(La domo de _doktoro Wangel_. Tegmentita verando maldekstre. Gxardeno
antauxe kaj cxirkauxe. Malsupre de la verando estas flagstango.
Dekstre en la gxardeno estas lauxbo kun tablo kaj segxoj. Hegxa
barilo kun malgranda enireja pordo en la fono. Malantaux la barilo
estas vojo al la marbordo. Aleo laux la vojo. Inter la arboj vidigxas
la fjordo kaj altaj montodorsoj kaj montopintoj en la malproksimejo.
Estas varma kaj brile klara somermateno.)
(_Ballested_, mezagxa, vestita en malnova velurjako kaj kun
largxrandajxa artistcxapelo, staras apud la flagstango ordigante la
sxnuron. La flago kusxas sur la tero. Iom fore de li staras
pentrostablo kun strecxita tolo. Flanke de gxi kusxas faldebla segxo,
penikoj, paletro kaj pentrista kesteto.)
(_Bolette Wangel_ venas sur la verandon tra la malfermita
gxardencxambra pordo. Sxi portas grandan vazon kun floroj, kiun sxi
metas sur la tablon.)
BOLETTE
Nu, Ballested, -- cxu vi sukcesas gxin suprentiri?
BALLESTED
Jes ja, frauxlino. Estas simpla afero. -- Pardonu, -- cxu vi atendas
fremdulojn vizite hodiaux?
BOLETTE
Jes, ni atendas cxefinstruiston Arnholm cxi tien antauxtagmeze. Li
venis al la urbo cxi-nokte.
BALLESTED
Arnholm? Atendu iomete --. Cxu li ne nomigxis Arnholm, tiu guvernisto
cxi tie antaux kelkaj jaroj?
BOLETTE
Jes. Gxuste li.
BALLESTED
Jen, jen. Li do revenos cxi tien denove.
BOLETTE
Gxuste tial ni deziras flagi.
BALLESTED
Jes, estas ja vere konvene.
(_Bolette_ iras en la gxardenan cxambron.)
(Iom poste _Lyngstrand_ venas laux la vojo dekstre, kaj haltas
interesate vidante la stablon kaj la pentristajn ajxojn. Li estas
maldika, juna viro, simple vestita sed bonorde; kaj li aspektas
malforte.)
LYNGSTRAND
(de ekstere de la hegxo) Bonan matenon.
BALLESTED
(turnas sin) Ho --! Bonan matenon. (Suprenlevas la flagon.)
Jen, jen, -- Nun levigxas la balono. (Fiksas la sxnuron, kaj iom
ordigas cxe la stablo.) Bonan matenon, estimato. Mi tamen ne havas
la plezuron --
LYNGSTRAND
Aspekte vi estas pentristo, vi.
BALLESTED
Kompreneble. Cxu mi ne ankaux estus pentristo?
LYNGSTRAND
Jes, mi vidas. -- Cxu vi permesas, ke mi eniru?
BALLESTED
Vi eble volas rigardi?
LYNGSTRAND
Jes, mi ege volus.
BALLESTED
Ho, ankoraux ne estas io konsiderinda por rigardi. Sed bonvolu.
Proksimigxu.
LYNGSTRAND
Dankon, dankon. (Li proksimigxas tra la kradpordo.)
BALLESTED
(pentras) Jen la fjordo inter la insuloj, pri kiuj mi nun laboras.
LYNGSTRAND
Mi ja vidas.
BALLESTED
Sed mankas ankoraux la figuro. En la cxi-tiea urbo neeblas trovi
modelon.
LYNGSTRAND
Cxu estu ankaux figuro?
BALLESTED
Jes. Cxe tiu rifo en la antauxo kusxu duone morta marvirino.
LYNGSTRAND
Kial sxi estu duone morta?
BALLESTED
Sxi erare nagxis el la maro, kaj ne povas retrovi la vojon elen. Kaj
nun sxi kusxas tie, kaj pereas en la sensala akvo, vi komprenas.
LYNGSTRAND
Nu, tiel.
BALLESTED
Estas la sinjorino en cxi tiu domo, kiu donis al mi la ideon tion
pentri.
LYNGSTRAND
Kion vi fine nomu la bildon?
BALLESTED
Mi intencas nomi gxin "La fino de la marvirino".
LYNGSTRAND
Konvenas bone. -- Vi certe faros ion bonan el tio.
BALLESTED
(rigardas lin) Fakulo eble?
LYNGSTRAND
Pentristo, vi sugestas?
BALLESTED
Jes.
LYNGSTRAND
Ne, mi ne estas. Sed mi farigxos skulptisto. Mi nomigxas Hans
Lyngstrand.
BALLESTED
Nu, vi estas skulptisto? Jes ja, la arto skulpti ankaux estas bela
arto. -- Mi opinias, ke mi foje vidis vin sur la strato. Cxu vi
estas longe logxinta cxi tie?
LYNGSTRAND
Ne, nur du semajnojn. Sed mi provos trovi eblecon restadi la tutan
someron.
BALLESTED
Gxui la agrablan nagxejan vivon? Cxu?
LYNGSTRAND
Jes. Mi provos regajni miajn fortojn.
BALLESTED
Cxu malsana?
LYNGSTRAND
Jes, mi iom malsanetas. Sed ne estas dangxere. Estas nur ioma
anheleco en la brusto.
BALLESTED
Ba! -- bagatelajxo! Tamen vi devus viziti iun spertan kuraciston.
LYNGSTRAND
Mi intencis foje demandi al doktoro Wangel.
BALLESTED
Jes, faru. (rigardas maldekstren) Jen denove venas vaporsxipo.
Plensxtopita de pasagxeroj surborde. Estas ja mirinda kresko en la
feriado la lastajn jarojn.
LYNGSTRAND
Jes, vere estas vigla trafiko, mi opinias.
BALLESTED
Venas ankaux amaso da somergastoj. Mi ofte timas, ke nia bela urbo
perdu sian karakteron pro tiu fremdajxo.
LYNGSTRAND
Cxu vi naskigxis en la urbo?
BALLESTED
Ne, tio ne. Sed mi akla -- aklimatigis min. Mi sentas min ligita al
la loko per la ligoj de tempo kaj kutimo.
