Ang pangbalak na anyông “MANG”
GURÒ. ¿Anó ang tinátawag na anyông _mang_?
NAG-AARAL. Tinátawag na anyông _mang_ ang pangwatas na may pang-angkáp
na _mang_ sa salitâng ugát.
G. ¿Anó ang káhalagahán nitóng _mang_ sa ating mg̃a pangwatas?
N. Kung may káhalagaháng tagláy ang _um_ at _mag_ sa mg̃a anyông
pangbalak ng̃ pangwatas tagalog, ang _mang_ namá’y isá rin sa
nábibilang sa matataás na urì ng̃ mg̃a anyô at isá rin sa nagbibigáy
ng̃ mahalagáng tulong sa ating mg̃a salitâ.
G. ¿Alín ang mg̃a pagbabagong karaniwang mangyari sa pag-áangkáp
ng̃ _mang_ sa salitâng ugát?
N. Sang-ayon sa simulâng titik nitóng ugát ay nabábagong madalás
ang mg̃a titik ng̃ pangwatas kung iniáangkáp ang _mang_, at sa
pagbabagong itó ay máitatakdâ ang mg̃a ganitóng tuntunin:
_Una._--Ang mg̃a salitâng ugát na nagpapásimulâ sa _b_ ó _p_ ay
karaniwang magíng _m_ at ang anyông _mang_ ay náwawalâ ang hulíng
dalawáng titik, sa makatwíd bagá’y nagigíng _ma_, gaya sa _bulák_
ay _mamulák_, sa _bayabas_ ay _mamayabas_, sa _pukot_ ay _mamukot_,
sa _pulá_ ay _mamulá_.
_Ikalawá._--Ang karamihan sa mg̃a salitâng ugát na nagpapásimulâ sa
ting̃ig (ó vocal), ay nabábago ang pang-angkáp na _mang_ sa _mang̃_,
gaya sa _isdâ_ ay _mang̃isdâ_, sa _usá_ ay _mang̃usá_, sa _ibig_
ay _mang̃ibig_, sa _una_ ay _mang̃una_.
_Ikatló._--Ang mg̃a salitâng ugát na ang unang titik ay _k_ ay
karaniwang náwawalâ ang titik na itó, at dahilán dito ang anyông
_mang_ ay dapat gawíng _mang̃_ gaya sa _kahoy_ ay _mang̃ahoy_, sa
_kulam_ ay _mang̃ulam_, sa _kutós_ ay _mang̃utós_, sa _kitíl_ ay
_mang̃itíl_.
_Ikaapat._--Ang karamihan sa mg̃a salitâng ugát na ang pásimulâng
titik ay _s_ ó _t_ at kung minsa’y _d_ ay karaniwang magíng _n_
at dahilán dito ang _mang_ ay nagigíng _ma_, gaya sa _sumbóng_ ay
_manumbóng_, sa _sisi_ ay _manisi_, sa _tiklóp_ ay _maniklóp_, sa
_tiktík_ ay _maniktík_, sa _dikít_ ay _manikít_, sa _dalang̃in_ ay
_manalang̃in_.