1.
BENONE (m. 1098), _Vita et gesta Hildebrandi_, ap. WOLF, _Lectiones
memorabiles_, Lavingae, 1600, t. I, p. 295.
Theophilacto autem et Laurentio adhuc juvenibus, infecerat urbem
iis maleficiis Gerbertus ille, de quo dictum est:
Transit ab R. Gerbertus ad R. post Papa viget R.
Et iste Gerbertus quidem paulo post completum millenarium,
ascendens de abysso permissionis divinae, quatuor annis sedit,
mutato nomine dictus Sylvester secundus. At per quae multos
decepit, per eadem daemonum responsa deceptus, morte improvisa, Dei
judicio, est interceptus. Hic responsum a suo daemone acceperat,
se non moriturum nisi prius in Hierusalem missa ab eo celebrata.
Hac ambage, hac nominis aequivocatione delusus, dum Palestinae
civitatem Hierusalem praedictam sibi credit, Romae in ecclesia,
quae vocatur Hierusalem missam faciens in die stationis, ibidem
miserabili et horrida morte praeventus, inter ipsas mortis
angustias supplicat, manus et linguam sibi abscindi, per quas
sacrificando daemonibus, Deum inhonoravit.
2. SIGEBERTO GEMBLACENSE (m. 1112), _Chronographia_, ad a. 995 (ap.
PERTZ, _Mon. Germ., Script._, t. VI, p. 353).
Gerbertus, qui et Silvester, Romanae ecclesiae 140us presidet, qui
et ipse inter scientia litterarum claros egregie claruit. Quidam
transito Silvestro Agapitum papam hoc in loco ponunt; quod non
otiose factum esse creditur. Quia enim is Silvester non per ostium
intrasse dicitur; — quippe qui a quibusdam etiam nichromantiae
arguitur; de morte quoque eius non recte tractatur; a diabolo enim
percussus dicitur obisse; quam rem nos in medio relinquimus; — a
numero paparum exclusus videtur. Unde lector quaeso, ut et hic et
alibi, si qua dissonantia te offenderit de nominibus vel annis vel
temporibus paparum, non mihi imputes, qui non visa, sed audita vel
lecta scribo.
3. ORDERICO VITAL, _Historia ecclesiastica_, l. I (ap. PERTZ, _Mon.
Germ., Script._, t. XXVI, pp. 11-12). Orderico scrisse la _Historia_
fra il 1124 e il 1142.
Gerbertus in divinis et secularibus libris eruditissimus fuit,
et in sua scola famosos et sullimes discipulos habuit, Rodbertum
scilicet regem et Leothericum Senonensem archiepiscopum, Remigium
presulem Autisiodorensium, Haimonem atque Huboldum aliosque
plurimos fulgentes in choro sophystarum. Remigius pontifex
luculentam expositionem super missam edidit et artem vel editionem
Donati gramatici utiliter exposuit. Haimo [p. 12] quoque sancti
Pauli apostoli epistolas laudabiliter explanavit et alia multa de
evangeliis aliisque sacris scripturis spiritualiter tractavit.
Huboldus autem musicae artis peritus ad laudem Creatoris in
ecclesia personuit et de sancta Trinitate dulcem historiam
cecinit aliosque multos delectabiles cantus de Deo et sanctis
eius composuit. Hos aliosque plures Gerbertus erudivit, quorum
multiplex sequenti tempore scientia ecclesiae Dei plurimum
profuit. Qui postquam de throno Remensi, quem illicite usurpaverat,
depositus est, cum rubore et indignatione Galliam relinquens, ad
Ottonem imperatorem profectus est; et tam ab ipso quam a populo ad
praesulatum Ravennae electus est. Inde post aliquot annos ad sedem
apostolicam translatus est, annoque dominicae incarnationis 999.
Silvester papa sullimatus est.
Fertur de illo, quod dum scolasticus esset, cum demone locutus
fuerit et quid sibi futurum immineret inquisierit; a quo protinus
ambiguum monadicon audivit:
Transit ab R Gerbertus ad R, post papa vigens R.
Versipellis oraculum tunc quidem ad intelligendum satis fuit
obscurum, quod tamen postmodum manifeste videmus impletum.
Gerbertus enim de Remensi kathedra transivit ad presulatum Ravennae
ac postmodum papa factus est Romae.
4. GUGLIELMO DI MALMESBURY (m. 1141), _De gestis regum anglorum_, l.
II, capp. 167-72 (ap. PERTZ, _Mon. Germ., Script._, t. X, pp. 461-4).