LYNGSTRAND
Vi do logxas cxi tie longe?
BALLESTED
Nu, dek sep . ..dek ok jarojn. Mi venis kun la teatra grupo de Skive.
Sed jen ni akiris financajn malfacilajxojn. La grupo dissolvigxis,
kaj disiris cxiuj laux la vento.
LYNGSTRAND
Sed vi mem do restis?
BALLESTED
Mi restis. Kaj pri tio mi profitis. Tiam mi cxefe laboris en la
dekoracia fako, vi sciu.
(_Bolette_ elvenas kun balancsegxo, kiun sxi metas sur la verandon.)
BOLETTE
(parolas en la direkto de la gxardena cxambro) Hilde, -- vidu cxu vi
povas trovi la broditan piedbenketon de patro.
LYNGSTRAND
(proksimigxas al la verando kaj salutas) Bonan matenon, frauxlino
Wangel!
BOLETTE
(cxe la relo) Ho cxu, estas vi sinjoro Lyngstrand? Bonan matenon.
Pardonu momenton, -- mi nur -- (eniras en la domon)
BALLESTED
Vi do konas la familion?
LYNGSTRAND
Ne suficxe. Mi nur renkontis la frauxlinojn ie kaj ie cxe aliuloj.
Mi iomete parolis kun la sinjorino dum la lasta muzikado en la
"La Videjo". Sxi diris, ke bonvole mi povus viziti ilin.
BALLESTED
Ho ja, -- vi devus kultivi tiun konatecon.
LYNGSTRAND
Jes, mi ja intencas fari viziton. Viziteton. Se mi nun trovus
okazon --
BALLESTED
Ho, cxu -- okazon -- (rigardas maldekstren) Morto kaj plago!
(kolektas siajn ajxojn) La vaporsxipo ja estas cxe la kajo. Mi
devas rapidi al la hotelo. Eble kelkaj el la novalvenantaj bezonas
min. Mi ja ankaux praktikas kiel razisto kaj frizisto, vi sciu.
LYNGSTRAND
Aspekte vi estas tre multflanka.
BALLESTED
Oni devas scii ak -- aklimatizi sin en diversaj fakoj en la urbetoj.
Se vi foje bezonus ion pri hararo, -- iom da pomado aux tiospecan, vi
nur demandu pri dancinstruisto Ballested.
LYNGSTRAND
Dancinstruisto --?
BALLESTED
Estro de la "Kornasocio", se vi bonvolas. Hodiaux ni koncertos supre
en "La Videjo". Adiaux, -- adiaux! (Li foriras kun siaj pentrajxoj
tra la barilpordo kaj dauxrigas dekstren.)
(_Hilde_ elvenas kun la piedbenketo. _Bolette_ alportas pliajn
florojn. _Lyngstrand_ salutas al _Hilde_, de sia staro en la
gxardeno.)
HILDE
(cxe la relo, ne reen salutante) Bolette diris, ke hodiaux vi
kuragxis enen veni.
LYNGSTRAND
Jes, mi permesis al mi eniri.
HILDE
Vi faris vian matenan promenadon, cxu?
LYNGSTRAND
Ho ne, -- ne longan promenadon hodiaux.
HILDE
Cxu vi nagxis?
LYNGSTRAND
Jes, mi banis min tempeton. Mi vidis vian patrinon. Sxi eniris sian
bandometon.
HILDE
Kiu faris?
LYNGSTRAND
Via patrino.
HILDE
Nu tiel, nu. (Sxi metas la benketon antaux la balancsegxon.)
BOLETTE
(kvazaux interrompante) Cxu vi ne vidis la boaton de patro tie sur
la fjordo?
LYNGSTRAND
Jes, sxajnis al mi, ke velboato stirigxis cxi-direkten.
BOLETTE
Certe estas patro. Li vizitis malsanulojn sur la insuloj.
(Sxi ordigas ion sur la tablo.)
LYNGSTRAND
(staras sur la unua sxtupo de la sxtuparo de la verando) Ho, kiel
per floroj beligite --!
BOLETTE
Jes, cxu ne estas bele?
LYNGSTRAND
Ho, vere delikate. Aspektas kvazaux estas solenajxo en la domo.
HILDE
Jes, tamen estas.
LYNGSTRAND
Mi komprenis. Estas la datreveno de via patro, cxu?
BOLETTE
(averte al _Hilde_) Hm -- hm!
HILDE
(senatente) Ne, tiu de patrino.
LYNGSTRAND
Nu tiel, -- Estas tiu de via patrino.
BOLETTE
(mallauxte, kolere) Cxu do, Hilde --!
HILDE
(same) Lasu min! (al _Lyngstrand_) Vi iros hejmen nun por
matenmangxi, cxu?
LYNGSTRAND
(malsupreniras) Jes, mi devus meti ion en la stomakon.
HILDE
Vi certe trovas la regalon bona tie en la hotelo?
LYNGSTRAND
Mi ne plu logxas en la hotelo. Estas tro multekoste por mi.
HILDE
Kie vi do nun logxas?
LYNGSTRAND
Nun mi logxas cxe sinjorino Jensen.
HILDE
Kiu sinjorino Jensen?
LYNGSTRAND
La akusxistino.
HILDE
Pardonu, sinjoro Lyngstrand, sed efektive mi havas aliajn
farendajxojn nun ol --
LYNGSTRAND
Ho, mi ja ne devus tiel paroli.
HILDE
Kion do?
LYNGSTRAND
Tion, kion mi diris.
HILDE
(rigardas lin mezure; neindulge) Mi ne komprenas vin.
LYNGSTRAND
Ne, ne. Sed mi do diru adiaux al la frauxlinoj gxis venonte.
BOLETTE
(venas sur la sxtuparon) Adiaux, adiaux, sinjoro Lyngstrand. Vi vere
devas pardoni nin hodiaux --. Sed iam poste, -- kiam vi havas bonan
tempon -- kaj kiam vi havas la emon, -- vi absolute faru viziton por
vidi patron kaj -- kaj ankaux nin aliajn.
