(El Dro Nuno de Andrade)
"Kiun aĝon, kiun religion, kiun nomon?" demandis la juĝisto,
sulkigante per la mano haraĵa la denuncon, solan dokumenton
postulitan por permesi la kondamnon al mortpuno.
"Tridekjara, hebreino, Lina Petrowski", respondis la juĝotino per
voĉo unutona, preskaŭ ne movante la lipojn, en fordonita sintenado,
kun la rigardo fiksita sur la katenoj.
Ŝi estis virino ankoraŭ bela, sur kies vizaĝon paligitan la
malfeliĉo gravuregis fortike siajn signojn. Oni divenis pro la rando
ruĝa de la palpebroj, la postsignon de la sendormeco kaj pro la
kuntiriĝo de la buŝo senkolorigita, la historion de malnova doloro.
Ŝi mortigis dum unu sola nokto kvar soldatojn dormantajn; kaj kiam
ŝi estis arestata, oni surprizis ŝin kisanta kun frenezulina
fervoro la ponardon, uzitan por la buĉado.
--Ĉu vi konfesas la krimon, pri kiu oni akuzas vin?
--Certe, mi konfesas. Mi mortigis ilin: kvar soldatojn. Ili dormis.
Mi iris malrapidege, piedon post piedo, sen la plej malgranda bruo,
retenante la spiron, kaj mi ponardis ilin, ne donante tempon, por ke
ili ĝemu, per tiu ponardo, kiu kuŝas tie sur la tablo. Dum ses
jaroj mia kara kunulo restis senokupa, sed kiam de ĝi mi petis
helpon,--ho!--ĝi vundis kvazaŭ tondro bonvena.
Kaj unusalte ŝi kurbiĝis sur la armilon, kisis ĝin, kaj revenis al
sia loko kaj al la sama fordonita sintenado.
La juĝisto fikse ŝin rigardis.
La lipoj de la malfeliĉulino tremadis, kvazaŭ la malvarmo de la
ŝtalo estis kaŭzinta en ŝi strangajn kuntiriĝojn voluptajn.
--Parolu, ordonis la juĝisto. Diru la kaŭzon, kiu vin instigis al
la krimo.
--Ĉu paroli? Ne estas necese. Sufiĉas, ke vi elpremu mian koron, en
kiu mi kunpremis, dum ses jaroj troe longaj, la nedireblan stimulon
de la venĝo. Eltirigu mian koron el la brusto, premegu ĝin, kaj vi
scios.
--La juĝisto ne volas frazojn. Parolu, mi ripetas.
--Nu! mi parolos. Ĝi okazis en Moskvo, en la jaro 1899. La grandduko
Sergio komencis sian malnoblan regadon de turmentego, dissemante
larmojn kaj malpuraĵojn... Ĉu vi scias tion? Eble ne. La moralo de
la sklavoj ne ĉiam estas la moralo de la liberuloj. Via moŝto
juĝista estas unu el ili: vi servas la tiranecon, kio volas diri, ke
vi servas la inferon. Vi demetis la homan indecon profite je plenigo
de la stomako! Fine: mi kredas je la fatalaj dekreto; de l' sorto...
Via moŝto juĝista estas difinita de la sorto, kaj eble mi vin
timegigas.
--Mi malpermesas diri tiajn flankaĵojn. Se vi ne respondas, mi vin
vipigos.
--Estis en Moskvo, en la jaro 1899. La grandduko, zorganto de la
orfejoj, sin okupis precipe pri la senhonorigo de la edukatinoj. Unu
el ili, suferantino de la malĉastulo imperia, rakontis al sia frato,
leŭtenanto de la gvardioj, sian nemezureblan malfeliĉon. La junulo
rapidegis al la palaco, ekcitis la granddukon al mortiga duelo; sed
la malkuraĝulo rifuzis batali, kaj sendis al Siberio la venĝanton
de la senhonoritino.
La rusaj princoj ne batalas: ili malgloriĝas.
En tiu sama epoko Sergio dekretis la elpelon de la hebreoj. Mia patro
forkuris; kaj mi restadis, kune kun mia patrino paralizita. Ni estis
enskribitaj en la malnobla registrolibro....
--En kia registrolibro?
--En tiu de la prostituinoj. Sed mi petas pardonon de vi. Mia patrino
estis sanktulino, kaj mi estis virgulino...
La juĝisto stariĝis subite, kvazaŭ li vidis aperi, kuraĝega,
antaŭ siaj okuloj, la fantomon de la malĝojego, kaj kun la haroj
starigitaj kaj la buŝo malfermegita balbutis:
--Mi ne komprenas. Mi ĵuras je Dio, ke mi ne komprenas.
* * * * *
--Ho! Via moŝto juĝista havas koron... Kia surprizo! Mi klarigos.
La dekreto ordonis, ke la hebreoj estu elpelitaj, sed ke la hebreinoj
estu tolerataj, kondiĉe ke ili sin enskribigos en la prostituina
registrolibro... Ĉu vi nun komprenas? Por ne forlasi mian
patrinon!... mi enskribiĝis.
