Dit is die reyse die een man self bescreuen heuer die seylde mit LXX
scepen wt die riuier van Lisboen in Poertegael na Calcoen in Indien en
geschiede int iaer xv. c. ende een. Ende seylden langes die kust van
barbarien ende quamen voer een stat ghenoemt Meskebijl[3] en worden daer
of gheslaghen mit grote scade ende scande ende wi verloren dair veel
kersten daer god die siel of moet hebben. Dese slach geschiede op sint
Jacobs dach anno preditto.
[3] Mers el Kébir.
Dat slot leyt een mijl van die stadt ghenoemt Oeraen[4] ende dair comen
veel quade kersten coepluden van Veneetgen ende Geneuen ende vercopen
den turcken harnas bossen ende ander tuych om teghen die kersten te
vechten ende si hebben daer haer stapel.
[4] Oran.
Jc was ses maenden aen die kust van barbarien, ende leet veel armoede in
die strate[5].
[5] Van Gibraltar?
Jnt iaer xv. C. en twee den. x. dach in Februario so voeren wi wt die
riuier van Lisboen ende setten ons koers na Indien.
Dar eerste lant dat wij vonden was ghenoemt Kenan[6] ende sijn veel
eylanden ende behoren meest den coninck van spaengen ende sijn wel. ij.
C. milen van poertegal.
[6] De cape Noun op de Kust van Africa teegen over de Kanarische
eylanden.
Wi sijn van dan gheuaren ende hebben ons koers gheset suyden ten oesten.
Ende sijn ghecomen tot die cape[7] daer wi bi nae ghebleuen waren ende
is van Poertegael wel. V. C. milen. Daer loept dat volc al naect mannen
ende vrouwen ende sijn swart. Ende en hebben gheen scaemte want si
endragen geen cleder ende die vrouwen houden haren mannen ghelijck
sceminkelen. Si en weten goet noch quaet.
[7] Cape Verde.
Den. v. dach in Maerte hebben wij ons koerts gheset suytwest hondert
milen in die zee.
Den xxix. dach in Maerte so voeren wi in die zee wel xij. C. milen van
Poertegael ende dair verloren wi die wagen ende die sonne was bouen onse
hooft so dat wi gheen scim of scae van ghenen dingen mochten sien noch
gheen hemel teiken der ij. dach in April.
In dese zee sagen wi visschen vliegen met vloghelen also verre alsmen
met een armborst mach schieten ende sijn groot ghelijc een makereel of
een harinc of een sardijn. Ende wel drie hondert milen durende saghen wi
swarte meeuwen mit witte borsten ende hadden staerten ghelijc swanen
ende sijn groter dan wooduuen: dese vangen dese vlieghende visschen al
vlieghende.
Den xi. dach in April waren wi soe verre dat wi sagen opten rechten
middach die sonne int noorden.
Op die selue tijt en hadden wi geen hemel teiken daer wi ons mede
behelpen mochten noch sonne noch mane dan ons compasse ende ons kaerten.
Daer nae quamen wi in een ander meer daer en was niet leuens in noch
visch noch vleysche of yet anders.
Den xx. dach in April quam ons die wint contrari vijf weken lanc ende
brochte ons wten rechten wech dusent milen ende daer waren wij wel xij.
daghen dat wi lant noch sant ensaghen.
Den xxij. dach in Meye wast daer winter ende die dagen en waren daer mer
acht vren lanc ende twas ser grote tempeest van reghen van hagel van
snee van donre van blixem. Den hemel stont open teghen die cape de
Boen-Speranci ende was onweeder, Als wi ghecomen waren om die cape
hebben wij ons koers gheset noertoest.
Den x. dach in Junio saghen wi wederom die waghen ende die noortsterre
ende hadden weder kennisse vanden hemel waer om dat wi seer verblijt
waren.
Den xiiij. dach in Junio quamen wi aen een stat ghenoemt Scafal[8] ende
daer begheerden wij te copen ende vercopen mer si en wildent ons
nietghedoghen want si grote sorghe hebben voer Paepians[9] water daer
comt een riuier wt Paepians[10] lant want Paepians[11] lant leit binnen
dat lant besloten van die mueren ende en heeft geen wtganc van die zee
dan dye riuier van Scafal daerom waren si veruaert anxt hebbende dat wi
dien wech vinden mochten want die coninc van Scafal heft altijt oerloghe
teghen Paepian.