LYNGSTRAND
Jes, multan dankon. Mi vere deziras fari tion.
(Li salutas kaj eliras tra la kradpordo. Preterpasante sur la vojo
ekstere maldekstre, li salutas ankoraux unu fojon al la verando.)
HILDE
(duonlauxte) Adiaux, sinjoro! Bonvolu saluti sinjorinon Jensen de
mi.
BOLETTE
(mallauxte, tiras sxian brakon) Hilde --! Petolacxa infano! Cxu vi
tute frenezigxas! Li povus ja auxdi vin!
HILDE
Pa, -- cxu vi opinias, ke mi atentas pri _tio_.
BOLETTE
(rigardas dekstren) Jen venas patro.
(_Doktoro Wangel_, en vojagxkostumo kaj kun valizo en la mano, venas
laux la vojeto de dekstre.)
WANGEL
Jen mi revenas, knabinetoj!
(Li eniras tra la barilpordo.)
BOLETTE
(iras al li renkonte malsupre en la gxardeno) Ho, bone ke vi venas.
HILDE
(Ankaux sxi iras al li.) Cxu vi cxion finis por hodiaux, pacxjo?
WANGEL
Ho ne, poste mi devos iomete labori en la oficejo. -- Diru, -- cxu
Arnholm venis?
BOLETTE
Jes, li venis cxi-nokte. Ni informigxis en la hotelo.
WANGEL
Do vi lin ankoraux ne vidis?
BOLETTE
Ne. Sed li certe vizitos nin antauxtagmeze.
WANGEL
Jes, li certe faros.
HILDE
(tiras lin) Pacxjo, rigardu do.
WANGEL
(rigardas al la verando) Jes, mi ja vidas, infano. -- Estas ja vere
pompe.
BOLETTE
Jes, ni bele ornamis, cxu ne?
WANGEL
Jes, vere, vere. -- Cxu -- cxu ni estas solaj en la domo nun?
HILDE
Jes, sxi eliris --
BOLETTE
(interrompas) Patrino nagxas.
WANGEL
(Rigardas amike al _Bolette_ kaj frapetas sxian kapon. Poste li diras
iom hezite:) Auxskultu nun, knabinetoj, -- cxu vi volas lasi cxion
cxi stari tiel la tutan tagon? Kaj ankaux la flagon supre la tutan
tagon?
HILDE
Ho, tion vi do povas imagi, pacxjo!
WANGEL
Hm, -- nu ja. Sed vi do --
BOLETTE
(okulumas kaj kapsignas al li) Vi ja komprenas, ke ni cxion faris
por lernejestro Arnholm. Kiam tia bona amiko la unuan fojon venas por
viziti vin --
HILDE
(ridetas kaj tiretas lin) Pensu, -- li ja estis la instruisto de
Bolette, patro!
WANGEL
(kun duonrido) Vi du estas vere paro da petoluloj -- Nu, nu, --
estas ja funde tute nature, ke vi memoras sxin, kiu ne plu estas
inter ni. Sed tamen. Jen, Hilde. (donas al sxi la valizon) Portu
gxin en la oficejon. -- Nu, knabinetoj, -- mi tion ne sxatas. Ne la
manieron, vi komprenas. Ke ni tiel cxiun jaron -- Nu, -- kion diri!
Eble ne povas farigxi alimaniere.
HILDE
(volas iri tra la gxardeno maldekstren, sed haltas, turnas sin kaj
montras) Vidu la sinjoron, kiu tie venas. Certe estas la
lernejestro.
BOLETTE
(rigardas tien) _Tiu_? (ridas) Ho ne! Cxu vi opinias, ke tiu
agxulo estas Arnholm!
WANGEL
Nu, atendu, infano. Jes, efektive estas li! -- Jes, certe tiel estas!
BOLETTE
(tien fiksrigardas; mallauxte, surprizite) Jes, je Dio, cxu ne
ankaux mi opinias --!
(Lernejestro _Arnholm_, en eleganta antauxtagmeza kostumo, kun oraj
okulvitroj kaj maldika bastono venas ekstere sur la vojo de
maldekstre. Li aspektas iom strecxe, rigardas en la gxardenon,
salutas amikece kaj eniras tra la barilpordo.)
WANGEL
(iras al li renkonte) Bonvenon, kara lernejestro! Koran bonvenon
reen al la antauxa loko!
ARNHOLM
Dankon, dankon, doktoro Wangel. Milfojan dankon al vi.
(Ili vigle mansalutas kaj kune iras tra la gxardeno.)
ARNHOLM
Kaj jen la infanoj! (mansalutas al ili kaj rigardas ilin) Tiuj du
mi malfacile rekonus.
WANGEL
Certe ne, mi opinias.
ARNHOLM
Nu, jes, eble tamen Bolette. -- Jes, Bolette mi estus rekonanta.
WANGEL
Apenaux, mi opinias. Pasis ja nun ok . ..naux jaroj de kiam vi vidis
sxin lastfoje. Nu, cxi tie okazis ja multaj sxangxoj dum tiu tempo.
ARNHOLM
(cxirkauxrigardas) Sxajnas al mi ke ne. Escepte ke la arboj kreskis
konsiderinde -- kaj estas konstruita _jena_ lauxbo --
WANGEL
Nu ja, tiel ekstere --
ARNHOLM
(ridetas) Kaj kompreneble ke vi nun havas du grandajn fiancxpretajn
filinojn en la domo.
WANGEL
Ho, fiancxpreta estas ja nur la unua.
HILDE
(duonlauxte) Auxskultu do patron!
WANGEL
Sed nun mi proponas, ke ni eksidu sur la verando. Tie estas pli
malvarmete ol cxi tie. Bonvolu.
ARNHOLM
Dankon, dankon, kara doktoro.
(Ili supreniras. _Wangel_ proponas por _Arnholm_ lokon en la
balancsegxo.)
WANGEL
Jen, jen. Vi nun sidu trankvile por ripozi. Cxar vi aspektas iom
strecxe post la vojagxo.
ARNHOLM
Ho, ne gravas. En cxi tiu cxirkauxajxo --
BOLETTE
(al _Wangel_) Cxu ni alportu sodakvon kaj sukon en la
gxardencxambron? Cxi tie baldaux farigxos tro varme.
