_Cómo deben seer apremiados los testigos que vengan á decir su
testimonio quando ellos por sí non lo quisiesen facer._
Testiguar es cosa de que se pueden los homes comunalmente mucho
aprovechar en sus pleytos: et por ende todo home que fuere llamado
que venga testiguar por otro delante del judgador, debe venir á decir
su testimonio de lo que sabe; ca muéstrase por obediente al juez el
que lo face, et demas face merced deciendo la verdat: et si alguno
fuese rebelde que non quisiese venir á decir su testimonio, puédelo
el juez apremiar faciendol prender fasta que venga. Empero si alguno
quisiese adocir por testigo en juicio home que fuese tan viejo que
hobiese de setenta años arriba, ó fuese caballero que estodiese en
frontera, ó en señalado servicio del rey, de que se non osase partir
sin su mandado, ó fuese juez de algunt logar, ó fuese cabdiello para
facer levar viandas á huestes et guiar las recuas, ó el que fuese en
romeria, ninguno destos sobredichos mientra estos embargos hobieren
non deben seer apremiados que vengan testiguar en juicio si ellos non
se lo quisiesen facer de su grado: eso mesmo decimos del que hobiese
tan grant enemistat que non podiese ir sin grant peligro de sí á dar
su testimonio á logar do fuese emplazado para decirlo, et del que
fuese enfermo de grant enfermedat. Otrosi decimos que arzobispo, nin
obispo nin otro perlado de santa eglesia que toviese grant logar, nin
los ricoshomes honrados señores de caballeros nin mugeres honradas,
ninguno destos non debe seer apremiado que venga decir su testimonio
en juicio. Pero el judgador ante quien fueren nombrados tales personas
como estas por testigos, si el pleyto fuere granado et non se podiere
saber la verdat sinon por estos testigos, entonce debe el juez él mesmo
ir al logar do fueren, et rescebir su testimonio faciéndolo escrebir,
et ellos débenlo decir: et si el pleyto non fuere granado, puede el
judgador enviar allá su escribano que resciba los dichos dellos et los
escriba: et seyendo los testigos rescebidos en esta manera tanto valen
como si ellos mesmos hobiesen venido á dar su testimonio en juicio.