HUGIS NG̃ “IN” AT ANG KANYÁNG MG̃A TUNTUNIN SA PAGBABAYBÁY

G. ¿Mayroóng ilán ang hugis (ó forma) ng̃ _in_?

N. Katulad din pò ng̃ _um_ na may dalawáng hugis: Una, kung ang

ugát ay nagpapásimulâ sa pangtinig (ó consonante) ay ginágamit ang

_in_ sa pangsing̃it at pangsugpóng; at ikalawá, kung ang ugát ay

nagpapásimulâ sa ting̃ig (ó vocal) ay ginágamit namán ang _in_ sa

pang-angkáp at pangsugpóng.

G. Tungkól sa unang hugis, ¿alín ang mg̃a panutong sukat mapagpátakarán

ukol sa pagbabaybáy (ó conjugación)?

N. Ang mg̃a sumúsunód na tuntunin, sang-ayon sa kaniyáng mg̃a ayos

at mg̃a panahón:

1.--Ang _pangbadyá_ ay binubuô ng̃ salitâng ugát at ng̃ pangsugpóng

na _in_, gaya ng̃ _tawagin_, _basagin_, _hampasín_.

2.--Ang _panahóng kasalukuyan ng̃ panghiwatig_ ay binubuô ng̃ ugát

na sining̃itan ng̃ _in_ sa unang dalawáng titik ng̃ unang pantíg at

sakâ inúulit ang unang pantíg ng̃ náturang ugát, gaya ng̃ _tinátawag_,

_binabasag_, _hinahampás_.

3.--Ang _panahóng nakaraán_ ay binubuô na ugát at sakâ sinising̃itan

ng̃ _in_ sa unang dalawáng titik ng̃ unang pantíg ng̃ náturang ugát,

gaya ng̃ _tinawag_, _binasag_, _hinampás_.

4.--Ang _panahóng nakaraán na_ ay binubuô ng̃ panahóng nakaraán at

sakâ sa hulí’y sinusundán ng̃ _na_, gaya ng̃ _tinawag na_, _binasag

na_, _hinampás na_.

5.--Ang _panahóng kararaán_ ay binubuô ng̃ ugát na inulit ang unang

pantíg nitó, sakâ ináangkapán ng̃ _ka_ at sa hulí’y sinusundán ng̃

_pa_; gaya ng̃ _kátatawag pa_, _kábabasag pa_, _káhahampás pa_.

6.--Ang _panahóng haharapín_ ay binubuô ng̃ pangbadyá at sakâ inúulit

ang unang dalawáng titik ng̃ unang pantíg ng̃ salitâng ugát, gaya

ng̃ _tatawagin_, _babasagin_, _hahampasín_.

7.--Ang _pang-utos_ ay katulad din ng̃ pangbadyá ó kayâ’y ang ugát

na sinugpung̃án ng̃ _in_, gaya ng̃ _tawagin_, _basagin_, _hampasín_.

8.--Ang _panahóng kasalukuyan ng̃ pangsukob_ ay binubuô ng̃

kasalukuyan sa panghiwatig at sakâ nilálagyán sa una ng̃ _kung_ gaya

ng̃ _kung tinátawag_, _kung binabasag_, _kung hinahampás_.

9.--Ang _panahóng nakaraán_ ay binubuô ng̃ nakaraán ng̃ panghiwatig

at may _kung_ sa una, gaya ng̃ _kung tinawag_, _kung binasag_, _kung

hinampás_.

10.--Ang _panahóng haharapín_ ay binubuô ng̃ haharapín ng̃ panghiwatig

at nilálagyán sa una ng̃ _kung_, gaya ng̃ _kung tatawagin_, _kung

babasagin_, _kung hahampasín_.

G. Ng̃ayóng náilagdâ na ang mg̃a tuntunin ng̃ pagbabaybáy nitóng

_in_, ¿paano namán ang kanyáng hugis?

N. Sa pagbabaybáy nitóng unang hugis ng̃ _in_ ay ilagáy na halimbawà

ang ugát na _tawag_ at sakâ sugpung̃án ng̃ _in_ na nagigíng pangwatas

na _tawagin_, pangwatas itóng katugmâ ng̃ _tumawag_ na binaybáy

sa _um_.

Balarilang Tagalog · 第 118 / 396 题