WANGEL
Bone, knabinetoj, faru! Alportu sodakvon kaj sukon. Kaj eble
konjakon.
BOLETTE
Cxu ankaux konjakon?
WANGEL
Nur iometon. Se iu dezirus.
BOLETTE
Nu ja, do. Hilde, malsupreniru al la oficejo kun la valizo.
(_Bolette_ iras en la gxardencxambron fermante la pordon post si.
_Hilde_ prenas la valizon kaj iras maldekstren tra la gxardeno
malantaux la domo.)
ARNHOLM
(kiu postrigardis _Bolette_ per la okuloj) Estas vere iu belega --.
Estas du belegaj knabinoj, kiuj jen kreskis por vi.
WANGEL
(eksidas) Jes, vi trovas.
ARNHOLM
Jes, estas ecx surprize pri Bolette. Ja ankaux pri Hilde. -- Sed nun
pri vi mem, kara doktoro. Cxu vi intencas logxi cxi tie vian tutan
vivdauxron?
WANGEL
Ho jes, estos tiel. Cxi tie mi naskigxis kaj bredigxis, kiel oni
diras. Cxi tie mi vivis felicxe kun sxi, kiu forpasis de ni tiel
frue. Sxi kiun vi konis, kiam vi lastfoje vizitis nin, Arnholm.
ARNHOLM
Jes -- jes.
WANGEL
Kaj nun mi vivas cxi tie felicxa kun sxi, kiun mi ricevis anstatauxe.
Mi devas diri, ke entute la sorto estis bona al mi.
ARNHOLM
Sed neniun infanon en via dua geedzigxo?
WANGEL
Ni ricevis knabeton antaux du -- du kaj duona jaro. Sed ni ne havis
lin longe. Li mortis je la agxo de kvar . ..kvin monatoj.
ARNHOLM
Via edzino, sxi ne estas hejme hodiaux?
WANGEL
Jes, sxi certe baldaux venos. Sxi malsupreniris por preni banon. Sxi
nagxas cxiun tagon je cxi tiu tempo. En kiu ajna vetero.
ARNHOLM
Cxu pro iu malsano?
WANGEL
Ne vere malsano. Sed sxi estas strange nervoza la lastajn jarojn.
Kompreneble, nur foje. Mi vere ne kapablas kompreni kio estas al sxi.
Sed bani sin en la maro estas kvazaux sxia kora gxojo, komprenu.
ARNHOLM
Tion mi memoras de pasinte.
WANGEL
(kun preskaux nerimarkebla rideto) Vi ja konas Ellida de la tempo,
kiam vi estis instruisto en Skjoldvik.
ARNHOLM
Kompreneble. Sxi ofte vizitis la pastran domon. Kaj mi ankaux ofte
renkontis sxin, kiam mi vizitis sxian patron en la lumturo.
WANGEL
Kredu, tiu tempo profunde stampis sxin. La urbanoj ne povas tion
kompreni. Ili nomas sxin "La sinjorino el la maro".
ARNHOLM
Cxu?
WANGEL
Jes. Kaj tial --. Parolu vi kun sxi pri pasintaj tagoj, kara Arnholm.
Estus vere bone por sxi.
ARNHOLM
(rigardas lin dubeme) Cxu vi havas veran kialon por tion opinii?
WANGEL
Certe jes.
VOCxO DE ELLIDA
(auxdata ekstere en la gxardeno dekstre) Cxu estas vi, Wangel!
WANGEL
(ekstaras) Jes, kara.
(_Sinjorino Ellida Wangel_, kun granda sxalo cxirkaux si kaj kun
malseka hararo disfalanta sur la sxultroj, venas el inter la arboj
cxe la lauxbo. _Lernejestro Arnholm_ ekstaras.)
WANGEL
(ridetas kaj etendas la manojn al sxi) Nu, jen la sinjorino el la
maro!
ELLIDA
(malrapide supreniras sur la verandon kaj kaptas liajn manojn) Dank'
al Dio, ke mi revidas vin! Kiam vi venis?
WANGEL
Jxus nun. Antaux momento. (montras al _Arnholm_) Sed vi do salutu
pasintan konaton --!
ELLIDA
(donas la manon al _Arnholm_) Jen vi do estas. Bonvenon! Kaj pardonu
ke mi ne estis hejme.
ARNHOLM
Ho, mi petas. Vi do ne pensu pri ceremoniajxoj.
WANGEL
La akvo estas fresxa hodiaux, cxu?
ELLIDA
Fresxa! Je Dio, cxi tie la akvo neniam estas fresxa. Malvarmeta kaj
malvigliga. Usx, la akvo estas malsana cxi tie en la fjordoj.
ARNHOLM
Malsana?
ELLIDA
Jes, malsana. Kaj mi opinias, ke gxi malsanigas ankaux nin.
WANGEL
(ridetas) Nu, vi ja rekomendas la banejon.
ARNHOLM
Mi kredus, ke vi, sinjorino Wangel, havus apartan rilaton al la maro
mem kaj al cxio kio apartenas al gxi.
ELLIDA
Ho jes, eble. Ecx mi mem ja kredas. -- Sed cxu vi vidas kiel bele la
knabinetoj ornamis por vi?
WANGEL
(embarasata) Hm --. (rigardas sian horlogxon) Mi ja baldaux devas
--
ARNHOLM
Cxu vere estas por mi --?
ELLIDA
Kompreneble. Ni ja ne tiel ornamas cxiutage. -- Uh, -- kiel sufoke
varme estas sub tiu cxi plafono! (malsupreniras en la gxardenon)
Venu cxi tien! Cxi tie estas almenaux iometa venteto. (Sxi eksidas
en la lauxbo.)
ARNHOLM
(eniras) Sxajnas al mi, ke la venteto estas suficxe fresxa.
ELLIDA
Jes, vi, kiu kutimigxis al la nauxza cxefurba aero. Tie estas vere
terure dum la somero, lauxdire.
WANGEL
(kiu ankaux iris en la gxardenon) Hm, kara Ellida, vi devas nun sola
konversacii kun nia gasto dum tempeto.
