Tradit Herodotus (III 131) Democedem Crotoniatam medicum Calliphontis
filium (c. 125), cum Aeginam venisset, anno primo omnes medicos arte sua
adeo superasse, ut postero anno medicus publicus factus talentum ex
aerario publico acciperet; insequenti anno Athenis minas centum, quarto
denique a Polycrate Samiorum tyranno talenta duo accepisse. Ex quibus
duo sunt colligenda: cum Herodotus de medicis publice conductis verba
faciat tamquam de re notissima, quo tempore scripsit (circa annum 440),
institutum medicorum publicorum in civitatibus Graecis solemne fuisse.
Ex eis vero quae narrantur cognoscimus saeculo iam sexto exeunte medicos
aere publico conduci solitos esse.
Quae narrat Herodotus, Thuriis vel Crotone ipsa eum audivisse verisimile
est. Etenim Democedes medicus erat Crotoniensis, et comprobatur mihi
patrem, qui civis Cnidius fuerat, cum pontificem Aesculapii eum ibi
fuisse Suidas (s.v. +Dêmokêdês+) referat,[2] postquam Crotonem venit,
ibi munus medicum ut filium esse exsecutum (cf. Krische, _Forsch. zur
alten Philos._ I 72; Wachtler, _de Alcmaeone Crot._ 91). Sed num munus
medicum, quo et pater et filius Crotone fungebantur, publicum fuerit,
dici non potest.
[Adnotatio 2: "Pontificem Aesculapii" cum fuisse credi non
potest, quandoquidem hac aetate medicis nondum ullus erat usus cum
Aesculapio et Aesculapiis. Hic nuntius, quem apud Herodotum nondum
legis, tum demum enasci poterat, cum Aesculapia florerent et ars
medica in eis orta esse putaretur. Sed conferas quae infra scripsi
§2.]
At tamen medicos publicos in Graecia Magna etiam temporibus illis fuisse
aliunde comperimus. Diodorus enim e Timaeo tradit (XII 12, 4) Charondam
omnes qui ante eum leges scripsissent superasse sapientia, cum ludi
magistris mercedem publice dari iuberet; deinde pergit: +kai tosouton
huperebaleto "tous proteron nomothetêsantas dêmosiô misthô tous
nosountas tôn idiôtôn hupo iatrôn therapeuesthai" ktl.+ Sed quas illo
loco Diodorus tradit leges, Thuriorum sunt, qui saeculo quinto, ut saepe
tum et postea fiebat, leges Charondae receperunt. Dubitandum igitur est,
num vere ante Charondam ipsum, cum Catanae patriae[3] olim leges
condidisset, ab aliis iam legislatoribus de medicis publicis provisum
sit. Certum tantum est ab aliis iam ita factum esse, cum Thurii leges
quasdam instituerent, quae tum Charondae existimabantur. Sequitur, ut
saeculo quinto et fortasse iam sexto medici publici in urbibus Graecis
Siciliae et Italiae instituerentur.[4]
[Adnotatio 3: cf. praecipue Aristot. Polit. 1274a, 22 sqq.:
+nomothetai d' egenonto Zaleukos te Lokrois tois epizephuriois, kai
Charôndas ho Katanaios tois hautou politais kai tais allais tais
Chalkidikais polesi tais peri Italian kai Sikelian.+]
[Adnotatio 4: Zaleucum primum de medicis publicis legem scripsisse
atque praescripta eius Charondam in leges suas recepisse coniecerunt
A. Dechambre, Rev. arch. 1881 (XLI), 52, R. Herzog, l.l. 205. Sed
incertiores illae sunt res, quam ut nomen afferri possit.]
Quae cum ita sint, ex coloniis de earum originibus coniecturam nos
facere posse arbitramur. Nam est verisimile leges coloniarum non totas
ex novo fictas esse, sed quae domi usu magis quam lege constituta erant,
in coloniis iam legibus esse definita. Atque de Ionum usu ad ipsum
Homerum licet provocare. Antinous enim Ulixe mendico in oppidum
Ithacorum introducto pessime fecisse increpat Eumaeum, quod numerum
hominum egentium auxisset. Qui respondet (+r+ 381 sqq.):
+Antino', ou men kala kai esthlos eôn agoreueis;
tis gar dê xeinon kalei allothen autos epelthôn
allon g', ei mê tôn, "hoi dêmioergoi easin,
mantin ê iêtêra kakôn ê tektona dourôn,
ê kai thespin aoidon", ho ken terpêsin aeidôn?
"houtoi gar klêtoi ge brotôn ep' apeirona gaian;"
ptôchon d' ouk an tis kaleoi truxonta he auton ktl.+
Quibus ex versibus discimus quo tempore facti sunt (saec. VII.?) medicos
sicut vates architectos poetas (praecones adduntur +t+ 135) functos
esse munere libero et ab aliis separato. Migrabant autem per urbes et
considebant, ubi ut manerent invitabantur aut quo arcessebantur (vs.
386). Ibi quamquam cives non erant, in statu honorato collocati erant,
atque verisimile est, cum +dêmioergoi+ essent vel +ta dêmosia
ergazomenoi+,[5] eos a populo esse altos.
[Adnotatio 5: cf. schol. ad Od. l.l., Eustath. 1824, 34 et 1825,
5 sqq., Suidas s.v. +dêmiourgoi+ (= schol. ad Arist. Equit. 650)
et +dêmiourgos+.]
§2.