«Illum ego, quem vosmet cauti consultaque vestra
In Latio fecere senem, cui tertia large
Fundenti nostrum ducuntur lustra cruorem,
Illum ego ad incensas trepidantem et sera paventem 690
Avertam patriæ sedes: an Roma videbit
Turpia Agenoreæ muris vestigia dextræ?
688 seq. _fecere senem_, invidiosius et gravius quam, vos per
cunctationem vestram per tot annos detinuistis; Ern. Sarcasmus
præcipue ad Fabium cunctatorem spectat.
--_tertia lustra_, confer ad vers. 151, et ad Livium, lib. XXVIII,
cap. 41.
690. _sera_, sero. Consternatum sero adventu, quum viderit
Carthaginem a me præoccupatam et obpressam; Ern. Cf. Var. Lect.
691. _Avertam_ ex Italia _ad patriam_, ut ap. Frontin. Strat. I, 5
ex., 16 et 27: _avocare_; Drak. Cf. sup. ad v. 637 seq.
692. Cf. supra lib. XII, c. 565.
--_Agenoreæ_, Pœnorum (vid. ad I, 15), h.e. Hannibalis, qui Romam
obsedit, Conf. XII, 538 seq., 558 seq.
690. _sera_, non _sæva_, Oxon. et Putean. Sed præstiterit, opinor,
_sera caventem_, hoc est sero caventem, propulsare conantem
incendium Carthaginis; ut _sera comantem_ ap. Virg. Ge. IV, 122,
et similia passim obvia.
691. _Avertam_ R. 1, Med. et Basil. Wolfii. probb. N. Heins.
Draken. Lefeb. et Ern. Vulgo _Advertam_, quod cum Drak. retinuit
Ernesti tamquam non absurdum, quoniam Hannibal, si adversus sit ad
patrias sedes, hoc ipso ex Italia aversus sit.
Carthago inmunis nostros secura labores
Audiet interea, et portis bellabit apertis?
Tum vero pulset nostras iterum inprobus hostis 695
Ariete Sidonio turres, si templa suorum
Non ante audierit Rutulis crepitantia flammis.»
[693.] _inmunis_ et _secura_; cf. Virg. Æn. XII, 559.
694. _portis bellabit apertis_, bella geret externa, nec unquam suas
portas videbit clausas et obpugnatas; Lenz.
--Portæ enim aperiuntur, quum hostis procul abest; clauduntur vero
periculo imminente: similiter Regulus indignans exclamat: «vidi
......... portas non clausas, et arva Marte coli populata nostro;»
apud Horat. Od. III, v, 23. _Ed._
695 sq. _pulset_, conf. supra XII, 585.
--Scipio refutans, quæ Fabius, v. 639 seq. objecerat; immo vero,
inquit, tum demum Hannibal consilium capiet Romam invadendi, quum
tutam ab hostibus Carthaginem sciet; Ern.
--_iterum pulset_, obpugnet per me licet Romam, _si non ante
audierit templa_, etc. h. est, ante quam Romam iterum obpugnet,
incendio Carthaginem delebo; quo audito ab illo consilio abstinebit.
694. _Audeat_ Mars. et Asul. _Audiat_ R. 2, quod recepit Lefeb.
qui propterea etiam _bellarit_, tamquam elegantius, scripsit. Sed
præcessit _videbit_, cui _audiet_ et _bellabit_ obponuntur.
Talibus adcensi Patres, fatoque vocante,
Consulis adnuerunt dictis, faustumque precati
Ut foret Ausoniæ, tramittere bella dederunt. 700
698. Minus æquis potius animis auditum esse Scipionem, memorat Liv.
XXVIII, 45, quo loca et alia leguntur, quæ poeta silentio præteriit.
700. «Postero die decreta a senatu Scipioni Sicilia, permissumque,
ut in Africam, si id e republica esse censeret, trajiceret;» Liv.
l.l. _dederunt_, concesserunt, ut V, 40, 410 et al. Sic et δίδομι
passim. Vid. Abresch. Dilucidd. Thucyd. pag. 837, et Schleusneri
Lexic. N. T.
698. _incensi_ ed. Dausq.
699. _annuerunt_ R. 1, Parm. Med. _annuerent_ Oxon. Vulgo
_annuerant, annuerunt_ non repugnat metri legibus; conf. ad V,
264, in Var. Lect. At sequitur _dederunt_.
700. Vulgo _transmittere_; conf. ad IV, 487.
* * * * *
* * * *