Tio ne estis iluzio, mi povis klare legi la nomon. Sub ĝi troviĝis
ankoraŭ du vicoj da literoj sur la tabulo; sed mi estis tro
malforta, por deĉifri ilin. Mi refermis la okulojn. --
Mi aŭdis laŭte kaj kompreneble legi ion, en kio estis parolo pri
Petro Schlemihl; sed mi ne povis koncepti la sencon. Mi vidis afablan
viron kaj tre belan virinon nigre vestitan aperantaj antaŭ mia lito.
Ili ne ŝajnis fremdaj al mi, sed mi ne povis rekoni ilin.
Pasis kelke da tempo, kaj mi refortiĝis. Mi estis nomata „numero
dekdu“, kaj „numero dekdu“ pro sia longa barbo estis konsiderata
kiel judo; sed pro tio li ne estis malpli zorge flegata. Ke li
ne havas ombron, oni ŝajne ne estis rimarkinta. Miaj botoj, oni
certigis min, kun ĉio, kion oni trovis sur mi ĉe mia akcepto en
la domon, estis bone kaj sekure konservitaj, por esti redonataj al mi
post mia resaniĝo. La loko, en kiu mi kuŝis malsana, havis la nomon
SCHLEMIHLIUM[25]. Kio ĉiutage estis legata pri Petro Schlemihl,
estis admono, preĝi por li, la bonfara fondinto de tiu establaĵo.
La afabla viro, kiun mi estis vidinta ĉe mia lito, estis Bendel; la
bela virino estis Mina.
Mi, ne rekonite, saniĝis en la Schlemihlium kaj eksciis ankoraŭ pli
multe: Mi estis en la patrourbo de Bendel. Tie li estis fondinta sub
mia nomo, per la restaĵo de mia oro, kiu ne alportis alian benon,
tiun hospicon, kie malfeliĉuloj benis min; kaj li mem ĝin direktis.
Mina estis vidvino; malsukcesa kriminala proceso estis kostinta
al sinjoro Rascal la vivon kaj al ŝi mem la plejparton de ŝia
posedaĵo. Ŝiaj gepatroj ne plu ekzistis. Ŝi vivis ĉi tie kiel
diotima vidvino kaj plenumis farojn de kompatemo.
Foje ŝi interparolis ĉe la lito de „numero dekdu“ kun sinjoro
Bendel. „Kial, nobla sinjorino“, li demandis, „vi volas tiel
ofte elmeti vin al la danĝera aero ĉi tie reganta? Ĉu do la
sorto estus tiel malmilda kontraŭ vi, ke vi dezirus morti?“ --
„Ne, sinjoro Bendel, de kiam mi finsonĝis mian longan sonĝon
kaj vekiĝis de mia interna dormo, mi bone fartas; de tiam mi ne plu
deziras, nek timas la morton. De tiam mi serene pensas pri la pasinta
kaj la estonta tempoj. Ĉu ne ankaŭ vi sentas silentan internan
feliĉon, nun servante al via sinjoro kaj amiko en maniero tiel
dioplaĉa?“ -- „Jes, nobla sinjorino, dankon al Dio! Mirinde ja
okazis al ni. Multe da ĝojo kaj da maldolĉa aflikto ni senkonsidere
sorbis el la plena kaliko. Nun ĝi estas malplena; nun oni povus
opinii, ke ĉio ĉi estis nur provo kaj ke nun necesas, saĝigite
atendi la veran teatraĵon. Sed malsama estas la vera teatraĵo, kaj
oni ne deziras la revenon de la unua iluzio; kaj tamen oni entute
ĝojas, ke oni ĝin vivis, kia ĝi estis. Kaj mi ankaŭ akiris la
fidon, ke nia malnova amiko nun trovas sin pli bone ol tiam.“ --
„Ankaŭ mi tion pensas“, la bela vidvino respondis, kaj ili
preteriris min.
