_103_ Sunt indeclinabilia tam apud graecos elementorum
nomina quam apud latinos, siue quod a barbaris inuenta
dicuntur, quod esse ostendit Varro in secundo de antiquitate
litterarum, docens lingua chaldaeorum singularum nomina
litterarum ad earum formas esse facta et ex hoc certum 5
fieri eos esse primos auctores literarum, siue quod
simplicia haec et stabilia esse debent quasi fundamentum
omnis doctrinae immobile, siue quod nec aliter apud latinos
poterant esse, cum a suis uocibus uocales nominentur,
semiuocales uero in se desinant, mutae a se incipientes 10
uocali terminentur, quas si flectas, significatio quoque nominum
una euanescit.
_103._ Prisc. I 7 p. 7, 27: *Sunt indeclinabilia ... una
euanescit.*
1 elimentorum (ylementorum _G_) nomina tam apud
graecos _LG_ || aput graecos _H_ || 2 quod {*above
space: a} barbaris _Dd_ || 3 quod esse--6 auctores
literarum] _om. RADH in mg. add. d, in schedula
exhibet K_ || _ante_ esse _O. Iahn_ ita _add._ ||
_esse om. d_ || 4 docens--5 literarum] _om. d_ ||
caldeorum _GK_ || 6 eos] eorum _G_ || 7 simplitia
hec _A_ || et _om. K_ || 8 inmobile _D_
ĩṇmobile _G_ || 10 disinant G dissinant _K_
|| mutae {*above ut: t} _L_ || incipientes a se _L_
|| 11 quas si _d_ quasi _AD_ || 12 euanescit una _K_
* * * * *
_104_ Litterae apud maiores nostros non fuerunt XXIII sed
XVI. postea additae sunt aliae. ita etiam tractatoris est, ut
doceat olim XVI fuisse, postea ex superfluo additas alias
litteras et factas XXIII. habemus hoc in libris ad Attium
apud Varronem, et cur tot sint et quare eo ordine 5
positae et quare isdem nominibus uocentur.
_104._ Pomp. comm. art. Don. I 7 p. 9 Lind.: Istae *litterae
apud ... nominibus uocentur.* I 17 p. 27: legimus apud
maiores nostros primas apud romanos XI litteras fuisse tantum
modo, ut dicit Caesar libro analogiarum primo. [in libro
analogiarum Caesar hoc dixit, XI fuisse]. *Varro* docet in
aliis libris quos ad Attium scripsit, sedecim fuisse, postea
tamen creuisse et factas esse XXIII. tamen primae quae
inuentae sunt fuerunt undecim. postea quae inuentae sunt
fuerunt sedecim, postea item XX et tres factae sunt. illic
commemoratur, qui illam litteram fecit, qui illam. Prisc. I
12 p. 11, 1: apud antiquissimos graecorum non plus sedecim
erant litterae, quibus ab illis acceptis latini antiquitatem
seruauerunt perpetuam. Max. Vict. p. 276 Lind. p. 1944P.
(cl. Endlicheri anal. gramm. p. 199): littera est figuratio
quaedam, qua cum aliis adnexa nox emissa comprehenditur.
Phoenices primi litterarum inuentores fuisse traduntur,
quamuis alii Assyrios alii Mercurium apud Aegyptios asserunt.
in Graeciam certe Cadmum Phoenicem sedecim attulisse constat
α β γ δ ε ι κ λ μ ν ξ π ρ σ τ ω, eis Troiano bello Palamedem
addidisse quattuor η ψ φ χ, post eum Simonidem melicum
totidem υ ζ ο θ. haec auctore Eaundro, ut quidam uolunt, alii
uero Hercule in Italiam a Pelasgis allatae sunt. _cf._ Max.
Vict. I 4, 95 p. 2468P. I 4, 20 p. 2458. Plin. VII 172.
_Ad haec uerba B (cf. adn. ad fr. 97, 99) non conlatus est_
1 sed sedecim _A_ || 2 tractaturus _A_ || 6 quare
hisdem _A_
_105_ Auctoritas tam Varronis quam Macri teste Censorino
nec K nec Q nec H in numero adhibet literarum.
_105._ Prisc. I 16 p. 13: *Auctoritas* quoque *tam ... adhibet
litterarum.* _cf._ Quint. I 4, 9. Vel. Long. p. 2218P. Ter.
