo occurrenti, et saluti illaram
opportunæ consuli posset favoris, quæ nostri auxilium ac præsidium iis
libenter impertimur, quæ ad ovium nostrarum salutem conducunt sane
nobis pro parte discretorum, nobisque in Christo dilectorum Mamburnorum
pro tempore existentium, veterorumque incolarum capellæ de Belfet,
necnon incolarum et subditorum de Lœ, nostræ Ruræ͞sis Diocesis fuit
gravi cum querela expositum, qualiter ecclesia parochialis eorumdem
exponentium in villa de Tegelen Ducatus juliacensis et Leodiensis
diœcesis quæ grandi itineris scilicet unius horæ et amplius spatio
in eundo duntaxat a præfatis locis seu villa de Belfet et Lœ distare
dignoscitur situata existit et in qua a multis retro præteritis annis
repudiata et rejecta catholica religione hæreticæ doctum et prædicatum
per novarum cohæreticarum opinionum ac doctrinarum sectatores et
asseclas est, a cujus siquidem ecclesiæ parochialis præfatæ de Tegelen
Parocho dicti, exponentes hactenus inevitabili adacti necessitate
baptismi et extremæ unctionis sacramenta necessario petere ac recipere,
missasve dominicis et festivis aliisque operosis diebus, exceptis tamen
missis in eadem præfata capella qualibet anni seplimana celebrari
consuetis, ac verbi divini prædicationem audire consueverunt: cum
autem sicuti ulterior eorumdem exponentium querela subjunxit, nedum
homines utriusque sexus impotentes, ac sene confecti, valetudinarii
quoque et mulieres gravidae seu partui propinquae propter hujusmodi
distantiam verum cœteri incolæ præfatorum locorum de Belfelt et Lœ,
licet in florida ætate constituti propter ventorum, pluviarum, nivium
aliarumque tempestatum abundantiam et itinerum ac viarum difficultatem
maximam diebus dominicis ac festivis præfatam eorum matricem ecclesiam
de Tegelen, maxime autem propter novam et hereticam doctrinam ibidem
prædicatam et edoctam commode et sine animarum suarum, quod magis est,
maximo periculo visitare et ad eamdem pervenire, missæque officio
divino atque concionibus salutaribus interesse non possunt, addentes
quoque quod nonnulli ex ipsis sacramenta ecclesiæ desiderantes sine
ipsis ab hac vita plerumque discesserunt; infantes vero cum a dictis
locis de Belfet el Lœ ad præfatam eorum matricem ecclesiam de Tegelen
pro suscipiendo ibidem baptismo deferrentur, in itinere defecerunt,
et sine baptismo mortui sunt in eorum animarum periculo non modicum
verum sicut eadem supplicatio subjungebat diebus dominicis ac festivis
in praefata eorum capella indicta villa de Belfet materialiter
constructa, quæ in honorem St. Urbani consecrata et fundata existit,
missæque et alia divina officia celebrarentur ibidemque sermo Dei ipsis
prædicaretur, baptismatisque etc.
Sic tamen quod collatio illius quoties illam vacare contigerit ad ducem
seu ducissam Gelriæ pro tempore pertinebit, personamque habilem et
idoneam etc.
Concessimus et indulsimus, prout separamus, dividimus, dimembramus,
erigimus, instituimus, ascribimus, decernimus, declaramus, concedimus
et indulgemus in Dei nomine per præsentes volentes nihilominus
et statuentes quod prædicti incolæ de Belfet Loe pro fundatione
supradictae novæ ecclesiæ ad supportandum ejusmodi onera investito seu
pastore pro tempore existenti incumbentia bona et infra mentationi
videlicet ex bonis seu decimis ad dictam ecclesiam de Tegelen
pertinentibus, ac sub Belfet et Lœ sitis ac percipi solitis duodecim
paria bladorum annue, item ratione et ad causam unius missæ indicta
nova ecclesia de Belphet erecto fundata quinque maldera siliginis;
præterea ex ejusdem novæ ecclesiæ reditibus duodecim maldera siliginis;
item ratione unius missæ in ecclesia de Tegelen per parentes Henrici
Clabarts olim fundatæ quam de consensu Henrici ac alioram suorum
cohœredum ad præfatam novam ecclesiam transferimus quinque philippeos
annuos, item ratione unius missæ feriis sextis celebrandæ quatuor
maldera siliginis, item ex terris sive merricis communitatis de
Belphet et Lœ duas mensuras dictas Tobœ et hollandsche merget eidem
futuro pastori super sufficientibus hypothecis et contra pignoribus
assignent prout se facturos promiserunt et addixerant, quæ bona seu
reditus ac alios quoscumque census, proventus reditus et bona quos et
quæ eidem ecclesiæ erectæ donari transferri, ac alias testamentaliter
legari contigerit, amortisamus incorporamus et ecclesiasticæ libertati
asceribimus, quibus mediantibus præfatis pastor in Belphet singulis
feriis secundis quartis et sextis, Dominicis et festivis diebus
exceptis in eadem nova ecclesia erecta celebrare et officia pastoris
exercere tenebitur, quæ omnia et singula, necnon præsentes nostras
litteras atque in eis contenta vobis omnibus et singulis supradictis ac
vestrum cuilibet intimamus, insinuamus, notificamus atque ad vestram ac
cuilibet vestrum notitiam deducimus, et deduci volumus, per præsentes;
harum testimonio litterarum sigilli nostri ad causas appensione, et
secretarii nostri subscriptione munitarum.
