Den 28sten December 1908 ging ik te Dalnij in den trein en begon
daarmede een spoorreis, die zonder ophouden elf dagen en elf nachten
duurde. Twaalf uur duurt het tot Moekden, dan iets minder tot het
laatste Japansche station. Op het volgende station is de chef een Rus,
en inplaats van Japansche conducteurs komen Russen. In den namiddag
houdt men stil in het zoo treurig bekende Charbin aan de Soengari, een
zijrivier van de geweldige Amoer. Tot hier trokken de Russen zich na
hun nederlagen terug, en op het perron van Charbin werd vorst Ito
vermoord. Te Charbin stapt men uit en wacht op den internationalen
exprestrein, die twee maal per week van Wladiwostok naar Moskou gaat.
De Trans-Siberische spoorweg is de langste der aarde; hij is van Dalnij
naar Moskou 8700 kilometer lang. Hij was juist met het uitbreken van
den Russisch-Japanschen oorlog gereedgekomen, maar daar zij enkel spoor
had, konden de Russen slechts met de uiterste krachtsinspanning,
troepen en oorlogsmateriaal naar de slagvelden van Mandschoerije
zenden. Nu is men bezig een tweede spoor te leggen, om in geval van
oorlog zich gemakkelijker te kunnen bewegen en ook ten bate van het
toenemend handelsverkeer. Dankzij deze spoorbaan rijdt men nu in
vijftien dagen van Berlijn naar Shanghai; de zeeweg langs Zuid-Azië
duurt twee en een half maal zoo lang; maar steekt men over den
Atlantischen Oceaan, daarna met den trein door Canada, en dan weer met
een schip over den Stillen Oceaan, dan kan men in zeven en twintig
dagen van Berlijn in Shanghai zijn.
Nieuwjaarsmorgen ging de trein langs den zuidelijken oever van het
Baikalmeer, en een der verrukkelijkste landschappen ontrolde zich voor
mijn oogen. De met sneeuw bedekte bergen van den Oostelijken oever
stonden scherp en duidelijk afgeteekend tegen de reine morgenlucht en
naar het Westen lag het gebergte in hellen zonneschijn. Hier en daar
zijn de hellingen met Noorsche dennen begroeid. De spoorbaan gaat vlak
langs den oever van het meer, dikwijls slechts twee meter van het water
verwijderd. Dit deel van den Trans-Siberischen spoorweg was het
moeilijkst en kostbaarste, en kwam ook het laatst gereed. Gedurende den
aanleg werd het verkeer tusschen de beide eindpunten van de baan over
het meer door ponten in stand gehouden. De baan slingert zich langs
uitspringende rotspunten en bochten en door nauwe gangen, waar de
rotszuilen, die zijn blijven staan, geheele lasten van bergen dragen.
Dikwijls gaat het over steile afgronden, die bijna loodrecht in het
meer neerdalen. Ontelbaar veel tunnels zijn er, aan welker eind steeds
weer het uitzicht vrij is over den bergachtigen oever van het meer.
Het Baikalmeer of het „Rijke Meer”, volgt na de Kaspische zee en het
Aralmeer in Azië, in grootte. Onder de zoetwatermeren der aarde wordt
het slechts overtroffen door de Canadeesche meren en de hoogte er van
bedraagt 470 Meter boven den zeespiegel. Het water is helgroen, zoet en
kristalhelder en zeer rijk aan visschen, waaronder vijf verschillende
soorten zalmen. Hier leeft zelfs een soort robben, trouwens zijn vele
diersoorten van het Baikalmeer met die der zee verwant. Het Baikalmeer
is het diepste meer der aarde; men heeft er tot 1521 meter gepeild.
Verschillende stoombootlijnen doorkruisen het, en in den winter houden
sleden de verbinding tusschen de oevers gaande. Maar pas in het begin
van Januari begint het dicht te vriezen, en het ijskleed blijft
gewoonlijk tot het midden van April liggen. Nu, op Nieuwjaarsdag was
het geheel zuidelijk deel van het meer nog open, ofschoon wij ’s nachts
30–35 graden vorst hadden!