Scaur. p. 2252. 2258. 2261. Mar. Vict. I 3, 9 p. 2452P.:
(mutae) sunt numero nomen _BCDGHKPQT_. ex his superuacuae
quibusdam uidentur K et Q, quia C littera harum locum possit
implere. H quoque adspirationis notam non litteram
aestimamus. _cf._ I 6, 13 p. 2455. Max. Vict. p. 277 Lind.
p. 1495P. cl. Endl. anal. gramm. p. 200: (mutae) sunt nouem
_BCDGHKPQT_. duae ex his superuacuae uidentur K et Q, quia C
littera eorum locum possit explere. uerum has quoque
necessarias orthographiae ratio efficit, ut quotiens A
sequitur per K scribendum sit, ut kanna kalendae Karthago,
quotiens V per Q ut quoniam Quirites, quotiens reliquae
uocales per C ut certus ciuis Commodus. H uero existimatur
adspirationis nota, uerum tamen littera est. _cf._ Diom.
p. 423, 10. Donat. I 2, 3. 4 p. 1736P.
1 autoritas _D_ || tam _in mg. add. h_ || macri et
censorini _GL_ teste _in mg. l_ || 2 K] f _K ante_ K
_unius litterae, post_ Q _duarum litt._ (ue _ut
uidetur_) _litura in R_ || nomero _A_
* * * * *
DE ORIGINE LINGVAE LATINAE AD CN.
POMPEIVM MAGNVM LIBRI III
_106_ Οὐδὲ γὰρ ἀγνοήσας ὁ Ῥωμύλος ἢ οἱ κατ᾽ αὐτὸν δείκνυται
κατ᾽ ἐκεῖνο καιροῦ τὴν Ἑλλάδα φωνήν, τὴν Αἰολίδα λέγω,
ὥς φασιν ὅ τε Κάτων ἐν τῷ περὶ Ῥωμαικῆς ἀρχαιότητος,
Βάρρων τε ὁ πολυμαθέστατος ἐν προοιμίοις τῶν πρὸς Πομπήιον
αὐτῷ γεγραμμένων, Εὐάνδρου καὶ τῶν ἄλλων Ἀρκάδων 5
εἰς Ἰταλίαν ἐλθόντων ποτὲ καὶ τὴν Αἰολίδα τοῖς βαρβάροις
ἐνσπειράντον φωνήν.
_106._ Ioan. Lyd. de magist. I 5 p. 125 Bekk.: ὥστε τύραννος
ἠν ὁ Ῥωμύλος, πρῶτον μὲν τὸν ἀδελφὸν ἀνελὼν καὶ τὸν μείζονα
καὶ πράττων ἀλόγως τὰ προςπίπτοντα. ταύτῃ καὶ Κυρῖνος
προςηγορεύθη οἱονεὶ κύριος, κἂν εἰ Διογενιανῷ τῷ λεξικογράφῳ
ἄλλως δοκεῖ (δοκῇ C)‧ *οὐδὲ γὰρ ... ἐνσπειράντων φωνήν*. ἡ
γὰρ γραμματικοῖς παρὰ ταύτην εἰσαγομένη ἐτυμολογία μετὰ
συγγνώμης βεβίασται‧ ἀπὸ Κύρεως γὰρ πολίχνης Σαβίνων οὕτος
αὐτὸν παρονομασθῆναι βούλονται, καίπερ οὐχ ὁρμώμενον ἐκεῖθεν,
ἐπὶ δὲ τοῦ Παλατίνου βουνοῦ τεχθέντα τε παρὰ ταῖς ὄχθαις τοῦ
Τιβέριδος καὶ τραφέντα ἐκεῖ. κυρίους γὰρ ἑαυτοὺς καὶ δεσπότας,
ἀλλ᾽ οὐ βασιλέας τύραννοι φιλοῦσι καλεῖσθαι. _cf._ Plut.
quaest. gr. 59. Max. Vict. p. 276 Lind. p. 1944P.
2 ἐκείνου _corr. ab alt. m. in_ ἐκεῖνο C = cod.
Caseolinus || 5 ἀλκάδων C
_107_ Vt Ion scribit quinta uicesima est litera, quam uocant
ἄγγμα, cuius forma nulla est et uox communis est graecis
et latinis, ut his uerbis: aggulus aggens agguilla iggerunt.
in eiusmodi graeci et Attius noster bina G scribunt;
alii N et G. quod in hoc ueritatem uidere facile 5
_est, in illo_ non est. similiter agceps agcora.
_107._ Prisc. I 39 p. 30, 12: Sequente G uel C pro ea
(_scit._ N) G scribunt graeci et quidam tamen uetustissimi
auctores romanorum euphoniae causa bene hoc facientes, ut
Agchises agceps aggulus aggens, quod ostendit Varro in primo
de origine linguae latinae his uerbis: *ut Ion ... agceps
agcora.* Gell. XVIIII 14, 7: (Nigidi Figuli e commentariis
grammaticis) uerba haec sunt: inter litteram N et G est alia
uis, ut in nomine anguis et angari et ancorae et increpat et
incurrit et ingenuus. in omnibus his non uerum N, sed
adulterinum ponitur. nam N non esse lingua indicio est, nam
si ea littera esset, lingua palatum tangeret. Mar. Vict. I 4,
70 p. 2465P.: anceps ancilla angitia angustum anquirit iam
dixi Attium non (_sic Ritschl mon. ep. tria p. 25_ non
iudicat _cod. P_) per AN, sed more graecorum per AG solitum
scribere. nunc adicio, sicut inter M et N litteram uox media
tam graecis desit quam nobis, ita inter N quoque et G deesse.
