(el la libro de profesoro E. FUCHS).
_Simptomoj._ Cxe la kronika kataro de la konjunktivo la objektive
trovataj sxangxoj estas entute malmulte signifaj. Estas modera rugxeco
de la konjunktivo, aux nur super la tarso, aux ankaux en la parto
transira. La konjunktivo estas glata kaj ne sxvelinta; nur en malnovaj
okazoj aperas hipertrofio de la konjunktivo kun gxia dikigxo kaj
velursimila karaktero. La sekrecio estas malgranda kaj montras sin
precipe per kungluiteco de la palpebroj matene. La blanketa sxauxmo,
kiun oni ofte trovas en la anguloj de la palpebroj, venas de tio,
ke en sekvo de ofta palpebrumado la larma fluidajxo kun la eligajxo
de la Meibomaj glandetoj per batigxado farigxas speco de sxauxma
emulsio. La konstanta malsekigxado de la hauxto en la anguloj de la
palpebroj kondukas al la formigxado de ekskoriacioj. En kelkaj okazoj
la sekrecio, anstataux esti pliigita, sxajnas ecx malpliigita. Pro
la tre malgranda aux ecx tute mankanta pliigxo de la sekrecio kelkaj
auxtoroj difinas multajn okazojn de kronika kataro ne kiel tian, sed
kiel hiperemion de la konjunktivo. Cxe la sensignifeco de la simptomoj
objektive rimarkeblaj, tiom pli granda atento devas esti turnata al
la plendoj de la paciento. Efektive la _subjektivaj simptomoj_ pleje
estas tiel karakteraj, ke el ili oni facile povas meti la diagnozon de
kronika kataro de la konjunktivo. La plendoj ordinare estas la plej
grandaj vespere. La pezeco de la palpebroj, tage apenaux rimarkebla,
vespere estas tiel granda, ke al la pacientoj estas tre malfacile teni
la okulojn nefermitaj; ili havas la senton, kvazaux ili volus dormi.
Per la nemulta eligajxo, kiu en formo de mukaj fadenoj restas en la
konjunktiva sako, naskigxas teda sento de fremda korpo, kvazaux en la
okulo estus polvero; kiam tiaj mukaj fadenoj metigxas sur la korneon,
tiam la vidado malklarigxas aux tiam cxirkaux la flamo de kandelo
montrigxas cxielarkaj koloroj; krom tio la pacientoj rakontas pri
malagrablaj sentoj de diversaj specoj, nome pri brulado kaj jukado, pri
blinduligxado per lumo, rapida lacigxado de la okuloj cxe la laborado,
ofta palpebrumado k. t. p. Matene la okuloj estas iom kungluitaj aux
iom da flava sekigxinta eligajxo trovas sin en la interna angulo de la
okulo. En aliaj okazoj ekzistas turmenta sento de sekeco kaj la okuloj
povas esti malfermataj nur kun malfacileco, kaj la paciento havas la
senton kvazaux la palpebroj pro manko de malsekeco estas algluitaj al
la okulpomo (kataro seka).--Tiuj cxi tiel diversaspecaj plendoj tute
ne trovas sin en difinita interrilato al la objektiva stato. Cxe multaj
homoj oni vidas la konjunktivon suficxe forte rugxigxinta kaj tamen ili
plendas pri nenio ecx plej malgranda, dum cxe aliaj, kiuj la kuraciston
simple elturmentas per siaj piendoj, oni ofte apenaux rimarkas iajn
sxangxetojn en la konjunktivo.