ELLIDA
Cxu aferoj?
WANGEL
Jes, mi devas iri al la oficejo. Kaj mi ja ankaux devas sxangxi
vestojn. Sed ne dauxros longe --
ARNHOLM
(eksidas en la lauxbo) Ne trorapidu, kara doktoro. Via edzino kaj mi
certe scios pasigi la tempon.
WANGEL
(kapsignas) Ho, jes, -- mi fidas. Nu, -- gxis revido! (Li iras tra
la gxardeno maldekstren.)
ELLIDA
(post mallonga silento) Cxu ne sxajnas al vi, ke estas bone sidi cxi
tie?
ARNHOLM
Nun mi sidas bone.
ELLIDA
La lauxbo nomigxas _mia_ lauxbo. Cxar estas mi, kiu farigis gxin. Aux
pli gxuste Wangel -- por mi.
ARNHOLM
Kaj cxi tie vi do kutimas sidi?
ELLIDA
Jes, cxi tie mi pleje sidas dumtage.
ARNHOLM
Kun la knabinetoj?
ELLIDA
Ne, la knabinetoj -- ili estas sur la verando.
ARNHOLM
Kaj Wangel mem?
ELLIDA
Ho, Wangel, li iras tien kaj cxi tien. Foje al mi kaj foje al la
knabinetoj.
ARNHOLM
Cxu estas vi kiu deziras tian arangxon?
ELLIDA
Mi opinias, ke cxiuj partoj kontentigxas per tiu arangxo. Ni povas ja
jxeti la parolon transen unu al la alia -- kiam ni foje trovas ion
por diri.
ARNHOLM
(post ioma pensado) Kiam mi pasinte frekventis viajn lokojn --.
Ekstere en Skjoldvik mi pripensas --. Hm, -- estas nun longe de tiam
--.
ELLIDA
Estas pli ol dek jaroj de kiam vi vizitis nin tie.
ARNHOLM
Jes, proksimume. Sed kiam mi prezentas al mi la bildon de vi tie
ekstere en la lumturo -- La paganino, kiel la maljuna pastro nomis
vin, cxar via patro laux li baptigis vin per sxipnomo kaj ne per
kristana homa nomo --
ELLIDA
Jes, kaj kiel do?
ARNHOLM
Mi tute ne estus kredinta renkonti vin cxi tie kiel sinjorino Wangel.
ELLIDA
Ne, cxar tiam Wangel ja ankoraux ne estis --. Tiam ja ankoraux vivis
la unua patrino de la knabinoj. Ilia vera patrino --
ARNHOLM
Nu jes, jes. Sed ecx se tiel ne estus --. Ecx se li estus libera kaj
ne ligita, -- mi meniam imagus, ke okazus tiel.
ELLIDA
Ankaux mi ne. Vere neniam -- tiam.
ARNHOLM
Wangel estas ja gxentila. Honesta. Kore bonvola al cxiuj homoj --
ELLIDA
(varme kaj kore) Jes, li vere estas!
ARNHOLM
-- sed sxajnas al mi, ke li estas tiel ege malsimila al vi.
ELLIDA
Vi pravas. Li ja estas.
ARNHOLM
Nu, sed kiel okazis? Kiel okazis!
ELLIDA
Ho kara Arnholm, ne demandu min pri tio. Mi ne kapablas klarigi la
aferon. Kaj se mi povus, vi ne kapablus percepti kaj kompreni ecx
eron el tio.
ARNHOLM
Hm --. (iomete pli mallauxte) Cxu vi iam konfidis ion pri mi al via
edzo? Mi kompreneble aludas al la vana pasxo, -- al kiu mi lasis min
ravi.
ELLIDA
Ne. Cxu vi tion pensus? Neniun vorton mi diris al li pri -- pri tio
al kio vi aludas.
ARNHOLM
Mi gxojas. Cxar premis min la penso ke --
ELLIDA
Vi tute ne bezonas. Mi nur diris al li la veron, ke mi multe sxatis
vin, kaj ke vi estis la plej fidela kaj bona amiko por mi tie
ekstere.
ARNHOLM
Dankon. Sed diru nun, -- kial vi neniam skribis al mi post mia
forvojagxo?
ELLIDA
Mi pensis, ke eble dolorigus al vi auxdi ion de iu, kiu -- kiu ne
povis proksimigxi al vi tiel, kiel vi deziris. Estus ja rekte resxiri
ion embarasan, mi pensis.
ARNHOLM
Hm --. Jes, jes, vi certe pravas.
ELLIDA
Sed kial vi mem neniam skribis?
ARNHOLM
(rigardas sxin kaj ridetas duone riprocxe) Mi? Fari la komencon?
Eble suspektigi min por enkonduki ion novan. Post rifuzo tia, kian mi
spertis?
ELLIDA
Ho ne, mi ja bone komprenas. -- Cxu vi neniam poste pensis pri alia
rilato?
ARNHOLM
Neniam. Mi restas fidela al miaj memoroj.
ELLIDA
(duone sxercante) Ho, cxu! Forpelu la malnovajn, tristajn memorojn.
Vi prefere devus pensi farigxi felicxa edzo, mi opinias.
ARNHOLM
Do devus baldaux okazi, sinjorino Wangel. Memoru ke, -- mi ja jam
atingis la trideksepan, verdire.
ELLIDA
Nu, ja, des pli da kauxzo por vi rapidi. (Sxi iomete silentas, poste
diras serioze kaj mallauxte) Sed auxskultu nun, kara Arnholm, -- mi
nun diru al vi ion, kion mi tiam ne kapablus eldiri, ecx se mia vivo
estus en veto.
ARNHOLM
Kio do tio estas?
ELLIDA
Kiam vi faris -- la vanan pasxon, kiel vi jxus diris, -- tiam mi ne
_kapablis_ respondi al vi alimaniere ol mi faris.
ARNHOLM
Mi scias. Vi nur havis bonan amikecon por oferti al mi. Mi ja scias.
ELLIDA
Sed vi ne scias, ke mia tuta animo kaj cxiuj miaj pensoj estis tiam
en alia loko.