Preskaŭ neniam mi eliris el mia hejmo: La virinoj estis kaptataj sur
la stratoj kaj alkondukataj al la plej proksima polica posteno... por
kuracista ekzameno. Iun tagon mi iris al la apoteko pro kuracilo por
mia patrino... Oni min arestis... Ho! Kia kruela afero! Oni
alkondukis min al la posteno, kaj mi estis brute ekzamenita. Mia
virgeco ŝajnis ribelo. Oni alkondukis min al la apudesto de la
grandduko!... Li mem, la ponardisto, ankaŭ min ekzamenis. Mi estis
sveninta. Kiam mi rekonsciis, mi aŭdis la voĉon kapro-similan de la
grandduko: "Oni alkonduku ŝin al la polica posteno, kaj oni ordonu
al ĉiuj soldatoj, ke ili plenumu la ordonojn de la dekreto."
La juĝisto alproksimiĝis al la malfeliĉulino, kaj sensente li
provis ŝiri la katenojn per siaj ungoj.
"Tremetante pro teruro, mi alvenis al la polica posteno. La ordono de
Sergio, akceptita per aplaŭdadoj, estis plenumota... Ree mi svenis.
Mi ne scias kiom da tempo daŭris mia turmento. Mi ne scias. Dio
volis, ke mi ne mortu. Por kio? Por min venĝi! Kaj mi venĝis!
Rekonsciante, mi havis la korpon traboritan per doloroj kaj
malpuraĵoj... Interne de mi malplenaĵo... mi estis sen animo.
Starantaj, kraĉospruĉitaj per la ebrieco de volupto kaj de
malĉasteco, kvar soldatoj...
--Mi estas nomata Ivan Koroff, mia bela...
--Mi estas Miĥaelo Turgueff, amatino mia...
--Stanislavo Kryé, mia koro...
--Petro Sturm, birdeto mia...
Frenezigita, kun la kruroj ŝanceliĝantaj kaj lacigitaj, trempegita
je kolero kaj antipatiego, mi alflugis domen: mia patrino estis
mortinta."
"Ĉu vi volas forkuri, filino mia?" demandis la juĝisto, grincigante
la dentojn, kaj kun la pupiloj tre plilarĝigitaj, kiel tiuj de
mortanto.
"Ne!" ekkriis Lina Petrowski: "mi volas morti. Mi vestigis mian
patrinon per ŝiaj plej bonaj vestoj; mi faris ŝian enterigiron. Mi
ŝin akompanis al la tombejo, kaj post kiam la tombisto finis sian
laboron de eterna estingado, mi falis kun la brusto kaj la vizaĝo
sur la teron malkompaktan de la tombo, mi gluis la buŝon sur la tero
amika kaj mi paroladis persiste en la ĉerkon. Mi diris la ĵuron de
la venĝo..."
"Ĉu vi volas forkuri, martirino?" ree demandis la juĝisto,
algluante la lipojn febrajn sur la manojn glacie malvarmajn de la
mortigintino.
--Ne, mi volas morti, nur. Mi kolektis la lastajn monerojn, mi
aĉetis ponardon, kaj mi komencis mian dolorplenan vivon de ombro
vaganta, ĉe la ĉirkaŭaĵoj de la grandduka palaco. Neniu atentadis
pri mi. Mi makuladis la vizaĝon per koto, mi dormadis sub la ĉielo,
somere kiel vintre, timante malsaniĝi, timante morti, petante
almozon de la malriĉuloj, evitante la soldatojn, forkurante de la
lumo, por atendi Sergion.
Kvin jarojn, pli ol kvin jarojn, tiele, kun vulkano en la brusto kaj
la ponardo apud la koro...
Unu tagon mi aŭdis ekbruegon, neniam antaŭe sentitan. Terurigite,
mi eliris el mia kaŝejo, antaŭvidante, ke mia venĝo min
forlasas... La bombo de Kalaieff punis la turmentanton de mia vivo...
Ĝi estis la venĝo de Kalaieff, kiu tiam efektiviĝis, sed ne la
mia, ho! ne... De sia malproksima tombo mia patrino kriegadis. De sia
nekonata ekzilejo mia patro sendadis manosignojn nekompreneblajn...
Sur la litaĉo de la polica arestejo mia virgeco sangomakulita
singultadis... Mi havis la vidon fantoman de la fino de l' mondo. La
pecetoj de la korpo de Sergio kotmakulas la asfalton de la placo, kaj
mia imagkapablo konvulsie skuetita ekvidadis, ĉe nigra fendo de la
tero, la demonon subteriĝi kunportante en siaj brakoj kun karesoj
ekstremaj, la animon de la grandduko... Subite, kiel sonoriloj por
mortintoj, sonis en mia kranio kvar nomoj malbenitaj... Mi ne povus
diri tion, kio okazis... Mi memoras malprecize, ke mi faradis
demandojn... Oni arestis min. Mi pasigis ok monatojn suferante en
karcero malluma kaj mucida; sed mi ne malsaniĝis, malgraŭ la
remaĉado laciga de la fortegaj puŝoj al venĝo, transdonita, per la
volo de la sorto, de la ordonanto al liaj banditoj... Fine oni
senmuŝigis la arestejon, elpelante la mizerulojn.