[8] Sofala.
[9] Zara of Cuama.
[10] Sabia, tusschen de Cape en 20° S.
[11] De Kafraria.
Want wi spraken mit volck wt Paepians lant die daer gheuanghen waren
ende waren haer luyden slauoenen want Paepians lant oueruloeyt insiluer
gout ende ghesteenten ende rijcdomme ende dese stat leyt. cccc. milen
van die caep de boen-speranci.
Van daen sijn wi gkeuaren (_sic_) aen een eylant ghenoemt Miskebijc[12]
ende leit. cc. milen van Scafal ende tlant is genoemt Maerabite ende
daer en kentmen geen gelt mer si mangelen gout siluer om ander goet.
[12] Mozambik.
Den xviij. dach in Julio sijn wi van daer gheuaren ende sijn ghecomen
aen een conincrijc ghenoemt Hylo[13] ende daer is een rijc coninc. ende
dien hebben wi bedwongen dat hi den coninc van Poertegael moet geuen
iaerlicx xv. c. matcallen. elc mateal is vlaems ghelt. ix. S iiij. d.
noch heeft hi van den seluen coninc een bannier in een teyken dat hi hem
kent voer sijn heer. Mer doe die coninc wt sijn hof quam so worpen si
hem mit water ende rijs ouer sijn hoeft ende waren seer blide ende
sloeghen haer handen ende songen ende sprongen recht op. Die coninc ende
al tvolc loept naect mannen ende vrouwen mer hebben een cleet voer haer
scamelheyt ende gaen hem alle daghe wasschen in die zee. Daer sijn ossen
sonder hoernen mer hebben op haer rugghe ghelijc een sale. Daer sijn oec
scapen met grote staerten dair gheen been in en is ende die start is
beter dan half tscaep. Daer sijn oec bontecrayen ende sijn swart ende
wit. Daer wassen oec vighen ende sijn wel van twee hant breet.
[13] Quiloa.
Den. xx. dach in Julio voeren wij van daen ende quamen aen een eylant
ghenoemt Melijnde[14] ende is hondert milen van kilo (_sic_). Mer wi
hebben ghemist ende sijn ghecomen tot die cape sinte-maria.[15] ende
hebben onse dingen dair gestelt ende wi moesten dair ouer een golue wel.
vij. c. milen wijt. Daer lieten wi Paepians[16] lant leggen ende tlant
van Marabia[17] en was den xxx. dach in iulio. Ende wi waren van daer
gheuaren c. milen doe setten wi ons koers noertoest.
[14] Melijnde is niet een eylandt.
[15] Ras Mory, Socotora.
[16] In oude landt karten de Kafraria is bepaalt door Abyssinia.
[17] Iram-Arabie?
Men sal weten dat vanden april tot september altijt daer winter is ende
die wint wayt dan suytoest altijt. En van september totten april ist
somer ende dan waeyt die wint altijt noertoest van elc een half iaer.
Ende hoe die wint is soe is die stroom ende inden somer ist seer
quaetwesen want ic hebt besocht een iaer lanc.
Opten vijften dach in Augusto sagen wy die noortsterre daer wij blyde om
waren want wi en waren doe mer vijf hondert milen van Indien.
Wij seylden in xv. daghen ouer dat grote golf van. vij c. ende lxx.
milen opten. xxi. dach is (_sic_) Augusto dat wi sagen tlant van Indien
ende sagen een grote stadt ghenoemt Combaen[18] ende is een grote
coopstat ende leit aen tlant van Caldeen daer babilonien in leyt op die
riuier van Cobar[19].
[18] Cambay.
[19] De Saubermattee.
Aen dit lant verbi hoech Arabien leit die stadt Mecha daer Machomet leit
die heydens duuel ende die stadt leyt. vi. c. milen van orienten daer
die specerien paerlen ghesteenten in onsen landen comen ouer een golf.
Wi voeren verbi een stat ghenoemt Oan[20] ende daer is een coninc. Dese
coninc had wel viij. dusent paerden ende vij. c. olifanten van wapen
alleen int lant. Ende elcke stadt heelt sijn coninc ende wij namen daer.
iiij. c. scepen van die stat Oan ende sloegen dat volc doot ende branden
die scepen.
[20] Goa.
