[202: Vgl. Anzeiger 1878, Nr. 11, Sp. 350.]
[203: Vergl. a. a. O. Taf. XXVIII, Nr. 3. u. Nr. 4. u. 6.]
Ein Kapitel von Ketzern.
Am Schluß der Maihinger medela animae vulueratae (s. Anzeiger 1878, Sp.
87) befinden sich zwei Anhängsel von zwei verschiedenen Schreibern. Die
Hand, welche Fol. 1-29 b. schrieb, machte nach Besprechung der septem
principalia vicia keine Subscriptio. Ob das, was von Fol. 30-31 b. und
von Fol. 32-33 a. zu lesen ist, zur eigentlichen medela gehörte, oder
nicht, kann ich nicht angeben. Das erste der zwei angefügten Stücke ist
überschrieben (fol. 30 a.): „Nota quod LXXII sunt secte hereticorum.“
Der ereiferte Schreiber kennzeichnet sich als der nämliche Mann,
welcher die neulich mitgetheilten spukhaften Weihnachtsorakel schrieb.
Das zweite, von anderer Hand geschriebene Anhängsel (fol. 32-33 a.)
zählt eine Menge Sündersorten auf; am Schluß werden diejenigen genannt,
welche „expelluntur a communione in Cena domini“ und darunter zuletzt:
„sortilegi, nocturni exitores, agrorum depopulatores.“
Im Nachstehenden gebe ich unter Auflösung der Abkürzungen den Wortlaut
dessen, was im ersten Anhängsel über sectae haereticorum gesagt ist.
Eingehendere Verbesserungsversuche des durch die Relativsätze so
wirren Eingangs unterlasse ich absichtlich. /Mali/barij[204] steht
eben so deutlich im Text, wie weiter hinten /Ordi/barij. Daß den zu
Anfang erwähnten Rutani keine ausführlichere Behandlung gewidmet ist,
fällt auf. Es mag diese Secte harmlos genug gewesen sein; in Neanders
Religions- und Kirchen-Geschichte finde ich nichts über sie.
Secte horentiorum sunt LXXII quarum in teutunica sunt quattuor,
Baldenses Malibarij Rutani Manichei. Iste quatuor secte communi nomine
vocantur deutinice: /von dem hohem leben/. Waldenses dicti sunt
a Walido magistro vel a valle; _qui et_ [cod. quia, compendiert] ut
alii latine dicuntur sapientes, qui de quadam valle orti sunt. qui alio
nomine dicuntur pauperes de _Lugduno_ [cod. leudino, s. Neander Bd.
8. (1865), p. 412]. Teutonice isti vocant se /die weisen/. qui
alio modo dicuntur sapientes. Dicunt enim isti quod omne iuramentum
sit mortale peccatum. Item dicunt quod omnis coitus cum legitima sit
mortale peccatum nisi fiat spe prolis. Item separant virum ab uxore
tali condicione et eiusmodi, si velit intrare sectam ipsorum. Item
dicunt quod quilibet bonus homo sicut bonus clericus possit absolvere
conficere et ligare dum modo sciat verba. Item dicunt quod suspendere
latrones et occidere per sententiam iustitie [cod. iuste] sit mortale
peccatum. Et quod due vie sint tantum post mortem scilicet infernus
et celum; purgatorium negant. Item dicunt litanaria et oblationes et
cetera remedia non prosint defunctis. Item dicunt quod tam conjugate
quam virgines et vidue debent predicare. Item dicunt quod predicatores
eorum non debent laborare ullo modo. Item suffragia sanctorum non
petunt nec reverentur. Item festos dies non celebrant, veniam non
observant. Omni tempore commedunt quod eis apponitur et carnes in XLª
commedunt. Item peregrinationes negant. Item dicunt quod malus _non_
(über der Zeile) potest conficere. Item quod baptismum sacerdotis,
existentis in mortali peccato, non valet. Et si baptizent pueros,
debent iterato ab ipsis sacerdotibus hereticorum baptizari. Item
dicunt quod eorum sacerdotes possint conficere ex omni vase. --
/Ordibarij/ (s. Neander, Bd. 8, p. 362) dicunt quod mundus non
habet principium. Item dicunt quod Archa Noe fuerit eorum secta, et
quod Christus iterum invenit eorum sectam. Item quod Christus sit
filius Iosep et quod fuerit peccator. Dicunt quod Christus per eorum
sectam salvus fiat et quod factus (nicht ursprünglich war, sondern erst
geworden ist) est filius dei. Item dicunt Christum non passum. Item
dicunt „patrem“ illum qui intrat sectam eorum; „filium“ dicunt a tali
patre conversum per predicationem. Spiritum sanctum dicunt a filio per
predicationem conversum. [Es ist bei den Worten per pred. conversum
ein lapsus oculorum anzunehmen, d. h. daß sie aus der vorigen Zeile
der Vorlage fälschlich heruntergezogen wurden; die Stelle ist dadurch
sinnlos geworden]. Item dicunt cantum ecclesie clamorem inferni.
Item dicunt papam caput esse totius mali et doctorem erroris. Item
dicunt sacerdotes factores vie mendacij. /Manichei/ proponunt
duo principia dominantia, filium dicunt Luciferum. Hunc dicunt omnia
visibilia et tangibilia creasse et deum dicunt creatorem spirituum
tantum. Item matrimonium simpliciter negant. Item corpus Christi in
altari negant. Item dicunt quod carnes, ova, caseum non licet manducare
quod de fornicatore nascitur. Item negant ressurectionem. Item dicunt
quod deus non apparuit in igne; qui [cod. quod] sic comburet eos.
Confundantur et pereant qui hec et hijs similia credant. Amen.
Primum iubetur iurare hereticus quod sine omni fallacia et omni
deceptione et sensus duplicatione et secundum intellectum et audientiam
respondeat ad omnia interrogata. Post prestitum sacramentum si
litteratus est interrogetur de symbolo Anastasij, quicumque vult per
singulos articulos. Post ea sive sit litteratus vel non de sequentibus
articulis interrogetur, ita tamen ut sepius de modo et de fide
iuramenti expressius amoneatur: Credis in deum patrem? e. q. s.
/Dinkelsbühl./ /G. Schepß./