SA IBÁ PANG BAHAGI NG̃ SALITÂNG PANGTURING

G. ¿Anó pang bahagi mayroón ang salitâng pangturing?

N. Ang mg̃a itó: _Bilang na pangbatay_ (ó número cardinal), _bilang

na panghanáy_ (ó número ordinal), _bilang na pang-ulit_ (ó número

adverbial) at _bilang na pangbahagi_ (ó número distributivo).

G. ¿Anó ang bilang na pangbatay (ó número cardinal)?

N. Bilang na pangbatay, yaóng tang̃ìng tumutukoy sa karaniwang bilang,

hal.: isá, dalawá, sampuô. Kung ibig humigít dito’y kailang̃ang

dagdagán sa una ng̃ _labíng_, at kung magkaganitó’y magigíng: labíng

isá, labíng dalawá, labíng siyám. Kung ibig pa ring humigít dito ó

kayâ’y tumukoy ng̃ mataástaás ay dapat dagdagán sa hulí ng̃ _puô_,

at kung magkagayo’y magigíng: dalawáng puô, tatlóng puô, siyám na

puô, at ibá’t ibá pang pagdaragdág kung ibig tumukoy ng̃ lalòng

mataás na bilang.

G. ¿Anó ang bilang na panghanáy (ó número ordinal)?

N. Yaóng ginágamit sa pagbilang na sunódsunód, hal.: una, ikalawá,

ikatló, ikasangpuô.

G. ¿Pano ang pagtatatág ng̃ mg̃a bilang na itó?

N. Madalî pò: sukat na ang dagdagán ng̃ _ika_ ang mg̃a bilang na

pangbatay, maliban lamang ang una na dî nang̃áng̃ailang̃an nitó.

G. ¿Anó ang bilang na pang-ulit (ó número adverbial)?

N. Yaóng ginágamit sa pagbilang nang kung mákailang ginawâ ó ginanáp

ang isáng bagay, hal.: minsan, makalawá, makatló, makalimá,

makasangpuô.

G. ¿Pano namán ang pagtatatág ng̃ mg̃a ganitóng bilang?

N. Dinaragdagán ng̃ _maka_ sa mg̃a bilang na pangbatay, liban lamang

ang una na dî kailang̃ang dagdagán.

G. ¿Anó namán ang bilang na pangbahagi (ó número distributivo)?

N. Yaóng ginágamit sa pagbilang na pahatìhatì ó paulitulit, hal.:

isáisá, tig-isá, isá.

G. ¿Paano ang pagtatatág ng̃ mg̃a bilang na ganitó?

N. Sa mg̃a paraáng sumúsunód:

_Una._--Ulitin ó dalawahín ang mg̃a bilang na pangbatay na kung

minsa’y inúulit ng̃ buô at kung minsa’y iláng pantíg lamang, hal.:

isáisá, daládalawá, sangpûsangpuô.

_Ikalawá._--Lagyán sa una ng̃ anyông _tig_ sa mg̃a bilang na pangbatay

na kung minsa’y náwawalâ ang unang titik ng̃ salitâng ugát, at

mulâ sa limá ay inúulit ang unang pantíg; hal.: tig-isá, tigalawá,

tigatló, tiglilimá, tigpipitó, tigsasangpuô.

_Ikatló._--Ulitin ó dalawahín ang unang pantíg ng̃ mg̃a bilang na

pangbatay, hal.: íisá, dádalawá, sasangpuô.

Balarilang Tagalog · 第 72 / 396 题