Datum Ruræmundæ sub anno a Nativitate D^{ni} 1571 feria tertia post
Dominicam quasimodo Vicesima quarta Aprilis inferius erat scriptum:
hæc copia ex ipso minuto, erectionis ecclesiæ parochialis de Belphet
et Lœ descripta prout in Archivo episcopati custoditur concordare de
verbo ad verbum testor. Et erat signatum: Antonius Cruijsancker Curiæ
Episcopalis Ruræmundensis promotor et Notarius apostolicus; inferius
erant posita duo sigilla impressa in rubra hostia cooperto alba charta.
N^{o} VI.
_Mevrouwe Wed. von Metternich, geboren von Boland, geeft aan den
pastoor van Tegelen het recht om vrijelijk te beschikken over zekere
armenrenten waarvan zij de collatrice is. 1691[62]._
Weilen die pastorij zu Tegelen wegen separation von Belfendt auch
uberaùss grosse Beswärùngh der tächliche vorfallende contributions so
beswärt dass dem Pastoren kaùm Lebensmitteln mehr übrig seien: Also
hatt die WohlEdle ùnd syn. Fraùen Mefrauwe von Holtmülen als collatrice
derselben pastory zù behülf des zeitlichen pastoren grosgunstigst
beliebet die Holtmülischen armenrenten wie dieselbe im büchlein
verfasset mit dessen obligationem über zùtragen gleich dieselbe mits
beigesethste eigener hand Unterschreibùng der pastory übertragt ùnd zù
fiiget.
So geschehen im jahr 1691 den 20 Martii in beywesen der scheffen ùnd
Vorsteher zù Tegelen.
(eigen handteek.) Wir Witwe von Metternich, geborene
von Boland.
N^{o} VII.
_Smeekschrift des pastoors van Tegelen aan de keurvorstelijke
Regeering, aangaande de Agrische fundatie 1691[63]._
Hochgeborner!
Gibt dienstlich zu erkennen untebenenter, dem nach die Besitzer des
adlichen Hauses zu Holtmüllen als erwelten Provisors der von Weijlandt
D^{n} Agris zu Bracht auffgerichter fundation. So haben wolgemelte
provisors etliche jahren vorhin da kein armen viel zu Tegelen
vorhanden, die vorräthliche phenningen auff interesse ausgesetzt und
ein merckliches den armen profitiret.
Weilen nun hiesige armen genughsam vorsehen auch jährliches die von
Bracht hercommende portiones zu Holtmüllen, nebens der gemeinen armen
renten geniessen, auch provisors alle jahren noch etwas aussetzen:
hiergegen aber die Pastorat alhier schier verfallen, theils wegen
separation, theils auch wegen aufgetrungene überauss swärlichen
geldrischen contributionen, als mit in ansehung dessen die Mevrouwe von
Metternich zu Holtmüllen als zeitliche provisorin ingegenwart scheffen
und vorsteheren offerirt und erfücht das von denen vorzeiten gemachte
pensioenen mit etwa ein fünfzich gulden jahrlichs ausmachendt ungefehr
sechsehn reichthaler dem zeitlichen pastoren mit beliebiger zustimmung
der Obrigkeit mögte geholfen werden.
Zu welchem Endt von Ihre Excellente demüthigst ersucht werden, und
haben die Zuversicht dass zu befürderung der seelsorge hïeran gunstigst
werden consentiren, und verbleibe
Jhrer Excellentz
unterthänigster Joan. Bongarts pastoor in Tegelen.
N^{o} VIII.