neque enim ut illi ἄγγελον et ἀγκύλην et similia sine per
Ν siue per Γ scripserint alterutram in pronuntiando
litteram exprimunt, nec nos supradictas uoces siue per N siue
per G scribamus, proprie aut N exprimimus in dicendo aut G.
quae uox, quoniam ordini litterarum nostrarum deest et
familiarior est auribus nostris N potius quam G, et anceps
et ancilla et angitia et angustum et anquirit et ancora et
similia per N potius quam per G scribite, sicut per duo G,
quotiens duorum G sonum aures exigent ut aggerem suggillat
suggerendum suggestum et similia. _cf._ I 4, 4 p. 2456. 4, 54
_sq._ p. 2461.
1 latinae linguae L || ut Ion--his uerbis] _om. RBH
add. r_ || scripsit _r_ || uicesima quinta _r_
uigesima _ex_ uicessima _corr. g_ uicissima K ||
littera est _r_ || 2 agma _codd. Hertzi_ ἄγγμα
_ten Brinkius cf. supra p. 127_ || 3 ut _om. r_ ||
his in uerbis _r_ || aggula G uel aggilla _g_
aggilla _L_ agguila _L_ || 4 huiuscemodi GL
huiusmodi K || accius _codd. Hertzi praeter H in
quo_ actius || binam _GLK_ || G] _b gg Bg_ ||
5 ·n·g· _G_ || ueritatem facile uidere est, in illo
non est _Ritschelius mon. epigr. tria p. 24_ ||
facile--6 non est] non facile{*above space: non} _L_
non facile est _ceteri_ || 6 agceps agcora] _uetus
commentator in cod. Darmstad. 204 adnotat ad has
uoces:_ adhuc sunt uerba uarronis continuata. non
enim priscianus ex sua parte diceret similiter
agceps agcora. _cf. Ritschelius l.s._
_108_ Τὴν ὅλην κατασκευὴν τοῦ περιζώματος
οἱ Γάλλοι καρταμέραν,
ἣν τὸ πλῆθος καρτάλαμον ἔξ ἰδιωτείας ὀνομάζει. ὅτι
δὲ οὐ Ῥωμαικὸν τουτὶ τὸ ῥημάτιον, μάρτυς ὁ Ῥωμαῖος Βάρρων
ἐν βιβλίῳ πέμπτῳ περὶ Ῥωμαικῆς διαλέκτου, ἐν ᾧ διαρθροῦται
ποία μὲν τις λέξις ἐστὶν Αἰολικὴ ποία δὲ Γαλλική, 5
καὶ ὅτι ἑτέρα μὲν ἡ Θούσκων ἄλλη δὲ Ἐτρούσκων,
ὧν συγχυθεισῶν
ἡ νῦν κρατοῦσα τῶν Ῥωμαίων ἀπετελέσθη φωνή.
_108._ Ioan. Lud. de magistr. II 13 p. 179 Bekk.: Τοιαύτη μὲν
ἡ χλαμύς, παραγώδης δὲ χιτὼν καταπόρφυρος καὶ ζωστὴρ ἐκ
φοινικοῦ δέρματος, ἐφ᾽ ἑαυτὸν μὲν ἀνακεκολλημένος, ἐξ ἄκρων
δὲ τῶν πλευρῶν εἰς λεπτὴν καταρραφὴν ἐσπουδασμένος καὶ
σεληνίσκον μὲν ἔχων τινὰ ἐξ εὐωνύμων χρυσῷ πεποιημένον, ἐκ
δὲ τῆς ἑτέρας γλωσσίδα τινὰ ἤγουν διάβλημα, χρυσοτελὲς καὶ
αὐτὸ, εἰς βότρυος σχῆμα πεποιημένον ... ὅπερ διάβλημα ἀπὸ
δεξίας φερόμενον καὶ ἐπὶ τὸν σεληνίσκον βαλλόμενον διαζώννυσι
τὸν περιτιθέμενον ἀσφαλῶς, περόνης καὶ αὐτῆς χρυσῆς
ἐνδακνούσης τὸν ἱμάντα καὶ συναπτούσης τὸν βότρυν τῷ
σεληνίσκω. φίβουλαν αὐτὴν πατρίως οἱ Ῥωμαῖοι καὶ βάλτεον
τὸν ζωστῆρα λέγουσι. *τὴν δὲ ὅλην ... ἀπετελέσθη φωνή.*
1 ῥιζώματος _Caseolinus corr. Fussius_ || 6 ἡ
deleri iubet _Otto Iahn_ ||
* * * * *