Erat iuxta Romam in Campo Martio statua, aerea an ferrea incertum
mihi, dextrae manus indicem digitum extentum habens, scriptum
quoque in capite: _Hic percute_. Quod superioris aevi homines
ita intelligendum rati quasi ibi thesaurum invenirent, multis
securium ictibus innocentem statuam laniaverant. Sed illorum
Gerbertus redarguit errorem, longe aliter ambiguitate absoluta.
Namque meridie, sole in centro existente, notans quo protenderetur
umbra digiti, ibi palum figit. Mox superveniente nocte, solo
cubiculario laternam portante comitatus, eo contendit. Ibi
terra solitis artibus dehiscens, latum ingredientibus patefecit
introitum. Conspicantur ingentem regiam, aureos parietes, aurea
lacunaria, aurea omnia, milites aureos aureis tesseris quasi animum
oblectantes, regem metallicum cum regina discumbentem, apposita
obsonia, astantes ministros, pateras multi ponderis [p. 463]
et pretii, ubi naturam vincebat opus. In interiori parte domus
carbunculus, lapis inprimis nobilis et parvus inventu tenebras
noctis fugabat. In contrario angulo stabat puer, arcum tenens,
extento nervo et harundine intenta. Ita in omnibus, cum oculos
spectantium ars pretiosa raptaret, nihil erat quod posset tangi
etsi posset videri. Continuo enim ut quis manum ad contingendum
aptaret, videbantur omnes illae imagines prosilire et impetum in
praesumptorem facere. Quo timore pressus Gerbertus, ambitum suum
fregit. Sed non abstinuit cubicularius, quin mirabilis artificii
cultellum, quem mensae impositum videret, abriperet, arbitratus
scilicet in tanta praeda parvum latrocinium posse latere. Verum
mox omnibus imaginibus cum fremitu exsurgentibus, puer quoque,
emissa harundine in carbunculum, tenebras induxit. Et nisi
ille monitu domini cultellum reicere accelerasset, graves ambo
poenas dedissent. Sic insatiata cupiditatis voragine, laterna
gressus ducente, discessum. Talia illum adversis praestigiis
machinatum fuisse, constans vulgi opinio est. Veruntamen si quis
verum diligenter exsculpat, videbit nec Salomonem, cui Deus
ipse dederit sapientiam, huiusce inscium commenti fuisse — ut
enim Iosephus auctor est, thesauros multos cum patre defodit
in loculis, _qui erant_, inquit, _mechanico modo reconditi sub
terra_ — nec Hircanum, prophetia et fortitudine clarum, qui, ut
obsidionis levaret iniuriam, de David sepulchro tria milia talenta
auri arte mechanica eruit, ut obsessori partem enumeraret, parte
xenodochia construeret. At vere Herodes, qui magis presumptione
quam consilio idem aggredi voluerit, multos ex satellitibus,
igne ex interiori parte prodeunte, amiserit. Praeterea cum audio
dominum Iesum dicentem: Pater meus usque modo operatur, et ego
operor, credo quod qui dederit Salomoni virtutem super demones,
ut idem historiographus testatur, adeo ut dicat etiam suo tempore
fuisse viros qui illos ab obsessis corporibus expellerent, apposito
naribus patientis anulo habente sigillum a Salomone monstratum:
credo, inquam, quod et isti hanc scientiam dare potuerit, nec tamen
affirmo quod dederit.