_Protocollum Visitationis ecclesiæ de Tegelen ab ill. et R^{dsmo}
Ferdinando Maximiliano Comite de Berlo Episcopo Namurcensi qua majoris
Campinæ in ecclesia Leodiensi archidiacono peractæ 2 Julii 1712[64]._
2 Julii 1712 visitata fuit ecclesia de Tegelen integra, cujus patronus
est S. Martinus, collator Dominus De Hondt qua possessor domus de
Holtmolen, decimas habet idem Dominus, et Dominus de Wevelichoven et
consortes hæredes Domini Borst, necnon alii particulares. Pastor habet
decimas in Belfeld valentes 49 maldera siliginis, et ob separationem
capellæ de Belfeld, quæ modo subest Episcopatui Ruræmundensi, debuit
coacte cedere Rectori Dictæ Capellæ viginti quatuor mald. ita ut modo
tantum habeat 25 mald. siliginis. Dictæ decimæ ante separationem
fuerant liberæ a collectis, et gaudebat pastor respectu earum
immunitate ecclesiastica; sed separatione facta coegit ipsum communitas
de Belfeld ad solvendum collectas earundem decimarum solide tam
respectu quotæ sibi superstitis, quam respectu 25 mald. dicti Rectoris
de Belfeld, invito pastore ab Archiepiscopo mechliniensi adjudicatorum;
quod cum æquitati repugnare videtur, tanto magis quod Pastori de
Tegelen non supermanserint congrua, requirimus serenissinum Electorem
Palatinum Patriæ principem quatenus de opportunis remediis providere
eo circa dignetur, ne ecclesiæ sub suis domimis existentes ex mediorum
defectu dilabantur, interimque pastores de illis provisi, requisitis
ad plebem sibi commissam instruendam proventibus careant, subindeque
pejora mala succedant.
Lumen coram venerabili sacramento non est nisi raro ob defectum
proventuum alio translatorum et non solutorum, quamtumvis constet ex
instrumento authentico, quod pars decimæ a D^{no} de Hondt possessa ad
oleum teneatur pro lamine contino‚ ad cujus solutionem illum movendum
et juris remediis cogendum arbitramur necesse esse, requirentes eatenus
serenissimum Electorem et ejus officiatos, ut autoritatem suam et
respectiva officia sua desuper interponant.
Fuerunt antiquitus duo altaria fundata, unum sub invocatione S^{tæ}
Catharinæ, et alterum sub invocatione S^{ti} Nicolai, quorum tabulæ
adhuc extant, sed dicunter superstites reditus percipi ab ædulo
fabricæ, et applicari ecclesiæ nulla desuper apparente superioris
competentis auctoritate: quapropter desuper indagandum arbitramur,
ut dicta altaria restaurentur et proventus recuperentur. Requirentes
eatenus etiam serenissimum Principem ejus officiatos quatenus ad hoc
auctoritatem et munus suum impertiri velint.
Insuper informati quod per abusum et conniventiam ante hac prædicti
fabricæ proventes fuerunt impensi in reparationem navis ecclesiæ,
appendicum et turris decernimus, ut post hac possessores decimæ
majoris navim, et parochiani appendices, et turrim juxta statutorum
archidiaconalium, et juris dispositionem intertinere debeant.
Pro Extrato: Mathias Panis publicus Aptolicus et Curiæ Eplis
Leodiensis, necnon Archdiac. Campinæ Notarius sub.
N^{o} IX.
_Antwoord van den pastoor van Tegelen, aan de kerkelijke overigheid
over de aanwezigheid van protestanten te Tegelen (1730)[65]._
Amplissime Domine; Gravissimas vestras 19^{ma} ad me datus recepi. Ex
quibus intelligo amplissimam D^{ntnem} vestram mandatum a dicasterio
intimo Dussellano accepisse concernens ecclesias, scholas et
prædicutios reliquosque ministros calvinistarum Lutheranorum etc. et
eorum annuos reditus, quatenus desuper et signanter quoad locum Tegelen
suam informationem ad dicasterium transmitteret eatenus rogat Ampl.
Dom. Vestra ut instructionem meam transmitterem.
Hanc cathegorice dare non possum quia nulla documenta inveniuntur.
Tamen ad proposita puncta respondeo:
Ad 1^{m} In parochia loci de Tegelen prætentæ reformatæ religionis
calvinisticæ ecclesia non extat, sed per traditionem hic habemus,
quod olim, Fransciscus van Holtmolen in historiis revolutionis dictus
Fr. Canisius præfectus districtus Bruggensis, fautor hereticorum,
tempore revolutionis vel immediate post revolutionem, pastorem ex hac
parochiali integra Ecclesia ejecit et prædicutium in eam immiserit qui
per quindecim annos in ea ministerium suum fecisse traditur; quo facto
omnes fere reditus pastoris et ecclesiæ perditi sunt, et altaria sive
beneficia sub invocatione B. M. V., S^{ti} Crucis et S^{ti} Antonii
perieruut.