La pafado de la kozakoj, tondranta en la stratoj, senpezigis la
imperiestran kason je la ŝarĝo nutri la arestitojn. Mi eliris kun
mia ponardo. Neniam ili esploris miajn poŝojn, mirakle!
Ĉe la pordo de la arestejo, soldato elparolis mian nomon... Mi
returnen rigardis rapide, kaj mi rekonis unu el la kvar!
--Kiel vi estas nomata?
--Stanislavo Kryé. Venu kun mi. Mi dolĉe ĉagreniĝas pro via
foresto. Miaj kamaradoj ankaŭ sopiras...
"Kaj... Ĉu vi iris?" demandis angore la juĝisto.
--Mi iris, al la sama polica arestejo. Ĉeestis la kvar.
Facile mi cedis al ĉio, kondiĉe ke ili min kaŝus dum la nokto,
ĉar mi timas la pafadon... Ili promesis. Mi fermis la okulojn kaj mi
sentis la ponardon tremeti, apud mia karno, kun intensa ĝojego
paradiza... Mia sento-kapablo vaporiĝinta ne plu lasis al mi la
konscion de mia korpo... Mi ne scias, mi ne scias... Mi submetiĝis
al ĉio, kaj kiam eknoktiĝis, mi ŝajnigis dormi. La kvar, tiuj
dormegis. Tuj, ĉe la komenco de ilia dormo, mi provis stariĝi.
Petro Sturm ronkis pli laŭte. Mi timis ilin veki, kaj mi refalis en
mian ŝajnan dormon. Fine, ho! mi stariĝis, kaj mia kara ponardo
sendis al la Sergia kunesto la kvar senditojn de la infero. Jen mia
historio. Ĝi estas malĝoja, ĉu ne? Nun mi bezonas morti. Ĉu vi
scias ia kialon? pro tio, ke, por plenigi mian mizeron, mi timas...
ke mi estas patrino.
La juĝisto rigidigis sian korpon, etendis la muskolojn per larĝa
movo kata, prenis la ponardon de Lina, ekkriis malespere kaj kuris
delirante, tra la koridoro, eksteren...
--Mi volas mortigi la granddukon... mi volas rehonorigi la homan
indecon... mi volas venĝi la malfeliĉegon de Rusujo...
Kaj li svingadis la ponardon, kun la frunto ŝvitanta, la haroj
stariĝintaj, la buŝo plena de ŝaŭmo.
Li estis freneziĝinta.
Destino
Kiu diris al la stelo la vojon,
Kiun sur ĉielo blua ĝi sekvos?
Kiel sian belan neston faradi
Tre facile frue birdo eklernis?
Kiu diras al kreskaĵo: "Ekfloru!"?
Por la muta vermo, kiu teksadas
Ĝian silkan kaj blankegan mantelon?
La fadenojn, kiu al ĝi estigas?
Eble iu al abelo instruis,
Kiu nun zumadas sur flora kampo,
Kie devas serĉi sian mielon,
En la blanka floro, aŭ en la ruĝa?
Ke vi estas mia vivo, anĝelo,
Vivo mia viaj belaj okuloj,
Amo via mia tuta feliĉo:
Tion iu diris al mi neniam.
Kiel la abelo flugas al kampo,
Kiel sur ĉielo kuras la stelo,
Kiel al la homo ĝia destino
En la penso sin konigas instinkte,
Mi, fide, sur via brusto diina
Volas vivi kaj plenumi destinon.
Mi venas, tial, ke mi vivas pro vi,
Por vi nur povas mi morti feliĉa.
(Traduko dediĉita al fraŭlinoj Maria Luiza Bocayuva kaj Esther
Bloomfield)
Piednotoj
[1] Fama portugala poeto, verkinto de "La Luziadoj". Elparolu: Kamonhez.
[2] Fama brazila verkisto. Elparolu: Alenkar.
[3] Tio signifas: vi estas tre klaĉema.
[4] Elparolu: Bom dia! (Bonan tagon!)
[5] ar--signifas portugale "aero". Ĝi estas ankaŭ la finaĵo de l'
verboj de la unua konjugacio portugala.
[6] queimar--(elparolu: kejmar, la akcento sur la lasta silabo)
signifas: bruli.
[7] Fama portugala verkisto. Elparolu: Aleŝandre Erkulano.
[8] Korbisto, kiu faris korbon, povas fari centon. Tio signifas, ke
tiu povas fari plu malhonestaĵojn, kiu kutimas fari ilin.
[9] Uyara--Spirito aŭ feino, kiu laŭ la popola kredo, loĝas ĉe la
fundo de l' riveroj.
[10] Kvartalo de la urbo Rio de Janeiro.
Notoj de transskribinto:
Diversajn preserarojn de la originalo mi senrimarke ĝustigis.