558. _quo fugerat_, recesserat fugiens, pertimescens. Qui metus
_Pœnum_, h.e. Hannibalem parum decet.
559. _trahens_, ducens, rapiens, ut III, 254; XVII, 125.
Atque ubi turbantem leviores ense catervas
Adnovit juvenem, scintillavitque cruentis
Ira genis, «Quænam Furiæ, quisve egit in hostem,
En, Minuci, Deus, ut rursum te credere nobis
Auderes, inquit? genitor tibi natus ab armis 565
Ille meis, ubi nunc Fabius? semel, inprobe, nostras
Sit satis evasisse manus.» Atque inde superbis
Hasta comes dictis murali turbine pectus
Transforat, et voces venturas occupat ictu.
562. seq. _Ira scintillavit_, propr. ὄμματα μαρμαίροντα. Cf. Virg.
Æn. XII, 101, sq., et ibi Heyne.
--_Juvenis_ vocatur Minucius, etsi jam Consul aliquot annis ante
fuerat; Drak. cf. ad III, 608.
563. Sarcasmi vim senties coll. VII, 730 sq. 735 sq.
565. _genitor tibi natus_, etc. quem parentis nomine salutasti, quia
te armis meis eripuerat.
568. _comes dictis_, ἅμα ἔπος, ἅμα ἔργον. Cf. ad IV, 134.
--_turbine_ impetu, _murali_, ut VI, 269.
569. _voces venturas occupat ictu_, priusquam respondere posset
Minucius, eum occidit.
562. _Fabium_ pro _juvenem_ priscæ edd. insigni librariorum
audacia et stupore.
563. _Quæ jam Furiæ, quis te egit in hostem? An, Minuti, Deus?_
emend. Barth. Adv. II, 9.
564. _En inimice Deis_ priscæ edd. _Minuci_, non _Minuti_, Col.
vid. ad VII, 384. [recte VII, 386]
565. _navus in armis_ R. 1, 3, Parm. _natus in armis_ Med.
Nec ferro sævire sat est: adpellitur atra 570
Mole fera, et monstris componitur Itala pubes.
Nam, prævectus equo, moderantem cuspide Lucas
Maurum in bella boves stimulis majoribus ire,
Ac raptare jubet Libycarum armenta ferarum.
Inmane stridens agitur, crebroque coacta 575
Vulnere bellatrix properos fert bellua gressus.
570 seq. _atra Mole fera_, ut v. 577 _liventi dorso_. Conf. ad III,
463 in V.L.
571. _componitur_; v. ad I, 39.
572 seq. _bos Luca_, seu _Lucas_, elephas, ut ap. Senec. de Brevit.
Vit. cap. 13; et ap. Lucret. lib. V, v. 1301; Senec. Hypp. 352;
Cell. Varro, quod jam Drak. monuit, L. L. VI, 3, elephantos ita
dictos putabat _ab luce, quod longe relucebant propter inauratos
regios clipeos, quibus eorum tum ornatæ erant turres_; sed alii,
verb. c. Plin. VIII, 6, rectius a _Lucania_, ubi primum eos videre
Romani in bello Pyrrhi. Cf. Salmas. Exerc. Plin. p. 218. Sic Δαυλίαν
κορώνην philomelam Græcis dici, et ita ap. Hesych. legendum esse,
observavit D. Heins.
572. _prævectus_ Col. et Put. vid. ad lib. V, v. 170. Vulgo
_provectus_.
575. _Immani... vulnere_ corrig. Livineius, metuens forte, ne
metro vis fieret. Sed vid. ad lib. VII, v. 618, et not. ad lib. I,
v. 398; IV, 192.
Liventi dorso turris, flammaque, virisque,
Et jaculis armata, sedet: procul aspera grando
Saxorum super arma ruit, passimque volanti
Celsus telorum fundit Libys aggere nimbum. 580
Stat niveis longum stipata per agmina vallum
Dentibus, atque ebori præfixa comminus hasta
Fulget ab incurvo derecta cacumine cuspis.
580. _Celsus Lybis_ ex _aggere_, turri dorso inposita, _volanti_
(cf. v. 573 sq.) _fundit_ (vid. ad I, 267) _nimbum telorum_. Conf.
ad I, 311.
581. _niveis Dentibus_, quos alii rectius cornua vocant;
Drakenborch. ad lib. XVI, v. 206, et Brouckhus. ad Propertium lib.
II, eleg. xxiii, (al. xxxi) 12.
582. Machinæ, quam elephas portabat, præfixa hasta erat, qua obvios
hostes transverberabat, et quæ a curvitate dorsi directa fulgebat;
Cell.
582. _derecta_ Colon. (teste Lefeb. tres scripti) vid. ad II, 92.
Vulgo _dejecta_.
Hic, inter trepidos rerum, per membra, per arma
Exigit Ufentis sceleratum bellua dentem; 585
Clamantemque ferens calcata per agmina portat.
