Op 1 Maart 1510 het die Portugese onderkoning, Francisco d’ Almeida,
wat met ’n vloot op die terugreis na Portugal was, met ’n vyftigtal van
sy aansienlikste manne op die strand van die Tafelbaai in ’n geveg met
die Hottentotte gesneuwel. Hy was ’n belangrike persoon en kan naas
Vasco da Gama en Alfonso d’Albuquerque genoem word as een van die
stigters van die Portugese koloniale ryk in Indië. In die groot seeslag
voor Diu in 1509 het hy die Mohamedaanse seemag in die Ooste
verpletter; en sy beroemde opvolger, d’Albuquerque, kon toe van hierdie
verswakking van die vyand gebruik maak en deur die besetting van die
belangrikste strategiese punte ’n vaste basis aan die Portugese mag in
Indië gee.
Dit spreek vanself dat die dood van die onderkoning groot opskudding in
Portugal verwek het; en die gebeurtenis word deur verskillende
beriggewers breedvoerig vermeld. Die beskrywinge is, wat besonderhede
betref, taamlik uiteenlopend; en hierin word miskien weerspieël die
toestand van totale verwarring en magteloosheid waarin die Portugese
gedurende die geveg verkeer het. Die beskrywing wat hier volg, is dié
van Joano de Barros (1496–1570), die grootste Portugese historikus van
daardie tyd. Theal het uittreksels uit sy Asia in Records of S.E.
Africa, VI, blss. 1 vv., afgedruk en vertaal. Die leser word daarheen
verwys—veral na blss. 298 vv. In II, blss. 45 vv., is die beskrywing
van Correa; in V, blss. 399 vv., dié van De Castanheda; en in III,
blss. 134 vv., dié van De Goes. ’n Vergelyking van die verskillende
berigte met mekaar openbaar groot afwykinge.