ARNHOLM
Tiam!
ELLIDA
Jes, gxuste.
ARNHOLM
Sed tio ja ne eblas! Vi eraras pri la tempo! Mi opinias, ke tiam vi
ecx ne konis sinjoron Wangel.
ELLIDA
Mi ne parolas pri Wangel.
ARNHOLM
Ne Wangel? Sed tiam, -- ekstere en Skjoldvik --. Mi ne memoras unu
solan homon tie, kiun mi opinius povus kapti vian atenton.
ELLIDA
Ne, ne, -- mi kredas. Cxar cxio estis tute freneza.
ARNHOLM
Sed rakontu do al mi pri tio cxi!
ELLIDA
Ho, suficxas ja, ke vi scias, ke tiam mi estis jam ligita. Kaj nun vi
ja scias.
ARNHOLM
Kaj se vi tiam ne estus ligita?
ELLIDA
Kio do?
ARNHOLM
Cxu via respondo al mia letero estus alia.
ELLIDA
Kiel mi povas scii? Kiam Wangel venis, la respondo estis ja alia.
ARNHOLM
Pro kio do diri al mi, ke vi estis ligita?
ELLIDA
(ekstaras kvazaux en timo kaj maltrankvilo) Cxar mi bezonas iun al
kiu konfidi min. Ne, ne, sidu.
ARNHOLM
Via edzo do nenion scias pri la afero?
ELLIDA
Mi unue konfesis al li, ke mia animo iam estis en alia loko. Ion pli
li ne postulis scii. Kaj ni poste neniam tusxis la aferon. Funde
estis ja nur frenezajxo. Kaj rompigxis ja baldaux -- iamaniere.
ARNHOLM
(ekstaras) Nur iamaniere? Ne tute!
ELLIDA
Jes, jes, certe! Ho, Dio, kara Arnholm, tute ne estas kiel vi imagas.
Estas io tute nekomprenebla. Mi ne scias kiel mi povus tion rakonti.
Vi nur opinius, ke mi estus malsana. Aux ke mi estus tute freneza.
ARNHOLM
Kara sinjorino, -- nun vi vere devas plene eldiri.
ELLIDA
Nu ja! Mi provos. Kiel povos vi, prudenta homo, klarigi al vi, ke --
(rigardas eksteren kaj interrompas) Atendu gxis poste. Jen vizitanto
venas.
(_Lyngstrand_ venas sur la vojo de maldekstre kaj iras en la
gxardenon. Li havas floron en la butontruo kaj portas grandan belan
bukedon, volvitan per papero kaj silka rubando. Li haltas kaj hezitas
iom necerta cxe la verando.)
ELLIDA
(el la lauxbo) Cxu la knabinojn vi sercxas, sinjoro Lyngstrand?
LYNGSTRAND
(turnas sin) Ho, la sinjorino jen? (salutas kaj proksimigxas)
Tiel ne estas. Ne la frauxlinojn, sed vin mem, sinjorino Wangel.
Vi ja permesis al mi veni por viziti vin --
ELLIDA
Jes, certe mi faris. Vi estas cxiam bonvena.
LYNGSTRAND
Multan dankon. Kaj cxar tiel felicxe okazas, ke estas solenajxo en la
domo hodiaux --
ELLIDA
Nu, tion vi scias?
LYNGSTRAND
Jes, ja. Kaj tial mi volis permesi al mi donaci al sinjorino Wangel
cxi tiun --
(Li kapsalutas kaj etendas la bukedon.)
ELLIDA
(ridetas) Sed kara sinjoro Lyngstrand, cxu ne estas pli bone doni
viajn belajn florojn al lernejestro Arnholm mem? Cxar estas ja vere
li, kiu --
LYNGSTRAND
(rigardas al ambaux necerte) Pardonu, -- sed mi ne konas tiun
fremdan sinjoron. Estas nur -- Mi venas pro la datreveno, sinjorino.
ELLIDA
Datreveno? Vi eraras, sinjoro Lyngstrand. Ne estas datreveno en la
domo hodiaux.
LYNGSTRAND
(ridetas intime) Ho, mi ja scias. Sed mi ne pensis ke estu tiel
sekrete.
ELLIDA
Kion vi scias?
LYNGSTRAND
Ke estas la dat -- la datreveno de la sinjorino.
ELLIDA
Mia?
ARNHOLM
(rigardas sxin demande) Hodiaux? Ne, certe ne.
ELLIDA
(al _Lyngstrand_) Kial vi tiel pensas?
LYNGSTRAND
Frauxlino Hilde malkovris tion. Mi preterpasis iom pli frue hodiaux.
Kaj mi demandis al la frauxlinoj, kial ili tiel bele ornamas per
floroj kaj flagoj --
ELLIDA
Nu bone?
LYNGSTRAND
-- kaj frauxlino Hilde respondis: Jes, cxar hodiaux estas la
datreveno de -- de patrino.
ELLIDA
De patrino --! Nu tiel.
ARNHOLM
Aha! (Li kaj _Ellida_ rigardas sin reciproke kompreneme.) Jes, cxar
la juna sinjoro do tion scias, sinjorino Wangel --
ELLIDA
(al _Lyngstrand_) Jes, cxar vi ja nun tion scias --
LYNGSTRAND
(denove ofertas la bukedon) Permesu al mi gratuli --
ELLIDA
(akceptas la florojn) Koran dankon al vi. -- Bonvolu sidigxi
momenton, sinjoro Lyngstrand.
(_Ellida_, _Arnholm_ kaj _Lyngstrand_ eksidas en la lauxbo.)
ELLIDA
Tio cxi -- pri mia datreveno -- devus esti sekreto, sinjoro
lernejestro.
ARNHOLM
Devus, mi komprenas. Ne devus esti por ni neinformitaj.
ELLIDA
(metas la bukedon flanken) Ne, gxuste tiel. Ne por la neinformitaj.
LYNGSTRAND
Mi do ecx ne diros al iu vivanta homo.
ELLIDA
Ho, ne tiel grave. -- Sed kiel vi nun fartas? Vi aspektas pli sane
nun ol antauxe.
