Tungkól sa anyông “MAGPATÍ”
GURÒ. ¿Anó ang tinátawag na anyông _magpatí_?
NAG-AARAL. Tinátawag na anyông _magpatí_ ang pangwatas na may
pang-angkáp na _magpatí_ sa salitâng ugát.
G. ¿Alín ang mg̃a panutong sinúsunód sa kanyáng pagbabaybáy?
N. Ang panuto nitóng _magpatí_ ay dapat isunód sa _magpaka_ na inúulit
ang hulíng pantíg sa náturang anyô sa mg̃a panahóng kasalukuyan
at haharapín. Sa pagbabaybáy ay ihalimbawà natin ang mg̃a ugát na
_luhód_ at _higâ_ na kung angkapán ng̃ _magpatí_ ay kapuwà nagigíng
pangwatas.
_Luhód_ _Higâ_
Pangbadyá Magpatiluhód Magpatihigâ
Kasalukuyan Nagpapatiluhód Nagpapatihigâ
Nakaraán Nagpatiluhód Nagpatihigâ
Nakaraán na Nagpatiluhód na Nagpatihigâ na
Haharapín Magpapatiluhód Magpapatihigâ
Pang-utos Magpatiluhód Magpatihigâ
Kasalukuyan Kung nagpapatiluhód Kung nagpapatihigâ
Nakaraán Kung nagpatiluhód Kung nagpatihigâ
Haharapín Kung magpapatiluhód Kung magpapatihigâ
G. ¿Alín ang katugmâng pangtiyák ng̃ _magpatí_?
N. Ang katugmâ nitó ay _pagpatí_. Tinatanggáp niyá sa pagtulong
ang _ika_ na nagbabadyá ng̃ bagay ó dahilán at _an_ na nagsusulit
namán ng̃ poók ó dako; anó pa’t sa katagâng sabi ang pangtiyák ng̃
_magpatí_ ay _ikapagpatí_ at _pagpati-an_. Baybayín natin sa dalawáng
itó ang pangwatas na _magpatiluhód_.
_IKAPAGPATÍ_ _PAGPATI-AN_
Pangbadyá Ikapagpatiluhód Pagpatiluhurán
Kasalukuyan Ikinapagpapatiluhód Pinagpapatiluhurán
Nakaraán Ikinapagpatiluhód Pinagpatiluhurán
Nakaraán na Ikinapagpatiluhód na Pinagpatiluhurán na
Haharapín Ikapagpapatiluhód Pagpapatiluhurán
Pang-utos Ikapagpatiluhód Pagpatiluhurán
Kasalukuyan Kung ikinapagpapatiluhód Kung pinagpapatiluhurán
Nakaraán Kung ikinapagpatiluhód Kung pinagpatiluhurán
Haharapín Kung ikapagpapatiluhód Kung pagpapatiluhurán
G. ¿Saán ginágamit ang anyông _magpatí_?
N. Ang mg̃a ugát na nagbabadyá ng̃ sarìsarìng anyô ó kilos ng̃
katawán na binabaybáy sa _um_ ó sa _mag_, ay binabaybáy rin dito sa
_magpatí_ na ang kahulugán nitó’y umayos ó umanyô sa biglâáng gawâ
ó kilos ng̃ anó man sang-ayon sa kátuturáng tagláy ng̃ ugát, hal.:
magpatiluhód, magpatirapâ, magpatihulóg, magpatihigâ, magpatisubsób,
magpatilagpák, magpatiupô, magpatihapay, magpatidulás, magpatiluklók,
atbp.
Kung sa _magpatí_ ay alisín ang _g_, at ang nátitiráng _mapatí_ ay
iangkáp sa mg̃a náturang kilos ng̃ katawán ay nagkakahulugán ng̃
gawâ, ayos ó galáw na hindî kinukusà alinsunod sa ugát na tagláy,
hal.: mapatiluhód, mapatirapâ, mapatiupô, mapatisubsób, mapatihigâ,
mapatihulóg, mapatihapáy, mapatitumbá, atbp. Dapat namáng mabatíd na
kahì’t walâng _ti_ ang _magpatí_ kundî _magpa_ lamang ay nagtatagláy
rin ng̃ gayóng kahulugán kung iangkáp sa mg̃a násabing ugát, hal.:
mapaluhód, maparapâ, mapaupô, mapasubsôb, mapahigâ, mapahulog, atbp.