Heu dolor! heu lacrimæ! Servilius optima belli,
Post Paulum belli pars optima, conruit ictu
Barbarico, magnamque cadens leto addidit uno
Invidiam Cannis: tristem non pertulit iram 225
Consul, et insani quamquam contraria venti
Exarmat vis, atque obtendit pulvere lucem,
Squalentem rumpens ingestæ torvus arenæ
Ingreditur nimbum, ac ritu jam moris Hiberi
Carmina pulsata fundentem barbara cætra 230
Invadit, lævæque fodit vitalia mammæ.
222. Conf. V, 190.
--_optima belli pars_, ut ap. Virg. Æn. X, 427, 737. Cf. ad V, 329.
224 seq. _addidit Invidiam Cannis_, Cannensis cladis memoriam
ingratiorem, ipsamque calamitatem acerbiorem fecit. Cf. VI, 402.
225. Cf. XV, 690.
226 sq. _contraria vis venti Exarmat_, hebetat, _lucem_, aciem
oculorum.
--_insani_, ut VI, 175.
227. _Exarmat_, arma extorquere conatur; Lenz.
--_obtendi_ proprie dicuntur res, quibus vela obducuntur, vel
tenebræ, unde _obtendit_ h.l. tegit, occultat, velat. Cf. Val. Fl.
III, 718; Intpp. ad Virg. Ge. I, 248; Heins. ad Claud. R. P. II,
226, et Gigantom. 92; Barth. ad Stat. Th. II, 248, et V, 45; Gronov.
ad Senec. Œd. 625; Ernesti ad Tac. Hist. III, 56.
229 seq. Cf. ad III, 348, et IV, 215.
[231.] _vitalia_ membra, unde vita maxime pendet, ut ap. Lucan. VI,
194, 197; VII, 620; IX, 743 al. Eodem sensu _qua fata celerrima_
dixisse Virg. Æn. XII, 507, observat Lef.
--_vitalia_, cor; Lenz.
227. _obtundit_, vel _obtexit_, vel _offundit_ scribendum censebat
N. Heins. Sed vid. not. _abtendit_ Tell. et R. 2.
229. _ritu moris_ mira dictio. Forte leg. _ritu victoris Hiberi_.
Hic fuit extremus cædum labor: addere bello
Haud ultra licuit dextram, nec tanta relictum est
Uti, Roma, tibi posthac ad prælia Paulo.
233. _est_ in Col. A reliquis libris abest. _cauta_ pro _tanta_
conj. N. Heins.
Saxum ingens, vasto libratum pondere, cæca 235
Venit in ora manu, et, perfractæ cassidis æra
Ossibus infodiens, complevit sanguine vultus.
Inde pedem referens, labentia membra propinquo
Inposuit scopulo, atque, undanti vulnere anhelans,
Sedit terribilis clipeum super ore cruento: 240
235 sqq. Cf. Liv. XXII, 49.
--_cæca manu_; v. ad V, 3.
[236.] _perfractæ cassidis æra_, ut ap. Lucan VI, 193; Lef.
239. _undanti vulnere_, ut apud Virg. Æneid. X, 908; Stat. Th. I,
449; II, 124, et _unda sanguinis_ mox v. 244 et apud Val. Fl. VI,
573. Cf. Heyne ad Virg. Æn. IX, 700, et Heins. ad Claud. R. P. III,
127.