Malaong di nakaimik si Maneng, na parang sinambilat ng isang
karamdamang nakalilitó ng diwa, niyang karamdamang sumisikdo sa ating
puso kung ang kaba ay nagbabalita sa atin ng isang pangyayaring
parang nakikinikinita.
Tiniklop ang sulat at isiningit sa isang aklat na nasa ibabaw ng
hapag, binatak ang kahon noon at hinalungkat sa isang imbakan ng
mga larawan, ang larawan ni Nati.
Malaon sa gayon anyo na parang binabakas sa larawan ang dilag ng
kapatid ni Selmo, nang sa di kawasa ay parang ginising siya ng isang
bagong munakala.
Minalas ang larawan, at binitiwan pagkatapos sa ibabaw ng aklat, na
pinagipitan ng tinanggap na kalatas.
Naghilamos, nagbihis ng isang mambisang abuhin, pinigta ng pabango ang
kaniyang barong pangloob, at isinukbit ang isang munting revolver na
may puluhang nakar sa isang makisig na suksukan ng kaniyang pamigkis
na katad.
Nang siya’y lumabas sa kaniyang silid ay magalang siyang sinalubong
ni Biyang at aniya:
--Nakahain na po.
Sa hapag na kainan na nasasapnan ng isang maputing _mantel_ ay
naka-ayos ang isang mayamang almusal.
Ang usok ng sikulate na may taglay na bangong nagaanyayang _ako’y
higupin mo_, ay namumukod sa sinag ng araw na nagtatagusan sa
iba’t-ibang kulay na salamin ng kakanan, ano pa’t animo’y bahaghari
na umaalon sa ibabaw ng hapag.
Lumikmo si Manéng at nagmamadaling hinigop ang sikulate ng wala sa
loob at kaipala’y nasa ibang dako ang kaniyang ala-ala.
--¡¡Demontres!! Napaso na ako--at sinabayan ng tindig na parang
humihigop ng hangin upang mapawi ang init na nakapaso.
Si Biyang ay napatangá sa takot na makagalitan.
Nguni’t hindi man lamang siya pinagsalitaan ni Manéng ng ano man.
Inabot sa sabitan ang kaniyang Kodak at matapos na isakbat sa balikat
ay lumulan sa isang auto na malaon nang naghihintay sa tapat ng
pintuan.
At sa kaniyang hinagap ay nagsasalimbayan ang malulungkot na tanawin.
Para niyang nakikita ang isang babaing napakaganda, kawiliwili,
nguni’t kakampi ni Kataksilan at pinaglagot-lagot ang tanikala ng
pag-ibig na sa kanila’y naka bibigkis.
Sa isang dako’y lalaboy-laboy ang isang sangol na hiwaga ng gandá,
ulilang ganap mandin; ang isang inang walang kalolowa, at amang
walang puso. At ang amá ay siya.... Oh kay lungkot!
Nguni’t paanong babalikan ang isang babaing pagkalipas ng isang panahon
ng sumpaan ay nagtaksil? Paanong babalikang muli ang salangapang
na babai na naglaro sa kaniyang karangalan, naglustay na walang
pakundangan ng kaniyang salapi at nagkait sa kaniya ng matimyas na
sandaling magiwi sa kaniyang tangi at unang-unang sangol?
Ang ala-alang baka ang anak na ito ay hindi niya sarili ay nagpapasakit
sa kaniya ng gayon na lamang. Kulang palad na sanggol!
Ang kawawang si Manéng na patungo sa ligaya, ay batbat ng sakit;
ito ang unang tinik na tumimo sa puso ni Maneng nang siya’y biruin
ng Pag-ibig.