Wel zijn geen twee dieren volkomen aan elkander gelijk; maar toch
zijn er, die zoo weinig van elkaar verschillen, dat men hun denzelfden
naam geeft. Zulke dieren noemt men dieren van dezelfde soort. Dieren,
die wel zóóveel van elkander verschillen, dat men ze tot verschillende
soorten moet brengen, maar die toch in de meeste, en wel in gewichtige
kenmerken overeenstemmen, brengt men tot hetzelfde geslacht. Haas en
konijn, paard en ezel, bonte kraai en roek zijn verschillende soorten
van hetzelfde geslacht.
Ik sprak daar van gewichtige kenmerken. Dat niet alle kenmerken der
dieren van evenveel waarde zijn, ligt voor de hand. Een kenmerk,
ontleend aan het tandstelsel van een dier, is een gewichtiger
kenmerk dan een, dat ontleend is aan de kleur der vacht; want uit het
tandstelsel kan men veel afleiden omtrent het voedsel en dus ook weer
omtrent den verderen lichaamsbouw van het dier, terwijl men uit de
kleur der vacht niet veel kan afleiden. Niet alleen de meerdere of
mindere belangrijkheid, ook de meerdere of mindere standvastigheid
van eene eigenschap komt bij de rangschikking der dieren en planten
in aanmerking. Zoo kan soms de kleur der vacht voor de rangschikking
van meer beteekenis zijn dan in andere gevallen. Bij alle hermelijnen
of groote wezels is de punt van den staart zwart gekleurd; bij alle
kleine wezels is zij gekleurd als de overige deelen des lichaams,
nl. roodbruin. Bij deze dieren is dus de kleur een zeer standvastig
kenmerk; terwijl bijv. bij de diersoort "paard" de kleur volstrekt
niet standvastig is en niet als kenmerk der soort mag gelden.
Boven zei ik, dat men twee verschillende soorten van dieren, welke
in de meeste en wel in belangrijke kenmerken overeenstemmen, in
één geslacht vereenigt. Geslachten, die weer veel overeenkomst met
elkander vertoonen, brengt men in dezelfde familie. De kleine wezel
en de groote wezel zijn verschillende soorten van hetzelfde geslacht;
den boommarter en den steenmarter brengt men eveneens in één geslacht,
maar in een ander dan dat, waarin men de beide wezels bijéénvoegt. Toch
gelijken de wezels en de marters weer zooveel op elkander, dat men
het wezelgeslacht en het martergeslacht in dezelfde familie, die der
Marterachtigen, vereenigt.
Familiën, die in vele punten van haren lichaamsbouw met elkander
overeenstemmen, vereenigt men in dezelfde orde. Zoo vormen de familie
der Marterachtigen, die der Katachtigen, die der Hondachtigen en nog
eenige andere familiën te zamen de orde der Roofdieren.
Verschillende orden, die onderling tamelijk veel gelijkenis vertoonen,
brengt men tot ééne klasse. Roofdieren, Herkauwende dieren, Knaagdieren
zijn verschillende orden van de klasse der Zoogdieren. Roofvogels,
Duiven, Hoenderachtigen, enz. zijn verschillende orden van de klasse
der Vogels.
Vogels en Zoogdieren beiden hebben een inwendig skelet, waarvan de
wervelkolom de as is, aan welke de andere deelen bevestigd zijn;
ook in andere opzichten blijkt, dat deze twee klassen a. h. w. naar
het zelfde plan zijn gebouwd; en men brengt hen daarom tot dezelfde
hoofdafdeeling, nl. die der Gewervelde dieren; terwijl de slak tot
de hoofdafdeeling der Weekdieren, de duizendpoot tot die der Gelede
dieren wordt gebracht.
Men verdeelt dus het Dierenrijk in Hoofdafdeelingen, deze in Klassen,
die men weer in Orden indeelt; terwijl de orden weer uit Familiën,
deze uit Geslachten en de geslachten uit Soorten zijn samengesteld.
Dieren van dezelfde soort, welke door meer of minder standvastige
kenmerken van elkander onderscheiden zijn, brengt men tot verschillende
Rassen. Verschil in de streek, waar de dieren eener soort zich
ophouden, is oorzaak van 't ontstaan van zoogenoemde "geographische
rassen" (poolvos en onze inlandsche vos); verschil in de wijze, waarop
de mensch op hen inwerkt, doet bij de huisdieren "kultuurrassen"
ontstaan. (Nederlandsch vee en Durhamvee).
Verscheiden diersoorten zijn algemeen bekend, althans wat
haar uiterlijk aangaat; zulke soorten hebben eene Nederlandsche
benaming. Andere, vooral kleine diersoorten en uitheemsche, hebben
zoodanige benaming niet; want het volk kent ze niet. Men zou dus
voor al zulke diersoorten eenen nieuwen Nederlandschen naam moeten
bedenken. Maar nu heeft de Zweedsche natuuronderzoeker Linné het
gebruik ingevoerd, aan iedere diersoort en aan iedere plantensoort
eene Latijnsche (eene zoogenoemde wetenschappelijke) benaming te
geven. Daardoor kunnen de dier- en plantkundigen uit de verschillende
streken der wereld elkander verstaan, zonder dat zij gedwongen zijn,
de namen aan te leeren in alle talen, waarin over dier- en plantkunde
wordt geschreven.
Bovendien hebben de namen van Linné nog dit voordeel, dat zij
tevens aanduiden, of twee wezens al dan niet tot één geslacht
behooren. Evenals ieder mensch minstens twee namen draagt: een'
vóórnaam en een' familienaam, zoo krijgt ook iedere diersoort twee
namen. De eerste is de geslachtsnaam; dezen hebben alle dieren van
hetzelfde geslacht met elkander gemeen; de tweede is de soortnaam,
die alleen aan de dieren van dezelfde soort toekomt. Dikwijls duidt
deze laatste naam een in 't oog vallend kenmerk van de diersoort
aan. Een voorbeeld. Haas en konijn brengt men in 't zelfde geslacht:
Lepus. Nu is de Latijnsche naam van den haas: Lepus timidus (timidus =
vreesachtig); die van 't konijn: Lepus cuniculus (cuniculus = konijn).
De Nederlandsche benamingen van dieren en planten kunnen aanleiding tot
verwarring of tot grooten last geven. Zeer verschillende diersoorten
toch worden soms met den zelfden naam aangeduid, of althans met
zoodanige namen, dat men, op den naam afgaande, zou meenen, dat zij
tot hetzelfde geslacht moesten worden gerekend. De hazelworm is eene
soort van hagedisachtig dier; de zijdeworm is een onvolwassen vlinder;
de "grauwe worm" (of emelt) een onvolwassen langpootmug; de regenworm,
de spoelworm, de lintworm behooren tot verschillende groepen van de
hoofdafdeeling der Wormen.
Wat men in de eene streek "glazenmakers" noemt, noemt men in
eene andere streek "korenbouten", elders weer "donderbolken",
"puistenbijters", "wrattenbijters", enz. De nachtzwaluw heet
"geitenmelker", "schapenmelker", "vliegende pad", "vliegende
kikvorsch", "nachtratel", enz. Het is moeielijk, om van de dier- en
plantensoorten alle plaatselijke en provinciale namen te kennen. Om
zoo nauwkeurig mogelijk aan te geven, welke dier- of plantensoort
men bij eene bespreking bedoelt, vermeldt men naast de Nederlandsche
benaming ook den wetenschappelijken naam.