Mi estis estinta en dorma speco de malespera letargio tute tra la
proceso, sed tuj kiam la juĝo estis anoncita, kaj mi konis la plej
malbonan, subita ŝanĝo de sentoj min ekkaptis, kaj mi staris fiere
rekta dum paroladis la juĝisto, kvankam mi aŭskultis respektege
liajn rimarkojn. Mi estis konstatinta la verajn faktojn pri la okazo
al mia frato kaj la advokato kiu min defendis, sed kvankam tiu min
kredis, tiu ĉi estis evidente nekredema; kaj, multe kontraŭ mia
propra volo, mi estis lastmomente alkondukita de mia frato konsenti
ke la pretendo de frenezeco estus levata. Oni argumentis, ke se mia
vivo estu savita, io eble leviĝus por pruvi mian senkulpecon; ke la
papero povus troviĝi, kvankam ĝis nun ĉiuj penoj por ĝin trovi
malprosperis, malgraŭ la grandaj rekompencoj proponitaj en la
ĵurnaloj al la trovintoj. Mi nun sentis kiel malsaĝa mi estis
permesi al mia advokato alpreni la defendon de frenezeco; tial mi tuj
decidis, en respondo al la demando de la juĝisto, rakonti sentime
kaj kuraĝe la tutan veron, kaj mi mirigis la ĉeestantaron per mia
kvieteco, kiam mi sentime ekparolis jene:--
"Via juĝista Moŝto kaj sinjoroj la juĝantaro. Mi treege bedaŭras,
ke mi permesis al tiuj, kiuj kondukis mian defendon, peni savi mian
vivon per malindaj iloj. Estas vere, ke dum tiu terura nokto, kiam la
malfeliĉulo perdis la vivon, mi ja estis de mallonge freneza, alie
mi certe neniam estus farinta tion, kion mi faris, sed pri mia
racieco nuntempe, aŭ dum ia alia porcio de mia vivo, ne estis la
plej malgranda dubo. Kvankam mi estas certa, ke mia rakonto ne estos
kredata, tamen, kiel mi nune staras en apudesto de mia Kreinto, mi
ĵuras, ke ĉiu vorto, kiun mi estas elparolonta, estas vera."
Mi tiam rakontis ĉiun okazaĵon kunigitan kun mia renkonto kun la
maljuna sinjoro; nian interparoladon en la vagonaro, kaj kiamaniere
okazis la malfeliĉaĵo. Tiam mi daŭrigis klarigi la teruran
impreson, kiu la plenumigo de la "fundamento" kreis en mia spirito,
kaj kiel la paroloj de la mortantulo: "_Ĉu vi ne vidas ke vi estas
mortonto, se mi ne skribe atestos, ke mi pafis min mem hazarde?_",
tute turnis al mi la cerbon, kiam mi poste subite ekpensis, ke la
papero sur kiu estas skribita mia senkulpeco, estas perdita: kiel mi
tiam freneze puŝegis la korpon el la vagono, kaj kiel, dum mia
ekscitego, mi nekonscie enmetis en poŝon la monujon de la maljunulo.
Tiam mi estis klarigonta, ke mi ne intencis eliri el la vagonaro ĉe
Preston Park, ĝis kiam la konduktoro parolis al mi, kiam la juĝisto
interrompis min.
"Vi estas certiginta," diris la juĝisto, "ke la mortinto atestis
skribe, ke li pafis sin okaze. Ĉu vi povas memori la ĝustajn
vortojn kiujn li skribis sur la papero, kiu, vi diras, forbloviĝis
el la fenestro?"
"Mi povas, via Moŝto, la vortoj estas enradikataj en mian memoron:
'_Sciante ke mi havas nur malmultajn minutojn por vivi, mi solene
konstatas, ke mi okaze pafmortigis min, dum mi ekzamenadis
turnpafileton apartenantan al sinjoro_....'
"La vortoj mem! Li estas tiel senkulpa kiel la infano nenaskita!"
ekkrias voĉo ĉe la posto de la juĝejo.
"Kiu estas tiu? Ordonu ke li silentu!" diras la juĝisto.
"Via juĝista Moŝto!" ekkrias la sama voĉo. "Li estas senkulpulo;
mi havas en mano la paperon por ĝin pruvi."
"Tiu persono venu antaŭen, kiu ajn li estu!" diras la juĝisto.
Post iom da prokrasto, pro la amaso en la juĝejo, alta homo
milit-miena, puŝas sian vojon antaŭen, kaj eniras la atestantejon.
Ĉiu okulo turniĝis al li. La eksciteco egiĝis. La popolo en la
galerioj stariĝis; tiuj malsupre eĉ supreniris sur la ŝultrojn de
unu la aliaj por ekvidi lin.
"Silentu," ekkrias oficisto de la juĝejo.
"Nu," diras la juĝisto, turninte sin al la fremdulo. "Kion vi volas
diri, rilate al tiu ĉi okazaĵo?"
"Simple, via Moŝto, ke mi tenas en la mano la paperon mem, kiun la
malliberulo certigas esti skribita de la mortinto."
"Ĵurigu tiun ĉi sinjoron?" diras la juĝisto.