_Irado de la malsano._ La kronika kataro de konjunktivo estas unu
el la plej oftaj malsanoj de la okuloj, kiu estas renkontata precipe
cxe personoj grandagxaj kaj nome pli maljunaj. Cxe maljunuloj gxi estas
preskaux regulo, ke ni trovas facilan gradon da kronika konjunktivito,
kiun oni nomas kataro maljunula. La dauxrado de la konjunktivito
estas ordinare longa; multaj homoj suferas je gxi grandan parton de
sia vivo. La malsano povas konduki al komplikajxoj, kiuj parte donas
nerebonigeblajn sxangxojn. Al la plej oftaj komplikajxoj apartenas
la brulumo de la palpebra rando--blefarito--sekve de la ofta
malsekigxado de la randoj de la palpebroj per la pli ricxe eligataj
larmoj. Ankaux sekve de la malsekigxado per la larmoj la hauxto de la
malsupra palpebro estas atakata de ekzemo, aux gxi farigxas rigida kaj
mallongigxas, tiel ke la libera rando jam ne perfekte almetigxas al la
okulpomo. Sekve de tio la larma punkto jam ne trempigxas en la larman
lagon, per kio la forkondukado de la larmoj en la larman sakon estas
malhelpata, la fluado de la larmoj estas pligrandigata kaj tio cxi
denove efikas malutile sur la staton de la hauxto. Tiamaniere formigxas
rondo da eraroj, kiu kondukas al cxiam plua mallevigxo de la malsupra
palpebro, al la ektropio. Tiu cxi eliro estas ankoraux akcelata per
tio, ke la pacientoj ofte devisxas la defluantajn larmojn kaj cxe tio
pasigas la tukon de supre malsupren, per kio la malsupra palpebro estas
tirata malsupren. Se la mallongigxo de la palpebra hauxto, malsekigata
de larmoj, aperigas sin pli en direkto horizontala, tiam naskigxas
blefarofimozo. Fine la kataro ofte kauxzas ulceretojn de la korneo.
_Etiologio._ La kauxzoj de la kronika kataro estas : 1. Antauxirinta
kataro akra, kiu, anstataux plene sanigxi, transiris en la stadion
kronikan. 2. Komunaj malutilajxoj de diversaj specoj. Al ili apartenas
antaux cxio malbona aero, difektita per fumo, polvo, varmego, kunestado
de multe da homoj k. t. p. La laboristoj en fabrikoj, kie estas multe
da polvo, la kelneroj en la fumoplenaj restoracioj k. t. p. suferas
tre ofte je kronika konjunktivito. Al tio disponas ankaux malfrua
irado dormi, nokta maldormado, troa gxuado de alkoholaj trinkajxoj.
Cxe personoj, kiuj jam suferas je kronika konjunktivito, gxi multe
malbonigxas post cxia tiaspeca malutilajxo, ekzemple post vespero
pasigita en teatro aux en fumoplenaj cxambroj. La dauxra efikado de
vento kaj malbona vetero kauxzas cxe la vilagxanoj, veturilistoj k. s.
tiel oftan kataron. Pro tiu sama kauxzo ankaux okuloj forte elstarantaj,
aux kies palpebroj estas mallongigitaj (lagoftalmo), estas atakataj
de kataro, cxar ili tro malmulte estas defenditaj kontraux la aero.
La efiko, kiun faras sur la konjunktivon la konstanta kuntusxigxado
kun la aero, montrigxas la plej bone cxe la ektropio, cxe kiu la
nekasxita konjunktivo de la tarso farigxas forte rugxa kaj dika,
velursimila aux ecx tuberplena. Tiom same malbone kiel longedauxran
kuntusxigxadon kun la aero, la konjunktivo elportas ankaux la konstantan
foreston de tiu cxi lasta, tial cxe longe dauxranta cxirkauxligo de la
okulo ankaux aperas kronika kataro. 3. Troa strecxado de la okuloj,
precipe cxe personoj hipermetropiaj kaj astigmatismaj, povas kauxzi
kronikan kataron. 4. Lokaj malutilajxoj. Al ili apartenas incitado de
la konjunktivo per fremdaj korpoj, kiuj restas en la konjunktiva sako;
al tiaj fremdaj korpoj oni devas alkalkuli en pli vasta senco de la
vorto ankaux okulharojn, kiuj estas turnitaj kontraux la okulpomo. En
la plimulto da okazoj la loka malutilajxo konsistas en ia alia malsano
de la okulo, kiu aperigas post si la kataron kiel suferon sekvan, kiel
ekzemple blefarito aux infarktoj en la glandetoj Meibomaj. Retenigxo
de larmoj en sekvo de blenoreo de la larma sako aux de nesuficxa
trempigxado de la larmaj punktoj en la larman lagon estas ofta kauxzo de
la kataro, tial oni neniam devas forgesi cxe unuflanka kataro esplori,
cxu ne ekzistas ia sufero de la larmaj vojoj. La kataroj kauxzitaj de
cirkonstancoj lokaj distingigxas de la kataroj kauxzitaj de malutilajxoj
komunaj per tio, ke ili tre ofte estas unuflankaj, dum en la lasta okazo
laux la naturo de la afero pleje suferas ambaux okuloj.
