Dat ging heel eigenaardig: Ik reisde naar Engeland toe en op de boot
ontmoette ik Vincent Loosjes, den Haarlemschen uitgever, die een kennis
van mij was. Daar zat ik 's avonds mee in de rookkamer,--en hoe het nu
precies geloopen is weet ik niet, maar uit het gesprek dat we toen
voerden is ontstaan het plan voor de "Revue". Hij kende mijn werk in de
richting van figuurteekening en karakteranalyse, mijn parlementaire
portretten. Iets dergelijks zijn de _Karakterschetsen_, die ik iedere
maand geef. Ik ben met dat woord "karakterschets" niet erg ingenomen: de
menschen hechten er een veel te geleerde beteekenis aan; een diepgaande
psychologische ontleding was mijn bedoeling niet.... We hadden goed
gedaan daar een anderen titel voor te bedenken, maar dat merk je later
pas. Mijn bedoeling is, te laten zien dat er overal om ons heen menschen
leven die op een of ander gebied uitmunten, en hoe zwaar hun strijd is
om hun mooie denkbeelden te verwezenlijken. Leg dus meer nadruk op
"schets" dan op "karakter", dan komt u er misschien. Ik geloof dat 't
Kerdijk was, die de Revue een "maandelijksche encyclopaedie" heeft
genoemd. Dat mag ik hooren! Ik durf gerust zeggen, dat ik met dat
tijdschrift iets nieuws gaf, al lijkt 't tegenwoordig gewoontjes. Het
idée om de menschen te kieken in hun intérieur was nieuw in mijn tijd.
Mijn eerste karakterschets was die van Dr. A. Kuyper. Ik heb ernstig
getracht _objectief_ en volkomen getrouw weer te geven wat ik van hem te
weten kwam. En vergeet niet: Kuyper is van een heel andere richting dan
ik--bovendien verkeerde ik zelf nog in een twijfel-periode. Kuyper heeft
die zaak nog al aardig opgevat: hij had er schik in en bij wijze van
souvenir, heeft hij me een cadeau gestuurd: Zijn "Encyclopaedie van de
heilige Godgeleerdheid" in drie deelen. Hier staan ze.
Ja, op een heel kleine uitzondering na heb ik dit heelemaal alleen
gemaakt ... al die dertien jaargangen, die u daar ziet. En ik mag wel
zeggen: het is een geluk dat ik al die dertien jaar nooit ziek ben
geweest, zoodat ik nooit één ding heb moeten verzuimen,--wat een
wònder is.
Ik heb dikwijls het voorrecht gehad op menschen te mogen wijzen, waar
men eigenlijk niets van wist. Zoo bv. op Mevrouw Kempers, de
soldaten-moeder; dat beste brave mensch dat zoo ongelukkig was. Jonker
Graafland, de held van Atjeh ... Nelly van Kol ... Ja, dat was wel
aardig. In 1898, toen de Koningin aan de regeering kwam. Ik gaf een mooi
portret van Koningin Wilhelmina, en sprak de hoop uit, dat ik later een
Koningin in haar zou mogen huldigen. Dàt ze 't was moest ze nog toonen;
maar kon ik nog geen hulde brengen aan het "_Kind-Koningin_," ik
verheugde mij er in, te mogen wijzen op onze "_koningin der kinderen_,"
op Nelly.... Later, toen zij afscheid nam van haar tijdschrift "De
Vrouw", heeft zij gememoreerd, dat de groote opgang van dat blad
dagteekende van mijn artikel.
Die "Revue" is een enorm stuk werk, een stuk léven bijna. En daar hij
mij in aanraking heeft gebracht met menschen van allerlei richting, hoop
ik dat hij mijn blik heeft verruimd.
In 1904 heb ik nog uitgegeven "Uit de snijkamer", waarin de meest
verschillende zijden van mijn kunnen zijn vertegenwoordigd. Hoe ik aan
dien naam kom? Heel eenvoudig: De snijkamer is de plaats waar je de
menschen open maakt en kijkt wat er van binnen in zit. Ik tracht ze
psychisch van binnen te bekijken, ik opereer ze, om te zien wat er in ze
is omgegaan. En sedert 1 Januari ben ik in de redactie van de "Nieuwe
Gids" gekomen.