"Nun, montru al mi la paperon!" li daŭrigas.
"Ĉu vi konas la manskribaĵon de la mortinto, Vilhelmo Thompson?"
demandas la juĝisto, ekzameninte la paperon.
"Ne, mi ne konas ĝin, via Moŝto."
"Mi konas ĝin, via Moŝto," rimarkas advokato levante. "Mi estis lia
konsilisto, kaj bone konas lian manskribaĵon."
"Prenu tiun ĉi paperon, kaj diru ĉu ĝi estas skribita de la
mortinto?"
"Ĝi estas, via Moŝto," respondas la advokato.
"Nun," diras la juĝisto, turnante sin al la atestanto, "volu diri
vian nomon, kaj atesti kiamaniere vi posediĝis je tiu ĉi papero?"
"Volonte, via Moŝto, kaj mi esperas ke mi estos la ilo por savi la
vivon de senkulpulo. Mia nomo estas Kolonelo George Elliot, kaj mi
loĝas ĉe Newton Priory, malmulte da mejloj de Haywards Heath.
Hieraŭ mi kaj du amikoj miaj estis ĉe perdrikpafado sur kelkaj
kampoj proksime de la London & Brighton Fervojo. Ni sidiĝis, por
tagmanĝo, sur trunko de arbo kuŝanta apud la fervoja plektobarilo.
Mia tranĉilo okaze faletis el mia mano inter la arbobranĉoj, kaj
klinante min por retrovi ĝin, mi vidis, sub la trunko, la paperon,
kiun mi donis al via Moŝto. Mi senzorge ĝin altlevis, kiam mia
okulo ekvidis la skribaĵon, kiun mi legis al miaj amikoj, kies unu
rimarkis, ke li vidis ĵurnalan anoncon proponantan rekompencon al la
trovinto de tia dokumento, kaj li kredas, ke oni ĝin postulas por
atesto pri mortiga proceso. Mi serĉis numeraron de "The Times," kaj
trovis la anoncon, kiu petis ke la trovinto sin turnos al Sinjoroj
Smith kaj Dawson, Essex strato. Mi iris en ilian oficejon hodiaŭ
matene. Komizo klarigis al mi la grandan gravecon de la dokumento,
kaj ni veturis ĉi tien, kiel eble plej rapide, sed la juĝejo tiel
amasiĝis, ke ni nur malfacile povis eniri ĉe la posta pordo. Mi
alvenis nur ĝustatempe por aŭdi la lastan parton de la malliberula
parolado, kiun mi mirege aŭskultis; sed kiam li citis laŭvorte
ĉion, kio estis skribita sur la papero, kiun mi tenis en mano, tiam
mi jam ne povis deteni min, sed interrompis lin per la rimarko, kiun
aŭdis via Moŝto."
"Ĉu vi konas la kulpigiton?" demandas la juĝisto.
"Mi lin ne vidis dum mia vivo, laŭ mia scio, ĝis kiam mi eniris la
juĝejon. Mi memoras legi en la ĵurnaloj rakonton pri la supozita
mortigo, sed krom tio, mi nenion scias pri li."
"Dankon," respondas la juĝisto. "Vi povas malsupreniri."
"Ĉu vi deziras daŭrigi vian paroladon?" demandas la juĝisto,
turnante sin al mi.
"Ne, via Moŝto. Kompata Antaŭzorgo estas pli farinta por fondi mian
senkulpecon, ol ia plua parolado miaparte."
"Malliberulo ĉe la kulpigitejo," diras la juĝisto. "Kompata
Antaŭzorgo, kiel vi diras, estas intermetinta por ŝanĝi la
vidiĝon de la krimo pri kiu vi estas kondamnita. La leĝoj de nia
Lando ne permesas ke plua atestado prezentiĝu, post la juĝo de la
juĝantaro; nek estas permesite al malliberulo alporti al supera
juĝistaro kriminalan kulpigon. Tamen, en tiu instanco, mi prenis sur
min, en malferma juĝego, aŭskulti la ateston, pro tio, ke ĝi
ŝajnis tiel strange pravigi la certigon kiun vi faris, rilate al via
senkulpeco; sed la juĝantaro ne povas nun ĝin konsideri; sia devo
finiĝis kiam ĝi elparolis la juĝon de mortigo. Mi ne povas ne
diri, kiel malsaĝa estis via konduto. Mi povas bone imagi vian
spirit-staton, kiam la "fundamento de la romano" fariĝis reala
fakto, kaj kiel, kiam vi ekkomprenis ke la papero, certiganta vian
senkulpecon, estis perdita, ke vi, pli malpli, ne estis responda pri
viaj agoj; sed kaŝi la verajn faktojn, kiam la racio al vi revenis,
estis ne sole malsaĝe, sed riproĉinde kaj malprave. Raporto pri la
okazaĵoj de via proceso, estos sendata al la Ŝtatsekretario, kaj
dume vi estos resendata ĝis kiam la plezuro de Ŝia Reĝina Moŝto
estos sciigita."
Aplaŭdego, kiu estas baldaŭ subpremata, supreniras de la amaso. Mi
salutas la juĝiston, kaj forlasas la juĝejon sub gardo de la
malliberejaj gardistoj.