Tiu interparolo estis profunde impresinta min; sed mi ŝanceliĝis,
ĉu rekonigi min aŭ ĉu nerekonite foriri. -- Mi decidiĝis. Mi
donigis al mi paperon kaj krajonon kaj skribis la vortojn:
„Ankaŭ via malnova amiko nun trovas sin pli bone ol tiam; kaj, se
li elpagas sian kulpon, ĝi estas elpago repaciga.“
Post tio mi diris, ke mi volus vesti min, ĉar mi sentas min pli
forta. Oni alportis la ŝlosilon de la malgranda ŝranko, kiu staris
apud mia lito. Enestis ĉio, kio apartenis al mi. Mi surmetis miajn
vestojn, pendigis super mia nigra kurtko la botanikan skatolon,
en kiu mi ĝojante retrovis miajn likenojn de l’ nordo, kaj
surpiedigis la botojn. Poste mi metis la skribitan papereton sur mian
liton, kaj tuj, kiam malfermiĝis la pordo, mi jam estis malproksime,
sur la vojo al Tebio.
Kiam mi sekvis laŭlonge de la siria bordo la vojon, sur kiu mi
foriris la lastan fojon de hejme, mi vidis mian kompatindan Figaron
veni renkonten al mi. La bonega pudelo ŝajne volis sekvi laŭ la
postsignoj sian mastron, kiun kredeble li longe atendis hejme. Mi
haltis kaj kriis al li. Bojante li alsaltis al mi kun mil kortuŝaj
elmontroj de sia naiva, senbrida ĝojo. Mi prenis lin sub la brakon,
ĉar kompreneble li ne povis sekvi min, kaj reportis lin kun mi
hejmen.
Tie mi trovis ĉion en la sama ordo, kaj laŭ la mezuro, kiel mi
rericevis fortojn, mi iom post iom revenis al miaj antaŭaj okupoj
kaj al mia malnova vivmaniero. Sole mi evitis dum tuta jaro la
polusan malvarmon, kiun mia korpo tute ne povis elporti. --
Kaj tiel, mia kara Chamisso, mi vivas ankoraŭ hodiaŭ. Miaj botoj
ne eluziĝas, kion komence igis timi min la tre sciencoplena verko
de la fama _Tieckius: De rebus gestis Pollicilli_[26]. Ili perdas
neniom de sia povo. Sole mia forto konsumiĝas. Sed mi havas la
konsolon, ke mi uzis ĝin, ne senfrukte, por sekvi nevarian celon.
Ĝis kie atingis miaj botoj, mi pli funde, ol antaŭ mi iu ajn homo,
koniĝis la teron, ĝian formon, ĝiajn altaĵojn, ĝian temperaturon,
ĝian ŝanĝiĝantan atmosferon, la fenomenojn de ĝia magneta forto kaj
la vivon sur ĝi, precipe en la plantaro. La faktojn mi elmontris,
kun kiel eble plej granda precizo kaj laŭ klara ordo, en pluraj
verkoj; miajn konkludojn kaj opiniojn mi skize notis en kelke da
traktaĵoj. Mi fiksis la geografion de la interno de Afriko kaj de la
arktaj landoj, de la interno de Azio kaj de ĝiaj orientaj marbordoj.
Mia _Historio de la plantoj de ambaŭ mondoj_ reprezentas grandan
fragmenton de la universala plantaro de l’ tero kaj eron de mia
sistemo de l’ naturo. Mi opinias, ke en ĝi mi ne nur pliigis la
nombron de la konataj specoj per almenaŭ pli ol triono, sed ke
mi ankaŭ alportis kontribuaĵon por la natura sistemo kaj por la
geografio de l’ plantoj. Mi nun diligente laboras pri mia bestaro.
Mi zorgos, ke antaŭ mia morto miaj manuskriptoj estu deponataj ĉe
la berlina universitato.
Kaj vin, mia kara Chamisso, mi elektis kiel konservonton de mia
mirinda historio, por ke ĝi eble post mia foriro de la tero povu
servi al iuj el ĝiaj loĝantoj kiel utila instruo. Kaj vi, amiko
mia, se vi volas vivi inter la homoj, lernu unue respekti la ombron,
kaj poste la oron. Se vi volas vivi nur por vi kaj por la pli bona
parto en vi, tiam vi ne bezonas konsilon.