LYNGSTRAND
Jes, ankaux mi kredas, ke mi sanigxos. Kaj venontan jaron, se mi
povos iri suden --
ELLIDA
Kaj tion vi povos, diras la knabinoj.
LYNGSTRAND
Jes, cxar en Bergen mi havas bonfaranton, kiu protektas min. Kaj li
promesis helpi min venontan jaron.
ELLIDA
Kiel vi kontaktigxis al li?
LYNGSTRAND
Ho, felicxa okazo. Cxar iun fojon mi estis maristo sur unu el liaj
sxipoj.
ELLIDA
Cxu vere? Vi do tiam sxatis la maron?
LYNGSTRAND
Ne, tute ne. Sed kiam mia patrino mortis, mia patro ne volis lasi min
nenifari hejme cxe si. Kaj li farigis min maristo. Ni pereis en la
Angla Kanalo survoje hejmen. Kaj estis ja bone por mi.
ARNHOLM
Kiel bone, vi diras?
LYNGSTRAND
Jes, cxar per tiu pereo mi ricevis la difekton. En la brusto. Mi
longe kusxis en la malvarma akvo, antaux ol ili savis min. Kaj tiam
mi ja devis forlasi la maron. -- Jes, vere estis granda felicxo.
ARNHOLM
Cxu, vi trovas?
LYNGSTRAND
Jes. Cxar la difekto ne estas vere dangxera. Kaj nun mi povos farigxi
skulptisto, kion mi ege deziras. Imagu -- povi modli la delikatan
argilon, kiu tiel cedeme formigxas inter la fingroj!
ELLIDA
Kaj kion volas vi do modli? Cxu marvirojn kaj marvirinojn? Aux cxu
antikvajn vikingojn?
LYNGSTRAND
Ne, tiajxojn ne. Kiam mi estos progresinta, mi provos fari grandan
verkon. Grupon, kiel oni tion nomas.
ELLIDA
Nu jes, -- sed kion tiu grupo reprezentu?
LYNGSTRAND
Ho, devus esti io kion mi mem travivis.
ARNHOLM
Jes, jes, -- tenu vin al tio.
ELLIDA
Sed kio tio do estus?
LYNGSTRAND
Jes, mi imagas, ke estu juna marista edzino, kiu kusxas maltrankvila
dormante. Kaj sxi ankaux songxas. Mi certas, ke mi povos realigi, ke
sxi songxas.
ARNHOLM
Cxu ne estu pli?
LYNGSTRAND
Jes, ankaux alia figuro. Iu estajxo por nomi gxin. Estu sxia edzo,
al kiu sxi ne estis fidela, dum li estis for. Kaj li dronis en la
maro.
ARNHOLM
Kiel, dronis --?
ELLIDA
Li dronis?
LYNGSTRAND
Jes. Li dronis dum vojagxo. Sed okazas la strangajxo, ke li tamen
revenas hejmen. Estas dumnokte. Kaj nun li staras tie apud sxia lito
rigardante sxin. Li staru malsekega, kvazaux homo jxus eltirita el la
maro.
ELLIDA
(klinas sin malantauxen en la segxo) Vere stranga imago. (fermas la
okulojn) Mi vive bildigas tion antaux mi.
ARNHOLM
Sed je sankta nomo, sinjoro -- sinjoro --! Vi ja diris, ke estu io,
kion vi mem travivis.
LYNGSTRAND
Jes, jes, -- Mi travivis tion cxi. Iamaniere do.
ARNHOLM
Travivis, ke morta viro --?
LYNGSTRAND
Nu ja, mi ne diras tiel korpe travivis. Ne reale, vi komprenu. Sed
tamen --
ELLIDA
(vigle, strecxe) Rakontu cxion kion vi scias kaj povas! Pri tio mi
devas cxion scii.
ARNHOLM
(ridetas) Jes, tio devas ja esti io por vi. Tiajxo kun mara etoso.
ELLIDA
Kiel do estis, sinjoro Lyngstrand?
LYNGSTRAND
Jes, tiel ke kiam ni velus hejmen kun la brigo el urbo nomita
Halifax, ni devis postlasi la laborestron en la malsanulejo tie. Ni
dungis usonanon anstatauxe. Tiu nova laborestro --
ELLIDA
La usonano?
LYNGSTRAND
-- jes; li ricevis de la estro amaseton da gazetoj, kiun li cxiame
legadis. Cxar li volis lerni la norvegan, li diris.
ELLIDA
Nu! Kaj sekve!
LYNGSTRAND
Iun vesperon en terura vetero. Cxiuj viroj sur la ferdeko. Escepte la
laborestro kaj mi. Cxar li estis tordinta la piedon, kaj ne povis
stari sur gxi. Kaj ankaux mi estis malsana kaj kusxis. Ja, li do
sidis tie en la kajuto denove legante unu el la malnovaj gazetoj --
ELLIDA
Jes! Jes!
LYNGSTRAND
Sed dum li tie sidas, mi auxdas kvazaux hurlon el li. Kaj kiam mi
rigardas lin, mi vidas ke li estas blanka kiel kreto en la vizagxo.
Li komencas tiri kaj sxiri la gazeton en mil pecojn. Sed tion li
faris tute silente, silente.
ELLIDA
Li nenion diris? Li ne parolis?
LYNGSTRAND
Ne tuj. Sed iom post iom li kvazaux parolis al si mem: Edzinigxis.
Kun alia viro. Dum mi estis for.
ELLIDA
(fermas la okulojn kaj diras mallauxte) Tion li diris?
LYNGSTRAND
Jes. Kaj imagu, -- li tion diris en bona norvega. Li certe facile
lernis fremdajn lingvojn, tiu viro.
ELLIDA
Kaj poste? Kio okazis poste?
LYNGSTRAND
Jes, jen sekvas tio stranga, kion mi neniam en la mondo forgesos.
Cxar li aldonis, -- ankaux tio silente: -- Sed mia sxi estas, kaj mia
sxi farigxu. Kaj min sxi sekvu, ecx se mi venu hejmen por sercxi sxin
kiel droninta viro el la nigra maro.
