GURÒ. ¿Alínalín ang mg̃a tuntunin ukol sa paggamit ng̃ _e_ ó _i_?
NAG-AARAL. Ang mg̃a tuntuning sumúsunód:
_Una._--Sa unang pantíg ng̃ madlâng pang̃ung̃usap na tagalog,
magsimulâ man sa ting̃ig (vocal) ó kayâ’y pangtinig (consonante), ay
nárarapat gamitin ang _i_ na siyáng tumpák at hindî _e_ na bihiràng
bihiràng magamit; hal.: _Itó_, _Ikáw_, _Ilaw_, _Iná_, _Iwan_, _Ibig_,
_Iyák_, _dIlág_, _tIbay_, _dIto_, _sItaw_, _tIklóp_, _tIrá_, _tIsod_
at ibá’t ibá pa.
_Pásubalì._--Ang mg̃a salitâng binawasan (ó sincopado) paris ng̃
_eto_ (náitó), _ewan_ (aywán), _meron_ (mayroón), _tena_ (tayo na),
_bewang_ (baywáng), atbp., at sakâ ang pangdamdám (ó interjección)
_eh! eh! eh!_ Gayón din ang mg̃a palayaw ó pang̃alang buhat sa
kastilà, paris ng̃ _Edeng_, _Entang_, _Menang_, _Teban_, _Teto_,
atbp.
_Ikalawá._--Sa hulíng pantíg ng̃ mg̃a pang̃ung̃usap, magtapós man
sa ting̃ig ó pangtinig na nag-áalang̃aning isulat ng̃ _e_ ó _i_ ay
dapat gamitin ang _i_ na siyáng lalòng nálalapit sa likás na pagbigkás
natin kay sa _e_ na lubhâng malawig sa ating dilà at masaguwâng
dinggín sa pakinig.
Náitó ang mg̃a halimbawàng sumúsunód:
Lalaki at dî Lalake.
Maigi „ Maige.
Mabuti „ Mabute.
Gabí „ Gabé.
Saksí „ Saksé.
Malakí „ Malaké.
Batì „ Batè.
Harì „ Harè.
Lahì „ Lahè.
Parì „ Parè.
Ng̃itî „ Ng̃itê.
Budhî „ Budhê.
Tagurî „ Tagurê.
Mithî „ Mithê.
Atis „ Ates.
Lupít „ Lupét.
Dilis „ Diles.
Sumpít „ Sumpét.
Pulís „ Pulés.
Alipin „ Alipen.
_Pásubalì._--Ang mg̃a salitâng _babae_, _page_, _gabe_, _tae_,
_butsé_, atbp., at hindî _babai_, _pagi_, _gabi_, _tai_, _butsi_,
na lubhâng matigás dinggín. Gayón din ang mg̃a palayaw ó pang̃alang
galing sa kastilà, paris ng̃ _Mange_, _Ige_, _Bale_, atbp., at
sakâ ang mg̃a salitâng kastilà na ináarì natin, gaya ng̃ _anghél_,
_kiles_, _kingké_ at ibá pa.