_Ayos._ _Panahón._ _Pagbaybáy._
Pangbadyá Ibilí.
Panghiwatig Kasalukuyan Ibiníbilí.
„ Nakaraán Ibinilí.
„ Nakaraán na Ibinilí na.
„ Haharapín Ibíbilí.
Pang-utos Ibilí.
Pangsukob Kasalukuyan Kung ibiníbilí.
„ Nakaraán Kung ibinilí.
„ Haharapín Kung ibíbilí.
G. ¿Walâ bagáng pásubalì (ó excepción) ang mg̃a pátakaráng itó sa
pagbabaybáy?
N. Mayroón pò, at isáng pásubalìng lalòng mahalagá kay sa _in_, isáng
pásubalìng dapat matantô at dapat sundín, sapagkâ’t natutung̃od sa
ikagagandá at ikagagaán sa pagbigkás ng̃ ating mg̃a salitâ.
G. ¿Paano ang dapat itakdâng pásubalì?
N. Itóng sumúsunód: Ang mg̃a salitâng ugát na nagpapásimulâ sa
ting̃ig (ó vocal), ó sa mg̃a pangtinig na _h_, _l_, _w_, at _y_, ay
may ibáng hugis ng̃ pagbubuô kailan ma’t tumutukoy sa mg̃a panahóng
kasalukuyan (ó presente) at nakaraán (ó pasado) at sa mg̃a sakláw
nitó, ibáng hugis na ang _in_ ay dapat gawíng _ni_ sang-ayon sa
kinagawìán at gayón sa ikagagaán ng̃ pagsambít at ikagagandá ng̃
mg̃a salitâ. Dapat matantô na ang anyông _i_ ay hindî nátitinag sa
talagáng kinalalagyán niyá. Dapat ding matantô na ang ibá’t ibá pang
panahón ay dapat isunód sa talagáng tuntunin ng̃ anyông _i_.
Náitó sa kasunód ang isáng tálâán ng̃ mg̃a ugát na nátatakdâ sa
pásubalì, at upáng lumiwanag ay marapat pag-agapayanin ang dalawáng
tuntunin, gayón ang mg̃a ugát at mg̃a panahóng kinaúukulan ng̃
bawà’t isá.
_Ugát._ _Panahón._ _Pangkalahatán._ _Pásubalì._
Alay Kasalukuyan. Iinaalay. Iniáalay.
„ Nakaraán. Iinalay. Inialay.
Ilag Kasalukuyan. Iiniilag. Iniíilag.
„ Nakaraán. Iinilag. Iniilag.
Utang Kasalukuyan. Iinuutang. Iniúutang.
„ Nakaraán. Iinutang. Iniutang.
Habol Kasalukuyan. Ihinahabol. Iniháhabol.
„ Nakaraán. Ihinabol. Inihabol.
Luhog Kasalukuyan. Ilinuluhog. Inilúluhog.
„ Nakaraán. Ilinuhog. Iniluhog.
Wakwák Kasalukuyan. Iwinawakwák. Iniwáwakwák.
„ Nakaraán. Iwinakwák. Iniwakwák.
Yapós Kasalukuyan. Iyinayapós. Iniyayapós.
„ Nakaraán. Iyinapós. Iniyapós.