ELLIDA
(versxas al si akvon. Sxia mano tremas.) Puh, -- kiel preme varme
estas hodiaux --
LYNGSTRAND
Kaj tion li diris per tia vola forto, ke sxajnis al mi ke li estas
viro por tion plenumi.
ELLIDA
Cxu vi scias -- pri la sorto de tiu viro?
LYNGSTRAND
Ho, sinjorino, li certe ne plu vivas.
ELLIDA
(rapide) Kial vi tion opinias!
LYNGSTRAND
Jes, cxar ni ja poste pereis en la Angla Kanalo. Mi sukcesis trovi
lokon en la granda savboato kun la sxipestro kaj kvin aliaj. La
direktisto prenis la malantauxan boateton. Lin sekvis la usonano kaj
iu alia.
ELLIDA
Kaj de ili oni nenion plu auxdis?
LYNGSTRAND
Ne, nenion, sinjorino. Mia bonfaranto jxus skribis tion en letero.
Sed gxuste tial mi multe sxatus fari artajxon pri tio. La malfidelan
maristedzinon mi vive bildigas antaux mi. Kaj ankaux la vengxanto,
kiu dronis, sed tamen revenas hejmen el la maro. Mi vidas ambaux tute
klare.
ELLIDA
Ankaux mi. (ekstaras) Venu, -- ni eniru. Aux prefere malsupren al
Wangel! Estas ja preme varme. (Sxi iras el la lauxbo.)
LYNGSTRAND
(kiu ankaux ekstaris) Mi nun dankas pro la akcepto. Mi ja nur farus
viziteton pro la datreveno.
ELLIDA
Nu, kiel vi preferas. (etendas al li la manon) Adiaux,
kaj dankon pro la floroj.
(_Lyngstrand_ salutas kaj eliras maldekstren tra la barilpordo.)
ARNHOLM
(proksimigxas al _Ellida_) Mi ja vidas, ke tio cxi kore tusxis vin,
kara sinjorino Wangel.
ELLIDA
Ho jes, vi povas ja esprimi vin tiel, kvankam --
ARNHOLM
Sed funde ne estas io alia ol vi devus atendi.
ELLIDA
(rigardas lin surprize) Atendi!
ARNHOLM
Jes, sxajnas al mi.
ELLIDA
Atendi ke iu povus reveni --! Tiel reveni!
ARNHOLM
Sed pro Dio --! Cxu estas la marista fablo de tiu freneza skulptisto
--?
ELLIDA
Ho, kara Arnholm, eble li ne tamen estas tiel freneza.
ARNHOLM
Do estas tiu babilajxo pri tiu morta viro, kiu tiel skuis vin? Kaj
mi, kiu kredis, ke --
ELLIDA
Kion vi kredis?
ARNHOLM
Kompreneble mi kredis, ke estis nur sxajnigo de vi. Ke vi
cxagrenigxis, cxar vi malkovris, ke oni sekrete solenis familian
memoron. Ke via edzo kaj liaj infanoj vivas en vivo de memoroj, en
kiu vi ne partoprenas.
ELLIDA
Ho, ne, ne. Estu pri tio kiel estas. Mi ne rajtas postuli mian edzon
sole por mi mem.
ARNHOLM
Sxajnas al mi, ke vi tamen rajtas.
ELLIDA
Jes. Sed mi ne rajtas. Jen la afero. Ankaux mi vivas en io, -- al kio
la aliaj estas eksteraj.
ARNHOLM
Vi! (pli mallauxte) Cxu estas komprenende, ke --? Vi -- Vi do ne
amas vian edzon!
ELLIDA
Ho jes, jes, -- el mia tuta animo mi nun amas lin! Gxuste tial tio
cxi estas tiel terura, -- tiel nekomprenebla, -- tiel neimagebla, --!
ARNHOLM
Vi nun konfidu viajn cxagrenojn tute kaj senrezerve al mi! Vi volas,
cxu, sinjorino Wangel?
ELLIDA
Mi ne povas, kara amiko. Almenaux ne nun. Eble poste.
(_Bolette_ venas sur la verandon kaj iras malsupren en la gxardenon.)
BOLETTE
Nun patro venas el la oficejo. Cxu ni do ne devus sidigxi en la
gxardena cxambro?
ELLIDA
Jes, ni faru.
(_Wangel_, en sxangxita vestajxo, venas kune kun _Hilde_ de
maldekstre de malantaux la domo.)
WANGEL
Jen, jen! Mi estas libera kaj preta! Nun gustos bone glaso da io
malvarmeta.
ELLIDA
Atendu iomete. (Sxi iras en la lauxbon kaj sercxas la bukedon.)
HILDE
Ho, vidu, vidu! La belajn florojn! De kie vi ricevis ilin?
ELLIDA
Mi ricevis ilin de skulptisto Lyngstrand, mia kara Hilde.
HILDE
(ekmiras) De Lyngstrand?
BOLETTE
(maltrankvila) Cxu Lyngstrand venis -- denove?
ELLIDA
(kun rideto) Jes. Li venis kun tiu cxi. Okaze de la datreveno, vi
komprenas.
BOLETTE
(ekrigardas al _Hilde_) Ah --!
HILDE
(murmuras) La besto!
WANGEL
(embarasita, al _Ellida_) Hm. Jes, vi ja vidas --. Mi diru al vi,
mia kara, bona, benita Ellida --
ELLIDA
(interrompas) Venu nun, knabinetoj! Kaj ni metu miajn florojn en
akvon kune kun la aliaj. (Sxi supreniras sur la verandon.)
BOLETTE
(mallauxte al _Hilde_) Ho, sxi do tamen estas gxentila.
HILDE
Simiajxoj! Sxi nur volas intimigxi kun patro.
WANGEL
(supre sur la verando, premas la manon de _Ellida_) Dankon --
dankon! Koran dankon pro tio cxi, Ellida!
ELLIDA
(ordigas la florojn) Nu do, -- cxu ne ankaux mi estu kune kun vi por
-- por honori la datrevenon de patrino?
ARNHOLM
Hm --.
(Li supreniras al _Wangel_ kaj _Ellida_. _Bolette_ kaj _Hilde_ restas
en la gxardeno.)