Layo; layo alaalang malungkot. Bayaan mong tumahimik yaring puso
na tulad sa bangkay na walang karamdaman. Bayaan mong yaring diwa
ay malayang magyao’t dito sa matitimyas na pangarapin; huwag mong
balakiran ang aking mapayapang sandali, at yayamang nagugumon na rin
lamang, ay bayaan mong maganap yaong kasabihan na: KUNG SAAN NARAPA
AY DOON MAGBABANGON.
Pagibig!..... Oh pag-ibig! sumpain nawa ang sandaling ikaw ay dinamdam
niyaring puso, yayamang wala kang nagawa sa akin kundi ang iwanan
mo ako ng isang kaligaligang di magpatahimik. Kay lupit mo para sa
aba kong palad!
Naririto ako ngayon sa pinakamaligayang bahagi ng buhay. Ang mga
halamanang aking tinatahak ay panay na hitik ng bulaklak; pawang
mababangong samyo ang kanilang ihinahatid sa akin saan mang dako
ako humimpil; pawang masasayá ang kanilang kulay; busog sa pangako
ng ligaya, at animo ba’y sa ganitong kalagayan ang kamatayan ay di
kabati. Isang balitang di pinapansin... Walang katunayan.
At..... Oh!.... May tago palang mga tinik ang mga bulaklak. Ako’y
dinuro, ako’y sinaktan, ako’y binalisa. At isang sugat na di na
mababahaw mandin ang kaniyang lagak sa akin.
Lunas ang aking kailangan. Pag-ibig ang dahil ng aking pag-tangis,
at pag-ibig din ang mainam na pandampi. Sinugatan mo ang aking puso,
pinatangis mo ako at lagi nang pinabalong ang agos ng pighati; at nais
mong ako’y malunod at suminghapsinghap; nguni’t ayokong tumangis,
ayokong mamatay. Magbuno tayo.
At ano sa akin kung sa bisa ng aking matibay na tika ay maraming
kalolwa ang maghingalo?
Humanda kayo. Humanda kayo mga lipi ni Eva; at daraan ang isang
pusong walang karamdaman. Panahon namang kayo ang magsiluha.
Ang buko-bukong ito na nagsalimbayan sa hinagap ni Maneng, ay
ginambala ng pagtawag sa pintuan ng isang alila.
Kinabig ni Manéng ang pintuan ng silid at sumungaw pagdaka, ang ulo
ng utusan:
Isang binatang siksik ang katawan, maigsi ang liig, pungok at bilugan
ang mga bisig, na tinutulutang mabilad ng mga mangas na maigsi ng
kaniyang kamisetang halang-halang ang guhit at itiman ang kulay.
Pagsungaw niya sa silid ni Maneng ay inabot pa niya roon na nakasuot
panghiga ang kaniyang panginoon.
Isang baro at salawal na magkabagay na kung tawagin ng mga bandiala
ay PIJAMA. Sangayon sa kintab at lambot na ipinamalas sa tuwing
kikilos si Maneng, ay mapagkikilalang yao’y yaring sadya sa Bombay
at pawang sutlang pili ang ginamit at di man lamang sinalitan ng
sinulid na bulak, gaya ng karaniwang nabibili sa mga naglalako, o
sa mga tindahan ng Hapon.
Sa isang palalo at mayamang hihigang asana ay nakalatag pa at kuyamos
ang isang manipis na kumot bilang pambawas ng init na dadanasin kungdi
sasapnan noon, ang isang makapal na _colchon_ na kulay sikulate at
nasasabugan ng madidilat na bulaklak; ang mga unan ay naghambalang
sa hihigan at isang hapag na mabilog ang kinapapatungang walang ayos
ng bihisang kaipala’y ginamit ng gabing yumaon.
Noo’y umaga at boong sipag na nagmadali ng pagsikat ang araw, tanda
ng mabuting panahon.
--Anó ang ibig mo Gorio?--ang tanong ni Manéng sa kaniyang utusan.
--Iniabot po sa akin ni mang Selmo ang liham na ito at pagkaramdam
ko raw pong kayo’y gising na, ay ibigay ko sa inyo agad.
--Dalhin mo rito.
Si Gorio ay yumaon pagkabigay ng sulat, tandang siya’y di maaaring
makapaglaon doon sangayon sa kaugalian.
Agad pinilas ang sobre.
Gayari ang kaniyang nabasa:
“_Maneng_”
“Sa Marilao tayo manananghali.”
“Nauna na kami ni Yoyong. Si Nati at si Mameng ay kasama ng nanay.”