_Terapio._ Estas kompreneble, ke la kuracado devas antaux cxio turni
atenton al la kauxza momento, per konforma reguligo de la komunaj
kondicxoj de la vivo, kiom tion cxi permesas la profesio de la paciento,
per forigo de ekzistantaj lokaj kauxzoj de la kataro k. t. p. Por la
kuracado de la konjunktivo mem ni antaux cxio, kiel cxe la kataro akra,
havas por nia dispono la nitran argxenton, kiun oni uzas por sxmirado
per peniko (en solvo 2 p. 100) aux por engutado (en solvo 1/4--1/2
p. 100). Oni uzas gxin nur en tiuj okazoj, en kiuj la kataro estas
akompanata de pli forta sekrecio kaj do malfirmigxo de la konjunktivo,
cxar tiaj periodoj de akra malsanigxo ofte okazas en la dauxro de cxiu
kronika kataro, kaj ankaux tiam, kiam ekzistas jam hipertrofio de la
konjunktivo. En la ceteraj okazoj suficxas adstringaj gutoj (okulakvoj),
kiujn la paciento mem povas al si engutadi. La plej uzataj el tiuj
cxi okulakvoj estas : flava adstringa okulakvo (collyrium adstringens
luteum), aux safrana tinkturo de opio (tinctura opii crocata), ambaux
ordinare estas porskribataj ne pure, sed miksite kun egala kvanto da
akvo; kupro aluna, zinko sulfura, ambaux en 1/2-1 p. 100 solvo; plue
aluno, tanino, bora acido kaj aliaj adstringantajxoj.
La vica ordo, en kiu tiuj cxi okulakvoj estas cititaj, respondas
proksimume al ilia lauxgradeco, de la plej fortaj gxis la plej
delikataj. Ili devas esti engutataj cxiutage unu aux du fojojn, sed ne
vespere. Ni elkalkulis tiom da ili, cxar estas bone havi pli grandan
elekton el ili, cxar cxe la longa dauxrado de la kataro oni ofte devas
sxangxi la rimedojn. Cxiu rimedo, uzata tro longe, perdas sian efikecon,
cxar la konjunktivo al gxi alkutimigxas. Kontraux la kungluigxado de
la palpebroj, kiel ankaux kontraux ekzistantaj ekskoriacioj oni igas
vespere antaux la endormigxo froti sur la fermitaj palpebroj sxmirajxon
kun blanka hidrarga precipitato (1/2-1 p. 100).
[Piednoto: Tiu cxi okulakvo, nomata ankaux okulakvo de Horst, nun
en la plimulto da landoj jam plu ne estas oficinala; tamen gxi faras
bonegajn servojn kaj en kelkaj okazoj oni povas gxin anstatauxigi per
neniu alia] rimedo. Laux la nova Auxstruja farmakopeo gxi devas esti
preparata en la sekvanta maniero
Rp. Amonio klora . . . . . . . . . . 0,5
Zinko sulfura. . . . . . . . . . 1,25
Solve en :
Akvo distilita . . . . . . . . . 200,0
Aldonu :
Kamforo. . . . . . . . . . . . . 0,4
Solvita en :
Spirito vina dissolvita. . . . . 20,0
Aldonu :
Safrano. . . . . . . . . . . . . 0,1
Tenu 24 horojn ofte skuante, filtru.
La okulakvo de Romershausen, kiu ankaux estas multe uzata cxe
kronika kataro de la okuloj, konsistas el miksajxo do fenkola
tinkturo kaj fenkola akvo.]
* * * * *