Ad 2^{m} Nullam modo habent prætenti reformati hic ecclesiam.
Ad 3^{m} Nullus hic est prædicutius, schola nulla, nec ullus ludi
magister aut minister.
Ad 4^{m} Dum olim nostram ecclesiam occupaverant indubie Domus de
Holtmolen fuit collator prædicutiatus, sicut modo est patronus
pastoratus.
Ad 5^{m} plane ignoro an praedicutius aliquis ratione sui officii in
parochia mea habuit aliquos stabiles reditus.
Ad 6^{m} non eredo et nunquam audivi quod aliquis prædicutius ratione
sui ministerii hic habeat aliqua bona immobilia.
Responsio ad puncta 7^{m} et 8^{m} patet ex dictis.
N^{o} X.
_Akte der Kerkvisitatie door den deken van het concilie van Wassenberg
29 Augt. 1771[66]._
Prævia publicatione visitata est ecclesia parochialis in Tegelen.
Decimarum possesores sunt varii scilicet D^{s} de _Wevelichoven_,
Hæredes D^{ni} de _Munich_, hospitale S^{ti} Georgii Venlonæ et alii
particulares, etc.
Bei genommenen augenschein hat sich befunden, dass das Chor der Kirche
einer dealbation und reparation, das Kirchenschif einer dealbation, und
dessen paviment einer reparation von nöthe habe. Die gemeinde thäte
ferner die vorstellung, ob nicht die Decimatores zur Bannal clocken,
wie auch zur anschaffung nöthiger paramenten pro _pastore celebrante_,
verflichtet wären, und indessen zu erkennen was recht ist.
_Decretum._
Da die grosse zehnd-einhaberen zu Tegelen auch zugleich einhaberen
des kleinen zehndes seijen, als kommt ihnen ungezweift zu Last die
unterbaltung des Chors, wessen schüldige reparation inner monatszeit zu
verfügen die selbe hiemit erinnert werden; und da ferner denen grossen
zehndeinhaberen _juxta statuta_ archidiaconalia serenissimi notorie
obliget das Kirchenschif cum tabulato et pavimento in gehörigen stand
zu halten, wie nit weiniger _campanam bannalem cum reguisitis_ suis
zu unterhalten, auch Soviel paramenta herzugeben, _als pro pastore
celebrante_ erforderlich seyen, als wird diesen statüten inhærirt
und besagte decimatores ebenfals erinnert inner monatszeit sich zu
declariren, ob dieser ihrer schuldigkeit genug thun wollen; _sin secus_
sollen serenissimus pro executione humillime implorieret werden.
Intimetur per custodem Pachtariis, qui hoc decretum suis D. Dominis
principalibus communicent.
Pro extractu protocolli erat signatum Pet. Joan. Hambrock
christianitatis Wassemburgensis secretarius. Hæc copia concordat suo
originali, quod attestor L. Timmermans pastor in Tegelen.
N^{o} XI.
_Schuldbekentenis van het kapittel van S^{t} Martinus kerk te Emmerik
nopens opgenomene kapitalen van den Tegelschen armen 1782[67]._
Wij deken en canonici archidiaconalis ecclesiæ S^{ti} Martini binnen
Emmerick doen kondt en te weten hiermeden, dat wij amplecteren die door
den Eerw. Heer Timmermans pastor en vorsteher van Tegelen neffens de
geheele gemeente genomene resolutie over die twee obligatieën, de een
groot 1200 dalder van den 11 Dec. 1749 en de andere groot 600 dalder
Cleefs à 300 diergelijke stuivers van 13 Nov. 1750, ten profijte van
de Tegelsche armen en ten laste van het capittel à 3 procent staande.
Alsoe dat het capittel in plaats die 1200 Daler 200 gerande hollandse
ducaten en in plaats die 600 Daler een honderd ducaten sal an genoemde
armen schuldig sin, de welcke capittel belooft ’s jaars à 3 procent en
alsoe met negen ducaten jaarlijks op die bovengemelde verschiensdaegen
te verpensioneeren tot de afloosinge toe, die van beijder zijts blijft
voorbehouden met behoorlijke denunciatie, soo als in bijde vorige
obligatieën vermelt is, en tot sekerheijt soo van capitaal als van
interesse, sal deselfde gestelde assurantie blijven onder renunciatie
op allen contrarieerenden exceptieën hebben wij desen act door ons
en capituli sceretarium ondertekenen en met capittels zegel laeten
corroboreeren.
