Adnuit illa quidem; sed, «Non optanda recludis
Regna, ait: hic tenebras habitant, volitantque per umbras
Innumeri quondam populi: domus omnibus una. 525
523. _recludis_, actus pro conatu, ut inf. v. 728; I, 14, et XI,
551.
525. Ἐπὶ ἔθνε’ ἀγείρετο μυρία νεκρῶν, Hom. Odyss. λ, 631.
523. _recludes_ Put. _recludit_ Tell. a m. sec. _optanda recludi_
conj. N. Heins. quod et mihi in mentem venit. At vid. not.
524. _habitant_ scripti et R. 2, ut jam conj. Dausq. Vulgata
lectio _agitant_ ex ant. scriptura _abitant_, sine adspiratione,
orta videbatur Drak. Mox _per auras_ Put.
In medio vastum late se tendit inane;
Huc, quidquid terræ, quidquid freta, et igneus aer
Nutrivit primo mundi genitalis ab ævo,
(Mors communis agit) descendunt cuncta: capitque
Campus iners, quantum interiit, restatque futurum. 530
526 sqq. In tota hac inferorum descriptione discrepat Silius ab
Homero et Marone, nec satis constat, quos potissimum auctores
sequutus sit. Cf. Heyne Exc. VIII ad Virg. Æn. VI, qui suspicatur,
ei v. 531 sqq., ubi decem portas, vel septa in illis constituit,
circulos Platonis ante oculos fuisse. Ernesti V.C. putat, Homeri
quoque σιδηρειας πυλας, Iliad. θ, 15, poetæ ingenio hoc phantasma
subjicere potuisse. Sed hæ sunt Tartari portæ (Virgil. Æn. VI, 552,
573, 631, sexta porta inf. v. 542 sq. et _ostia Ditis_, v. 587), a
Tartaro autem diversi Orcus et Hades. Conf. Senec. Herc. fur. v. 673
sqq.
529. _agit_ omnia huc, in hanc inferorum voraginem detrudit.
530. _Campus iners_, ut _pigra vorago_, v. 562. Cf. ad VI, 146.
527. _aer_ quatuor scripti. Vulg. _æther_, non inprob. Drak.
quia _æther_ ab αἴθω _uro_ proprie _igneus_ dicatur, ut sup. I,
135.
«Cingunt regna decem portæ; quarum una receptat
Belligeros, dura Gradivi sorte creatos.
531. In hac inferorum descriptione poeta passim quidem colores ab
Homero et Virgilio mutuatus est, sed multa quoque variavit, et, quæ
illi jam copiose ornateque extulerant, sapienter contraxit primisque
velut lineis designavit.
--_regna_ inferorum.
532. Cf. Virg. Æn. VI, 660 sqq., quem locum Silius manifeste
imitatus est, sed ita variavit, ut cuivis piorum generi singularem
adsignaverit locum, non omnia in Elysium transtulerit, et pro
_sacerdotibus piis_ substituerit ruricolas.
532. _cruda sorte_ conj. N. Heins. Deinde _crematos_ sine
auctoritate ac perperam reposuit Lefeb. Ego maluerim _dura Gradivi
sorte necatos_, ut sup. v. 484. _Mavortis sorte peremtos_.
«Altera, qui leges posuere atque inclita jura
Gentibus, et primas fundarunt mœnibus urbes.