Van daen sijn wi gheuaren ende sijn gecomen in een eylant ghenoemt
Auidibe[21] daer namen wij water ende hout ende wi brochten onse siecken
aent lant wel. iij. C. ende wi doden dair een haechdisse wel van v.
voete lanc.
[21] Anjeedeeva.
Den xi. dach in September sijn wi van daen ghecomen in een conincrijc
ghenoemt Cannaer[22] ende leyt aen een ghebercht ghenoemt Montebyl[23],
ende daer wachten wi die scepen van Mecha en dat sijn dye scepen die die
specerien ouer brengen in onsen landen ende die wouden wi verderuen ende
soe soude die coninc van Poertegael alleen die specerie daer gehaelt
hebben. Mer wi en coudent niet volbrengen. Mer die selue tijt namen wi
een scip van Mecha daer waren in drie hondert mannen ende tachtich ende
veel vrouwen ende kinderen ende wi namen daer wt wel. xij. dusent
ducaten ende noch wel. x. dusent an comanscap en wi verbranden dat scip
ende aldat volc te puluer den eersten dach in october.
[22] Cananor.
[23] De mont Ely van Marco Polo.
Daer sijn oec harten die hebben oec grote hoornen ende gaen recht op van
haer hooft enden sijn ghedrayeit ghelijc een visel[24].
[24] Eelandten?
Den. xx. dach in October ghinghen wi opt lant van Cannaer[25] ende
maecten daer coep van alle specerien ende die coninc outfinc ons mit
groter staet ende brocht voer hem twee olifanten ende meer ander vreemde
beesten die ic niet nomenen can.
[25] Cananor.
Den. xxvij. dach in october voeren wi van daen ende sijn gecomen aen een
conincrijc genoemt Caloen[26] ende leit xl. milen van Cannaer daer sijn
wi voer die stat gaen leggen met onser macht ende sloegen met hem. iij
dagen ende vingen veel volcs ende hingen die aen dis repen vanden scepe
ende namen die weder ende sloeghen hem hande ende voete ende thoeft of
ende namen een van haer scepen ende worpen die handen ende vooten ende
hoofden daer in ende maecten eenen brief ende setten dye op een stoc
ende lieten dat scip ant lant driuen. Wi namen daer een scip ende staken
tvier daer in ende verbranden veel van des conincs ondersaten.
[26] Calicut.
Den. ij. dach in Nouember voeren wi van Caloen lx. milen aen een stat
ghenoemt Cusschijn[27] ende tusschen dese twee steden leyt een kersten
stat ghenoemt Granor[28] ende daer sijn veel goede kersten. Ende in die
stat wonen veel ioden ende hebben een prince daer si onder staen so sijn
oec alle die ioden van die lande onder den seluen prince. Ende die
kersten en hebben mit niemant te doen ende sijn goede kersten ende en
copen noch en vercopen niet op heylighe dagen noch en eten noch en
drincken mit niemant dan mer kersten. Si quamen wel in onse scepen mit
hoenderen mit scapen ende deden ons goet chier. Ende hebben nv priesters
aen den paeus ghesonden te Romen om te weten dat rechte gheloue.
[27] Cochin.
[28] Travancore.
Den. xxviij. dach in Nouember ghingen wi aent lant van Cusschijn om
mitten coninc te spreken. Ende die coninc quam bi ons met grote staet
ende brochte met hem. vi. olifanten van wapen want hi heeft veel
olifanten in sijn lant ende veel vreemde beesten dye ic niet en kenne.
So hebben onse heren die wi bi ons hadden metten coninc ghesproken om
die coep te maken van specerie ende ander dinghen.
Den iij. dach in Ianuario sijn wi van daen gheuaren toteen stadt die
hiet Coloen[29] ende daer comen veel goede kersten ende hebben ons
ghedaen. ij. scepen mit specerie ende der kersten isser wel xxv. dusent
en gheuen tribuyt ghelijc die ioden mit ons ende hebben daer wel. ccc.
kersten kercken ende sijn ghenoemt na den apostelen ende ander
heilighen. Van coloen. l. milen leyt een eylant ende hiet Steloen[30]
ende daer wast die beste caneel die men vint.
[29] Culam, Quilom.
[30] Ceylan.