Emmerick den 7 Jan. 1782.
WILH. L. KAAL,
Capiluli secret
† Loco sigilli.
N^{o} XII.
_Petitie van het Armbestuur aan den Préfect van het Departement van
den Roer betreffende deze twee kapitalen 1806[68]._
Monsieur! Par acte, en date Emmerik 7 Janvier 1782; se fondant sur
deux autres, notre bureau d’administration a une forte prétention de
trois cent ducats d’Hollande à interêts annuel de trois pour cent à
charge du Doyen el chapitre de l’église archidiaconale de S^{t} Martin
à Emmerik. Il y a environ quatre ans, que les dits interêts ne sont pas
acquittés, pendant quel intervalle nous avons fait faire des démarches
amicales à Emmerick chez le doyen du dit chapitre, qui a répondu de
bien reconnaître la dette, mais qu’il devait avoir auparavant une
autorisation pour l’acquitter, parceque le roi de Prusse avait donné
une ordonnance, qu’il ne serait rien payé au delà du Rhin, ce qui est
de notre coté; pourquoi nous osons vous solliciter de bien vouloir
nous instruire et préscrire la marche, que nous aurons â prendre, pour
parvenir au plustôt et de la manière la plus efficace au payement de
ce qui nous est dû et ce qui est aussi très nécessaire au soutien des
pauvres de notre commune..... En quelle espèrance nous vous prions
d’aggréer notre salut respectueux.
ANT. THYSSEN
CORN. BEEKMANS
LOUIS DE RIJK
MICH. PEETERS.
N^{o} XIII.
_Gezamelijke aanvraag van den schout en het armbestuur van Tegelen
aan den gouverneur van Limburg, betrekkelijk deze aangelegenheid in
1822[69]._
Excellentie! De armevoorstand dezer gemeente Tegelen heeft in 1749 aan
S^{t} Martinus kapittel te Emmerik 1200 daler voorschoten, en nog 600
daler cleefs. Deze twee obligatiëen werden in 1783 reduceert op 300
hollandsche ducaten, zeggende dat jaarlijks van deze somme ad 3 percent
9 ducaten zullen betaald worden.
De laatste interessen zijn in 1803 betaald, dus maak de rukstand van
1804 tot 1813 voor beiden 90 ducaten, die tot laste van Frankrijk
vallen. Wij smeeken dus Uwe excellentie om deze zoo doenlijk door de
liquidatie concanisse in Frankrijk of andersints te doen geworden.
De interessen sedert 1813 te weten van 1814 tot 1822 bedragen voor 9
jaren 81 ducaten, dewelke vallen tot last van Pruissen. Wij bidden Uwe
Excellentie ons insgelijks door Uwe hooge interventie te doen geworden;
en nemen de onderdanige vrijheid te bemerken, dat wij reeds den 25
laatstleden de regering van Dusseldorp van deze reclamatie preveniert
hebben.
En dat deze revenue de voornaamste van onzen armen is.
Overtuigd van de voorzorg van Uwe Excellentie voor het welzijn der
administreerden, overtuigd dat hoogst dezelve een protecteur der armen
is, durven wij deze bidschrift met het grootste vertrouwen aan uw hart
recommanderen, en hebben de eer enz.
Schout en armevoorstanders.
Tegelen, 13 December 1822.
N^{o} XIV.
_Extrait du regître aur arrêtés du Conseiller d’Etat, préfet du
département de la Roer 1806[70]._
Vu la réclamation des Marguillers de l’église succursale de S. Martin
à Tegelen, tendante à faire restituter à la fabrique dela dite église
divers capitaux pour œuvres pies.
Vu les neuf titres de fondations accompagnès de leurs traductions
authentiques.
Vu l’avis du directeur des Domaines.
Arrête.
Art. 1^{er}. Les neuf capitaux fondés pour messes et autres œuvres
pies dans l’église de Tegelen, ainsi que les interêts d’iceux
sont abandonnés à la fabrique de cette église. En conséquence les
marguillers en prendront l’administration pour en faire l’usage voulu
par les fondateurs ou fondatrices; toutefois si ces capitaux n’ont pas
été transférés, les traductions des titres de fondations demeuront
jointes au dit arrêté et dèposées aux archives de la Préfecture.
Art. 2^{me}. Le prèsent sera adressé au directeur des Domaines et aux
dits Marguillers sur papier timbré aux frais de la fabrique.
Signé LAUMOND.
Pour expédition conforme
Le secrétaire-général de la préfecture
KÖRHGEN.