Nec levius, Tadio lævum qua tegmine thorax
Multiplicis lini claudit latus, inproba sensim,
Corpore non læso, penetrarunt spicula dentis,
Et sublime virum clipeo resonante tulerunt. 590
Haud excussa novi virtus terrore pericli.
Utitur ad laudem casu, geminumque citato
Vicinus fronti lumen transverberat ense.
584. _trepidos rerum_, vid. ad II, 234.
587. _thorax Multiplicis lini_; vid. ad III, 272.
592. _citato ense_, ut IV, 536.
585. _Exiit_ Col. Cf. ad I, 642.
586. _furens_ maluerit N. Heins. et ego. Sed vid. not. ad v. 99.
587. _Tadio_ Col. quod, ut _Ufentis_, nomen Latinum esse docuere
N. Heins. et Draken. coll. Pers. VI, 66; Fabrett. Inscr. p. 445,
679, 752; Grutero et aliis. Conf. Ernesti clav. Cic. _Radio_, seu
_Rodio_ conj. Barth. Adv. II, 9. _Et levius radio_ Dausq. Vulgo
_Nec levius radio_ scilicet textorio, per stamina sine hæsione
(f. læsione) conjecto; Mars. et Cell. Male! conf. sup. ad v. 117.
Exstimulata gravi sese fera tollit ad auras
Vulnere, et erectis excussam cruribus alte 595
Pone jacit volvens reflexo pondere turrim.
Arma, virique simul, spoliataque bellua visu
Sternuntur subita (miserandum) mixta ruina.
594 sqq. Poeta ob oculos habuit Virg. Æneid. X, 892 seqq. (ubi vid.
Heyne), ut et inf. XVII, 134 sqq.
595. _arrectis_ reponendum putabat N. Heins. e Virg. Æn. X, 892.
Sed Drak. vulgatam lect. tuetur coll. XVII, 134, et Liv. VIII, 7.
Spargi flagrantes contra bellantia monstra
Dardanius tædas victor jubet, et facis atræ, 600
Quos fera circumfert, compleri sulfure muros.
Nec jusso mora: conlectis fumantia lucent
Terga elephantorum flammis; pastusque sonoro
Ignis edax vento per propugnacula fertur.
599 sqq. Δεδοίκασι δὲ πῦρ οὐ μεῖον τῶν λεόντων ἐλέφαντες Ælian.
H. A. VII, 6; Dausq.
600. _victor_; vid. V.L.
601. _muros_, turres, ut mox _propugnacula_.
599. _Spargi_, non _Spargere_, Col. Ox. et R. 2. Cf. ad VI, 413.
600. _ductor_, vel _rector_ non male post Barth. conj. N. Heins.
quum _victor_ non possit dici, qui hoc prælio subcubiturus sit.
Sed quæritur tum, quisnam intelligendus sit, Paulusne an Varro?
Posterior, puto, quoniam penes eum hujus dici imperium fuit: nisi
potius _victor_, scilicet elephanti est Tadius, qui, quod utique
mireris, vs. 589, _corpore non læso_ in _sublime latus_ dicitur,
et belluæ oculos effodit.
602. _conjectis_ omnino scribendum putabat N. Heins.
603. _pastus_ Col. ut XIV, 308, et al. _portusque_ Put.
_parcusque_ Oxon. _partusque_ in comment. Marsi. Vulgo
_raptusque_, ut apud Lucan. III, 501; unde illud retinuit Lefeb.
Non aliter, Pindo Rhodopeve incendia pastor 605
Quum jacit, et silvis spatiatur fervida pestis,
Frondosi ignescunt scopuli; subitoque per alta
Conlucet juga dissultans Vulcanius ardor.
It fera candenti torrente bitumine corpus
Amens, et laxo diducit limite turmas. 610
Nec cuiquam virtus propiora capessere bella;
Longinquis audent jaculis, et arundinis ictu.
605. Imitat. Virgil. Æneid. X, 405 sqq. Pastor vero vel omnino
agrestis, quod jam monere occupavit Ernesti, _silvam_ (prop. sic
dictam, non stipulas agri demessi, quas intelligit Heyne in loco
Virg.) incendit, ut tractus silvester, arborum fruticumque cineribus
stercoratus, in pratum agrumque frugiferum mutetur. Cf. sup. VII,
364... 367.
606. _pestis_; vid. ad I, 174.
610. _laxo limite_; cf. ad IV, 462. [recte IV, 461]
611 sq. vid. ad V, 442.
607. _per arva_ edd. R. 1, Med. Marsi, Martini Herbip. Junt. Ald.
et Gryph. _per ardua_ in marg. R. 1.
Uritur inpatiens, et magni corporis æstu
Huc atque huc jactas adcendit bellua flammas;
Donec vicini tandem se fluminis undis 615
Præcipitem dedit, et, tenui decepta liquore
Stagnantis per plana vadi, tulit incita longis
Exstantem ripis flammam: tum denique sese
Gurgitis inmersit molem capiente profundo.