Het zal niemand verwonderen, dat voortgezet onderzoek en de herlezing
van Shakespeare's werken eenige wijzigingen in mijn studie over
zijn leven, die in het najaar van 1888 geschreven werd, noodzakelijk
maakten. Bij de grondige herziening, waaraan zij nu onderworpen is
geworden, bleken ondertusschen niet vele veranderingen noodig te
zijn; hoofdzakelijk heeft de tijdsorde van enkele tooneelstukken,
uit een bepaald tijdperk van Shakespeare's leven, eenige wijziging
ondergaan. Hierbij heb ik thans twee belangrijke, na 1888 verschenen
werken kunnen raadplegen, namelijk: _The Henry Irving Shakespeare_
(London 1890) en _William Shakespeare_, van _Georg Brandes_ (1896). Het
eerste is een volledige Shakespeare-uitgaaf, waarin ieder stuk van
een inleiding en aanteekeningen van verschillenden aard voorzien is
door Frank A. Marshall, krachtig ter zijde gestaan door Arthur Symons,
Richard Garnett en anderen, en waarvoor bovendien Prof. Dowden, met
roem bekend door andere geschriften over onzen dichter, een overzicht
van zijn leven en de algemeene inleiding schreef. Van beide werken,
vooral van het eerste, hoop ik ook zoowel voor den tekst der vertaling
als voor het herzien der aanteekeningen gebruik te maken en ook acht
te kunnen geven op de, trouwens vrij schaarsche, aanmerkingen op
mijn werk gemaakt, voor zoover zij tot mijn kennis zijn gekomen en
bruikbaar blijken, en voor zoover mijn tijd en de voortgang van den
druk het mij veroorloven, want het is mijn wensch, deze uitgave zoo
volkomen te doen zijn, als het mij mogelijk is.
Ik meen deze aanteekening niet beter te kunnen eindigen dan door
uit Dowden's overzicht van Shakespeare's leven het slot van een der
hoofdstukken, en wel in de oorspronkelijke taal, aan te halen:
"Looking back over the events of Shakespeare's life, and
the series of his plays and poems, observing especially his
Sonnets, where we may well believe the poet expresses his own
feelings in his own person, we seem to see a man not naturally
self-contained and self-possessed, but sensitive, eager,
ardent, of strong passions, quick imagination, universal
sympathy; at the same time a man with a central sanity of
mind, and one for whom wisdom, knowledge and self-control
were constantly growing powers. So his material life, after
certain errors natural to his temperament, was conducted
to a prosperous issue; and his ideal life, passing through
shine and shadow, touching all heights and depths of human
experience, attained at the close a high table-land where the
light is clear and steadfast and the finest airs of heaven
are breathed by man. He sees human existence widely, calmly,
with a temperate heart, with eyes purged and purified. And he
sees perhaps not only the vision of life, but through it to
deeper and larger things beyond. Shakespeare does not tell
us what he saw when he looked beyond life with those calm
experienced eyes. It was not his province to report such
things to us as if he were God's spy. But assuredly he saw
nothing which confused or clouded his soul; else he could not
feel towards this our mortal life so purely, wisely, gently;
else the great enchanter, this Prospero of ours, could not
so tranquilly resign his magic robe and staff, dismiss his
airy spirits, and piously accept the duties of mere manhood".