Van Coloen. vi. dachuaert leyt een stadt ende hiet Lapis[31] ende daer
bi leyt Sinte-Thomas in die zee. Daer men. xiiij. dagen omtrent sinen
dach doer die zee droechs voets ingaet. Ende gheeft een yeghelick diet
waerdich is theilighe sacrament, ende ontrectet den ghenen diet
onwaerdich sijn. Ende dit is vier dachuaerden van die grote stat van
Edissen[32] daer hi dat grote pallaes maecte. Mer dese stadt voerscreuen
Lapis is meest al gedestrueert ende die kersten woenen daer mede op
tribuyt, ende al tvolck loept naect coninc coninghinne dan dat um haer
scamelheit bedecken.
[31] Méliapour.
[32] Edessa.
Van Coloen. viij. c. milen leyt een grote stadt ghenoemt Melatk[33] ende
van daer comen die beste naghelen ende notenmuscaten ende ander
costelijcke comanscap ende ghesteente.
[33] Malacca.
Dat volck van die landen hebben swarte tanden want si eten bladeren van
boemen ende wit dinck of crijt waer met die bladen ende daer worden haer
tande of swart ende is ghenoemt tomboer[34] ende hebbent altijt bij hem
waer dat si gaen of reysen. Die peper wast ghelijck die wijngaert doet
met ons.
[34] Betel.
In die landen sijn catten soe groot als met ons vossen ende van hem comt
die iubot ende is seer costelijc want een cat is waert hondert ducaten
ende dye iubot wast tusschen haer beenen onder haer start.
Die gengeuaer wast als riet doet ende die caneel als grienden. En alle
iaer scilt men die caneel ende hoe hi dunre ende nieuwee is so si beter
is Die rechte somer is in december ende in ianuario.
Den xij. dach in Februario so sloeghen wi et ten coninc van Calcoen met
xxxv. scepen behaluen die roey scepen in elc roey scip mocht wesen lx
or. lxx. man en wij en hadden bouen xxij. man nyet ende god gaf ons die
graci ende wi sloegen ons daer doer. Ende namen daer twee grote scepen
van hem ende sloeghen alt volc doot ende branden die scepen voer dye
stat van Calcoen daer die coninc teghen woerdich was. Ende des anderen
daechs ghinghen wi weder tseyl na Cannair ende maecten ons rede te varen
nae Poertegael. Dit geschiede anno. xv. c. en. iij. opten. xi dach in
Februario.
Den. xxij. dach in Maert nader sonnen onderganc was si noorden ende wi
verloren die noortsterre opten. xiij. dach in Maerte.
Wi vonden opten xxvi. dach in Maert. ij. eylanden mer wi en wilden dair
niet aen om dat wi mit costelicke goeden gheladdn waren. ende als tvolc
van den landen dat sagen dat wi daer niet en quamen maecten si groot
vier dat wi aen comen souden.
Opten x. dach in April so sagen wy ved(er) Paepians lant ende doe hebben
wi. xlviij. dagen opt golf geweest.
Den. xiij. dach in April so sagen wi dat lant van Meskebijl[35] voer of
ghescreuen ende daer laghen wi totten xvj dach in Junio ende wi sijn van
daen tseyl gegaen ende dan sijn die dagen alder cortste.
[35] Mozambik.
Daer leyt een groot coningrijc ghenoemt Coloen voerscreuen daer wassen
die paerlen in manier van woesteren in die zee; mer die zee en is bouen
iiij. of vijf vaem niet diep Ende daer zijn visschers diese mit houten
pramen visschen settende die pramen op haer mont of nose ende vallen dan
onder water want si moghen wel een quartier van een vre ond(er) water.
ende als si wat gheuangen hebben comen si bouen ende so voert an.
Den. xiiij. dach in Junio begonst ons broot ende vitali te begheuen ende
wi waren doe noch wel xvij c. ende lxxx. milen van Lisboen.
Den. xxx. dach in Junio so vonden wij een eylant ende daer sloegen wi
wel. iij. c. mensche doot ende vinghender veel ende namen dair water
ende voeren van daer den eersten dach in Augusto.
Den xiij. dach in Augusto sagen wi weder dye noortsterre ende doe hadden
wi wel noch. vi. c. milen van Poertegael.
Int iaer. xv. c. en. ij. verloren die onghelouige c. ende lxxx. scepen
mer en hadden si die scepen niet quijt gheweest so hadden wi daer
qualijt aen gheweest want si waren onse vianden.
Ende alsoe quamen wy wederom behouden in Poertegael.