Tot delubra Deum, totque intra mœnia portus;
Adde fora, et celsis subgesta theatra columnis,
Certantesque mari moles; adde ordine longo 645
Innumeras spatioque domos æquare superbas
Rura: quid, inclusos porrecto limite longis
Porticibus, sacros juvenum certamine lucos?
643. De direptione urbis conf. Liv. XXV, 25 et 31. Silius eam ita
definite et per partes more poetico effert, ut recensum faciat
operum et monimentorum in Syracusis memorabilium, de quibus passim
disputavit Cic. in Verrinis; Ern. Liv. (XXV, 31) contentus est
dixisse, in hac urbe «tantum fuisse prædæ, quantum vix capta
Carthagine tum fuisset, cum qua viribus æquis certabatur.»
--_Tot delubra Deum_, conf. Cic. Verr. IV, 53... 59, tot _portus_:
duo tantum, quod sciam, memorantur, major, et minor, qui _Laccius_
dicebatur. Vid. Dorvill. ad Charit. p. 282.
--_intra mœnia portus_; vid. Cic. Verr. IV, 52, extr. 53, pr. V, 37,
et Dorvill. l.c. pag. 598.
644. _subgesta_, exaltata, inposita.
645. _Certantes mari moles_, fluctibus obpositas marisque inpetum
frangentes, ingentium saxorum substructiones; recte Mars et Dausq.
coll. II, 408; IV, 295 sq.; Virg. Æn. IX, 711 al. «Urbs est situ
munito,» et «in insula fons aquæ dulcis, cui nomen Arethusa est,
quique fluctu totus operiretur, nisi munitione ac mole lapidum a
mari disjunctus esset,» Cic. Verr. IV, 52, 53. Ernesti monet,
ambiguum esse, utrum poeta pilas in litore Syrac. collocatas
designet, an vero iis comparet grandia urbis ædificia. Nescio an
mentem V.C. recte ceperim: ad hæc tamen ædificia verba ista referri
non possunt, quia voce _adde_ a molibus distinguuntur.
--_ordine longo... domos_, ut apud Cic. loco laud. «Cætera
_Achradinæ_ partes una lata via perpetua... privatis ædificiis
continentur.» Cf. _Bartels_, Tom. modo cit. pag. 89. De _porticibus_
Achradinæ et de illustri gymnasio, ejusque porticu (στοὰ Σκυθικὴ,
vel potius Συκικὴ, seu Τυχικὴ) Cic. loc. laud. Polyb. VIII, v, 2;
ibique not. Schweigh. Tom. VI, p. 442; Lenz.
[646.] _æquare_ spatio _superbas_, ut III, 374, et XII, 433.
647. _Rura_, villas.
--_Quid_, scil. memorem.
--_porrecto limite lucos_, magni spatii, cf. ad I, 267, et IV, 461.
648. Intell. gymnasia; Cell. Parum apte, opinor, ab Ernesti V. Cl.
comparatur locus Virg. Æn. IX, 584, ubi ejusmodi Martis lucum
designari suspicatur, quo juvenes certaminibus bellicis exerceri
consueverint. Sermo est h.l. de gymnasiis, quæ et _porticibus_
(στοαὶς) et umbrosis silvis cingi solebant, unde notus est versus
Eupolis, Ἐν εὐσκίοις δρόμοισιν Ἀκαδήμου θεοῦ, et Horatii (Epist.
II, ii, 45), _Atque inter silvas Academi quærere verum_, cf.
Var. Lect.
648. Forsan scribendum _sacros, juvenum certamina, lucos_, h.e.
lucos sacros, (quod perpetuum est epith. lucorum, qui sacri sunt
diis) in quibus loca sunt certaminum juvenilium, i. e. gymnasia.
Quid tot captivis fulgentia culmina rostris;
Armaque fixa Deis, aut quæ Marathonius hostis 650
Perdidit, aut Libya quæ sunt advecta subacta?
649. _culmina_, ædes sacras deorum, quibus præda navalis, ἄφλαστα,
ἀκροστόλια, κόρυμβα, aliaque navium fragmenta, olim v.c. a
Syracusanis, quum Athenienses devicissent, dedicari solebant. Cf.
Potteri Archæol. Gr. T. II, L. III, c. 22; Köppen ad Hom. Iliad. ι,
241, et Heyne ad Apollod. p. 199. Huc et spectant _arma_ devictorum
hostium _fixa Deis_; postibus templorum, ἀναθήματα in templis
suspensa, cf. sup. I, 617 sq.; Cerda et Heyne ad Virg. Æn. III, 286
seq. et VII, 183 sqq.; Köppen ad Hom. Iliad. η, 83; Potter. l.l.
cap. 12.
650. _Marathonius hostis_, Athenienses, qui h.l. ut ap. Scat. Theb.
XII, 196 et al. ita vocantur, non quod ipsi a Syracusanis in campo
Marathonio (ut Ernesti lapsu haud dubie calami vel memoriæ vitio
notavit), sed quod Persæ ibi ab illis duce Miltiade devicti sunt;
quæ satis nota res est.
651. _Perdidit_ in duplici prælio, quo a Syracusanis et Gylippo
Spartanorum duce victi sunt Athenienses; de quo vid. sup. ad v. 281
sqq.
--_quæ sunt advecta_ ab Agathocle, notissimo Syracus. tyranno, qui
Pœnos et in Africa aliquoties devicit, et Sicilia expulit, vid.
Diodor. XIX (in quo libro præter alia hæc leguntur, ἐπανῆλθεν εἰς
τὰς Συρακούσας, καὶ τῶν ναῶν τοὺς ἐπιφανεστάτους τοῖς σκύλοις
ἐκόσμησε) et XX; Polyb. VIII, 12; IX, 23; XII, 15; XV, 35; Justin.
XXII, 1 sq.; XXIII, 1 sq.; Liv. XXVIII, 43.