[1] Hooft, Nederl. Historiën.
[2] Onder de leiding van Paciotto en Serbelloni werkten 2000 man
daaraan dag en nacht en voltooiden in den loop van enkele maanden
het reusachtige werk.
[3] Dit feit is eerst in den laatsten lijd aan het licht gebracht. Met
zooveel overleg had Philips zijne tijdgenooten weten te misleiden,
dat zij schier allen overtuigd waren, dat Montigny in de gevangenis
een natuurlijken dood gestorven was.
[4] Het verhaal, dat de Ruijter het slot of althans een gedeelte
er van in de lucht heeft laten springen, toen hij de verdediging
opgeven moest, rust, volgens het jongste onderzoek, door Dr. Acquoy
te Zalt-Bommel daaromtrent ingesteld, niet op geschiedkundige gronden.
[5] Ernst Münch, Niederländisches Museum, 125, 126.
[6] Van Vloten, Nederlandsche Geschiedzangen, I, 393.
[7] Onder de edelen, die voor Maastricht gebleven zijn, wordt ook de
oudste zoon van Barlaimont, de baron van Hierges, genoemd. Hij had
van zijn onlangs overleden vader den titel van graaf van Barlaimont
geërfd. Farnese betreurde in hem een der trouwste aanhangers des
konings in de Nederlanden.
[8] Rennenberg smaakte niet lang de vruchten van zijn verraad. Kort
daarna stierf hij; op zijn sterfbed werd hij door vreeselijke
gewetenswroeging gefolterd.
[9] Op het einde van het jaar 1582 werd het Kerstfeest in de
Nederlanden voor het eerst volgens den Gregoriaanschen Kalender
gevierd.
[10] Oranje was na den dood van Charlotte van Bourbon voor de vierde
maal gehuwd, en wel met Louise de Coligny, de dochter van den beroemden
admiraal, die in den Bartholomeüsnacht vermoord was.
[11] Volkomen verdiend was de hulde, door de Staten aan 's prinsen
nagedachtenis gebracht. Zij deden hem niet alleen op 's lands kosten
ter aarde bestellen, maar richten ook later boven zijn graf in de
nieuwe kerk te Delft een zeer schoon gedenkteeken op.
[12] Het is een merkwaardig verschijnsel dat--terwijl alle provinciën
en ook Friesland zwaar onder den druk van den rampspoedigen oorlog
zuchtten--de Nederlanders toch hunne liefde voor de wetenschap niet
verloren. Juist in het treurige jaar 1585 stichtte de stadhouder
Willem Lodewijk van Nassau te Franeker eene academie, welke zich
later onderscheiden zou door vele uitstekende mannen, die daar
werkzaam waren.
[13] Deze waardigheid van advocaat was hoogst belangrijk en schonk
hem, die haar bekleedde, een grooten invloed. De advocaat bekleedde
eenigermate de plaats van eersten staatsdienaar en minister. Hij was
niet alleen, gelijk de naam schijnt aan te duiden, de rechtskundige
raadsman der Staten, maar alle zaken, zelfs de onderhandelingen met
het buitenland, gingen door zijne handen.
[14] Aerschot's rol was uitgespeeld. Door zijne trouwloosheid en zijne
wankelmoedigheid had de hertog al den invloed verloren, waarop hij
door zijn rang aanspraak had kunnen maken. Na het mislukken van deze
laatste poging om vrede te sluiten, begaf hij zich naar Venetië, om
daar ten minste--gelijk hij zeide--als een vrij man te sterven. Niemand
betreurde zijn vertrek. Kort daarop stierf hij in Italië.